Skip to main content

Full text of "Acta Apostolicae Sedis 1913"

See other formats


ACTA 


APOSTOLICAE SEDIS 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ANNUS V. - VOLUMEN V. 



ROMAE 

TYPIS POLYGLOTTIS VATICANIS 


MDCCCCXm 











Annus V. - Vol. V. 


Die 25 lanuarii 1913. 


Num. 1. 


ACTA APOSTOLICAE SEDIS 

COMMENTAEIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

MOTU PROPRIO 

QUO PROVIDETUR REGIMEN ORDINIS FRATRUM MINORUM CONVENTU ALIUM DU¬ 
RANTE INFIRMA VALETUDINE MINISTRI GENERALIS. 

Supremum officium in universa Ecclesia humilitati Nostrae 
commissum rei sacrae procurationis gerendae postulat, ut rectae 
cuiuscumque Ordinis actioni pro videamus. Quum porro dilecto 
filio Victori Mariae Sottaz, Fratrum Minorum Conventualium 
generali Ministro, diuturna invaletudo a laboribus quiescendi 
necessitatem faciat; ipso in Ministri generalis munere perma¬ 
nente, ad totius Ordinis Conventualium administrationem re¬ 
ligiosum virum Franciscum Mariam DalfOlio, eiusdem Ordinis 
Procuratorem, etiam in Vicarium generalem cum omnibus 
facultatibus eidem debitis eligimus. Duobus vero modo Adsi- 
stentibus, dilectis Hieronymo Mariae Mileta et Stephano Mariae 
Ignudi, duos alios adiungimus, dilectos Aloisium Mariam San- 
toro, in Basilica Vaticana Poenitentiarium, et Dominicum Ma¬ 
riam Tavani in collegio seraphico S. Theodori de Urbe modera¬ 
torem, qui in officio, quod obtinent, permanentes, eidem Vica¬ 
rio generali in cunctis praesto erunt, et quorum ipse vota deli¬ 
berativa exposcere tenebitur. In omnibus vero Curiae generalis 
conventibus etiam religiosi Francisci Mariae Formenti consilia 
et vota erunt exquirenda, praecipue si de sacris expeditionibus 
populis ad pietatem excolendis aliquid erit pertractandum. 



6 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Haec a Nobis, uti supra, decreta et statuta, usque ad Congre¬ 
gationem generalem anno 1913 habendam ab universis Ordinis 
Conventualium sodalibus ita erunt servanda, ut unicuique reli¬ 
giosum sit moderatorum voluntati morem gerere, iisdemque 
obedientiam et reverentiam prompto hilarique animo in omni¬ 
bus praestare : non obstantibus Constitutionibus et Ordinatio¬ 
nibus apostolicis, etiam speciali mentione dignis, ceterisque 
contrariis quibuscumque. 

Dum porro Deum adprecamur, ut quantocius dilectus Mini¬ 
ster generalis plene convalescat, omnibus dilectis filiis aposto- 
licam benedictionem peramanter impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die 17 decembris 1912. 

pius pp. x. 


S. CONGREGATIO CONSISTORIALIS 


PROVISIO ECCLESIARUM. 

Successivis sacrae Congregationis Consistorialis decretis Ssmus 
D. N. Pius PP. X has quae sequuntur ecclesias de proprio pastore pro¬ 
vidit, scilicet: 

13 decembris 1912. — Metropolitanae • ecclesiae Strigoniensi prae¬ 
fecit Rmum D. Ioannem Csernoch, hactenus archiepiscopum Colocensem 
et Bacsiensem. 

14 decembris. — Archiepiscopali ecclesiae Cusentinae sac. Thomam 
Trussoni, vicarium generalem Comensem et canonicum ecclesiae cathe- 
dralis. 

— Cathedrali ecclesiae Lugosiensi Rumenorum sac. Valerium Traia- 
num Frentin, presbyterum eiusdem dioecesis, ibidem vicarium fora- 
neum. 

— Cathedrali ecclesiae Banialucensi Rev. P. Iosephum Garic, in 
saeculo Stephanum, Ordinis Fratrum Minorum Unionis Leonianae, pro¬ 
vinciae Bosnae-Argentinae. 



S. Congregatio de Religiosis. 


19 decembris 1912. — Titulari ecclesiae episcopali Amisensi Rmum 
D. Franciscum Di Costanzo, iam episcopum Monopolitanum. 

20 decembris. — Cathedrali ecclesiae Catalaunensi sac. Iosephum 
Mariam Tissier, vicarium generalem Carnutensem. 


S. CONGREGATIO DE RELIGIOSIS 


LITTERAE CIRCULARES 

AD SUPERIORES ORDINUM ET CONGREGATIONUM RELIGIOSARUM CIRCA EPHEME¬ 
RIDUM LECTIONEM. 

Nel fascicolo N." 21 delT-acta Apostolicae Sedis, dei ‘2 dicembre 1912, 
si pubblico la seguente Avvertenza: « A togliere 1'equivoco che certi 
« giornali vanno creando in mezzo al clero ed ai fedeli, si dichiara che 
« la Santa Sede non riconosce per conformi alie direttive pontificie e 
« alie norme della Lettera di Sua Santita alFEpiscopato Lombardo, in 
« data dei I luglio 1911, i giornali seguenti: LAvvenire d'Italia, II Mo- 
« mento, II Corriere d'Italia, H Corriere di Sicilia, LItalia, ed altri dello 
« stesso genere, checche ne sia delle intenzioni di alcune egregie persone, 
« che li dirigono ed aiutano ». 

Ora, sebbene questa sacra Congregazione sia persuasa che nessuna 
famiglia religiosa abbia rinnovato 1'abbonamento ai suddetti giornali 
in seguito a tale Avvertenza, pure, avendo saputo che ad essa si danno 
le piu strane interpretazioni, crede opportuno di dichiarare, a togliere 
ogni equivoco, che ai Religiosi e proibito non solo 1'abbonamento, ma 
anche la lettura dei menzionati giornali. Che se qualche Religioso per 
giuste ragioni si trovasse nella necessita di leggerne qualcuno, egli 
dovra riceverne speciale autorizzazione in iscritto da' suoi Superiori 
maggiori. 

Roma, 15 gennaio 1913. 

Fr. G. C. CARD. VIVES, Prefetto 


f Donato, Arci v. di Efeso, Segretario. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


i. 

NOMINATIONES EPISCOPORUM. 

Brevibus apostolicis nominati sunt: 

14 septembris 1912. — Episcopus titularis Ecclesiae Bathnensis et 
auxiliaris Patriarchae Antiocheni Syrorum, R. P. D. Dominicus Tappuni. 

10 decembris. — Episcopus tit. ecclesiae Corycensis et Coadiutor 
cum futura successione Vicarii Apostolici Gabonensis in Africa centrali, 
R. P. Ludovicus Martrou, e Congregatione S. Spiritus. 

11 decembris. — Episcopus titularis ecclesiae Magydensis et Vica¬ 
rius Apostolicus Tom-kin meridionalis, R. D. Andreas Leontius Ioseph 
Eloy, alumnus Seminarii Parisiensis pro missionibus ad exteros. 

12 decembris. — Episcopus tit. Larandensis et Coadiutor cum futura 
successione Vicarii Apostolici Cocincinae Occidentalis, R. D. Victor Carolus 
Quinton, alumnus Seminarii Parisiensis pro missionibus ad exteros. 

— Vicarius Apostolicus novi Vicariatus de Kivu in Africa, R. P. 
D. Ioseph Hirth, episcopus tit. Thevestinus et vicarius apostolicus de 
Victoria Nyanza meridionali. 

13 decembris. — Episcopus tit. Ecclesiae Lyrbensis et Coadiutor cum 
futura successione Vicarii Apostolici Sophiae et Philippopolis, R. P. Cletus 
a Baltaggia, in saeculo Vincentius Peiov, Ordinis Fratrum Minorum 
Capulatorum. 


II. 

NOMINATIO PRAEFECTI APOSTOLICI. 

Decreto S. Congregationis de Propaganda Fide nominatus est: 

19 novembris 1912. — Praefectus Apostolicus novae Praefecturae 

Apostolicae de Nygata in laponia, R. P. Iosephus Reiners, e Societate 
Verbi Divini de Steyl. 



S. Congregatio Indicis. 


9 


S. CONGREGATIO INDICIS 


i. 

DECRETUM. 

Feria II, die 13 ianuarii 1913. 

Sacra Congregatio eminentissimorum ac reverendissimorum san¬ 
ctae Romanae Ecclesiae Cardinalium a sanctissimo Domino nostro 
Pio Papa X sanctaque Sede apostolica Indici librorum pravae doctrinae, 
eorumdemque proscriptioni, expurgationi ac permissioni in universa Chri¬ 
stiana republica praepositorum et delegatorum, habita in palatio apo- 
stolico Vaticano die 13 ianuarii 1913, damnavit et damnat, proscripsit 
proscribitque, vel alias damnata atque proscripta in Indicem librorum 
prohibitorum referri mandavit et mandat quae sequuntur opera: 

BEGEY e FAVERO, S. E. Monsignor Arcivescovo L. Puecher-Passavalli, 
Predicatore apostolico, Vicario di S. Pietro, Ricordi e lettere (1870-1897). 
Milano, Torino, Boma 1911. 

KARL HOLZHEY, Kurzgefasstes Lehrbuch der speziellen Einleitung in 
das Alte Testament. Paderborn 1912. 

LASPLASAS, Mi concepto dei mundo. Libro tercero : EI mundo y el yo 
humano. San Salvador 1911. 

— Discurso sobre la filosofia; resumen de " Mi concepto dei mundo „. 
Barcelona (1912). 

45 THESEN ZUR GEWERKSCHAFTS-ENZYKLIKA « Singulari quadam » von 
Ghibellinus und Germanicus. Seiner Eminenz, dem Herrn Kardinal Kopp, 
Fiirstbischof von Breslau und Seiner Exzellenz, dem Herrn Kultusminister 
Trott zu Solz ehrerbietigst zugeeignet. Herford in Westf. 1912. 

VALERIANO FERRACCI, Cenni biografici della Ser\’a di Dio Paola Man- 
datori-Sacchetti. Boma 1905. - Beer. S. Ojf. 28 Aug. 1912. 

Itaque nemo cuiuscumque gradus et conditionis praedicta opera 
damnata atque proscripta, quocumque loco et quocumque idiomate, aut 
in posterum edere, aut edita legere vel retinere audeat, sub poenis in 
Indice librorum vetitorum indictis. v 



10 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Quibus sanctissimo Domino nostro Pio Papae X per me infrascri- 
ptum Secretarium relatis. Sanctitas Sua Decretum probavit, et promul¬ 
gari praecepit. Tn quorum fidem etc. 

Datum Romae, die 20 ianuarii 1913. 


L. $ S. 


FR. CARD. DELLA VOLPE, Praefectus. 


Thomas Esser, O. P., Secretorius. 


IL 

ALOYSIUS IZSOF, TH. DE GAUZONS, et VALERIANUS FERRACCI decretis, 
quibus quidam eorum libri prohibiti sunt, laudabiliter se subiecerunt. 

In quorum fidem etc. 

Thomas Esser, O. P., Secretorius. 


S. CONGREGATIO RITUUM 

VIENNEN, SEU VENETIARUM. 

DECRETUM BEATIFICATIONIS ET CANONIZATIONIS VEN. SERVI DEI P. MARCI AB 
AVIANO, SACERDOTIS PROFESSI ORDINIS MINORUM S. FRANCISCI CAPUCCI- 
NORUM, ET MISSIONARII APOSTOLICI. 

In oppido Aviano, dioecesis Goncordiensis, ditionis Venetae, ex 
honestis piisque parentibus Marco Cristofori et Rosa Zanoni ortum duxit 
infans cui in baptismo impositum fuit nomen Carolus. Hic, vix per 
aetatem licuit, paternam domum dulcemque matrem relinquens, in disci¬ 
plinam Patrum Societatis Iesu penes collegium Goritiae transiit, ut lit¬ 
teras cum virtutibus studiose coniungeret. Quum quindecim iam esset 
annorum, martyrii desiderio flagrans, occulte in Turearum regiones iter 
arripuit, sed omnia alimenta sua cuidam pauperi largitus, Iustinopoli 
in coenobio Capuccinorum sistere et victum hospitiumque petere coa¬ 
ctus est. Quem Superior humanissime excepit, et certior effectus de 
proposito iter prosequendi, consilio et opere adiuvit ut ad suos rediret. 
In familiam reversus, vocationem religiosam quam senserat, divina opi- 



S. Congregatio Bituum. 


11 


tulante gratia, ita fovit ut, post annum. Ordinem Gapuccinorum ingressus 
sit. Tyrocinio Coneliani rite peracto, die 21 novembris anni 1648, per 
manus Aloisii a Verona, moderatoris provinciae Venetae, maximo cum 
gaudio religionis habitum sumpsit, mutato nomine Carolo in Marcum. 
Solemni votorum professione obstrictus et per singulos gradus ad sacer¬ 
dotium evectus, totum se dedit per septemnium sacro ministerio per¬ 
agendo, iisque dotibus comparandis quibus magis idoneum Christi mini¬ 
strum se redderet atque exhiberet. A Superioribus missus primum ad 
Bellunensem postea ad Opystengiensem praefecturam regendam, singu¬ 
lari prudentia regularique observantia praestitit. Verbo Dei praedicando 
destinatus, eiusmodi munus Veronae in templo S. Michaelis per qua- 
dragesimales conciones bene auspicatus, in aliis plerisque Italiae ac 
Europae civitatibus, egregius missionarius, salutariter obivit. Annus 1683 
decurrebat valde infensus Hungariae, Austriae, eiusque potissimum urbi 
principi Viennae, quae, iam fame ac peste vexata, ab innumeris Tur¬ 
earum copiis irrumpentibus stricta obsidione premebatur. Propugnaculis 
atque moenibus magna ex parte deiectis, totoque commeatu fere exhausto, 
civitas illa numero et robore impares habebat defensores contra hostes 
quinquies maiores. Extremis hisce in angustiis veluti angelus ac seque¬ 
ster pacis apparuit Marcus, missus a Summo Pontifice Innocentio XI 
uti legatus ad confoederatum Christianorum exercitum. Duces ad con¬ 
cordiam revocat, omniumque in Dominum Deum exercituum erigit victo¬ 
riae spem. Vix pugnari coeptum est, ipse, arrepta Crucifixi imagine 
per medias acies convolans, animos Christianis, terrorem Tureis iniicit. 
Inde parta victoria et liberatio Viennae a Turearum obsidione et incursu. 
Venetias reversus, ipsius Summi Pontificis auctoritate, foedus adversus 
communes hostes inter Venetam Rempublicam, Leopoldum imperatorem 
et Ioannem Sobieski regem felici exitu iniri curavit: quod maxime pro¬ 
fuit. Et postquam Tureae, a foederato exercitu terra marique profligati, 
pacem petierint atque obtinuerint, Dei Famulus non minus Viennen¬ 
sium et Venetorum quam omnium Christianorum salus et columen 
atque caelestium benedictionum administer consalutatus est. Tandem 
vertente anno 1699, quadragesimali praedicatione Cenedae absoluta, 
Viennam iterum petiit, sperans se aliquid rei catholicae ita profuturum. 
Verum paucos post menses laboribus fractus, in lethale morbum incidit. 
Leopoldus imperator, qui Marcum uti amicum et in Christo patrem 
habebat, aegrotantem sollicita cura frequenter invisit cum sua familia, 
ipsumque inviserunt Patres purpurati, praelati ac principes, et Nuntius 
Tanara, nomine Summi Pontificis, indulgentiae plenariae largitione mo- 
rientem recreavit ; qui sacramentis Ecclesiae refectus et solus cum Deo 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


suo conversatus, piissimam animam exhalavit die decimatertia augusti. 
Leopoldi imperatoris iussu, solemnibus exsequiis, frequentissimo clero 
ac populo confluente, nobilique sepultura e.t epitaphio honorate est 
Dei Famulus, cuius sanctitatis fama post obitum ita constans usque in 
praesens perduravit atque increvit ut super ea in Curiis Viennensi ac 
Veneta processus Ordinarii Informativi conditi sint; atque huic Venetae 
inquisitioni idem Patriarcha adstitit ac praefuit qui nunc in Cathedra 
Petri sedet beatissimus Pater Pius X. Delatis autem actis processuali- 
bus ad sacram Rituum Congregationem ac servato iuris ordine, instante 
Rmo P. Iosepho Antonio a S. Ioanne in Persiceto, Ordinis Minorum 
Capuecinorum Postulatore generali, attentis obsequentibus litteris postu¬ 
latoriis Francisci Iosephi Austriae imperatoris et Hungariae regis, nec- 
non archiducis Francisci Ferdinandi, aliorumque archiducum et archidu- 
cissarum, rogantibus etiam aliquot Emis Patribus S. R. E. Cardinalibus, 
plerisque Rmis Archiepiscopis atque Episcopis, itemque Capitulis ac reli¬ 
giosis Familiis praesertim Ordinis S. Francisci, una cum multis personis 
dignitate vel nobilitate praestantibus, Emus ac Rmus Dnus card. Domi¬ 
nicus Ferrata, huius Causae Ponens seu Relator, in Ordinariis sacrae 
Rituum Congregationis comitiis subsignata die ad Vaticanum coadu¬ 
natis, sequens dubium discutiendum proposuit: An sit signanda Com¬ 
missio introductionis Causae in casu et ad effectum de quo agitur? Et 
Emi ac Rmi Patres sacris tuendis Ritibus praepositi, post relationem 
ipsius Emi Ponentis, audito etiam voce et scripto R. P. D. Alexandro 
Verde sanctae Fidei Promotore, omnibus accurate perpensis, rescriben¬ 
dum censuerunt: Affirmative seu Commissionem esse signandam, si San¬ 
ctissimo placuerit. Die 10 decembris 1912. 

Quibus omnibus sanctissimo Domino nostro Pio Papae X per infra- 
scriptum Cardinalem sacrae Rituum Congregationi Praefectum relatis. 
Sanctitas Sua rescriptum eiusdem sacri Consilii ratum habens, propria 
manu signare dignata est Commissionem introductionis Causae beatifi- 
cationis et canonizationis Venerabilis Servi Dei P. Marci ab Aviano, 
sacerdotis professi Ordinis Minorum S. Francisci Capuecinorum et mis- 
sionarii apostolici, die 11, eisdem mense et anno. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, S. M. C. Praefectus. 

L. ©S. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charystien., Secretorius. 



S. Romana Bota. 


13 


SACRA ROMANA ROTA 


In S. Romana Rota, anno 1912, adae sunt sub secreto sequentes Causae, 

quarum definitiva sententia editur tantum in parte dispositiva in 

sequentem modum: 

I. PARISIEN. - Nullitatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nullitate matrimonii in casu; RR. 
PP. DD. G. Sebastianeiii, Ponens, S. Many et J. Mori, Auditores de 
turno, sub die 15 ianuarii 1912, respondendum censuerunt : Affirmative. 

Adversus sententiam interposita est appellatio, et habita est sen¬ 
tentia 24 maii hoc anno. 

II. ROMANA. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nuditate matrimonii in casu; RR. 
PP. DD. Auditores, videntibus omnibus, sub die 17 ianuarii 1912, respon¬ 
dendum censuerunt: Negative. 

III. JANUEN. - Remotionis et refectionis damnorum. 

Propositis dubiis: I. An Sac. NN. iniuste dimissus fuerit a suo 
officio: et quatenus affirmative, II. An, a quibus, et qua mensura, et 
quomodo sint eidem reficienda damna in casu; RR. PP. DD., A. Sincero, 
Ponens, J. Mori et F. Cattani, Auditores de turno, sub die 1 februarii 1912 
respondendum censuerunt: Ad primum dubium. Affirmative; ad secun¬ 
dum, Damna esse reficienda, mensura decem midia libedarum per ratas 
ab Ordinario determinandas, infra biennium solvendarum, cautione tamen 
statim in Curia data. 

Adversus sententiam interposita est appellatio, et habita est sen¬ 
tentia 13 aug." h. a. 

IV. VERSALIEN. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nuditate matrimonii in casu; RR. 
PP. DD. F. Cattani, Ponens, A. Perathoner et J. Alberti, Auditores de 
turno, sub die 10 februarii 1912, respondendum censuerunt: Affirmative. 



14 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


V. CONSTANTIN1ANA . - Diffamationis. 

Proposito dubio: An sententia rotalis diei 12 iunii 1911 sit confir¬ 
manda vel infirmanda in casu; RR. PP. DD. G. Sebastianeiii Ponens, 
S. Many et P. Rossetti, Auditores de turno, sub die 24 febr. 1912, respon¬ 
dendum censuerunt : Negative ad primam partem ; affirmative ad secun¬ 
dam, seu confirmandam esse primam sententiam rotalem diei 12 decem¬ 
bris 1910. 

VI. AQUBN. IN GALLIA. - Usus domus scholae. 

Propositis dubiis : I. An Dnus NN. teneatur, et quidem efficaciter etiam 
quoad heredes, concedere Dno W. usum gratuitum domus de qua agitur, 
pro schola ibi habenda: et quatenus affirmative: II. An et quanta com¬ 
pensatio Dno NN. debeatur; RR. PP. DD. S. Many Ponens, F. Heiner 
et J. Prior, Auditores de turno, sub die 2 aprilis 1912, respondendum 
censuerunt: Negative: sed tantum tenetur aliquam contributionem annuam 
Dno W. pro schola parochiali solvere, ab arbitro modo in sententia sta¬ 
tuendo determinandam. 

VII. GNESNEN. - lurispatronatus. 

Proposito dubio: An sententia rotalis diei le februarii 1911 sit con¬ 
firmanda vel infirmanda in casu; RR. PP. DD. S. Many Ponens, F. Hei¬ 
ner et J. Prior, Auditores de turno, sub die 12 aprilis 1912, responden¬ 
dum censuerunt : Affirmative ad primam partem, Negative ad secundani, 
seu praedictam sententiam esse confirmandam. 

VIII. MATRITEN. - Separationis quoad thorum et cohabitationem. 

Proposito dubio: An constet de legitimis causis divortii semipieni, 
seu separationis quoad thorum et cohabitationem in casu; RR. PP. DD. 
Auditores, videntibus omnibus, pro voto, ex commissione Ssmi, sub die 
20 aprilis 1912, sequens emiserunt votum: Constare de causis separatio¬ 
nis temporaneae iuxta modum expressum in sententiis Curiarum Matri- 
tensis et Toletanae. 

IX. PAMPILONEN. - Iurisdictionis parochialis. 

Propositis dubiis: I. Cui competat iurisdictio parochialis super 
domum de qua in decreto Rmae Curiae in casu: II. Cui competat here¬ 
ditas DM NN. ut in testamento; RR. PP. DD. A. Perathoner Ponens, 
J. Alberti et P. Rossetti, Auditores de turno, sub die 14 maii 1912 
respondendum censuerunt: ad I. Iurisdictionem parochialem super domum 



S. Bomatta Bota. 


15 


de qua in decreto Curiae, competere parocho NN. Ad IL Hereditatem 
Dm NN. competere eidem parocho. 

Adversus sententiam interposita est appellatio. 

X. VERSALIEN. - Nullitatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nuditate matrimonii in casu; RR. 

PP. DD. J. Prior Ponens, A. Sincero et J. Mori, Auditores de turno, sub 
die 20 maii 1912, respondendum censuerunt: Negative. 

Adversus sententiam interposita est appellatio. 

XI. BITURIGEN. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nuditate matrimonii in casu; RR. 

PP. DD. S. Many Ponens, F. Heiner et J. Prior, Auditores de Turno, 
sub die 23 maii 1912, respondendum censuerunt: Negative. 

Adversus sententiam interposita est appellatio. 

XII. PARISIEN. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio : An sententia rotalis diei 15 ianuarii 1912 sit con¬ 
firmanda vel infirmanda in casu; Rmus M. Lega Decanus Ponens, et 
RR. PP. DD. J. Alberti et P. Rossetti, Auditores de turno, sub die 24 maii 
.1912, respondendum censuerunt: Sententiam rotalem esse confirmandam. 

XIII. WLADISLAV1EN. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nuditate matrimonii in casu; RR. 

PP. DD. F. Heiner Ponens, G. Sebastianeiii et S. Many, Auditores de 
turno, sub die 24 iunii 1912, respondendum censuerunt: Affirmative. 

XIV. VESTMONASTERIEN. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nuditate matrimonii in casu; RR. 

PP. DD. S. Many Ponens, F. Heiner et J. Prior, Auditores de turno, 
sub die 1 iulii 1912, respondendum censuerunt : Affirmative. 

Adversus sententiam interposita est appellatio, et habita est sentent. 
21 decembris 1912. 

XV. ROMANA SEU SALERNITANA. - Refectionis damnorum. 

Proposito dubio : An constet de iure Sac. NN. ad indemnitatem seu- 
refectionem damnorum adversus Rmum Dnum X. ob eiusdem rationem 
agendi in litteris, etc. et in quanam mensura et quomodo in casu, Rmus 
M. Lega Decanus Ponens, et RR. DD. F. Cattani et A. Perathoner, Audi- 



16 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


tores de turno, sub die 10 iulii 1912, respondendum censuerunt: Negative 
seu non constare. 

Adversus sententiam interposita est appellatio. 

XVI. CINCINNATENE - Remotionis seu translationis a paroecia. 

Proposito dubio: An decretum Rmi Archiepiscopi quo parochum 
NN. a paroecia transtulit, sit confirmandum vel infirmandum in casu: 
RR. PP. DD. J. Prior Ponens, A. Sincero et J. Mori, Auditores de turno, 
sub die 16 iulii 1912, respondendum censuerunt: Affirmative ad primam 
partem, negative ad secundam, seu confirmandum esse decretum Archie¬ 
piscopi. 


XVII. HEUOPOLITANA. - Iurispatronatus. 

Propositis dubiis: I. An quaestio resoluta per rescriptum diei... sit inci- 
dentalis vel definitiva in casu? Et quatenus affirmative seu sit inciden- 
talis, IL An sit locus revocationi rescripti vel sententiae diei... in casu; 
Rmus M. Lega Becanus Ponens, et RR. PP. DD. G. Sebastianeiii et 
S. Many, Auditores de turno, sub die 24 iulii 1912, respondendum censue¬ 
runt : Ad I. Quaestionem esse incidentalem; ad II. Negative et ad mentem. 

XVIII. IANUEN. - Remotionis et refectionis damnorum. 

Proposito dubio: An sententia rotalis diei 1 februarii 1912 sit con¬ 
firmanda vel infirmanda in casu; RR. PP. DD. S. Many Ponens, F. Hei- 
ner et I. Prior, Auditores de turno, sub die 13 augusti 1912, responden¬ 
dum censuerunt: Sententiam esse infirmandam. 

XIX. CONVERSANEN. - Impedimenti ad matrimonium contrahendum. 

Propositis dubiis: 1. An constet de nullitate sententiarum primae et 
•secundae instantiae; et quatenus negative: IL An sit locus restitutioni 
in integrum; et quatenus affirmative ad alterutrum dubium: III. An 
constet de exsistentia impedimenti in casu. IV. An sit locus refectioni dam¬ 
norum in casu; RR. PP. DD. A. Sincero Ponens, I. Mori et F. Cattani, 
Auditores de turno, sub die 26 augusti 1912, respondendum censuerunt: 
Negative in omnibus. 

XX. PETROCORICEN. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio : An constet de nullitate matrimonii in casu, Rmus 
M. Lega Decanus Ponens, et RR. PP. DD. G. Sebastianeiii et P. Rossetti, 
Auditores de turno, sub die 27 augusti 1912, respondendum censuerunt: 
Negative. 



Secretaria Status. 


17 


XXI. VESTMON ASTERIEN. - NuIIitatis matrimonii. 

Proposito dubio: An sententia rotalis diei 1 iulii 1912 sit confir¬ 
manda vel infirmanda in casu; Rmus M. Lega Decanus Ponens, et 
RR. PP. DD. G. Sebastianeiii et P. Rossetti, Auditores de turno, sub die 
21 decembris 1912, respondendum censuerunt: Sententiam rotalem esse 
confirmandam. 

Romae, ex Gancelleria S. R. Rotae, die 22 ianuarii 1913. 

Sae. Tancredes Tani, Notarius. 



EPISTOLAE. 

I. 

-AD R. P. VIRGILIUM MERA U, EX. ORDINE FRATRUM MINORUM CAPULATORUM, 
PRAES1DEM.CONFOEDERATIONIS SANCTI MICHAELIS ARCHANGELI OB CATE- 
CHISMUM INTER FAMILIAS CATHOLICORUM VULGANDUM BEATISSIMO PATRI 
REVERENTER OBLATUM. 

Reverende Pater, 

Una cum officiosis litteris tuis redditum beatissimo Patri est exem¬ 
plar catholici catechismi, quem ista Confoederatio S. Michaelis Archan- 
geli inter Catholicorum familias studet, laudabili sane proposito, vulgare; 
gratumque scito augusto Pontifici fuisse munusculum illud, gratissimam 
vero voluntatis significationem, qua tuam ac sociorum pietatem testatam 
Eidem voluisti. Paternae pietatis vice Sanctitas Sua memorem profitetur 
animum, et apostolicam benedictionem, caelestium auspicem bonorum, 
tibi ac praefatae Confoederationis sociis ex animo impertit. 

Habeas et gratias meas pro altero catechismi .eiusdem exemplari 
•mihi perhumaniter exhibito, meque tibi credas 
Die 16 decembris 1912. 


Addictissimum 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 


ACTA vol.. V, n. i. — «5-1-1913 


2 



18 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


IL 

AD COMITEM DE MUN, QUI NOMINE OPERIS CUI PRAEEST « DES CERCLES CATHO- 

LIQUES D OUVRIERS », OBEDIENTIAE AC DEVOTIONIS BEATISSIMO PATRI 

TESTIMONIUM EXHIBUIT. 

Monsieur le Comte, 

Le Saint-Pere a tres vivement agree 1'expression des sentiments 
de piete filiale que vous Lui avez presentee au nom de 1'CEuvre des 
Cercles catholiques. 

Ces sentiments, II les connaissait de longue date, II en savait la 
parfaite sincerite, ayant suivi les developpements de 1'CEuvre avec une 
attention tres sympathique, n'ignorant pas surtout qu'apres en avoir 
ete le createur, vous en etes reste 1'ame. 

II Lui a ete tres agreable de constater que cette piete filiale a 
1'egard du Souverain Pontife, faite surtout de docilite aux enseigne- 
ments de PEglise, dont II est le Chef, et de soumission aux eveques 
qui sont ses representants, avait voulu, au cours de Pannee qui vient 
de finir, se donner de nouvelles garanties. 

II trouve surtout tres opportun, tres heureux que le Conseil des 
Etudes ait tenu a se premunir de plus en plus contre toutes les opi- 
nions qui ne seraient pas entierement conformes avec la saine theo- 
logie. 

Comme vous le remarquez, Monsieur le Comte, il y a dans la 
doctrine sociale catholique des points delicats, sur lesquels il importe 
d'etre bien fixe, si l'on veut que 1'action a exercer sur les masses popu- 
laires, au triple point de vue religieux, moral et materiei, non seule- 
ment soit regie, comme il est necessaire, par la verite, mais n'en vienne 
pas a se retourner contre elle, pour la fausser. 

Faute de 1'esprit que vous avez su imprimer a votre CEuvre, ne 
voit on pas, par exemple, le domaine de la justice elargi, plus que de 
mesure, au detriment de la charite ; le droit de propriete subordonne a 
son usage, et celui-ci devenu une fonction, non plus de la charite, mais 
de la justice; au nom d'une conception erronee de certaines organisa- 
tions sociales, des droits et des devoirs crees de toutes pieces, la ou 
la loi naturelle consacre la liberte? Ne voit-on pas encore la charite, 
elle-meme volatilisee en une vague fraternite, ou d'une part, 1'ordre 
qui lui est essentiel, et que, pour cela, Pon a appele 1'ordre de la charite, 
tend a s'effacer, ou, d'autre part, Pon reve de fondre les inegalites 



Secretaria Status. 


19 


sociales? Ne voit on pas enfin, ce qui est le pire, un droit naturel soi- 
disant catholique, chercher a se fonder, non plus sur les principes eter- 
nels graves au fond de la conscience, mais sur les contingences dont 
s'occupent 1'experience et 1'histoire? 

Le Saint-Pere ne peut que deplorer ces doctrines et d'autres sem- 
blables. Ce qui rend d'autant plus vive sa joie de constater, en votre 
(Euvre, un esprit de parfaite orthodoxie, qui veut, a tout jamais, grace 
a un redoublement de precautions, s'en preserver. C'est de quoi II tient 
surtout a la feliciter hautement, et a vous feliciter. 

Et afin que la grace divine feconde ce qu'elle a deja inspire, Sa 
Saintete vous envoie de tout cceur, ainsi qu'a vos zeles collaborateurs, 
Sa benediction apostolique. 

Je vous remercie, pour ma part, des souhaits que vous avez bien 
voulu m'adresser, et je profite volentiers de cette occasion pour vous 
offrir, Monsieur le Comte, 1’assurance de mon entier devouement en 
Notre-Seigneur. 

Le 3 janvier 1913. 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 


III. 

AD SAG. ALOISIUM BETHLEEM, DIOECESIS CAMERACENSIS, DE OPERE « LTEUVRE 

DES LECTORES», QUOD IPSE INSTITUIT ET ALACRITER PROVEHIT. 

Monsieur 1’abbe, 

L'« CEuvre des lectures » que vous avez commencee il y a deja 
plusieurs annees, et que vous poursuivez avec un succes toujours crois- 
sant, sous la haute approbation de S. G. Monseigneur 1'Archeveque de 
Cambrai, repond a un besoin trop actuel et trop capital pour n'avoir 
pas attire 1'attention bienveillante du Souverain Pontife, du Pasteur des 
Pasteurs, a Qui est confiee la sollicitude de toutes les ames rachetees 
par le sang de N.-S. J.-C. 

Faire connaitre au public catholique et specialement aux familles 
et au clerge la valeur morale et religieuse des ouvrages de tout genre 
sur lesquels iis doivent etre renseignes, mettre en garde contre les lec¬ 
tures mauvaises et signaler les bonnes, et cela, tant par la publication 
d'ouvrages, brochures, tracts, que par une Revue periodique justifiant 
pleinement son titre de « Guide general de lectures », c'est une entre- 
prise non moins vaste que necessaire, qui fait le plus grand honneur 



20 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


a votre zele et a votre activite sacerdotale, et qui merite au plus haut 
point la reconnaissance de tous les honnetes gens et surtout des Pas- 
teurs des ames. 

Autant cette ceuvre est opportune, autant elle presente des diffi- 
cultes de plus d'un genre et demande a etre poursuivie avec vigilance 
et courage, dans des vues et avec un esprit toujours absolument catho- 

liques et surnaturels. Les resultats deja tres consolants que vous avez 

obtenus sont la meilleure preuve que vous etes demeure constamment 
fidele aux devoirs d'un ministere si eleve et si delicat. 

Le Saint-Pere s'applaudit de ces succes et souhaite que votre ceuvre 
continue d'eclairer, de premunir, de diriger les Catholiques dans le choix 
si important des lectures. De tout cceur Sa Saintete approuve et benit 

votre ceuvre et ses collaborateurs et vous accorde a vous-meme une 

affectueuse benediction apostolique. 

Je suis heureux de vous exprimer mes felicitations personnelles, 
et de vous renouveler, Monsieur 1'abbe, 1'assurance de mes meilleurs 
sentiments en Notre-Seigneur. 

Le 13 janvier 1913. 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

S. CONGREGAZIONE DEL S. OFFIZIO. 

AVVISO DI CONCORSO. 

D'ordine degli End signori Cardinali Inquisitori generali emanato in 
feria IV, 8 gennaio 1913, s'indice il concorso per 1'offtcio di Sostituto nella 
Cancelleria dei S. Offizio. 

S'invitano quindi i RR. Sacerdoti che vi aspirano a far pervenire al 
sottoscritto, non piu tardi dei giorno 15 febbraio, la domanda coi relativi 
requisiti per 1'ammissione alfesame scritto, il quale avra luogo il giorno 20 
detto mese nel palazzo dei S. 0. alie ore 8 antimeridiane. 

Dal palazzo dei S. 0., Ii 13 gennaio 1913. 


L. Castellano, Notaro. 



Diarium Bonianae Curiae. 


21 


SACRA CONGREGAZIONE DEI RITI. 

CONGREGAZIONE ANTI PREPARATORI A. 

II giorno 21 gennaio 1913, presso 1'Emo e Riiio signor cardinale Giuseppe 
Calasanzio Vives y Tuto, Ponente della Causa, fu tenuta la Congregazione 
Aritipreparatoria dei sacri Riti, nella quale i Rmi Prelati Officiali ed i RR. Con¬ 
sultori teologi hanno discusso e dato il loro voto sopra tre miracoli, che si 
asseriscono operati da Dio per intercessione della Venerabile Maria Crocifissa 
delle Piaghe di Nostro Signore Gesti Cristo, Terziaria Francescana, i quali 
sono proposti per la Beatificazione di lei. 


SEGRETERIA DISTATO. 

AVVISO. 

A causa della stagione estiva, per disposizione superiore, la Cappella 
papale dei 20 luglio per 1’anniversario della morte dei Sommo Pontefice 
Leone XIII viene trasferita al 5 novembre, e la Cappella papale dei 9 agosto 
per 1’anniversario dell'incoronazione di S. S. Pio X felicemente regnante, 
viene parimenti trasferita al 16 novembre, data in cui ricorre 1’anniversario 
della consacrazione episcopale della medesima Santita Sua, 


NOMINE. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

3 gennaio 1913. — L'Eino signor card. Gaetano Bisleti, Protettore del- 
Vlstituto delle figlie dei Ss. Cuori, che hanno la casa madre in Genova. 

7 gennaio. — L'Emo signor card. Guglielmo van Rossum, Protettore 
della Congregazione dei Fratelli di Nostra Signora della Misericordia. 

10 gennaio. — Mons. Giovanni Bressan, cappellano segreto di S. S., 
Consultore della Commissione cardinalizia per V Opera della Preser\’azione 
della Fede. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Protonotarii Apostolici ad instar participantium: 

12 dicembre 1912. — Mons. Rodolfo de Linde, prelato arcidiacono della 
metropolitana di Olmiitz. 

— Mons. Giovanni Pospisil, canonico della stessa metropolitana. 

— J1 Rev. Adamo Potulicki, decano della medesima metropolitana. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


14 dicembre 1912. — II Rev. Luciano Augusto Ghosson, vicario generale 
della diocesi di Valence. 

— II Rev. Luigi Alessandro Guichard, altro vicario generale della stessa 
diocesi. 

18 dicembre. — II. Rev. Carlo Mayer, canonico lettore della cattedrale di 
Alba Regale. 

8 gennaio 1913. — II Rev. canonico Giacomo Pliveric, rettore dei Semi¬ 
nario maggiore di Diakovo e penitenziere della Cattedrale di Sirmio. 

9 gennaio. — II Rev. Francesco Ehrmann, segretario e canonico a latere 
dei Sig. Cardinale Bauer, arcivescovo di Olmiitz. 

Prelati Domestici di S. S.: 

11 dicembre 1912. — II Rev. Francesco Vaculik, decano della collegiata 
di Kromeriz, nell'archidiocesi di Olmiitz. 

— II Rev. Ignazio Maiss, canonico onorario della predetta collegiata. 

13 dicembre. — 11 Rev. dott. Candido Manzanos Saens, della diocesi 
di Madrid. 

16 dicembre. — II Rev. dott. Giuseppe Gruber, canonico scolastico dei 
capitolo di S. Ippolito. 

— II Rev. Alfonso Scheglmann, vicario generale della diocesi di Rati- 
sbona. 

— II Rev. Volfango Schreiner, decano della cattedrale della stessa diocesi. 

22 dicembre. — Mons. Giuseppe Pescini, cappellano segreto di S. S. 

9 gennaio 1913. — II Rev. Giovanni Ireneo loffily, canonico della dio¬ 
cesi di Parahyba. 

— U Rev. dott. Pietro Chirico, dell' archidiocesi di Bari. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Camerieri Segreti soprannumerari di S. S.: 

19 dicembre 1912. — Mons. Carlo Lorenz, delParchidiocesi di Olmiitz. 

11 gennaio 1913. — Mons. Mattia Dubrovie, della diocesi di Trieste. 

— Mons. Massimiliano Rippler, parroco di Memmingen, della diocesi 
di Augsburg. 

13 gennaio. — Mons. Francesco Biskup, parroco castrense ed arcicap- 
pellano minore delFesercito prussiano in Francoforte. 

14 gennaio. — Mons. Emanuele Gonzalez y Garcia, delParchidiocesi di 
Siviglia. 

— Mons. Luigi Magnavacca, delParchidiocesi di Bologna. 

17 gennaio. — Mons. Carlo Forstner, della diocesi di S. Ippolito. 

— Mons. Leopoldo Gstettner, della medesima diocesi. 



Diarium Romanae Curiae. 


Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

19 dicembre 1912. — Mons. Francesco Gillig, delFarchidiocesi di Olmiitz. 

— Mons. Carlo Polzer, della medesima arebidiocesi. 

13 gennaio 1913. — Mons. Antonio Bertaccini, della diocesi di Forli. 

Cameriere d'onore di Spada e Cappa di S. S. : 

15 gennaio 1913. — Sig. Paolo Geng, della diocesi di Versailles. 

ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze : 

La Gran Croce dell'Ordine Piano: 

5 dicembre 1912. — AI Sig. conte Gustavo Norman« de Ehrenfels, 
consigliere intimo di Stato di Sua Maesta I. e R. Apostolica. 

La Gran Croce deWOrdine di S. Silvestro Papa: 

23 dicembre 1912. — AI Sig. Agostino Thyssen, residente nel castello 
di Landsberg presso Kettwig. 

La Placca deWOrdine di S. Gregorio Magno: 

5 novembre 1912. — AI Sig. comm. Giuseppe Burgstallerde Bidischini, 
delFarchidiocesi di Trieste. 

11 dicembre. — AI Sig. comm. Francesco Sedlacek, consigliere aulico, 
delFarchidiocesi di Olmiitz. 

17 dicembre. — AI Sig. comm. prof. Alberto Galli, direttore generale dei 
musei e gallerie pontificie. 

La Commenda deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

11 dicembre 1912. — AI Sig. Eugenio Hofman, domiciliato neh'archi- 
diocesi di Parigi. 

18 dicembre. — AI Sig. Cornelio Leonardo Bressers, residente in Doiigen 
nella diocesi di Breda. 

8 gennaio 1913. — AI Sig. marchese Giacomo di Kernier, deputato dei 
dipartimento d' Ille-et-Vilaine. 

10 gennaio. — AI Sig. don Giovanni Bello Rozas, primo segretario della 
Legazione dei Cile presso la S. Sede. 

La Commenda delV Ordine di S. Silvestro Papa : 

12 dicembre 1912. — AI Sig. Domenico Gonzalez Eyzaguirre, di Santiago 
dei Cile. 

— AI Sig. cav. dott. Maurizio Hruban, delFarchidiocesi di Olmiitz. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


II Cavalierato delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

19 novembre 1912. — AI Sig. avv. Francesco't Kint de Roodenbeke, di 
Bruxelles. 

29 novembre. — AI Sig. dott. Goloniano Ghyezy de Ghyczy Assa e 
Ablanczkiirtb, della diocesi di Segna. 

10 dicembre 1912. — AI Sig. Davide Howell, della diocesi di Plymouth. 

14 dicembre. — AI Sig. Federico P. Kenkel della diocesi di S. Luigi 

(Missouri). 

— AI Sig. Nicola Gonner, di Dubuque. 

15 dicembre. — AI Sig. Enrico Lino Margerin, domiciliato nella diocesi 
di Versailles. 

18 dicembre. — AI Sig. Alberto Beckmann, della diocesi di Miinster. 

19 dicembre. — AI Sig. Giuseppe Mertens, console generale di Germania 

a Costantinopoli. 

21 dicembre. — AI Sig. Giulio Zimheld, delkarchidiocesi di Parigi. 

30 dicembre. — AI Sig. Edmondo de Montardy, della, diocesi di Angouleme. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

17 dicembre 1912. — AI Sig. Giovanni Fiedler, direttore della Cassa di 
risparmio di Koniggratz. 

3 gennaio 1913. — AI Sig. Gustavo de Vos, di Anversa. 


NECROLOGIO. 

Gennaio 1913. — Mons. Riccardo Viia y Matheu, vescovo tit. di Adraa, 
vicario apostolico di Guam, nelle Isole Marianne. 

4 gennaio. — Mons. Giovanni Blandini, vescovo di Noto. 

7 gennaio. — Mons. Domenico Martino Carlo Willi, vesc. di Limburgo. 
12 gennaio. — Mons. Filippo Meunier, vescovo di Evreux. 



Annus V. - Vol. V. 


Die 15 Februarii 1913. 


Num. 2. 


ACTA APOSTOLICAE SEDIS 


COMMENTARIUM OFFICIALE 

ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

L 

ERECTIO NOVI VICARIATUS APOSTOLICI DE KIVU IN AFRICA. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Apostolatus munus, quo fungimur 
in terris. Nos admonet, ut ea sedulo studio decernamus quae Catholico 
nomini, aeternaeque fidelium saluti, bene, prospere ac feliciter eveniant. 
Idcirco ad omnes vel dissitas orbis christiani partes, ex hac divi Petri 
Apostolorum principis Cathedra, tanquam e sublimi specula oculos 
mentis nostrae convertentes, ante omnia consulimus ut, aucto Pastorum 
numero, Dominici gregis custodiae diligentiori ratione prospiciatur. Hoc 
ducti consilio, benigne excipiendam censuimus postulationem venera¬ 
bilis fratris Leonis Livinhac episcopi titularis Pacandensis et superioris 
generalis Societatis Missionariorum Africae, qui cum Nos enixis precibus 
rogaverit ut regionem « de Kivu » appellatam in novum apostolicum 
vicariatum, proprio Antistiti committendum, erigeremus, ideo Nos, omni¬ 
bus rei momentis diligenter perpensis, cum VV. FF. NN. S. R. E. Car¬ 
dinalibus negotiis Propagandae Fidei praepositis, Motu proprio, atque 
ex certa scientia et matura deliberatione Nostris, deque apostolicae 
Nostrae potestatis plenitudine, praesentium vi, superenunciatam regio¬ 
nem de Kivu ad oras occidentales vicariatuum apostolicorum Victoriae 
Nyanzae meridionalis et Unianembensis iacentem, ab his territoriis seiun- 
gimus, et in independentem Vicariatum Apostolicum constituimus. Novi 
autem huius vicariatus confinia sint: ad septentrionem limes posses- 
ACTA, vol. V, n. 2. — 15-2-913. 3 



26 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


sionis Anglicae, a puncto in quo relinquit flumen « Kagera » usque ad 
limitem Belgicae ditionis, deinde limes Belgicus usque ad lacum « Kivu ». 
Ad occidentem praedictus limes Belgicus : ad meridiem confinia septen¬ 
trionalia districtuum de U vi n za et Ujyi : ad orientem demum cursus flu¬ 
minum Kagera et Ruinvu, deinde limes occidentalis Ussuwi-Ovest, et 
tandem confinia orientalia districtus de Una. Sit huic novo vicariatui 
nomen Vicariatus Apostolicus de Kivu, curisque Missionariorum Africae 
concreditus servetur. Haec concedimus, edicimus, decernentes praesentes 
Litteras firmas, validas atque efficaces semper exstare et manere, suosque 
plenos atque integros effectus sortiri atque obtinere, illisque ad quos 
spectat, sive spectare poterunt, plenissime suffragari; sicque rite iudi- 
candum esse ac definiendum, irritumque et inane fieri, si secus super 
his, a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive ignoranter attentari, con¬ 
tigerit. Non obstantibus Nostra et Cancellariae apostolicae regula de 
iure quaesito non tollendo, aliisque Constitutionibus et Ordinationibus 
apostolicis ceterisque omnibus, speciali licet et individua mentione ac 
derogatione dignis, in contrarium facientibus quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die xii decem¬ 
bris MCMXTT, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. ffi S. . a Secretis Status. 


IL 

CONSOCIATIO A S. CORDE IESU PRO PIANDIS IN PURGATORIO IGNE DETENTIS 
ANIMABUS, NOVUM TEMPLUM, OMNIAQUE OPERA A PIO SACERDOTE P. VI¬ 
CTORE JOUET INSTITUTA, SODALIBUS MISSIONARIIS A S. CORDE IESU PRO¬ 
VINCIAE ITALICAE ADMINISTRANDA CONCREDUNTUR. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Cum Nobis supremum in terris 
Apostolatum divinitus obtinentibus antiquius nihil magis sit quam ut 
divinus cultus ubique terrarum promoveatur, illud potissimum cordi 
habemus, ut in hac alma Urbe catholici Orbis centro, idem cultus 
debito in honore sit, et succrescenti civium frequentiae, sacrarum etiam 
aedium numerus et decor respondeat. In regione Urbis, quae adiacet 
penes Hadriani mausoleum, et a Pratis Castelli vulgo nominatur, ubi 
iam nudus ager fuit, nunc autem civilium habitationum ornamentum 



Acta Pii PP. X. 


27 


incolarumque numerus floret, iam inde ab anno MDCCCLXXXX1II pius 
sacerdos Victor Jouet, Missionarius, ut fidelium spiritualibus necessita¬ 
tibus suppetias veniret, Oratorium publicum sub sacri Cordis titulo ape¬ 
ruit, ibique auctoritatis ecclesiasticae consensu et auspiciis fretus, piam 
Consociationem a sacro Corde Iesu, pro piandis in purgatorio igne 
detentis animabus instituit. Pius ipse sacerdos oratorium memoratum 
centralem sedem esse voluit super enunciatae Consociationis, quam 
quidem decessor Noster Leo PP. XIII rec. me. singularibus privilegiis 
atque indulgentiis ditavit et auxit. Opus tam frugiferum toto Nos corde 
probantes, eique benedicentes, praefatum sacellum a sacro Corde per 
similes apostolicas Litteras die xiv mensis iunii anno MDCCCCVII annulo 
Piscatoris obsignatas, indulgentiae de Portiuncula toties quoties lucran¬ 
dae privilegio ad septennium ornavimus : pariterque ad septennium bina 
illius altaria, nempe maius et illud quod divo Archangeli Michaeli dica¬ 
tum est, apostolico Missarum pro defunctis privilegio locupleta vimus. 
Sed cum brevi augustius Oratorium impar visum sit fidelium ad sacras 
functiones confluentium multitudini excipiendae* cura et studio pii eius¬ 
dem Missionarii, fundamenta posita sunt amplioris templi affabre deli- 
neati, et conspicuis artis operibus ornandi, similiter honori sacri Cordis 
Iesu pro piandis in purgatorio igne detentis animabus erigendi. Nos 
ipsi probe noscentes quot quantaque bona ex novo eo templo condendo 
e ventura forent in regione illa potissimum populo confertissima, per 
chirographum Nostrum, omnibus qui oblata stipe ipsius templi aedifi¬ 
cationem adiuvarent, coelestium munerum auspicem apostolicam bene¬ 
dictionem impertiti sumus. Fundator autem, spiritu ductus caritatis vere 
sacerdotalis erga fratres tum vivos, tum defunctos, neque curis neque 
laboribus pro piae Sodalitatis incremento, et pro inchoati templi fabrica 
pepercit, tum longis atque iteratis susceptis itineribus, tum verbo pluri¬ 
misque scriptis in vulgus diffusis. Sed pio operi intentum mors inter¬ 
cepit, eumque ad sempiternam requietem vocavit Dominus, antequam 
opus, feliciter initum, absolutum videret. Nos vero prae oculis habentes 
operis illius opportunitatem et utilitatem, ne tam valido spirituali prae¬ 
sidio fideles destituantur, in eam mentem venimus, ut omnia pia opera 
quae vita functus Missionarius suscepit, a Nobis iuxta mentem funda¬ 
toris ipsius ad exitum perducantur. Quae cum ita sint, Motu-proprio 
atque ex certa scientia, et matura deliberatione Nostris, deque aposto- 
licae Nostrae potestatis plenitudine, praesentium tenore, memoratum 
Oratorium a sacro Corde Iesu, adnexamque domum et inchoatam novi 
amplioris templi fabricam Nobis assumentes, ea concredimus universa 
dilectis filiis Missionariis a sacro Corde Iesu e provincia Italica, qui 



28 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


cum fundatore spiritualis consuetudinis vinculis sociati, novissima 
morienti religionis solatia praebuerunt. Volumus pariter, ut eodem in 
Oratorio et suo tempore novo in templo sedes permaneat salutaris 
illius Consociationis a sacro Corde Iesu, quam pro animabus in pur¬ 
gatorio igne detentis rite expiandis vita functus Missionarius, uti supra 
diximus, instituit: illudque praeterea statuimus. Sodalitatem eandem 
sibi prospicere ex corrogata stipe atque ex reditibus sibi propriis 
debere. Porro Missionarii iidem a sacro Corde Iesu sacerdotes e pro¬ 
vincia Italica, super enunciatae Sodalitatis omniumque adnexorum ope¬ 
rum, non minus quam praesentis Oratorii erigendique templi regimen 
atque administrationem suscipient. Quod si novum templum, cuius fun¬ 
dationes mox e solo surrexerunt, in paroeciam, sicuti propositum Nobis 
est, erigatur, decernimus ut eadem Curia, servatis canonici iuris prae¬ 
scriptionibus de regularibus paroeciis, iisdem Missionariis sacerdotibus 
e provincia Italica committatur. Mandamus simul, ut novae huius 
curialis aedis pro tempore Parochus, idem sernper Sodalitatis Mode¬ 
rator adnexaeque domus Superior sit. Ut vero huic operi prima per 
Nos in ordinem digestio stabilis fiat, simulque singulare propensae 
voluntatis pignus dilecto filio Petro Benedetti sacerdoti e Congrega¬ 
tione Missionariorum S. Cordis Iesu exhibeamus, qui tempore mortis 
pii institutoris, et in gravibus difficultatibus quae obitum illius secutae 
sunt, summo studio consuluit ne quid ipsum opus detrimenti caperet, 
eundem, apostolica Nostra auctoritate, praesentium vi, tum Sodalitatis, 
tum templi praefati. Moderatorem eligimus, eundemque suo tempore 
futurum Parochum designamus. Praeterea ipsum Petrum Benedetti ad 
Nostrum beneplacitum pro cunctis dictis operibus specialem Delegatum 
Nostrum ita deputamus, ut idem in omnibus quae spectent ad enun- 
ciata opera, a Nobis dumtaxat dependeat, atque ad Nos et apostolicam 
Sedem solummodo referat. Futuris autem temporibus decernimus, ut 
Moderator Parochus eligatur a Superiore provinciali Missionariorum 
sacri Cordis Iesu de consensu sui Consilii, atque ad sanctam hanc 
Sedem pro adprobatione praesentetur. Collatis autem mutuo consiliis, 
idem Superior provincialis memorato Moderatori Parocho, tot e confra- 
tribus suis coadiutores concedet, quot hic ad varia munera implenda 
necessarios iudicaverit. Id vero summopere Nobis cordi est, ut frugifera 
Consociatio a bo. me. religioso viro Victore louet condita, in eodem cari¬ 
tatis spiritu perseveret, atque in eorundem piorum operum exercitatione 
versetur, quae pius fundator intellexit ac statuit: minimeque dubitamus 
quin ipsa opera sapientibus atque actuosis curis commissa sodalium 
Missionariorum sacri Cordis Iesu e provincia Italica, potiora in dies 



Acta Pii PP. X. 


29 


incrementa capiant, et tum in Ecclesiae bonum, tum in aeternam Chri¬ 
stiani populi salutem bene vertant. Haec concedimus, mandamus, pre- 
cip A mus, decernentes praesentes Litteras Nostras firmas, validas atque 
efficaces semper exstare et manere, suosque plenarios atque integros; 
effectus sortiri atque obtinere; iliisque, ad quos spectant, sive spectare- 
poterunt nunc et in posterum plenissime suffragari; sicque rite iudi- 
candum esse ac definiendum, irritumque et inane fieri, si secus super 
his a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive ignoranter, attentari con¬ 
tigerit. Non obstantibus contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die xx ia- 
nuarii MCMXIII, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. )$( S. a Secretis Status. 


EPISTOLAE. 

I. 

AD R. P. D. IOSEPHUM A. ARCHAMBEAULT, JOLIETTENSIUM EPISCOPUM, DE 
FLORENTI STATU COLLEGII IOLIETTENSI, GRATULATIONIS ERGO. 

Venerabilis frater, salutem et apostolicam benedictionem. — Tuae 
sane ac decessorum providentiae vigilantiaeque tribuenda quae vel nuper¬ 
rime relata ad Nos sunt de fiorenti statu Collegii Joliettensis. Rem, quam 
tantopere in oculis ferimus, cum certis nuntiis comperuimus, laetati in 
Domino sumus, tecumque, venerabilis frater, plurimum gratulati. Neque 
enim quicquam esse arbitramur ex quo Ecclesiae ac civitati spes sup¬ 
petat uberior, quam ex adolescenti aetate quae sit rite expolita litteris, 
virtute commendabilis. Prosperae huic quidem Collegii fortunae, praeter 
Dei providentis opem, haud parum profuisse censemus, quod Instituti 
disciplinam studiorumque rationem sic volueris temperatas ut, quod 
quisque alumnorum praeoptaverit civilium munerum genus, apte ad 
illud comparetur: qui autem bonam et animi et ingenii ad sacerdotium 
habeant indolem, opportuna iis adsint adiumenta. Ita, Dei beneficio, 
factum ut, ex ingenti alumnorum numero quos Joliettense Collegium 
aluit, bene plures sint qui civitatis bono perutilem dederint, dent ope¬ 
ram: haud pauci qui, sacerdotio aucti, probabile Ecclesiae exhibeant 
ministerium. Ad Nos quod attinet, nihil profecto tam avemus quam ut 
Collegium idem, non florere modo sine ulla temporis intermissione per- 



30 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


gat, sed virtutum atque artium optimarum laude crescat in dies atque 
amplificetur. Quod porro ut feliciter fiat, divina subsidia tibi affluere et 
cupimus, et petimus; eorumdemque auspicem Nostraeque testem bene¬ 
volentiae apostolicam benedictionem tibi ipsi, venerabilis frater. Insti¬ 
tuti moderatoribus atque alumnis, universo denique tuo clero ac populo 
propensissima voluntate impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die sacra honori Caelitum omnium 
anni MCMXII, Pontificatus Nostri decimi. 

PIUS PP. X. 


II. 

AD R. P. D. PETRUM E. GARCIA NARANJO, ARCHIEPISCOPUM L1MANUM, CETE- 

ROSQUE PERUANAE REIPUBLICAE EPISCOPOS, POST CONCILIUM AB EISDEM 

LIMAE CELEBRATUM. 

Venerabiles fratres, salutem et apostolicam benedictionem. — Una 
cum officiosis litteris vestris acta accepimus Limani Concilii, quod haud 
ita pridem, Deo opitulante, celebravistis; et dileximus in illis quidem 
perspectissimae pietatis in Nos vestrae testimonium, in his vero, quae, 
ut nostis, sacrae Congregationi Concilii transmisimus recognoscenda, 
catholicae disciplinae in dioecesibus vestris instaurandae provehendae- 
que studium. 

Laetamur utrumque: nihil enim avemus magis quam eos omnes 
quibuscum apostolici muneris onus communicamus, et coniunctissimos 
Nobis, et sui cuiusque gregis diligentissimos cernere : utrimque quippe 
suppetit bene sperandi facultas. Quae quidem, venerabiles fratres, 
dicere vix attinet, eo profecto erit uberior quo sanctiorem et ad omne 
opus bonum instructum habueritis clerum. Hortamur igitur atque obse¬ 
cramus in Domino, ut cleri disciplinae antiquissima sit vobis cura, in 
primisque ut adolescentes in oculis habeatis qui in sacris Seminariis 
in ecclesiarum vestrarum spem succrescunt: horum enim recta insti¬ 
tutio cum dioecesum fortuna, ut probe scitis, coniungitur maxime. 

Qua quidem in re fidelium vestrorum bono egregie vos consuluisse 
putate, cum, hortatu Nostro, provinciale Seminarium istic condendum 
cura vistis: sed eo etiam diligentius utiliusque consulueritis, si Urbano 
Collegio Pio Latino Americano instituendos tradideritis delectos ex sin¬ 
gulis dioecesibus clericos, in quibus ingenii diligentiaeque laus maiorem 
spem faciat sacerdotum qui futuri sint, praesertim in docendi munere. 



Acta PU PP. X. 


31 


peritiores. Auctores vobis sumus, venerabiles fratres, usu vos experturos 
desideriis hisce Nostris nonnisi cum maximo emolumento paruisse. 
Quas enim iidem clerici, Roma altrice ac magistra, sibi compararint 
doctrinae virtutisque opes, eas, ad sua reversi, religioni patriaeque util- 
lime impenden! Vestra igitur haud sinat diligentia Nos, vel post instir 
tutum provinciale Seminarium, desiderare Romae, ut modo facimus, 
Peruanos clericos. Ad rem, non improvide A si opus fuerit, vos facturos 
scitote, si eorum numerum minueritis qui aere aluntur vel huius ipsius 
Seminarii, vel ceterorum quae cuiusque dioecesis sunt propria, ut 
nimirum subsidia suppetant iis impertienda quos dignos, prae ceteris, 
iudicaveritis qui Romam studiorum causa mittantur. - Sed haec vix 
attigisse satis sit: novimus enim studia atque officia vestra, ex iisque 
nihil Nos non consecuturos confidimus. 

Auspex interea divinorum munerum Nostraeque testis benevolen¬ 
tiae apostolica sit benedictio, quam vobis, venerabiles fratres, clero ac 
populo cuique vestrum tradito, peramanter in Domino impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxin ianuarii MCMXIII, Ponti¬ 
ficatus Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 


III. 

AD R. P. D. IOSEPHUM ANGEJLUCCI, EPISCOPUM CIVITATIS PLEBIS, EIUSDEMQUE 
DIOECESEOS CLERUM UTRUMQUE, QUI BEATISSIMO PATRI SINGULARIS 
VENERATIONIS ADHAESIONISQUE SPECIMEN EXHIBUERUNT. . 

Venerabilis frater ac dilecti filii, salutem et apostolicam benedi¬ 
ctionem. — Gratae Nobis vehementer vestrae litterae. Inest in iis sua¬ 
vissima pietatis atque absoluti immutabilisque obsequii in Nos significatio ; 
cuius praebendae singulis occasionem dedisse comperimus verba, gravis¬ 
sima equidem ac moeroris plena, quibus cum affari non multo ante 
contigit sacerdotes Unionis Apostolicae, conquesti apud eos sumus 
prava nonnullorum sacerdotum exempla qui Sedis apostolicae dicto 
minus sunt audientes. Deus, omnium auctor bonorum, hanc tam bonam 
mentem perpetuo vobis tueatur, dilecti filii: ea profecto nihil optatius 
Nobis, vobis nihil utilius. Et utinam adsimilem referrent ac foverent 
animo reliqui ad unum omnes sacerdotes! quot offensiones populis, quot 
Nobis minuerent aegritudinis causas; quanto melius vocationi suae san¬ 
ctae responderent! 



m 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Ad vos quod attinet, venerabilis frater ac dilecti filii, pro delatis 
officiis gratias habete Nostras; habete et apostolicam benedictionem, 
quam testem benevolentiae Nostrae ac caelestium munerum conciliatri¬ 
cem, unicuique vestrum, vestris insuper gregibus, peramanter in Domino 
impertimus. 

Datum Romae, apud S» Petrum, die VIII februarii MGMXIII, Ponti¬ 
ficatus Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 




S. 



(SECTIO DE INDULGENTIIS) 


DECRETUM 

CIRCA MISSAS TRICEN ARIAS GREGORIANAS ET ALTARIA ITEM GREGORIANA. 

Supremae S. Congregationi S. Officii sequentia exhibita sunt dubia 
de Missis triginta quae Gregorianae nuncupantur, nec non de Altaribus, 
tum ecclesiae S. Gregorii in Monte Coelio Urbis, tum alibi exsistentibus, 
quae ad instar illius appellata sunt Gregoriana: 

I. Utrum sit necessarium quod Missae triginta, quae Gregorianae 
appellantur, celebrentur triginta diebus continuis sine interruptione? Et 
quatenus affirmative: 

II. Utrum in casu satisfaciat sacerdos, qui eadem die bis vel ter, 
vel per se (v. gr. die Natalis Domini) vel per alios, celebrationem reassu- 
mat, ita ut triginta dierum spatio Missae omnes celebrentur ? Et quatenus 
negative : 

III. Utrum idem sacerdos teneatur alium sibi substituere celebra¬ 
turam Missam aliquam tricenariam? 

IV. Utrum quis satisfaciat obligationi curandi tricenarium Grego- 
rianum, si pluribus sacerdotibus triginta Missas Gregorianas distributas 
committat, eadem die vel paucorum dierum spatio omnes celebrandas ad 
dictam intentionem? 

V. Utrum diebus in tricenario occurrentibus, in quibus Missa de 
requie a rubricis permittitur, ipsa legi debeat ad onus tricenarii Grego- 
riani satisfaciendum? 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


33 


VI. Utrum Altare S. Gregorii in Monte Coelio de Urbe sit vere ac 
proprie privilegiatum? 

VII. Quaenam requirantur conditiones ad obtinendum privilegium 
Altaris Gregoriani « ad instar » ? 

VIII. Utrum concedatur privilegium personale Altaris Gregoriani 
« ad instar » ? Et quatenus negative : 

IX. Quid dicendum de concessionibus Altaris Gregoriani personalis 
forsitan iam factis? 

Quibus dubiis mature perpensis. Emi Patres una mecum Generales 
Inquisitores, feria IV, die 11 decembris 1912, dixerunt: 

Ad I. Affirmative, prout in decisis a S. Congregatione Indulgen¬ 
tiarum, die 14 ianuarii 1889. 

Ad Ii. Negative. 

Ad III. Affirmative. 

Ad IV. Negative. 

Ad V. Negative; poterit tamen laudabiliter legi, pietatis gratia erga 
defunctum, diebus quibus licet et decet. 

Ad VI. Affirmative, iuxta Rescriptum ex audientia Ssmi, diei 18 fe¬ 
bruarii 1752. 

Ad VII. Deinceps Altaria Gregoriana non esse concedenda, 

Ad VIII. Negative. 

Ad IX. Habeantur ut merae concessiones Altaris personalis simpli¬ 
citer privilegiati. 

Et feria V, die \% iisdem mense et anno, Ssmus D. N. D. Pius div. 
Prov. Pp. X, in solita audientia R. P. D. Adsessori S. Officii impertita, supra 
relatas Emorum Patrum resolutiones benigne adprobare dignatus est. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. £g S. 

-j- D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 



34 


Acta Apostolicae Sedis, - Commentarium Officiale. 


-iq 


SACRA CONGREGATIO CONCILII 


BISMARCKIEN. ET ALIARUM. 

INCARDINATIONIS. 

(Per summaria precum). 

Delegatus Apostolicus in Republica Washingtonien. H. S. G. retulit, 
die 30 maii 1912, quae sequuntur: 

« II Vescovo di Bismarck, Mons. Wehrle, O. S. B., mi scriveva, in 
« data 20 corrente, quanto segue: " Nel fascicolo dello seorso marzo del- 
« VActa Apostolicae Sedis, si trova una decisione della S. Rota, in cui si 
« asserisce che il giuramento e necessario per la validita della incardi- 
« nazione. Mi consta che in questa diocesi molti sacerdoti furono incar- 
« dinati senza prestare il giuramento alkatto della incardinazione. Cio 
« posto, chiedo: I Ha il vescovo il diritto di dichiarare che tali incar- 
« dinazioni sono invalide? °2° Quatenus affirmative; devono, i sacerdoti 
« che furono cosi invalidamente incardinati, ritornare alia diocesi dalla 
« quale furono escardinati? 3° Puo obbligarsi il vescovo che li escardino 
« a riceverli di nuovo nella sua diocesi ? „. 

«E da ritenersi per certo che anche in molte altre diocesi degli 
« Stati Uniti, siano stati incardinati sacerdoti senza far loro emettere il 
« giuramento richiesto dalla Costituzione Speculatores e dal decreto A 
«primis, e che i vescovi intendano valersi di tale omissione per disfarsi 
« di quelli che non hanno fatto buona prova. Come pure si possono 
« facilmente prevedere le questioni che sorgerebbero se i vescovi si deci- 
« dessero a cio fare. 

« Tutto considerato, mi e sembrato opportuno sottomettere i quesiti 
« dei vescovo di Bismarck a cotesta sacra Congregazione, con preghiera 
« di dare quella risposta e di emanare quelle disposizioni che giudichera 
« convenienti ». 

Super praemissis exquisitum fuit R. P. Consultoris votum, quod 
nunc typis impressum ad EE. W. huic folio adnexum mittitur. 

Quare, etc. 



S. Congregatio .Concilii. 


35 


Et Emi Patres, in congregatione plenaria diei 14 decembris 1912, 
rescribendum censuerunt: 

Ad L Attentis omnibus, negative. 

Ad II. et III. Provisum in primo. 

Romae, e Secretaria S. C. Concilii, die 31 ianuarii 1913. 

I. Grazioli, Subsecretarius. 

VOTUM CONSULTORIS. 

1. Occasione sententiae a S. Romana Rota prolatae die 9 ianua¬ 
rii 1912, ac publicatae in Act. Apost. Sgdis, vol. IV, pag. 249 seq., circa 
valorem incardinationis clerici in aliquam dioecesim, quae declarata est 
invalida ob defectum formae praescriptae in decreto A primis huius 
S. C, ab episcopis Americae septentrionalis dubitari coeptum est de 
valore aliarum incardinationum in illis dioecesibus factarum, in quibus 
omnia et singula decr. A primis requisita non fuerunt observata, prae¬ 
sertim iuramentum ab incardinando emittendum. 

2. Nominatim episcopus Bismarckiensis ad Delegatum apostolicum 
Washingtoniensem ea de re scripsit, referens in sua dioecesi plures adesse 
sacerdotes qui in eam incardinati sunt quin praescriptum iuramentum 
praestiterint, atque inde a Delegato apostolico triplici dubio responsum 
postulabat: 

I. An episcopus ius habeat declarandi invalidas tales incardina- 

tiones. 

II. Q uatenus affirmative, an sacerdotes ita invalide incardinati 
debeant reverti ad dioecesim ex qua excardinati fuerunt. 

III. An episcopus qui excardinationem dedit, possit obligari ad 
illos recipiendos. — 

Quae dubia a memorato Delegato apostolico ad hunc S. O. fuerunt 
transmissa, hoc addito opportuno monito : « E da ritenersi per certo che 
« anche in molte altre diocesi degli Stati Uniti, siano stati incardinati 
« sacerdoti senza far loro emettere il giuramento della Costituzione Spe- 
« culatores e dei decreto A primis, e che i vescovi intendano valersi di 
« tale omissione per disfarsi di quelli che non hanno fatto buona prova ». 

3. Ut breviter circa proposita dubia meum votum pro m am, quod ad 
primum quaesitum attinet, res videtur pendere ab illa quaestione, utrum 
modus incardinationis decreto A primis praescriptus, sit substantialis, 
ita ut incardinatio aliter facta non tenebat. Sententia quidem S. Rotae in 
citata causa Londonensi, quae hisce dubiis occasionem praebuit, hoc pro 
certo videtur habere, quippe hoc ipsum tamquam fundamentum iuri- 



36 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


dicum decisionis allegatur. Non omnes quidem rationes ibidem adductae 
eamdem videntur habere vim probativam, sed de re ipsa non videtur 
posse esse dubium, quin in memorato decreto A primis, licet desint 
expresse clausulae irritantes, incardinatio aliter quam numero secundo 
praescribitur facta, penitus irritetur. 

Nam profecto in foro ecclesiastico non absolute recepta est R. I. 64, 
in Sext. prout sonat: « Quae contra ius fiunt, debent utique pro infectis 
« haberi » ; sed potius attendendum est principium Innocentii III, cap. 16, 
X, De regulor. (III, 31): «Multa fieri prohibentur, quae si facta fuerint, 
« obtinent roboris firmitatem » scii, si desit expressa clausula irritans 
(D'Annibale, Theol, mor., v. I, n, 210, not. 4; Wernz, Ius Decret, v. I, 
n. 50, not. 35, n. 110; Reiftenstuel, in tit. II, De Const., n. 246 sq.; Suarez, 
De legibus, lib. V, c. 25, c. 29, n. 4, 5). 

4. At pariter omnes Auctores conveniunt quod, quando lex eccle¬ 

siastica praescribit formam actus, ea non servata, actus, sua forma 
carens, irritus est. D’Annibale, loc. cit., n. 210, 211, 213. Ita Reiffenstuel, 
loc. cit., n. 243: « Irritatio actus alia est implicita, alia explicita. Et 

« quidem irritatio explicita dicitur, quae fit verbis claris et expressis, 
« ut si lex dicit: "si secus fiat, omni careat robore firmitatis,,, G. Decet, 
« § fin.. De Immunit. Eccl., in Sext., aut " irritum sit et inane „. Glem., 2, 
« De rebus Eccl. non alien. - Irritatio implicita est, quae fit per verba 
« aequipollentia, ut fit quando certa forma praescribitur actui sive con- 
« tractui. Nam quia forma dat esse rei, consequenter ea deficiente cor- 
« ruit actus ». 

5. Porro decretum A primis, n. 2, sensu obvio intellectus, formam 
actus praescribit, in eum praecise finem ut controversiis et abusibus 
occurreretur, ut ibidem dicitur, quae praecedenti tempore passim orie¬ 
bantur ex non observatis cautionibus in decreto pro futuro tempore 
statutis; qui finis cum minime obtineretur per legem mere praecipientem, 
prona est consequentia, legislatorem, dum actus solemnia praescripsit, 
eiusdem formam assignasse. 

6. Concilium quidem plenarium Baltimorense III pro Statibus Foe¬ 
deratis Americae septentrionalis admiserat praeter incardinationem for¬ 
malem, aliam praesumptam (n. 66), quae habetur dum episcopus cle¬ 
ricum excardinatum ab alia dioecesi et in sua admissum post triennium 
vel quinquennium probationis (quod debet praecedere incardinationi 
formali, ibid., n. 63), omiserit actum formalis incardinationis, seu incar¬ 
dinatio ni s decretum. 

At post publicatum decretum A primis ortum est dubium, an per 
illud fuerit derogatum memoratae dispositioni Cone. plen. Baltimorensis; 



S. Congregatio Concilii. 


37 


quod dubium ab hoc S. O. fuit decisum (Acta Sanctae Sedis, vol. 39, 

pag. 486 sq.). Sed maximi momenti est accurate referre ipsum dubium 

eiusque solutionem. Dubium ergo fuit ita propositum: 

« Si domanda se in forza dei detto decreto dei Concilio, il quale 
« richiede 1'incardinazione in scriptis, sia restato annullato il decreto 
«dei Concilio di Baltimora, che ammette V incardinazione presunta, ed 

« in caso affermativo, se detta legge abbia vigore retroattivo riguardo 
« a casi quando il triennio o quinquennio di prova, secondo il detto 
« Concilio di Baltimora (n. 62, 63), sia gia spirato prima delFemanazione 
« dei citato decreto della S. C. dei Concilio ». 

Et responsio fuit: « Ad I: affirmative, ad II: negative». 

7. Per talem decisionem quoad ius particulare per Cone. Baltimo- 
rense inductum, solum constat fuisse illi iuri derogatum relate ad admis¬ 
sionem incardinationis praesumptae seu sine documento scripto factae 
post certos annos probationis in sacro ministerio: « Qui eo elapso tem- 
« pore, ut ibi statuitur, clericum qui dioecesi adseribi petierat, nec for- 
« maliter admittit nec admittere plane diserteque recusat, iure praesu- 
« mitur adseripsisse ». 

At quoad alteram incardinationem ordinariam et formalem in eodem 
Concilio Baltimorensi admissam ac variis cautionibus munitam ac 
sapienter ordinatam, ex memorata decisione huius S. C. non constat 
praefatum decretum Baltimorense fuisse abrogatum. Sane decretum 
A primis, de incardinatione agit in ordine praesertim ad Ordines reci¬ 
piendos; decretum vero Baltimorense refertur ad sacerdotum incardina¬ 
tionem, quae ibidem apte ordinatur requisitis etiam pluribus conditio¬ 
nibus (v. gr. quoad probationem praemittendam), quam quae decreto 
A primis exiguntur. Scripto enim fieri praecipitur, et solum difficultas 
in casu fit quoad emissionem iuramenti ad instar Constitutionis Specu¬ 
latores, quod in pluribus casibus dicitur fuisse’omissum. Iam vero defe¬ 
ctus solius iuramenti non videtur certo invalidam reddere incardinatio¬ 
nem; nam argumenta quibus id probat Rota in citata causa Londonensi 
non sunt convincentia, iuramentum namque in Const. Speculatores non 
requiritur ad valide acquirendum domicilium, quae est res in iure inau¬ 
dita, sed ad acquirendum domicilium qualificatum quod requiritur ut 
episcopus legitime ordinet subditum ratione domicilii. At hic agitur de 
incardinatione sacerdotis iam ordinati, relate ad quam iuramentum potius 
simpliciter praecipitur, seu imponitur ut obligatio suscipienda ab incar- 
dinando, non exigitur ut conditio sine qua non ad valorem incardi¬ 
nationis. Qua in hypothesi iuramentum potius videtur dicendum esse 
implicite inclusum in ipsa incardinatione; quemadmodum votum casti- 



33 


Acta Apostolicae Sedis%_- Commentarium, Officiale. 


fatis implicite includitur ex lege Ecclesiae in susceptione primi Ordi¬ 
nis sacri. 

8. Praeterea illa causa Rotale refertur ad dioecesim Canadiensem, 
in qua non viget ius Cone, plenarii Baltimorensis, quod vim habet in 
solis dioecesibus Statuum Foederatorum, pro quibus illud ius fuit spe¬ 
cialiter recognitum a S. G. de Prop. Fide. 

9. Insuper, ad maiorem abundantiam iuramentum, etsi fuerit Omis¬ 
sum in actu incardinationis, ex iure particulari dioecesum Statuum 
Foederatorum, ipso iure suppletur. Nam ibidem generatim ordinatio fit 
titulo missionis; porro ipsum Concilium Baltimorense n. 66 statuit in 
taliter ordinato: IuramenlCm praestitum in aliena dioecesi censetur pro 
nova esse servandum. Iam vero ini'hypothesi talis dispositionis, obligatio 
iuramenti, etsi in actu incardinationis expresse non emissi, adest; ac 
proinde in casu non deest etiam in hac parte substantia rei praescriptae. 

10. Dum ergo quaeritur an episcopus possit declarare invalidas 
incardinationes factas non praestito iuramento : cum ex disputatis illae 
incardinationes quoad alia, quae sola videntur esse substantialia, sint 
factae ad normam decreti A primis, immo observatis etiam aliis con¬ 
ditionibus in Concilio Baltimorensi requisitis; et iuramentum ex dictis 
aequivalenter saltem adsit; putarem respondendum : negative. 

11. Nota: Quodsi argumenta facta non convincerent, putarem tamen 
interim, dum expectatur novus Codex, in quo sine dubio de hac re cura¬ 
bitur, spectata perturbatione quae ex responso affirmativo ex relatione 
Delegati apostolici induceretur, potius 'abstinendum esse a tali responso 
affirmativo dando. 

12. II-III. Cum secundum et tertium dubium dependeant a responso 
affirmativo dato in primo; si huic detur propositum responsum nega¬ 
tivum, consequenter ad II et III esset respondendum : provisum in primo. 

13. Aliquid tamen in particulari de II et III dubio videtur esse 
directe proponendum. 

Sane licet verum esset incardinationes de quibus in casu agitur, 
validas non fuisse, non inde sequeretur sacerdotes ita invalide incar- 
dinatos debere reverti ad dioecesim ex qua excardinati fuerunt, aut 
absolute et simpliciter posse cogi eorum episcopum ad illos recipiendos. 

Nam primo nullibi est prohibitum in iure, ne sacerdos aliquis de 
consensu proprii Ordinarii suum'ministerium praestet in aliena dioecesi 
ab huius episcopo admissus; quin potius est positive permissum, ut 
unus Ordinarius alteri indigenti" subsidium sacrorum ministrorum prae¬ 
bere possit. Nec est necesse ad A hoc demonstrandum, ut recurratur ad 
ius commune, cum habeamus hac in parte ius particulare illius regionis 



S. Congregatio. Concilii. 


39 


a Cone. plen. Baltimorensi sancitum et a sancta Sede recognitum; ita 
namque in memorato Cone. n. 69 edicitur: « Quae de sacerdotum excor- 
ie poratione et in aliam dioecesim adseriptione definivimus, nullatenus 
«obstant consuetudini, iuxta quam episcopi sacerdotes, si qui in sua 
« dioecesi satis abundent, egentioribus dioecesibus ad auxilium in cura 
« animarum ferendum pro longiore etiam tempore concedunt. Quem 
« morem, uti zeli apostolici indicium, S. Sedes commendavit » (Instr. 
S. G. G. ad Conv. Epp. Prov. Mediol. 1849). 

Ergo debitum revertendi non habet per se sacerdos male incardi- 
natus, sed potius ius est episcopo proprio eum revocandi, quam tamen 
revocationem non debet facere nisi observata aequitate naturali. Quae 
aequitas non servaretur, si eum revocatum haberet in sua dioecesi 
otiosum ac sine mediis congruae sustentationis, dum in dioecesi in qua 
male incardinatus est, ob defectum alicuius requisiti essentialis, naviter, 
approbante eius dioecesis episcopo, in salutem animarum laboraret. Qua 
in hypothesi obligatio revertendi ad propriam dioecesim pro tali sacer¬ 
dote asserta, in ipsius sacerdotis damnum et in detrimentum salutis ani¬ 
marum redundaret. Atque haec quoad secundum dubium in hypothesi 
quod primo daretur responsum affirmativum, seu incardinationes in casu 
invalidae declararentur. 

14. Quod vero attinet ad tertium, seu ius episcopi male incardi- 
nantis sacerdotem remittendi, et consequens inde obligatio episcopi 
proprii eum recipiendi, res etiam videtur decidenda non spectato tan¬ 
tum stricto iure, sed etiam secundum naturalem et canonicam aequi¬ 
tatem. 

Sane de stricto iure remittendi ad suam dioecesim sacerdotem non 
rite incardinatum non potest esse dubium. At summum ius non raro 
est summa iniuria, et aequitas naturalis et canonica postulat ut qui 
sentiat commodum sentiat etiam incommodum, nec beneficia grato animo 
accipiuntur si pro bonis acceptis retribuantur mala. 

Porro vidimus esse actum caritatis et zeli a S. Sede commendatum, 
si episcopus qui sacerdotibus abundat, alteri episcopo indigenti aliquem 
sacerdotem seu operarium concedit. Si ergo hic esset casus in Statibus 
Foederatis, circa quem proponitur dubium, evidenter violaretur naturalis 
et canonica aequitas ab illo episcopo .qui ab alio in auxilium curae 
animarum postulasset sacerdotem, atque sacerdotem ita obtentum vellet 
solum retinere quamdiu ipsi inservit, etlid proprium episcopum remittere 
quando non inserviat: et quod peius esset, si post plurimos annos lauda¬ 
bilis servitii, tum demum remitieret ad proprium episcopum, cum sacer¬ 
dos, aut lapsus est in delicta, aut saltem difficilis conditionis factus fuerit. 



40 


Acta, Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


15. Ergo in hypothesi, quod i dubio non daretur propositum 
responsum negativum, in tertio dubio non esset dandum responsum 
simpliciter affirmativum, sed esset respondendum: affirmative, ser\’ata 
tamen naturali et canonica aequitate. 

Atque haec habui quae circa proposita dubia dicerem, salvo meliori 
iudicio. 

PETRUS YIDAL, S. L, Consultor. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 

DECRETUM. 

PRAEFECTURA APOSTOLICA DE KAFFA MERIDIONALI ERIGITUR. 

Quo uberes salutis fructus in Apostolico inter populos Galla Vica- 
riatu adhuc suscepti laetius in dies augeantur, cumque propitia dila¬ 
tandae fidei ibidem non desint auspicia, opportunum consilium visum 
est ab eodem Apostolico Vicariatu, curis concredito Ordinis Minorum 
Gapuccinorum, territorium ad occidentales oras, dissito tractu iacens, 
distrahere ac in separatam missionem erigere. Emi itaque Patres sacrae 
huius Congregationis Christiano Nomini Propagando, in plenariis comitiis 
die 20 vertentis mensis ianuarii habitis, novam Apostolicam Praefecturam, 
de Kafla meridionali nuncupandam, alumnisque Instituti Taurinensis a 
Consolata pro missionibus ad exteros tradendam, erigere censuerunt, 
sequentibus statutis limitibus: 

Ad Boream Baro flumen a confiniis anglo-aethiopicis ad eius fontes 
in monte Secia, deinde flumen Goggeb a fontibus ad eius influxum in 
Omo, et latitudinis gradus qui, exinde procedens, pervenit usque ad 
montes Arussi. 

Ad Orientem displuvium aquarum inter flumina quae hinc in lacus 
Margherita, Ciamo et Stefania, illinc in Indicum Oceanum influunt. 

Ad Meridiem linea quae coniungit praedicti displuvii terminum cum 
litore orientali laci Rodolfo ubi a 4° latitudinis borealis gradu secatur. 

Ad Occidentem demum priores fines Apostolici inter populos Galla 
Vicariatus, nunc per praesens decretum inno van tur et ad confinia civilia 
anglo-aethiopica, inter lacum Rodolfo et flumen Baro interiecta, pro¬ 
feruntur. 

Quam sententiam Ssmo Domino nostro Pio, div prov., Pp. X per 
infrascriptum eiusdem S. Congregationis Secretarium, in audientia die 27 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


41 


praefati mensis habita, relatam. Sanctitas Sua in omnibus adprobavit ra- 
tamque habere dignata est ac praesens ea de re Decretum confici mandavit. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 28 ianuarii, anno 1913. 

Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 

L.UBS. 

C. Lamenti, Secretorius. 


S. CONGREGATIO RITUUM 


i. 

DECRETUM 

DE CAUSIS SERVORUM DEI PROCEDENTIBUS PER VIAM CASUS EXCEPTI, QUA¬ 
RUM DISCUSSIO, EDITO DECRETO « CUM IN AGENDIS » 11 NOVEMBRIS 1912, 
SUSPENSA FUIT DE MANDATO SANCTISSIMI. 


Edito Decreto Cum in agendis die 11 novembris superioris anni, 
quo sanctissimus Dominus noster Pius Papa X iudicialem ordinem san- 
civit servandum in Causis Servorum Dei procedentibus per viam Casus 
excepti, cum Sanctitas Sua mandasset, ut suspensae manerent Causae 
omnes eius generis quae apud sacrorum Rituum Congregationem agi 
coeperant, non exclusa Causa Servi Dei Isnardi ex Ordine Praedicato¬ 
rum, Beati nuncupati, donec ipsa Sanctitas Sua eminentissimo Cardinali 
eidem Congregationi Praefecto, vel eiusdem Congregationis Secretario, 
mentem suam aperiret: cumque interea nonnulli Postulatores per infra- 
scriptum Secretarium supplicibus votis ab ipso sanctissimo Domino 
nostro quaesissent, an sibi liceret prosequi Causas ante memoratum 
Decretum inclioatas, easque ad finem perducere veteri procedendi ordine 
servato; Sanctitas Sua negativum dedit responsum. 

Ex speciali vero gratia concedendum esse duxit, ut resumi possint 
illae Causae quae, quamvis tractatae iam fuerint apud sacrorum Rituum 
Congregationem, nondum tamen ad exitum pervenerunt per approba¬ 
tionem vel confirmationem Sanctitatis Suae: et illae praeterea quarum 
positiones typis impressae traditae fuerunt Promotori Fidei ante pro¬ 
mulgationem Decreti memorati, iuxta elenchum ab ipso Promotore 
confectum et sacrae Rituum Congregationis Secretario exhibitum ; quae 


ACTA, vol. V, n. 2. — 15-2-913. 


4 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


omnes ita pertractandae erunt, ut quadam indulgentia et moderatione 
adhibita, eiusdem Decreti substantia omnino servetur, hoc tamen pacto ut r 

1. Non procedatur ad ulteriora, nisi peractis, more solito, perqui- 
sitione et revisione scriptorum, si quae sint. 

2. Si post revisionem scripta approbata fuerint, in Congregatione 
Ordinaria discutiatur Dubium, nisi discussum iam fuerit, « An sententia 
lata ab Ordinario super Casu excepto confirmanda sit ». Cuius Dubii 
favorabilis resolutio erit, vel « Confirmandam esse sententiam, ita ut ad 
ulteriora procedi possit », vel « Sufficienter constare de Casu excepto, ut 
ad ulteriora procedi possit », prout res tulerit. 

3. Secretarius favorabilem Congregationis resolutionem, ut supra. 
Sanctissimo referat cum rationum momentis, in compendium redactis, 
quibus suffragatores innixi sunt; quam Pontifex, si ei visum fuerit, aucto¬ 
ritate Sua confirmabit, iuxta ea quae Ipse constituit in Decreto Cum in 
agendis. Declarat autem Sanctitas Sua vim huius confirmationis, prout 
ex eodem Decreto eruitur, non eam esse ut censeatur Pontifex illico/ 
permittere cultum Servi Dei, sed tantum facultatem facere ut ad ulte¬ 
riora procedatur: cum enim agatur de antiquissimis Causis, eadem San¬ 
ctitas Sua non intendit cultum approbare, nisi iudicialiter constiterit de 
fundamento rationabili cultus nempe de virtutibus Servorum Dei. 

4. Si Sanctissimus hanc confirmationem addiderit, mandetur Ordi¬ 
nario, onerata eius conscientia, ut sacrorum Rituum Congregationi signi¬ 
ficet, an eo loci vigeat fama de sanctitate vitae et virtutibus et miraculis 
Servi Dei, et quae opera virtutum praecipua a fidelibus, ex traditione. 
Servo Dei tribuantur; vel an fama sit de martyrio eiusque causa et 
signis. Postulator autem syllogem virtutum ipsius Servi Dei cum instru¬ 
mentis, et documentis historicis illius virtutes probantibus tradat Pro- 
motori Fidei, qui pro rei veritate relationem faciat; eaque typis impressa 
eminentissimis PP. Cardinalibus et Praelatis Officialibus distribuatur. 
Si eminentissimi Cardinales in Congregatione Ordinaria, audito voto 
Praelatorum Officialium, decernendum censuerint, constare de virtutibus 
Servi Dei in gradu heroico, eorum resolutio Sanctissimo referatur, ut 
videat utrum cultus Servo Dei praestitus, sit confirmandus necne. 

5. In ceteris omnibus Causis huius generis Decretum diei 11 novem- 
bris 1912 ut supra, religiose servetur. 

Atque ita servandum Sanctitas Sua censuit, decrevit et mandavit 
hac die 31 ianuarii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. © S . 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charystien., Secretarius. 



S. Congregatio Rituum. 


43 


IL 

DECRETUM SEU DECLARATIO 

CIRCA RUBRICAS TIT. X, NUM. 2 ET 5 DE MISSIS VOTIVIS ET « DE REQUIE ». 

In nova Rubrica Constitutioni Pianae Divino afflatu adiecta Tit. X, 
num. 2 et 5, « prohibentur Missae votivae privatae seu lectae pro 

« defunctis, in feriis Quadragesimae, Quatuor Temporum, IL Rogatio¬ 
ne num, in vigiliis, et in feria in qua anticipanda vel reponenda est Missa 
« Dominicae: in Quadragesima vero permittuntur Missae privatae defun- 
« ctorum tantum prima die cuiuscumque hebdomadae libera in kalen- 
« d ario ecclesiae in qua Sacrum celebratur ». 

Nunc vero ad dirimendas quaestiones nonnullas huic S. Congre¬ 
gationi propositas circa applicationem praefatae Rubricae quibusdam 
Missis votivis privilegiatis tum in Ecclesia universali, tum certis in locis 
per Indultum apostolicae Sedis concessis, firmis manentibus legibus et 
privilegiis Missas solemnes seu in cantu respicientibus, quoad Missas 
privatas lectas sequentia decernuntur et declarantur: 

I. Privilegium Missae votivae lectae, de speciali gratia nonnullis 
Sanctuariis concessum, ita ut celebrari possit in duplicibus I. et IT. classis, 
seu etiam II. classis tantum; et privilegium Missae votivae Ss. Cordis 
Iesu in prima feria VI cuiusque mensis, permanent in suo robore, etiam 
in feriis et vigiliis per dictam rubricam exclusis. 

II. Privilegium Missae votivae lectae aliquibus Sanctuariis aut aliis 
ecclesiis vel communitatibus regularibus quocumque modo et titulo 
concessum, ita ut celebrari queat tantummodo in duplicibus maioribus 
et minoribus, et exclusis feriis, vigiliis et Octavis privilegiatis, sic erit 
deinceps applicandum, ut dictae Missae votivae lectae prohibitae sint in 
omnibus feriis in praefata rubrica enumeratis. Loco tamen huiusmodi 
Missae votivae, extra feriam IV Cinerum, hebdomadam maiorem et 
vigilias Nativitatis et Pentecostes, adiungi poterit oratio ipsius Missae 
votivae, vel in Missa de die post orationem feriae seu vigiliae, vel in 
Missa de feria seu vigilia ante alias orationes. Quod si adsit specialis 
concursus populi, unica Missa lecta ex praedictis Missis votivis cele¬ 
brari poterit, quoties Missa in cantu commode haberi nequeat, 

III. Privilegium Missae votivae lectae pro sponsis ita erit appli¬ 
candum, ut liceat, extra tempus clausum, haec Missa dici etiam in prae¬ 
dictis feriis et vigiliis. 



U Acta Apostolicae Sedis. - Conimentcwium Officiale. 

IV. Privilegium Missae pro defunctis lectae aliquibus locis vel Ordi¬ 
nibus concessum ita ut bis vel ter in hebdomada celebrari possit etiamsi 
occurrat aliquod duplex maius vel minus, in posterum ita erit appli¬ 
candum, ut intelligatur tantummodo concessum pro diebus in quibus 
non occurrat aliqua feria aut vigilia, ut supra. Quapropter in huiusmodi 
feriis vel vigiliis Missae lectae pro defunctis semper prohibitae sunt, 
exceptis Missis in die obitus vel pro die obitus, in ecclesiis ubi cele¬ 
bratur funus alicuius defuncti cum Missa in cantu; item excepta unica 
Missa quae pro defuncto paupere celebrari potest iuxta decretum 
9 maii 1899, n. 4024; item Missis «quae in sepulcretis celebrantur, ad 
normam decreti 19 maii 1896, num. 3903; item exceptis Missis lectis in 
prima die libera uniuscuiusque hebdomadae in Quadragesima iuxta 
novas rubricas. - Ex indulgentia vero sanctae Sedis habentur adhuc 
valida, donec expirent. Rescripta quinquennalia, aliquibus dioecesibus 
et provinciis religiosis exteris nuper concessa, celebrandi bis in hebdo¬ 
mada Missas lectas de Requie in die obitus seu depositionis, tertio, 
septimo, trigesimo et anniversario. 

Contrariis non obstantibus quibuscunque, die 8 februarii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. © S. 

f Petrus La Fontaine, Episc. Charystien., Secretarius. 


SACRA ROMANA ROTA 

L1MBURGEN. 

NULLITATIS MATRIMONII (TEICHERT-WILHELM). 

Pio Papa X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die 2 mensis ianuarii 1913, RR. PP. DD. Fridericus Cattani, 
Antonius Perathoner, Ponens, et Iosephus Alberti, Auditores de turno, in 
causa Limburgen. - Nullitatis Matrimonii, inter Aemilium Iacobum Tei- 
chert appellantem, repraesentatum per legitimum procuratorem ex offi¬ 

cio deputatum, sac. Carmelum Conte, advocatum, et Elisabetham Wilhelm, 
contumacem, interveniente et disceptante in causa Vinculi Defensore ex 

officio, sequentem tulerunt definitivam sententiam. 


Aemilius Iacobus Teichert, civis catholicus vici Lorsbach, semper, 
ut ipse narrat, ex quo de nuptiis cogitare coepit, propter peculiares 



S. Romana Rota. ,45 

circumstantias, firmissimam habuit voluntatem nonnisi cum virgine, 
nunquam vero cum persona iam deflorata, matrimonium ineundi. 

Qua de causa cum mense novembri 1907, post initas secundas 
nuptias matris suae, solus in domo exsistens, de matrimonio contrahendo 
cogitaret, puellam sibi optime commendatam, Elisabetham seu Elsam 
Wilhelm, quam tamen iam cum alio iuvene de matrimonio ineundo 
tracta visse sciebat, sic allocutus est: « Elsa, ego numquam puellam 
« ducam quae iam cum alio commercium carnale habuit. Habuistine 
« hoc? » Respondit ipsa: « Non, numquam ». 

Cui assertioni fidem exhibuit Iacobus noster nec postea hac de re 
inter sponsos sermo fuit. Die 1 februarii 1908, matrimonium in ecclesia 
parochiali, dispensatione supra impedimento mixtae religionis (Elsa enim 
protestanticae adhaerebat religioni) rite obtenta, celebratum est. Sed ecce 
post tres fere menses - sub fine mensis aprilis - mulier marito-vespere 
ex officina domum redeunti sponte confitetur, se ex copula cum quodam 
Hahn, fabro, gravidam esse. Quo audito, Teichert illico, eodem adhuc 
vespere, mulierem e domo sua expulit; mox etiam a tribunali civili 
annullationem contractus civilis petiit, et die 5 ianuarii 1909 obtinuit. 

Qua obtenta, Curiam quoque episcopalem Limburgensen] adiit, 
rogans ut matrimonium suum cum Elsa, etiam quoad vinculum, nullum 
declararetur, sive ex errore qualitatis in personam redundantis, scilicet 
virginitatis, sive ex defectu consensus propter appositam et non verifi- 
catam conditionem. Curia Limburgensis, processo canonico instituto, per 
sententiam diei 7 mensis octobris 1910, revera matrimonium in casu 
declaravit nullum, edicens « constare de nullitate matrimonii et quidem 
« propter defectum consensus ex parte mariti ». 

A qua sententia Defensor vinculi pro munere suo appellavit ad 
Curiam metropolitanam Friburgensem, quae die 7 februarii 1911 sen¬ 
tentiam primae instantiae cassavit, pro nuntiando « non constare de 
« nullitate matrimonii ». 

Unde causa hodie H. S. O. ad quem Actor appellavit, proponitur sub 
consueta dubii formula: « An constet de nullitate matrimonii in casu?» 

Ius quod attinet, RR. PP. DD. praeprimis animadverterunt satis 
constare, errorem tum solummodo irritare matrimonium, cum est error 
vel personae, vel qualitatis in personam redundantis, vel qualitatis quae 
tamquam conditio sine qua non ante nuptias posita sit, vel denique si 
est error conditionis servilis. 

Cum primus et ultimus error extra casum sint, remanet ut inqui¬ 
ratur an adsit error in qualitate in personam redundante, vel error in 



46 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


qualitate quae tamquam conditio sine qua non posita fuit. Iamvero 
error in qualitate quae in personam redundat, adest quando erratur in 
tali qualitate, ob cuius defectum persona oblata non amplius eadem est 
in cuius matrimonium consentitur. Ad rem Instructio Austriaca, § 14 , 
hanc statuit regulam: « In personam redundat error in ea tantum qua- 
« litate, qua sola futuri coniugis persona determinatur ». Quam regulam 
cl. Aichner (Comp. iur. Eccl., ed. 11 , p. 605 seq.) sic interpretatur: « Si 
« quis contrahit cum persona quam prius ex visu, auditu, colloquiis non 
« cognovit, sed tantum ex certa qualitate ipsi proposita, quae non est 
« communis aliis sed individualis alicuius certae et determinatae per- 
« sonae, tunc error huius qualitatis refunditur in errorem personae et 
« matrimonium dirimit. Ratio est, quia errans, de illa persona quacum 
«contraxit, nullam animo informaverat ideam, nisi ex illa qualitate per 
« quam persona futuri coniugis unice designata animoque apprehensa 
« fuit. Iamvero, quia qualitas ista deest, deest etiam fundamentum cui 
« consensus innititur, et obiectum substantiale consensus, ideoque deficit 
«ipse consensus. Ex quibus elucet, duo requiri, ut error qualitatis in 
« personam redundet: a) ut persona circa quam erratur, prius ex visu, 
« auditu, colloquiis cognita non fuerit, quod contigit ubi per literas vel 
« per procuratorem de matrimonio praevie tractatum est, vel ubi matri- 
« monium mediante procuratore contrahitur; b) ut eadem persona 
« tamquam individuum unice ex certa quadam qualitate (quae tamen 
« non adest) denotetur, v. g. si quis consentiat contrahere cum filia pri- 
« mogenita comitis N., offeratur autem postea secundogenita aut alia, 
« quae primogenitam se simulat. An haec duo requisita adsint, quaestio 
« facti est, quae .pro foro externo semper rigorose probari debet ». 
Eamdem doctrinam tradunt praeter antiquiores canonistas (Cfr. v. g., 
Reiffenstuel, 1. IV, t. 1, h. 348) etiam recentiores, inter quos Gasparri 
(II, ed. 3, p. 883) et Wernz (IV, ed. 2, n. 223). 

Ex quibus iam patet, quanta sit differentia inter errorem qualitatis 
in personam redundantis, et errorem simplicis qualitatis, seu qualitatis 
accidentalis; qui ultimus error regulariter matrimonium non irritat, etsi 
det causam contractui, et proveniat ex dolo aut simulatione alterius 
contrahentis. 

Adest autem error simplicis qualitatis quoties futurus coniux non 
unice per qualitatem in qua alter errat, designatur, ut v. g. si quis 
putat, futuram sponsam esse pulchram, nobilem, virginem, cum est 
deformis, ignobilis, deflorata (Cfr. Reiffenstuel, P. IV, t. I, n. 349). Rem 
perbelle illustrat Wernz (L c, nota 6) dicens: « Profecto filia primoge- 
« nita principis Monacensis, illa qualitate individuali est certo de termi- 



S. Romana Rota. 


47 


« nata sicuti per nomen et cognomen. At complures filiae eiusdem 
« patris possunt esse virgines, nobiles, divites; illae igitur qualitates non 
« determinant unam personam in individuo, et si forte una ex iisdem quali- 
« tatibus in matrimonio contracto cum certa et determinata persona desit, 
« matrimonium non irritatur nisi apposita fuerit ut conditio sine qua 
«non». Imo error simplicis qualitatis nec tum quidem matrimonium 
irritat, si probari posset partem errantem nequaquam matrimonium ini¬ 
turam fuisse, si qualitatem illam (v. g. sponsae graviditatem ex alio) 
•cognovisset. Ex quo etiam sequitur, ut cl. Aichner (1. c, p. 606 seq.) 
optime concludit, «falsam esse aliquorum recentiorum Canonistarum 
« assertionem, matrimonium semper irritum esse, quod ex errore invin- 
« cibili et antecedente contractum est cum persona, aut gravi melancholia 
« morbove insanabili laborante, aut ob crimen aliquod publice castigata. 
« Nec etiam matrimonii valor afficitur quando sponsa a tertio impraegnata 
« fuit, sponsoque haec circumstantia in contrahendo non erat cognita. Id 
«quod etiam ex decisionibus S. C. C. et Rotae Romanae abunde colli- 
« gitur ». Harum decisionum plures affert Gasparri (1. c, n. 889 seq). 

Error tamen circa qualitatem irritat matrimonium, si haec qua¬ 
litas praecise posita fuit tamquam conditio sine qua non; ita scii, ut 
quis intendat non contrahere cum certa persona, nisi ipsi haec vel illa 
qualitas insit vel absit. Deficiente enim conditione posita, etiam con¬ 
sensus deficit, ut unanimiter tradunt doctores. Ut autem iudex eccle¬ 
siasticus matrimonium propter conditionem non impletam possit decla¬ 
rare nullum, saltem pro foro externo, necessarium est, ut de conditione 
apposita indubitanter constet. Ad rem Wernz (t. IV, num. 229 haec 
tradit: « In foro externo, nisi apertissime constet personae qualitatem 
«fuisse principaliter intentam, locus non datur solutioni matrimonii. 
« Quare in controversia inter Pignatelli atque Pitonium ea sententia 
«videtur praeferenda, quae tenet, saltem in foro externo, valorem 
« matrimonii esse praesumendum, nisi conditio (non verificata) expresse 
« fuerit addita in ipsa matrimonii celebratione, aut licet antea sit addita 
« nec in actu celebrationis nuptiarum expressa et iterata, tamen, omnibus 
« praecedentibus et subsequentibus simul iunctis, nullus sit locus suspi- 
« candi coniuges a conditione praevie apposita recessisse, sive revocasse 
« consensum conditionatum ». Et sane ex circumstantiis anteceden¬ 
tibus et subsequentibus certo quandoque probari potest praevia appo¬ 
sitio conditionis et perseverantia voluntatis, ut demonstratur in causa 
Cameracen, (coram Perathoner 11 aug. 1910; A. A. S., II, pag. 961 sqq.) 
quam causam tamen,,, cum a praesenti toto caelo differat, actor in suum 
favorem invocare nequit. 



48 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Hisce in iure stabilitis, factum quod attinet, RR. PP. DD. censuerunt 
iam ex dictis sat superque elucere, in casu nostro non agi de errore circa 
qualitatem in personam redundantem, sed ad summum de errore circa 
qualitatem quae posita fuerit tamquam conditio sine qua non. Et revera 
huiusmodi conditionem ante matrimonium positam fuisse asserit actor. 
Pluries enim deponit et iuramento confirmat, se duobus circiter men¬ 
sibus ante matrimonium futurae suae uxori dixisse: « Elsa, ego num- 
« quam puellam ducam, quae iam cum alio commercium carnale habuit. 
« Habuistine hoc? ». Ipsa respondit: « Non, numquam ». Actor porro, 
cum semper firmissimam habuerit voluntatem numquam contrahendi 
cum persona deflorata, putat verba sua ad Elisabetham directa con¬ 
tinere conditionem irritantem, seu exprimere voluntatem generalem 
numquam defloratam ducendi, quae voluntas, utpote numquam retra¬ 
ctata, matrimonium cum quacumque deflorata nullum efficere debuit. 

Verba ad Elisabeth directa certo certius exprimunt firmam actoris 
voluntatem virginem tantum ducendi, hanc autem voluntatem virtuali- 
ter perseverasse non constat. Ipse enim actor fatetur, se semel tantum 
hac de re cum futura uxore esse collocutum : « Poi io non ho piu par- 
« lato con lei relativamente a questo argomento ». Nec constat illa verba 
veram propriamque conditionem sine qua non exprimere, eamque ab 
actore appositam fuisse. Ipse actor sibi viam praecludit ad hanc condi- 
dionem probandam, declarans se hanc conditionem ante matrimonium 
nemini patefecisse: « Io prima dei matrimonio non ho pariato con nes- 
« suno relativamente a tale condizione ». Et iterum interrogatus: « Avete 
« voi prima dei vostro fidanzamento esternato mai avanti a delle per- 
« sone la vostra intenzione di non voler sposare altra ragazza all'in- 
« fuori di una vergine? Quali persone possono attestare cio? », respondit: 
« Io non mi ricordo di aver manifestato tale mia intenzione in presenza 
« di terze persone, poiche io presi assai rapidamente la decisione di 
« sposare ». Et revera testes producti nil aliud afferre valent, quam se 
audisse de hac conditione ab ipso Teichert et quidem post electionem 
mulieris e domo, ergo tempore quam maxime suspecto. Quod si iidem, 
testes deponunt, actorem esse fide dignum ideoque in iudicio falsa iura¬ 
mento non confirmasse, id quidem admitti potest; nihil enim obstat, 
quominus Teichert putet, ut post nuptias infelices sponsi saepius sibi 
fucum faciunt, se posuisse conditionem} dum fortasse expresserit tan¬ 
tummodo propositum seu intentionem non ducendi nisi virginem. 

Quod ultimum eo magis praesumi potest, quia Teichert numquam 
de exsistentia virginitatis in sponsa suspicatus est, et tunc demum ad 
praetensam conditionem appellavit, quando mulier, post tres fere a matri- 



S. Romana Rota. 


49 


moriio menses, ipsi confessa est se ab alio cognitam fuisse et gravidam 
evasisse. 

Imo nec tunc quidem cogitavit de matrimonio dissolvendo ob con¬ 
ditionem appositam, sed demum postquam a parocho de matrimonii 
impedimentis edoctus fuit. Conditionem igitur veram propriamque appo¬ 
sitam fuisse probari nequit, idque eo minus, quia nonnulla argumenta 
contra exsistentiam conditionis militare videntur et revera militant. 

Praeprimis scii, ante matrimonium noverat Teichert, sponsam suam 
cum alio viro amoribus induisisse. Ipse enim fatetur: « Quando io entrai 
« in relazione con Elisabetta Wilhelm, io non conoscevo esattamente 
« per quanto tempo ella fosse stata in relazione coi fabbro Hahn, ma 
« sapevo tuttavia di certo che cio era stato per piu di un anno ». At 
haec relatio dubium saltem de sponsae integritate in mente actoris gene¬ 
rare, eumque ad ulteriores investigationes de exsistentia qualitatis a se 
volitae movere debuisset. Actor autem contentus fuit verba supra relata 
semel proferre, nec sponsam ulterius de hac re interpellavit. 

Praeterea mulier rem alio modo exponit quam maritus. Ipsa enim 
in epistola diei 2 martii 1910 asserit, se amplius non recordari quid 
Teichert ei dixerit, et relationes suas cum fabro Hahn numquam 
negasse. Idem mulier confirmat in interrogatorio diei 30 decembris 1910. 
Interrogata enim, cur Iacobo Teichert ante nuptias non confessa sit, 
se cum fabro Hahn relationes habuisse et gravidam esse, respondit: 
« Teichert mi dimando se io avessi avuto relazioni coi Hahn. Io non dissi 
« ne si ne no, ma ho dichiarato che se Hahn cio avesse voluto e io 
« non lo avessi fatto, egli sarebbe stato cattivo con me. Teichert non 
« mi ha domandato se io fossi rimasta incinta di Hahn ». Et interro¬ 
gata, an Teichert ante desponsationem vel matrimonium ei direxerit 
verba, « Elsa, ego numquam ducam puellam, quae iam cum alio com- 
« mercium carnale habuit. Habuistine hoc ? », respondit : « Io oggi non 
«posso piu ricordarmi di cio che Teichert mi abbia detto tre anni fa ». 

Elsa Wilhelm porro asserit, se ante nuptias ignorasse an gravida 
fuerit nec ne, et medicum demum unum fere post mensem a matri¬ 
monio contracto, scii, sub fine mensis februarii, praegnantiam decla¬ 
rasse. 

Interrogata demum an Iacobus post separationem de verbis supra 
relatis (scii. Elsa, ego numquam ducam etc.) cum ipsa collocutus sit, 
respondit: «Egli mi incontro in Eppstein e mi disse: "Elsa, io non 
« posso, lasciarmi unire in matrimonio religioso, se tu in Limburgo non 
« riferisci al Vescovo, che io ti ho detto cio „ ». Actor quidem negat 
se hisce verbis usum esse, admittit tamen se colloquium in Eppstein 



50 


Acta Apostolicae Sedis,,,,— Commentarium Officiale. 


cum Elsa habuisse, et ei hac occasione dixisse, se post absolutam 
causam coram tribunali civili aditurum esse etiam tribunal ecclesia¬ 
sticum. 

In casu igitur actor solus affirmat se conditionem apposuisse, nee 
ullum huius conditionis appositae testem afferre valet, imo coniugem 
habet sibi contrariam. 

Solius autem actoris confessio, et etiam iuramentum ab eo praestitum 
in subiecta materia omni valore destituuntur. « Iusiurandum enim », 
ut ait Instructio Austriaca (§ 169), « a coniugibus praestitum, aeque ac 
« eorum confessio, probationem de impedimenti exsistentia suppeditare 
« aut supplere nequit ». 

Etiam ex capite Super eo (c. 5, X, IV, 13) constat, confessionem 
quam coniuges in ipsa disquisitione iudiciali faciunt, aut ante illam 
quidem fecerunt sed post matrimonii quod accusant celebrationem, 
quatenus contra valorem matrimonii pugnat, omni vi probandi carere. 

Iacobus Teichert certe propositum habuit non ducendi mulierem 
corruptam, et in casu specifico, non ducendi Elsam, s A scivisset eam 
esse corruptam. At haec voluntas habitualis nihil prodest ad hoc ut 
matrimonium quoad vinculum dissolvatur. Nam matrimonium contra¬ 
ctum ex errore circa qualitatem dante causam contractui (ita nempe ut 
ob eum quis contraxit, non contracturus si contrarium sciret) vali¬ 
dum est. 

« Unde etiam infertur (ait Reiffenstuel, 1. IV, t. I, n. 345) validum 
« esse matrimonium, quod cum Caia contrahit Titius, putans, velfalso 
« asserenti credens, eam esse sanam vel virginem vel divitem aut vir- 
« tuosam, cum tamen esset infirma, corrupta, pauper aut vitiis dedita, 
« etiamsi talis falsa persuasio fuerit causa quod eam duxerit, non 
« ducturus si contrarium scivisset ». Praeterea, ut iudex ecclesiasticus 
possit pronuntiare nullitatem matrimonii, debet ei de exsistentia impedi¬ 
menti dirimentis constare per probationem plenam et perfectam, qualis 
est quae fit per duos saltem testes omni exceptione maiores (Cfr. Fer- 
raris. Divortium N. 16; Reiffenstuel, 1. IV, t. 19, num. 17). Unus testis, 
quantumvis habilis, plenam probationem non facit. Ratio est, quia causa 
dissolvendi matrimonium quoad vinculum est gravissima, et praecaveri 
debet ne ex collusione partium:dissolutio fiat cum magna irreverentia 
Sacramenti (Cfr. Maschat, tit. 19, q. 1). 

Iam vero in casu plena probatio conditionis appositae non habetur, 
quod abunde ex dictis patet. Unde recte iudicavit iudex Friburgensis 
edicens, « non constare an actor voluntatem suam generalem numquam 
« ducendi puellam corruptam in foro externo patefecerit, neque constare 



Signatura Apostolica. 


5i 


« an actor sponsam suam de virginitate interpellaverit, et si interpellavit, 
« iterum non constare interrogationem Elsae factam habuisse naturam 
« conditionis sine qua non ». 

Quibus omnibus in iure et facto perpensis, Christi nomine invo¬ 
cato, Nos infrascripti Auditores de turno, pro tribunali sedentes et solum 
Deum prae oculis habentes, decernimus, declaramus et definitive senten- 
tiamus, proposito dubio respondentes negative, seu non constare de nulli- 
tate matrimonii in casu. 

Ita pronuntiamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium ad quos spectat, ut exsecutioni mandent hanc nostram defi¬ 
nitivam sententiam et adversus reluctantes procedant ad normam sacro¬ 
rum Canonum et praesertim cap. 3, sess. XXV, Cone. Trid. iis adhibitis 
exsecutivis et coercitivis mediis quae magis efficacia et opportuna pro 
rerum adiunctis exstitura sint. 

Romae, in sede Tribunalis S. R. Rotae, die 2 ianuarii 1913. 

Fridericus Cattani. 

Antonius Ferathoner, Ponens 

Iosephus Alberti. 

Sac. T. Tani, Notarius. 


SIGNATURA APOSTOLICA 


Apud supremum Signaturae Apostolicae Tribunal actae sunt 
anno 1912 nonnullae causae reservatae, quarum sententia definitiva fuit 
prouti sequitur: 

I. FENABOREN. - designationis paroeciae, sive Nullitatis sententiae 
incidentalis Rotalis. 

Proposito dubio: Sitne nulla sententia incidentalis in casu et sitne 
locus eius circumscriptione? Emi Iudices, relatore E. P. D. Basilio Card. 
Pompilj, sub die 23 martii 1912, responderunt: Sententiam in casu esse 
nullam. 

II. ROMANA. - Nullitatis matrimonii, sive Nullitatis sententiae 

Rotalis. r 



52 


Acta Apostolicae Seeis. - Commentarium Officiale. 


Proposito dubio : Sitne nulla sententia Rotalis in casu et sitne locus 
eius circumscriptam? Emi Iudices, relatore E. P. D. Basilio Card. Pom- 
pilj, sub die 27 iulii 1912, responderunt: Negative. 

III. FESULANA. - Compositionis (Ex commissione Sanctissimi). 

Propositis dubiis: 1) An sit locus compositioni in casu? Et quate¬ 
nus affirmative: 2) Qua mensura componendum sit ? Emi Iudices, relatore 
E. P. D. Basilio Card. Pompilj, sub die 28 decembris 1912, responde¬ 
runt: Ad l" m Affirmative, ad obtinendam contractuum sanationem. 

Ad 2"” Supplicandum Ssmo ut ad compositionem heredes L. B. admittere 

velit, soluta sex millium libellarum summa. 

IV. APRUTINA. - Privationis beneficii sive Nullitatis sententiae inc A fa 
dentalis Rotalis. 

Propositis dubiis : 1) An querela nullitatis, ob Fori incompetentiam, 

ab Episcopo Aprutino prolata contra Rotalem interlocutoriam sententiaUt, 
die 5 augusti 1911 sustineatur in casu? Et quatenus affirmative: 2) An 
ab hoc supremo Tribunali etiam de causae merito iudicium proferendum 
sit in casu? Et quatenus affirmative: 3) An decretum Curiae Aprutinae 

diei 17 februarii 1911 sit confirmandum vel infirmandum in casu?, sub 

die 28 decembris 1912 Emi Iudices responderunt: Ad 1"" Affirmative, 
nempe Episcopum Aprutinum in sacerdotem A. 1. via administrativa legi¬ 
time procedere potuisse. - Ad 2" “ Negative; et sacerdoti A. L, si velit, 

recursum ad S. Concilii Congregationem patere. 

Praeterea, iuxta Legem Propriam can. 40, tamquam fundamento 
boni iuris destituti, reiecti sunt recursus in causis quae sequuntur: 

I. NEAPOLITANA. - Exsecutionis sententiae (Decr. diei 3 ianua- 
rii 1912). 

II. DUBL1NEN. - Remotionis, sive Nuditatis sententiae incidentalis 
Rotalis (Decr. diei 24 augusti 1912). 

III. GONSTANT1NIANA. - Diffamationis, seu Nuditatis sententiae Ro¬ 
talis (Decr. diei 29 decembris 1912). 

Romae, ex Cancellaria supremi Signaturae Apostolicae Tribunalis, 
die 14 februarii 1913. 


iosephus Adv. Fornari, S. T. A. 



Secretcirici .Status. 


53 


SECRETARIA STATUS 

EPISTOLA. 

AD R. P. ALFREDUM MARGERIN, RECTOREM CATHOLICAE STUDIORUM UNIVERSI¬ 
TATIS INSULARUM, GRATULANDI CAUSA OB LAETABILES FRUCTUS QUI 

IBIDEM DOCTORUM AUDITORUMQUE DILIGENTIA COLLIGUNTUR. 

Monseigneur, 

D'apres les rapports autorises qui Lui ont ete faits au sujet de 
1'Universite Catholique de Lille, le Saint-Pere Pie X a constate avec 
une grande satisfaction 1'esprit qui inspire et penetre l'enseignement 
donne par ses savants professeurs, la piete et 1'amour du travail de 
ses nombreux etudiants. Ces informations ne pouvaient ne pas etre 
1'objet d'une vive consolation pour 1'auguste Pontife, soit a cause de 
la sollicitude paternelle qu'i 1 temoigne a votre cher pays, soit a cause 
de 1'interet tout special qu'il porte a la grave question, si agitee de nos 
jours, de l'enseignement catholique. 

II Lui a ete de meme particulierement agreable d'apprendre les succes 
que les jeunes gens de cet Institut remportent dans leurs examens, et 
qui honorent a la fois le zele des maitres et 1'application des eleves. 
Ces succes sont remarquables dans toutes les facultes: de theologie, de 
droit, de lettres, de Sciences, mais plus encore, semble-t-il, dans la faculte 
de medecine. 

Sa Saintete n'ignore pas, d'ailleurs, que cette faculte, la seule qui 
ait pu etre instituee en France, compte un nombre considerable de pro¬ 
fesseurs eminents par leur Science et leur experience professionnelle ; 
qu'elle dispose de plusieurs hopitaux, de nombreux dispensaires, ou les 
etudiants, sous la direction immediate de leurs maitres, acquierent faci- 
lement et surement la Science de la chirurgie et de la medecine; qu'elle 
est munie de musees et de laboratoires necessaires pour 1'etude theo- 
rique et les travaux pratiques. 

Aussi bien le Saint-Pere la recommande-t-Il aux familles chretiennes 
de la France entiere, et engage-t-il volontiers les eveques a y envoyer 
de nombreux jeunes gens, qui y deviendront tout a la fois d'habiles 
medecins, et surtout des catholiques solidement prepares a 1'apostolat 
qu'ils ont le devoir de pratiquer dans 1'exercice quotidien de leur 
noble profession. 



54 


Acta Apostolicae Sedisi- Commentarium Officiale. 


Gomme gage de Sa paternelle bienveillance et des faveurs celestes,. 
Sa Saintete accorde de tout cceur a vous meme, aux professeurs et aux 
etudiants de 1'Universite Catholique de Lille la benediction apostolique. 

Je saisis avec plaisir cette occasion pour vous renouveler, Monsei- 
gneur, 1'assurance de mes sentiments devoues en Notre-Seigneur. 

Le 14 janvier 1913. 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

II Santo Padre, con Biglietti della Segreteria di Stato, si e benignamente 
degnato di nominare: 

29 gennaio 1913. — II Revmo P. Giuseppe Lem ius, degli Oblati di Maria 
Immacolata, Consultore della sacra Congregazione dell' Indice. 

— II Revmo P. Enrico Le Floch, della Congregazione dello Spirito Santo, 
rettore dei pontificio Seminario Francese iii Roma, Consultore della sacra Con¬ 
gregazione degli Studi. 

A— II Revmo P. Tommaso Pegues, dell' Ordine dei Predicatori, Consultore 
della sacra Congregazione dei Sacramenti. 

1 febbraio. — L'Emo sig. card. Pietro Gasparri, Protettore dell' associa- 
zione di Nostra Signora della buona Morte. 

9 febbraio. — Mons. Francesco Ragonesi, arcivescovo titolare di Mira,, 
Nunzio Apostolico a Madrid. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Protonotarii Apostolici ad instar participantium: 

19 ottobre 1912. — Mons. Giuseppe Antonio Ireneo Douville, vicario 
generale della diocesi di Nicolet. 

8 gennaio 1913. — II Rev. Eugenio Almaraz y Santos, cancelliere arci- 
vescovile di Siviglia. 

— II Rev. Michele Castillo Fosales, provisore della stessa archidiocesi. 
22 gennaio. — Mons. Teodoro Weigert, delfarchidiocesi di Vienna. 

28 gennaio. — Mons. Luigi Castro, arciprete-parroco nella diocesi di 
Nicosia. A 



Diarium Romanae Curiae. 


55 


Prelati Domestici di S. S. : 

9 gennaio 1913. — II Rev. Aureliano Sevillano Moro, canonico della 
Cattedrale di Siviglia. 

10 gennaio. — Mons. Terenzio 0'Donnei, vicario generale delParchidio- 
cesi di Dublino. 

11 gennaio. — II Rev. dott. Federico Speiser, professore nelPUniversita 
cattolica di Friburgo. 

— II Rev. Guendelino M. Stulz, delFarchidiocesi di S. Paolo di Minnesota. 

— II Rev. Giovanni J. Slevin, della stessa archidiocesi. 

— II Rev. Francesco Tichy, della stessa archidiocesi. 

— II Rev. Giuseppe Guillot, della stessa archidiocesi. 

16 gennaio. — 11 Rev. dott. Tommaso Facta, parroco e vicario foraneo 
di Racconigi. 

22 gennaio. — II Rev. canonico Leonardo Ruvolo, della diocesi di Maz- 
zara dei Vallo. 

23 gennaio. — Mons. Fabiano Rohacek, canonico della cattedrale di 
Brtinn. 

— II Rev. Adamo Ott, vicearcidiacono ordinario dei distretto di Budapest. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Cameriere Segreto soprannumerario di S. S.: 

27 gennaio 1913. — Mons. Nicola Plaurens, della diocesi di Smirne. 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

14 gennaio 1913. — Mons. Bruno Kratzig, della diocesi di Trieste. 

Cameriere Segreto di Spada e Cappa soprannumerario di S. S. : 

4 febbraio 1913. — II principe Olgierd Alessandro Czartoryski, della 
diocesi di Posen. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

L'Ordine della Milizia Aurata, detto dello Speron d'oro: 

24 gennaio 1913. — A S. A. R. Alfonso di Borbone, conte di Caserta. 


La Gran Croce deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile. 

9 gennaio 1913. — AI Sig. Antonio Halcon y Vinent, sindaco di Siviglia. 



56 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


La Gran Croce delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

15 gennaio 1913. — AI Sig. Giuseppe Suarez-Guanes y de la Borbolla. 

La Commenda con placea deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

21 gennaio 1913. — AI Sig. Giovanni Nepomuceno Waldek, domiciliato 
a Praga. 

22 gennaio. — AI Sig. Francesco dos Santos Pereira de Vasconcellos, 
della diocesi di Beja. 

La Placca deWOrdine Piano: 

25 gennaio 1913. — AI Sig. comm. don Stanislao Ferrante, marchese 
di Ruffano. 

La Placca dell' Ordine di S. Silvestro Papa: 

25 gennaio 1913. — AI Sig. comm. Giovanni Folie, della diocesi di Trieste. 

La Commenda deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

13 gennaio 1913. — AI Sig. Vittore Berard, della diocesi d'Annecy. 

II Cavalierato deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

8 gennaio 1913. — AI Sig. Luigi Mignot, della diocesi di Viviers. 

11 gennaio. — AI Sig. avv. Enrico Barthez, della diocesi di Carcassona. 

18 gennaio. — AI Sig. Gioacchino Ramonet, segretario incaricato d'affari 
di Monaco presso la Corte di Spagna. 

— AI Sig. conte Alessandro Skrzynski, gia attache alFambasciata di 
Austria-Ungheria presso la S. Sede. 

22 gennaio. — AI Sig. dott. Luigi Francesco Roberto Van der Eist, me¬ 
dico a Parigi. 


II Cavalierato deWOrdirne di S. Silvestro Papa: 

25 gennaio 1913. — AI Sig. Luigi Giuliarini, della diocesi di Cortona, 
27 gennaio. — AI Sig. Domenico Amici, delParchidiocesi di Camerino. 
— AI Sig. prof. Cesare Ruggeri, di Roma. 


NECROLOGIO. 

18 gennaio 1913. — Mons. Giosue Biechi, vescovo di S. Severino. 

4 febbraio. — L'Emo signor cardinale Francesco Saverio Nagl, arcive- 
scovo di Vienna. 

7 febbraio, — Mons. Stefano Maria Alfonso Sonnois, arciv. di Cambrai. 
14 febbraio. — Mons. Andrea D'Agostino, vescovo di Ariano. 



Annus V. ■ Vol. V. Diei Martii 1913. Num. 3. 

ACTiT APOSTOLICAE SEDIS 


COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

FACULTAS CONFERENDI GRADUS ACADEMICOS IN IURE CANONICO CONCEDITUR 
METROPOLITANO SEMINARIO MAIORI MEDIOLANENSI. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Romani Pontifices Nostri deces¬ 
sores, sacrarum disciplinarum custodes et vindices, sedulo studio iugiter 
advigilarunt, ut in Ecclesiae spem succrescentes alumni canonicis disci¬ 
plinis integre ac religiose imbuerentur. Hoc quidem sapienti consilio 
ducti, praecipuas quasdam studiorum facultates penes episcopalia semi¬ 
naria erectas, quae vel doctorum fama, vel alumnorum frequentia ceteris 
praestarent, apostolica auctoritate probarunt, simulque conferendi aca- 
demicos gradus iure donarunt. Iamvero compertum habemus iam sex 
ab annis in seminario maiori Mediolanensi, auctore Cardinali Archiepi- 
scopo, canonici iuris facultatatem fuisse fundatam, eamque in praesens 
adeo florere, ut omnibus nominibus digna sit quae suprema Sedis apo- 
stolicae sanctione decoretur. Quare collatis consiliis cum VV. FF. NN. 
S. R. E. Cardinalibus Studiorum Congregationi praepositis. Motu proprio 
atque ex certa scientia et matura deliberatione Nostris, deque aposto- 
licae potestatis Nostrae plenitudine, praesentium tenore, facultatem cano¬ 
nici iuris in maiori Mediolanensi seminario exsistentem, canonice erigimus 
cum iure conferendi ad nutum sanctae huius apostolicae Sedis acade- 
micos gradus et ipsam doctoralem lauream alumnis qui facultatis eius¬ 
dem scholas rite celebraverint et, facto prius de sua doctrina periculo, 
huiusmodi honore digni habiti fuerint. Verum mandamus, ut in usu 


ACTA, vol. V, n. 3. — 1-3-913. 


5 



58 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ipsius privilegii, conferendi academicos gradus in canonico iure, religiose 
serventur statuta superenunciatae facultatis, quae, ad Nos transmissa, 
similiter p%r praesentes apostolica Nostra auctoritate "probamus et san¬ 
cimus; ita ut ab eorundem statutorum perfecta observantia privilegii 
ipsius vigor et robur dependeat. Decernentes praesentes Litteras firmas, 
validas atque efficaces semper exstare et manere, suosque plenos et inte¬ 
gros effectus sortiri atque obtinere, illisque ad quos spectant nunc et 
in posterum plene suffragari, sicque rite iudicandum esse ac definien¬ 
dum, irritumque ex tunc et inane fieri, si secus super his a quovis, aucto¬ 
ritate qualibet, scienter sive ignoranter attentari contigerit. Non obstan¬ 
tibus Constitutionibus et ordinationibus apostolicis ceterisque omnibus,, 
speciali licet atque individua mentione ac derogatione dignis, in contrarium, 
facientibus quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die xvni de¬ 
cembris MDCCCCXH, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD? MERRY DEL VAL, 

L. )$< S. a Secretis Status. 


ALLOCUTIO 

HABITA DIE XXII FEBRUARII ANNI MDCCCCXIII AD CIVES JANUENSES QUI ROMAM 
AD BEATISSIMI PATRIS PEDES ADVENERA NT, UT DE CIVILIS POTESTATIS 
IMPROBA VI CONQUERERENTUR, QUA NOVUS ARCHIEPISCOPUS SEDEM SUAM 
ADIRE PROHIBETUR. 

La vostra visita in questa stagione a costo di disagi e di sacrifici,, 
o figli diletti, Ci b di vero conforto, perche dimostrate con essa di pren¬ 
dere viva parte al Nostro dolore per la grave tribolazione, alia quale e 
sottoposta, con 1'archidiocesi di Genova, la Chiesa cattolica. La vostra 
presenza infatti Ci assicura che voi siete persuasi, che Noi soffriamo- 
piu di voi per la prolungata vedovanza della Chiesa di Genova, pel 
bene che viene impedito, e pel male che puo derivare dalla mancanza 
dei Pastore, che vegli alia custodia dei gregge. 

E questo dolore si accresce a dismisura, perche non sappiamo 
come recare ad esso il rimedio, non conoscendo i motivi pei quali fu 
impedita finora la venuta delPArcivescovo da oltre dieci mesi da Noi 
preconizzato; perche quelli che Ci fecero manifesti i giornali sono tutti 
a lode dei Vescovo, che avrebbe demeritato tale officio, se si fosse altri- 



Acta Pii PP. X. 


59 


menti contenuto. Fra le amarezze, che si fanno sempre piu gravi per 
la condizione a cui siamo ridotti, la quale diviene di giorno in giorno 
piu insopportabile, abbiamo tollerato in silenzio che, senza legge che lo 
imponga, si impedisca arbitrariamente per molti mesi ai nuovi eletti il 
governo delle diocesi. Abbiamo tollerato che si esigesse dai nuovi eletti 
la dimanda di essere ammessi al possesso dei benefici, ma mai alPeser- 
cizio di quel ministero avuto dalPunica autorita che lo poteva conferire. 
Abbiamo tollerato con pazienza gli attacchi vergognosi della stampa, 
le calunniose imputazioni, nelle pubbliche assemblee, di nemici delia 
patria, colla tacita approvazione e qualche volta colFapplauso dei pre- 
senti, senza che alcuno di coloro che ne avevano il dovere insorgesse 
alia difesa; ma non potevamo mai pensare che si arrivasse per la prima 
volta, nei dieci anni dei nostro Pontificato, al punto di minacciare il 
rifiuto delle temporalita ad un Vescovo da Noi prescelto fra tanti ottimi 
per una diocesi cosi importante: Vescovo pei lunghi suoi precedenti 
riconosciuto in tutto esemplare, da tutti benamato, ed encomiato dalle 
stesse autorita, che ebbero con lui relazioni d'officio. Ma accettiamo 
anche questa nuova tribolazione che permette il Signore; non pero 
senza sentire il grave insulto fatto al Capo della Chiesa nella sua divina 
missione, e non senza protestare contro la violenza a quella liberta e 
indipendenza, che non ha dagli uomini, ma da Dio stesso. 

Voi quindi potete ben credere quanto conforto Ci rechino oggi 
colla vostra presenza le testimonianze di filiale affetto e di inalterabile 
devozione, che con voi Ci danno tutti i cattolici della diocesi di Genova. 
Anzi vi ringraziamo delPassicurazione che Ci date, e della quale non 
abbiamo mai dubitato, di essere non solo disposti, ma lieti di acco- 
gliere subito fra voi 1'Arcivescovo, e di provvederlo generosamente di 
quanto e necessario alia sua persona, alia sua dignita ed al suo ufficio. 
Ci rincresce pero di non poter oggi esaudire la vostra preghiera, perche 
Noi saremmo giudicati come autori di disordini (che studiosamente 
ecciterebbero i vostri e Nostri nemici) e anche come provocatori di 
nuove offese, che si preparerebbero alia Chiesa. 

Perche Ci offende ancora l'eco di certi discorsi fatti con sprezzante 
acrimonia, come Ci e impossibile non manifestare 1'impressione penosa 
degli applausi con cui furono accolti: impressione che ha accresciuto 
a dismisura il Nostro cordoglio. Questa Nostra pena pero non Ci toglie 
il coraggio e la speranza, perche in qualunque vicenda abbiamo Iddio 
che Ci protegge e, a Nostro grande conforto, la preghiera. La preghiera 
e il principale dovere dei cristiano in tutti i tempi, ma specialmente 
nei difficili e burrascosi. La sacra Scrittura per queste situazioni per- 



60 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


plesse ha un consiglio, che si trova nelle parole dei santo Re Giosafat: 
quando ignoriamo quello che dobbiamo fare non ei resta che innalzare 
gli occhi a Dio, da cui solo possiamo avere lumi, ispirazioni e soccorsi: 
Cum ignoramus quid agere debeamus, hoc solum habemus residui, ut 
oculos nostros dirigamus ad Dominum (II, Paral., xx, 12). 

Oh! non si puo sapere ne comprendere quanto valgano le pre- 
ghiere, le invocazioni e i sospiri dei sacerdoti fervorosi, degli umili 
leviti, delle vergini consacrate e dei pii fedeli! Preghino pertanto i fan- 
ciulli impediti a ricevere la santa Confermazione; gli aspiranti al Sacer- 
dozio, che al termine dei loro studi non possono esser promossi agli 
Ordini sacri; i sacerdoti, che nel maggiore bisogno restano senza guida, 
senza maestro, senza consigliere; i figli tutti della archidiocesi, che 
aspettano il padre, che li diriga, li istruisca e li conforti colTesempio e 
colla parola. Preghiamo tutti con quella perseverante fiducia, che ei 
viene insegnata dal libro di Tobia, perche per quanto sia il potere, che 
Dio concede agli uomini, questo non avra mai la prevalenza contro i 
suoi decreti e consigli; ed ognuno sia certo, che se Iddio ei tiene nella 
prova, nella tribolazione e nel castigo, lo fa per condurci alia miseri¬ 
cordia, alia liberazione e alia corona, per farci godere il sereno dopo 
la tempesta, per donarci la gioia dopo il dolore, e dopo le lagrime il 
gaudio (Tob. III, 20, 21, 22). 

Questa e la raccomandazione, che facciamo a voi tutti, figli diletti, 
e che voi porterete ai vostri concittadini e condiocesani, ai quali, come 
a voi, impartiamo di cuore 1'apostolica benedizione. 


S. CONGREGATIO CONSISTORIALIS 

DECRETUM. 

ECCLESIA S. APOLLINARIS CONCREDITUR RECTORI TEMPLI SANCTISSIMAE TRI¬ 
NITATIS PROPE CURIAM INNOGENTIANAM, CUIUS ITEM TEMPLI ET ONERA 
SUSCIPIET ET TITULUM SUO AD1UNGET. 

Apostolicae Sedi significatum nuper est a rectore templi san¬ 
ctissimae Trinitatis apud -Curiam Tnnocentianam, vulgo Monte Gitorio, 
propter indictam publicae rei causa alienationem, se cogi sacram 
illam aedem coniunctamque domum relinquere, ubi multa decursu 



S. Congregatio Consistorialis. 


61 


temporis inducta sunt pia opera et onera, maxime vero stati per annum 
secessus clericis ad sacros Ordines promovendis, a nobili femina duce 
d'Aiguillon instituti saeculo xvn, deinde a Summis Pontificibus rati 
habiti et confirmati, praesertim a sa. me. Pio PP. IX apostolicis litteris 
datis die xi mensis octobris anno MDCCCLXVII. 

Ob haec admotae ab eodem rectore sunt preces Ssmo Domino 
nostro Pio PP. X, ut sibi suisque in munere successoribus templum 
aliud aliasque assignaret aedes, in eaque dignaretur instituta et onera 
illa apostolica auctoritate transferre. Cum vero idem Ssmus Dominus 
commodiorem aptioremque Seminario Romano sedem exstruendam con¬ 
stituerit in adiacentibus Lateranensis Basilicae locis, ubi aedium ampli¬ 
tudo et opportunitas necessitatibus praesentium studiorum felicius respon¬ 
deat, ideoque S. Apollinaris templum continentesque aedes, quae huc 
usque propriae Seminarii fuerunt, ad alium usum destinari iam possint ; 
cumque praeterea Cardinalis in Urbe Vicarii et officiorum dioecesanae 
Romanae Curiae sedibus longe providerit melius; censuit votis postu¬ 
lantis annui posse, eidemque S. Apollinaris ecclesiam addici una cum 
ea parte continentium aedium, quae quoquoversum viis circumscribitur 
publicis, usque ad arcum uti vocant S. Augustini, quaeque in praesenti 
partim Seminario, partim officiis Vicariatus in Urbe usui est. 

Quamobrem, omnibus diligenter perpensis, motu proprio et ex certa 
scientia, suppleto etiam, quatenus opus sit, quorum intersit, vel suo 
interesse praesumant assensu, Ssmus Dominus noster praesenti Consi- 
storiali decreto pia opera, instituta et onera, quae in memorata ecclesia 
Ssmae Trinitatis exstant, una cum eiusdem titulo, iuribus ac privilegiis 
omnibus ad S. Apollinaris transfert, ibique in perpetuum constituit. 
Decernit autem ut, effecta translatione, Ravennatis Episcopi et Martyris 
templum hoc novo titulo decoretur: « Trinitati Augustae, in honorem 
Apollinaris E. M. »; eiusque ecclesiae regimen et cura, vi praesentis 
decreti, suscipiatur ab eo sacerdote qui modo rectoris munere fungitur 
ecclesiae Ssmae Trinitatis, imposita eidem ac successoribus eius legiti¬ 
mis obligatione satisfaciendi omnibus oneribus quae utriusque separatae 
ecclesiae erant propria. Utque haec fieri facilius, ac potissimum ut haberi 
possint ibidem piae exercitationes clericis ad sacros Ordines provehen¬ 
dis, aedium partem, quam diximus usui esse in praesens Seminario 
Romano et Vicariatui, rectori ecclesiae Trinitatis augustae et S. Apolli¬ 
naris attribuit. Quia vero eidem rectori pro alienatione domus et eccle¬ 
siae Ssmae Trinitatis apud Innocentianam Curiam congrua pecunia 
numerabitur, idcirco statuit Ssmus Dominus, ut haec pecunia in novas 
Seminarii Romani aedes apud Lateranensem Basilicam exstruendas Con- 



HI Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 

feratur, et idcirco a rectore ecclesiae Ssmae Trinitatis illico remittatur 
personae a Se ad hunc finem designandae. Idem denique iussit praesens 
Consistoriale Decretum perinde valere ac si apostolicae sub plumbo 
litterae expeditae forent, non obstantibus quibuslibet, etiam specialissima 
mentione aut derogatione dignis. 

Datum ex aedibus S. Congregationis Consistorialis, die xxv mensis 
ianuarii, anno MDCCCCXI. 


L. i $ i S . 


C. CARD. DE LAI, Secretorius. 

Carolus Perosi, Substitutus. 


S. CONGREGATIO DE RELIGIOSIS 

DECRETUM 

DE MONIALIUM ET SORORUM CONFESSIONIBUS. 

Cum de sacramentalibus Monialium et Sororum confessionibus 
moderandis plures ad hunc diem, ex re et ex tempore, iussae sint leges, 
eas, aliqua ex parte immutatas et apte dispositas, visum est in unum 
colligere Decretum, prout sequitur: 

1. Unicuique religiosae communitati tum Monialium tum Sororum, 
regulariter, unus dumtaxat detur Confessarius ordinarius: nisi ob ma¬ 
gnum ipsarum numerum, vel aliam iustam causam, alterum vel plures 
dari oporteat. 

2. Confessarius ordinarius, regulariter, non ultra triennium in hoc 
munere permaneat. Episcopus tamen seu Ordinarius eum ad secundum, 
immo etiam ad tertium triennium confirmare poterit: 

a) si ob sacerdotum ad hoc officium idoneorum penuriam aliter 
providere nequeat; vel 

b) si maior Religiosarum pars, earum quoque quae in aliis nego¬ 
tiis ius non habent ferendi suffragium, in eiusdem Confessarii confir¬ 
mationem, per secreta suffragia, convenerit; dissentientibus tamen, si 
velint, aliter providendum erit. 

3. Pluries in anno, unicuique religiosae communitati detur Con¬ 
fessarius extraordinarius, ad quem omnes Religiosae accedant oportet, 
saltem ut benedictionem accipiant. 



S. Congregatio de Religiosis. 


63 


4. Unicuique domui religiosae aliquot ab Ordinario sacerdotes 
•deputentur, quos Religiosae in casibus particularibus, confessionis pera¬ 
gendae causa, facile vocare queant. 

5. Si qua Religiosa, ad animi sui quietem et maiorem in via Dei 
progressum, aliquem specialem Confessarium vel moderatorem spiritua¬ 
lem postulet, erit facile ab Ordinario concedendus ; qui tamen invigilabit 
ne ex hac concessione abusus irrepant: quod si irrepserint, eos caute 
et prudenter eliminet, salva tamen conscientiae libertate. 

6. Si Religiosarum domus Ordinario loci subiecta sit, hic eligit 
sacerdotes a confessionibus tum ordinarios tum extraordinarios; si vero 
Superiori regulari, hic Confessarios Ordinario loci praesentet, cuius est 
iisdem audiendi confessiones potestatem concedere. 

7. Ad munus Confessarii sive ordinarii, sive extraordinarii, sive 
specialis, deputari possunt sacerdotes, tum e Clero saeculari tum, de 
Superiorum licentia, e Clero regulari, dummodo tamen nullam habeant 
in easdem Religiosas in foro externo potestatem. 

8. Hi Confessarii, qui annos quadraginta expleverint oportet, mo¬ 
rum integritate et prudentia emineant; at Ordinarius, iusta de causa et 
onerata eius conscientia, ad hoc munus eligere poterit sacerdotes, qui 
nondum ea aetate sint, modo memoratis animi laudibus excellant. 

9. Confessarius ordinarius non* potest renuntiari extraordinarius, 
et, praeter casus in articulo 2 recensitos, rursus eligi ut ordinarius, in 
eadem communitate, nisi post annum ab expleto munere. Extraordina¬ 
rius immediate ut ordinarius eligi potest. 

10. Confessarii omnes sive Monialium sive Sororum, caveant ne 
interno vel externo communitatis regimini sese immisceant. 

11. Si qua Religiosa extraordinarium Confessarium expetat, nulli 
Antistitae liceat, vel per se vel per alios, neque directe neque indirecte, 
petitionis rationem inquirere, petitioni verbis vel factis refragari, aut 
quavis ratione ostendere se id aegre ferre; quod si ita se gesserit, a 
proprio Ordinario moneatur; si iterum id ipsum peccaverit, ab eodem 
deponatur, audita tamen prius sacra Congregatione de Religiosis. 

12. Omnes Religiosae de sociarum confessionibus nullo modo inter 
se colloquantur, neve eas sorores carpere audeant, quae apud alium, 
quam deputatum, confessionem peragant; secus ab Antistita vel ab 
Ordinario puniantur. 

13. Confessarii speciales, ad. monasterium, seu domum religiosam 
vocati, si intelligant Religiosas nulla iusta causa vel necessitatis vel 
utilitatis spiritualis ad ipsos accedere, eas prudenter dimittant. Monen¬ 
tur praeterea omnes Religiosae, ut facultate sibi concessa specialem 



64 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


petendi Confessarium sic utantur, ut, rationibus humanis sepositis, tan¬ 
tummodo spirituale bonum et maiorem in religiosis virtutibus progres¬ 
sum intendant. 

14 Si quando Moniales aut Sorores extra propriam domum, quavis 
de causa, versari contigerit, liceat iis in qualibet ecclesia vel oratorio, 
etiam semipublico, confessionem peragere apud quemvis Confessarium 
pro utroque sexu adprobatum. Antistita neque id prohibere, neque de 
ea re inquirere potest, ne indirecte quidem; Religiosaeque nihil Anti¬ 
stitae suae referre tenentur. 

15. Moniales omnes aut Religiosae, cum graviter aegrotant, licet 
mortis periculum absit, quemlibet Sacerdotem ad confessiones exci¬ 
piendas adprobatum arcessere possunt, eique, perdurante gravi infir¬ 
mitate, quoties voluerint, confiteri. 

16. Hoc Decretum servandum erit ab omnibus religiosis mulierum 
familiis, votorum cum sollemnium, tum simplicium, ab Oblatis aliisque 
piis communitatibus, quae nullis votis obstringuntur, etiamsi Instituta 
sint tantum dioecesana. Obligat etiam communitates, quae in Praelati 
regularis iurisdictione sunt; qui nisi fidelem observantiam huius De¬ 
creti curet. Episcopus seu Ordinarius illius loci id agat ipse tamquam 
Apostolicae Sedis Delegatus. 

17. Hoc Decretum Regulis et" Constitutionibus uniuscuiusque reli¬ 
giosae familiae addendum erit, et publice legendum lingua vulgari in 
Capitulo omnium Religiosarum, semel in anno. 

Ttaque praerogatis Erilis Patribus Cardinalibus sacrae Congrega¬ 
tionis de Religiosis in plenario coetu ad Vaticanum habito die 31 mensis 
Ianuarii anno 1913, sanctissimus Dominus noster Pius PP. X, referente 
infra scripto Secretario, hoc Decretum in omnibus adprobare et confir¬ 
mare dignatus est, et mandare ut in lucem edatur, et ab omnibus ad 
quos spectat, in posterum apprime servetur. 

Contrariis non obstantibus quibuscumque, etiam speciali et indi¬ 
vidua mentione dignis. 

Datum Romae, ex Secretaria sacrae Congregationis de Religiosis, 
die 3 mensis februarii anno 1913. 

Fr. I. C. CARD. VIVES, Praefectus. 

L. © S. 

f Donatus, Archiep. Ephesinus, Secretorius. 



SS. Congregationes de Propaganda Fide et Rituum.. 


65 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


NOMINATIO EPISCOPI. 

Brevi apostolico nominatus est: 

28 ianuarii 1913. — Episcopus titularis Thuburbitanus >et Vicarius 

Apostolicus novi vicariatus de Banguelo in Africa centrali, R. D. Ste- 
phanus Larue, e Societate Missionariorum ad Afros. 


S. CONGREGATIO RITUUM 

I. 

DUBIA 

DE CAEREMONIIS QUIBUSDAM SERVANDIS CORAM AUGUSTISSIMO SACRAMENTO, 

ADSISTENTE VEL CELEBRANTE EPISCOPO. 

Sacrorum Rituum Congregationi sequentia dubia pro opportuna 
solutione proposita fuerunt; nimirum: 

I. In solemni benedictione cum sanctissimo Eucharistiae Sacra¬ 
mento, quando episcopus assistit cappa indutus, et ponit incensum in 
thuribulo, debetne etiam ipse thurificare Ssmum Sacramentum ? 

II. Si praedicta benedictio solemnis detur post vesperas pontifica¬ 
les, presbyter assistens throno, debetne genuflectere a dextris episcopi 
in infimo gradu altaris, eique ministrare incensum ac demum porrigere 
ostensorium pro benedictione impertienda? 

III. Si aliquando contingat, ut episcopus Missam pontificalem cele¬ 
bret coram augustissimo Sacramento exposito, debetne ipse canere 
Gloria et Credo et legere Epistolam atque Evangelium in throno, more 
solito, absque mitra? 

Et sacra eadem Congregatio, ad relationem subscripti Secretarii, 
audito Commissionis Liturgicae suffragio, propositis dubiis ita respon¬ 
dendum censuit: 

Ad I. Affirmative iuxta decretum n. 3035 Briocen., 21 iulii 1855, ad 1. 



66 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Ad II. Presbyter assistens accedit ad episcopum tantum pro mini¬ 
strando incenso et thuribulo ad incensationem; mox locum cedat dia¬ 
cono assistenti qui deinde ostensorium episcopo est porrecturus. 

Ad III. Affirmative in casu: sed iuxta morem et consuetudinem 
ecclesiarum cathedralium et congruenter menti Caeremonialis Episco¬ 
porum, lib. I, cap. 12, num. 8 et 9, episcopus se abstinet a celebranda 
Missa pontificali coram sanctissimo Sacramento publice exposito. 

Atque ita rescripsit et declaravit. Die 8 februarii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. ® S. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charistien., Secretarius. 


II. 

RUBRICAE 

INSERENDAE RITUALI ET BREVIARIO ROMANO IN OFFICIO DEFUNCTORUM. 

Ante Vesperas. 

Quoties Vesperae separatim ab Officio divino recitantur, dicitur 
secreto Pater et Ave; secus absolute incipitur ab Antiphona: Placebo 

Domino etc. 

Ante Matutinum. 

Quoties Matutinum delationem cadaveris ad ecclesiam ac Respon¬ 
sorium: Subvenite, vel Matutinum diei currentis immediate non sequatur, 
dicitur secreto Pater, Ave, Credo; secus absolute incipitur ab Invi¬ 

tatorio. 

Ante IX. Responsorium. 

Sequens Responsorium dicitur quando tres tantum Lectiones huius 
Nocturni dicuntur. 

Post IX. Responsorium. 

Sequens Responsorium dicitur loco praecedentis, quando dicuntur 
pro defunctis novem Lectiones. 


Suprascriptas Rubricas Rituali et Breviario Romano in Officio defun¬ 
ctorum addendas, ad normam recentium dispositionum et praesertim 
Decreti Romana et aliarum diei 25 octobris 1912, sacra Rituum Con- 



S. Congregatio Rituum. 


67 


gregatio adprobavit et in novis editionibus tum Ritualis tum Breviarii 
Romani inseri iussit. Contrariis non obstantibus quibuscumque. Die 
14 februarii 1913. 


Fr. S. CARD. 'MARTINELLI, Praefectus. 
f Petrus La Fontaine, Episc. Charystien., Secretarius. 


III. 

INSTRUCTIO 

SEU DECLARATIO SUPER KALENDARIA PROPRIIS REFORMANDIS. 

Evulgata Instructione sacrae Rituum Congregationis die 23 iulii 
vertentis anni 1912, quum nonnulli Rmi locorum Ordinarii et Superiores 
generales Ordinum seu Congregationum religiosarum, -expostulantes 
reformationem proprii Kalendarii, preces porrexerint haud omnino con¬ 
formes memoratae Instructioni, sacra Rituum Congregatio, ut labor 
expeditior evadat, opportunum iudicavit ulteriorem edere instructionem, 
cui in posterum se conformare debeat quisque Kalendarii reformationem 
exoptat. 

I. Supplex libellus ad S. Rituum Congregationem transmittatur, in 
quo, consentiente Capitulo ecclesiae cathedralis seu Consilio Ordinis, 
postuletur ut, relicto Kalendario hucusque adhibito, servari possit Kalen- 
darium Ecclesiae universalis, additis tantummodo festis stricto sensu 
propriis, quae cum dioecesi aut instituto religioso particularem habeant 
relationem. 

II. Supplici libello addatur elenchus praedictorum festorum, quae 
sunt stricto sensu propria. 

III. In memorato elencho sequentia festa particularia praesertim 
inserantur: 


Pro Dioecesibus : 

а) Dedicatio ecclesiae cathedralis, aut omnium ecclesiarum (si col¬ 
lective recolatur), 

б) Titulus ecclesiae cathedralis, 

c) Patronus principalis dioeceseos, provinciae, nationis, 

d) Patronus principalis civitatis episcopalis, 

e) Patroni minus principales, 



68 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


f) Sancti qui in dioecesi orti sunt, vel vixerunt, aut obierunt, 

g) Sancti, de quibus habentur corpora, aut reliquiae insignes, 

h) Cetera festa, quae cum dioecesi specialem habent relationem. 

Pro Ordinibus seu Congregationibus: 

a) Dedicatio omnium ecclesiarum (si collective recolatur), 

b) Titulus principalis, 

c) Sancti fundatores, 

d) Sancti qui Ordinis, seu Congregationis, regulam professi sunt, 

e) Cetera festa, quae cum instituto religioso specialem habent rela¬ 
tionem. 

IV. De unoquoque festo sequentia praesertim referantur: 

a) Dies, in qua nunc celebratur, 

b) Dies natalis, si constet, 

c) Ritus, quo gaudet, 

d) Relatio cum dioecesi aut Ordine seu Congregatione. 

V. Mittatur ad hanc S. C. Proprium Officiorum dioeceseos vel insti¬ 
tuti religiosi, et Kalendarium perpetuum hucusque adhibitum, vel saltem, 
huius loco, ultimus Ordo divini Officii, etc. typis cusus. 

Ex Secretaria S. Rituum Congregationis, die 12 decembris 1912. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charystien., Secret, 


IV. 

ROMANA. 

DE KALENDARIO PRO CLERO ALMAE URBIS. 

Emus et Rmus Dnus Cardinalis Petrus* Respighi, in alma Urbe 
Vicarius generalis et patriarchalis Archibasilicae Lateranensis Archi- 
presbyter, sanctissimum Dominum nostrum Pium Papam X suppliciter 
deprecatus est, ut facultatem concedere dignaretur, qua clerus suae 
ordinariae iurisdictioni subiectus, seposito Kalendario hucusque adhi¬ 
bito, in posterum Kalendario Ecclesiae universalis uti valeat, additis 
tantummodo quibusdam festis in supplici libello descriptis, specialem 
cum ipsa alma Urbe relationem habentibus. Sanctitas porro Sua, refe¬ 
rente infrascripto Cardinali sacrae Rituum Congregationi Praefecto, ita 
precibus annuere dignata est, ut Kalendario Ecclesiae universalis, ab 



S. Congregatio Bituum. 


69 


universo clero saeculari almae Urbis eiusque districtus integre servato, 
inde ab anno 1914, sequentes tantum fiant additiones et variationes: 
videlicet: 


5 januarii. 


11 

» 

16 

» 

27 

» 

28 

» 

30 

» 

3 februarii. 

13 

» 

14 

» 

15 

» 

16 

» 

17 

» 

18 

» 

19 

» 

20 

» 

25 

» 

2 

mart ii., 

4 

» 

5 

» 

15 

» 

28 

» 

29 

» 

6 

apri lis. 

7 

» 

12 

» 

16 

» 

17 

» 

19 

» 

22 

» 

26 

» 


Vigilia Epiphaniae, semiduplex. 

De Octava, semiduplex. 

S. Marcelli I Papae et Mart., duplex. 

S. Vitaliani Papae et Conf., duplex. 

S. Zosimi Papae et Conf. (d. a. ex 26 dee), duplex. Comm. 
S. Agnetis secundo. 

S. Felicis IV Papae et Conf., duplex. 

B. Gasparis Del Bufalo Conf. (d. a. ex 28 dee), duplex. 
Comm. S. Blasii Episc et Mart. 

S. Gregorii II Papae et Conf., duplex. 

S. Antheri Papae et Mart. (d. a. ex 3jan.), duplex. Comm. 
S. Valentini Presb, et Mart. 

S. Telesphori Papae et Mart. (d. a. ex 5 jan.), duplex. 

Comm. Ss. Faustini et lovitae Mm. 

S. Agathonis Papae et Conf. (d. a. ex 10 jan.), duplex, 

B. Gregorii X Papae et Conf. (d. a. ex 10 jan.), duplex. 
S. Hygini Papae et Mart. (d. a. ex 11 jan.), duplex, Comm. 
S. Simeonis Episc, et Mart. 

S. Joannis Chrysostomi Episc. Conf. et Eccl. Doct. (d. a. 
ex 27 jan.), duplex. 

S. Martinae Virg. et Mart. (d. a. ex 30 jan.), duplex. 

S. Felicis III Papae et Conf., duplex. 

S. Simplicii Papae et Conf., duplex, 

S. Lucii I Papae et Mart., duplex. 

S. Casimiri Conf. (d. a. ex 4 huj.), semiduplex. 

S. Zachariae Papae et Conf., duplex. 

S. Xysti HI Papae et Conf., duplex, 

S. Joannis a Capistrano Conf. (d. a. ex 28 huj.), semiduplex. 
S. Xysti I Papae et Mart., duplex. 

S. Caelestini I Papae et Conf. (d. a. ex 6 huj.), duplex. 
S. Julii I Papae et Conf., duplex. 

S. Benedicti Josephi Labre Conf., semiduplex. 

S. Aniceii Papae et Mart., duplex. 

S. Leonis IX Papae et Conf., duplex. 

Ss. Soteris et Caji Pont, et Mm., duplex, 

Ss. Cleti et Marcellini Pont, et Mm., duplex. 



70 

27 aprilis. 
30 » 


5 mO.fi. 


7 

» 

77 

» 

13 

» 

14 

» 

21 

» 

23 

» 

24 

» 

25 

» 

26 

» 

27 

» 

30 

» 

1 

junii. 

2 

» 

3 

» 

7 

» 

8 

» 

12 

» 


75 » 

20 » 

22 » 

23 » 

25 » 

27 » 

28 » 

29 » 

Dom. 7 julii. 


1 julii. 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 

S. Anastasii I Papae et Conf., duplex. 

S. Catharinae Senens. Virg., almae Urbis Patron, min. 
prine, duplex majus. 

Inventio S. Crucis, duplex 2. ei. Comm. Ss. Eventu et 
Theoduli Mm. atque Juvenalis Episc, et Conf. 

S. Benedicti II Papae et Conf., duplex. 

S. Alexandri I Papae et Mart. (d. a. ex 3 huj.), duplex. 

S. Stanislai Episc, et Mart. (d. a. ex 7 huj.), duplex. 

S. Paschalis I Papae et Conf., duplex. Comm. S. Boni- 

facii Mart. 

S. Felicis a Cantalicio Conf. (d. a. ex 18 huj.), semiduplex. 

S. Joannis Baptistae de Rossi Conf., duplex. 

B. M. V. tit. Auxilium Christianorum, duplex majus. 

S. Gregorii VII Papae et Conf., duplex. 

S. Philippi Nerii Conf., duplex 2. ei. 

S. Joannis I Papae et Mart., duplex. 

S. Felicis I Papae et Mart., duplex. 

S. Urbani I Papae et Mart. (d. a. ex 25 maji), duplex. 

S. Eugenii I Papae et Conf., duplex. Comm. Ss. Marcellini, 

Petri atque Erasmi Mm. 

S. Bonifacii IV Papae et Conf. (d. a. ex 25 maji), duplex. 

S. Eleutherii Papae et Mart. (d. a. ex 26 maji), duplex. 

S. Bedae venerabilis Conf. et Eccl. Doct. (d. a. ex 27 maji), 
duplex. 

S. Leonis III Papae et Conf., duplex. Comm. Ss. Basilidis, 
Cyrini, Naboris et Nazarii Mm. 

S. Joannis a S. Facundo Conf. (d. a. ex 12 huj.), duplex. 
Comm. Ss. Viti, Modesti atque Crescentiae Mm. 

S. Silverii Papae et Mart., duplex. 

B. Innocentii V Papae et Conf., duplex. 

S. Paulini Episc, et Conf. (d. a. ex 22 huj.), duplex. 

S. Gallicani Mart., duplex. 

S. Gulielmi Abb. (d. a. ex 25 huj.), duplex. 

S. Leonis II Papae et Conf., duplex, Comm. Vigiliae. 

Ss. Petri et Pauli App. almae Urbis Patron, princip., duplex 
1. ei. cum Octava. 

Pretiosissimi Sanguinis D. N. J. C, duplex 2. cl. Comm. 
Dom. ac (nisi occurrat die 7) Octavae. 

Commemoratio omnium Ss. S. R. E. Summorum Ponti¬ 
ficum, duplex majus. Comm. Octavae. 



S. Congregatio Bituum. 


II 


.2 julii. Visitatio B. M. V., duplex 2. ei. Comm. Octavae ac Ss. Pro¬ 

cessi et Martiniani Mm. 

3 » S. Pauli I Papae et Conf. (d. a. ex 28junii), duplex. Comm. 

Octavae. 

4 » S. Irenaei Episc, et Mart. (d. a. ex 28junii), duplex. Comm. 

Octavae. 

7 » B. Benedicti XI Papae et Conf., duplex. 

8 » S. Hadriani III Papae et Conf., duplex, 

9 » Ss. Cyrilli et Methodii Episc, et Conf. (d. a. ex 7 huj.), 

duplex. 

11 » S. Pii 1 Papae et Mart., duplex. 

13 » S. Anacleti Papae et Mart., duplex, 

17 » S. Leonis IV Papae et Conf., duplex, 

19 » S. Sy m machi Papae et Conf., duplex. 

21 » B. Eugenii III Papae et Conf. (d. a. ex 8 huj.), duplex. 

Comm. S. Praxedis Virg. 

24 » S. Alexii Conf. (d. a. ex 17 huj.), duplex, Comm. Vigiliae ae 

S. Christinae Virg. et Mart. 

27 » S. Vincentii a Paulo Conf. (d. a. ex 19 huj.), duplex, Comm. 

S. Pantaleonis Mart.? 

28 » Ss. Victoris I Papae et Mart., Innocentii I Papae et Conf., 

Nazarii ac Gelsi Mm., duplex. 

29 » S. Felicis II Papae et Mart., duplex. Comm. Ss. Simplicii, 

Faustini et Beatricis Mm. 

30 » B. Urbani II Papae et Conf. (d. a. ex 29 huj.), duplex? 

Comm. Ss. Abdon et Sennen Mm. 

2 augusti. S Stephani I Papae et Mart., duplex. 

6 » Transfiguratio D. N. J. C, duplex 1. cl. cum Octava. 

7 » S. Cajetani Conf., duplex. Comm. Octavae et S. Donati 

Episc, et Mart. 

8 » Ss. Cyriaci, Largi et Smaragdi Mm., semiduplex. Comm. 

Octavae. 

9 » S. Xysti II Papae et Mart. (d. a. ex 6 huj.), duplex, Comm. 

Octavae, Vigiliae ac S. Romani Mart. 

11 » S. Hormisdae Papae et Conf. (d. a. ex 6 huj.), duplex, 

Comm. Octavarum ac Ss. Tiburtii et Susannae Virg. 
Mm. 

12 » S. Clarae Virg., duplex, Comm. Octavarum. 

13 » Octava Transfigurationis Domini, duplex majus. Comm. 

Octavae S, Laurentii ac Ss. Hippolyti et Cassiani Mm. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


14 augusti. S. Alfonsi Mariae de Ligorio Episc. Conf. et Eccl. Doct. 

(d. a. ex 2 huj.), duplex. Comm. Octavae, Vigiliae ac 
S. Eusebii Conf. 

16 » S. Rochi Conf., duplex. Comm. Octavarum. 

18 » S. Hyacinthi Conf. (d. a. ex 16 huj.), duplex. Comm. Octa¬ 

vae ac S. Agapiti Mart. 

19 » S. Elisabeth Reg. Vid. (d. a. ex 8 jul.), semiduplex. Comm. 

Octavae. 

23 » S. Philippi Benitii Conf., duplex. 

24 » S. Marthae Virg. (d. a. ex 29 jul.), semiduplex. Comm. 

Vigiliae. 

25 » S. Bartholomaei Apost., duplex 2. cl. 

26 » S. Zephyrini Papae et Mart., duplex. 

1 septembris. S. Ludovici Regis Conf. (d. a. ex 25 aug.), semiduplex. 

Comm. S. Aegidii Abb. ac Ss. Duodecim Fratrum Mm. 
9 » S. Sergii I Papae et Conf., duplex. Comm. Octavae ac 

S. Gorgonii Mart. 

10 » S. Hilari Papae et Conf., duplex. Comm. Octavae. 

11 » S. Nicolai de Tolentino Conf. (d. a. ex 10 huj.), duplex. 

Comm. Octavae ac Ss. Proti et Hyacinthi Mm. 

16 » Ss. Cornelii Papae et Cypriani Episc, Mm., duplex. Comm. 

Ss. Euphemiae et Socior. Mm. 

20 » S. Agapiti Papae et Conf., duplex. Comm. Vigiliae. 

23 •» S. Lini Papae et Mart., duplex. Comm. S. Theclae Virg. 

et Mart. 

25 » Ss. Eustachii et Socior, Mm. (d. a. ex 20 huj.), duplex. 

26 » S. Eusebii Papae et Mart., duplex. Comm. Ss Cypriani et 

Justinae Virg. Mm. 

5 octobris. S. Gallae Vid., duplex. Comm. Ss. Placidi et Socior. Mm. 
7 » S. Marci I Papae et Conf., duplex, Comm. Ss. Sergii et 

Sociorum Mm. 

11 » B. Joannis Leonardi Conf. (d. a. ex 10 huj.), semiduplex. 

16 » B. Victoris III Papae et Conf., duplex. 

25 » S. Bonifacii I Papae et Conf., duplex. Comm. Ss. Chry¬ 

santhi et Dariae Mm. 

26 » S. Evaristi Papae et Mart., duplex. 

5 novembris. Sanctarum Reliquiarum, quae in ecclesiis almae Urbis 
asservantur, duplex majus. Comm. Octavae. 

9 » Dedicatio Archibasilicae Ssmi Salvatoris, duplex 1. cl. cum 

Octava. 



S. Congregatio Bituum. 


73 



S. Andreae Avellini Conf., duplex. Comm. Octavae ac 
Ss. Tryphonis et Socior. Mm. 

S. Martini Episc, et Conf., duplex. Comm. Octavae ac 
S. Mennae Mart. 

S. Martini I Papae et Mart., duplex, Comm. Octavae. 

S. Nicolai I Papae et Conf., duplex. Comm. Octavae. 

S. Josaphat Episc, et Mart., duplex. Comm. Octavae. 

S. Gertrudis Virg., duplex, Comm. Octavae. 

Octava Dedicationis Archibasilicae Ss. Salvatoris, duplex 
majus. 

S. Pontiani Papae et Mart., duplex. 

S. Siricii Papae et Conf., duplex, Comm. S. Petri Alexan¬ 
drini Episc, et Mart. 

S. Deusdedit Papae et Conf. (d. a. ex 8 huj.), duplex, 

S. Gregorii III Papae et Conf., duplex. 

S. Gelasii I Papae et Conf. (d. a. ex 21 huj.), duplex. Comm. 
Vigiliae ac S. Saturnini Mart. 

S. Elisabeth Vid. (d. a. ex 19 nov.), duplex. 

S. Silvestri Abb. (d. a. ex 26 nov.), duplex, Comm. S. Sab- 
bae Abb. 

S. Eutychiani Papae et Mart. (d. a. ex 8 huj.), duplex, 
Comm. Octavae. 

S. Melchiadis Papae et Mart., duplex, Comm. Octavae. 

S. Damasi I Papae et Conf., duplex, Comm. Octavae. 

S. Stanislai Kostkae Conf. (d. a. ex 13 nov.), semiduplex. 
Comm. Octavae. 

S. Leonardi a Portu Mauritio Conf. (d. a. ex 26 nov.), 
semiduplex. Comm. Octavae. 

S. Didaci Conf. (d. a. ex 13 nov.), semiduplex, 

B. Urbani V Papae et Conf., duplex. 

S. Dionysii Papae et Conf. (d. a. ex 26 huj.), duplex. 
Comm. Octavarum. 


Mandavit insuper Sanctitas Sua, ut huiusmodi Kalendarium cleri 
Romani adhibeatur tum in Basilicis patriarchalibus Lateranensi et Libe- 
riana, tum in minoribus almae Urbis Basilicis, Collegiatis, ceterisque 
ecclesiis non exemptis; itemque in dioecesibus et familiis religiosis 
utriusque sexus, quae sive ex iure, sive ex privilegio, Kalendario cleri 
Romani utuntur: facta potestate memoratis Basilicis, ecclesiis, dioe¬ 
cesibus et familiis religiosis festa respective propria adiiciendi iuxta 


ACTA, vol. V, n. 3. — 1-3-913. 


6 



74- 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


rubricas et decreta, ac praesertim ad normam decreti- De repositione 
et translatione festorum in ecclesiis particularibus, diei 3 maii 1911. 
Contrariis non obstantibus quibuscumque. Die 14 februarii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

'•j- Petrus La Fontaine, Episc. Charystien, Secretorius 


SACRA ROMANA ROTA 


MILETEN. 

IURIUM. • 

Pio PP. X. feliciter regnante, Pontificatus Dominationis Suae ann» 
decimo, die 16, mense ianuario, anno 1913, RR. PP. DD. Aloisius Sin¬ 
cero, Ponens, Ioseph Mori et Fridericus Cattani, Auditores de turno, in 
causa Mileten. - Iurium, inter Confraternitatem B. M. Virginis Gratia¬ 
rum et Parochum Arenae appellantes, repraesentatos per legitimum pro¬ 
curatorem advocatum Nazarenum Patrizi, et Confraternitatem S. Mi- 
chaelis, appellatam, repraesentatam per legitimum procuratorem advoca¬ 
tum Vincentium Sacconi, sequentem definitivam tulerunt sententiam. 

Arenae, in oppido Miletensis dioeceseos, duae sunt Confraternitates, 
quarum una a B. M. V. Gratiarum,- altera a S. Michaele nomen habet. 

Illa sedem habet in quodam oratorio, a parochiali ecclesia disiuneto, 
et regium, quem vocant, assensum obtinuit anno 1776, mense decembri, 
die vero 9; haec in ipsa ecclesia parochiali sedem obtinet, et regio 
assensu donata est anno 1777. » 

An vero et quonam anno utraque orta sit et canonice erecta, ex 
actis directe non liquet. 

De Confraternitate B. M. Virginis Gratiarum ipsius sodales in docu¬ 
mento; quo regius assensus continetur, exposuerunt « qualmente in 
«detta citta sin dalPanno 1722 si trova reintegrata una congregazione 
«sotto il titolo delle Anime dei Purgatorio, la quale fin d'allora viene 
«governata colle regole riconosciute ed approvate da quel Diocesano 
«di Mileto ». 



S. Romana Rota. 


75. 


De Confraternitate vero S. Michaelis in actis sanctae Visitationis 
vicariatus Arenarum 1744 legitur: « . . .Visitavit altare sub titulo S. Mi- 
« chaelis Archangeli, erectum ab imis ex proprio asse praefati adm. reve- 

« rendi archipr. (Fr. Dominici Gulla)_ In dicto altari est Confrater- 

« nitas sub instituto Ssmi Sacramenti, et ad praesens regitur per 
« capellanum eligendum et procuratorem iuxta instructiones canoni- 
« zatas a Curia episcopali Mileten. ». Archipresbyter vero Gulla in suo 
testamento, die 7 mense iunio, anno 1764 condito, instituit: « a se 
« suo erede universale e particolare la cappella dei glorioso principe 
« S. Michele Arcangelo, eretta ab imis da esso testatore a sue proprie 
« spese nella sudd. venerabile archiepiscopale e matrice chiesa maggiore 
« di S. Maria de Latinis di detto luogo, e per essa la Congregazione di 
« detto glorioso Principe sotto 1'istituto dei Ss. Sacramento, canonica- 
le mente eretta - ut ipse ait - da detto Sig. Testatore... ». 

Porro hae duae Confraternitates de iuribus, primatu, et praecipue 
de praecedentia in processionibus theophoricis iam pluribus abhinc 
annis animose et acriter, ut ex actis coniicitur, inter se se pugnant. 
Atque dissensiones, discordiae et querimoniae tam antiquae et crebrae 
sunt, ut anno 1835, die vero 18 martii, quaedam transactio inter ipsas 
intercesserit; anno dein 1885 Ordinarius Mileten. quasdam ediderit ordi¬ 
nationes, interim differendo ad proximam Visitationem alias disposi¬ 
tiones, quibus utriusque Confraternitatis jura sarcta et tuta evaderent, 
et postea anno 1889 episcopus De Lorenzo, suo decreto dato die 18, 
mense decembri, quin de merito iudicaret et Confraternitatum iuribus 
praeiudicium inferre vellet, severiores ordinationes contra utramque 
Confraternitatem ediderit, atque exinde anno 1893 eiusdem Episcopi 
auspicio, alia transactio « a solo oggetto di procurare un modus vivendi 
« nella ricorrenza della processione dei Corpus Domini ed in altre cir- 
« costanze » inter Confraternitates intercesserit; tandem vero hodiernus 
episcopus Morabito anno 1903 novam consensionem utrique Confrater- 
nitati subiecerit. 

At quum hisce remediis discordiae finem non haberent, Confra- 
ternitas S. Michaelis, per libellum diei °2 novembris 1909 Curiae Mileten, 
datum, iudicium instituit contra Confraternitatem B. M. Virginis Gra¬ 
tiarum et parochum Arenae. 

Favorabilem ipsa sententiam tulit. Nam Tribunal Curiae Mileten., 
sententia die 2 iulii 1910 lata, haec in parte, ut aiunt, dispositiva 
statuit : 

, « 1° Dichiara proprio della Confraternita di S. Michele Arcangelo 
« sotto il titolo dei Ssmo Sacramento il diritto della precedenza sol- 



76 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


«tanto nelle processioni dei Ss. Sacramento il giovedi della solennita 
« dei Corpus Domini, e in tutte le altre processioni dei Ss. Sacramento, 
«come provenienti dalla natura e ragione dei titolo di cui si onora. 

«2° Dichiara che la stessa Confraternita ha il diritto di proprieta 
« della statua delPImmacolata, e il diritto di esporre sui proprio altare 
« nella sua cappella ed oratorio tanto questa, quanto altre immagini 
« sacre, se ne abbia, per le funzioni soltanto interne nei limiti che le 
« vengono consentiti dalla dipendenza che ha dal parroco locale, e con 
« 1'approvazione e licenza della superiore autorita ecclesiastica diocesana. 

« 3° Dichiara che la medesima ha il diritto, ad esclusione delPaltra 
« Confraternita delle Grazie, proveniente dalla consuetudine, delPacquie- 
« scenza dei parroco locale. ... e non mai contrastata, di fare le feste 
« tradizionali di Pasqua, di S. Domenica, S. Caterina Alessandrina, anche 
« sotto la dipendenza dei parroco, a cui appartiensi la moderazione delle 
« feste suddette e la parte direttiva, e d'intervenire alia processione 
« delle Palme. 

« 4° Dichiara proprio della stessa Confraternita il diritto di fare il 
« giorno stabilito dallo statuto e nel proprio oratorio, la festa di S. Mi- 
« chele Arcangelo con le consuete funzioni e processioni. Sara larghezza 
« dei parroco se le concedera di funzionare, mentre non ha diritto, all'al- 
« tare maggiore. 

« 5° Rigetta la domanda dei parroco, colla quale chiede che la Con- 
« fraternita di S. Michele passi nella chiesa di S. Domenica, avendo essa 
« Confraternita, se non altro, il trentennale possesso dei domicilio nella 
« chiesa della Parrocchia. 

« 6° Conferma la dipendenza di detta Confraternita al parroco 
« locale, a mente dei decreto delia S. Congregazione dei Riti dei 10 di- 
« cembre 1703, ricordando che se le funzioni della Confraternita non 
« debbono essere di ostacolo alie funzioni parrocchiali, il parroco non 
« deve ne impedire, ne menomare, ne ostacolare quelle della Confra- 
« ternita. 

« 7° Dichiara che alia Confraternita delle Grazie spetta il diritto della 
« preeedenza in tutte le processioni, qualora intervenga, che non siano 
« dei Ssmo, proveniente dalla sua anzianita, ma non il diritto di fare 
« la processione dei Ssmo la Domenica immediatamente dopo 1'ottava 
« dei Corpus Domini, non essendo essa imposta e neppure accennata, 
« ne nello statuto della Confraternita, ne negli altri pretesi titoli, dai 
« quali si vorrebbe farla derivare. 

« 8° Se per lo passato lo fece qualche volta, e stato per concessione 
«dei Superiore, la quale per una volta o due non puo costituire diritto. 



£. Romana Rota. 


77 


« 9° Condanna il parroco D. Domenico Antonio Giamba e la Con- 
« fraternita delle Grazie al pagamento delle spese dei presente giudizio, 
« e compensi di avvocati da liquidarsi dalPestensore ». 

Posterius vero die 9 augusti 1910, ipse praeses tribunalis a quo 
sententia lata fuerat, can. Arch. Mancuso, vicarius generalis, hanc edidit 
declarationem: « Poiche i dispositivi numeri 3 e 7 della sentenza di 
« 4-5 luglio 1910 emessa da questa illma Curia nella causa canonica tra 
« le Confraternite di Arena sono stati interpretati, per come ci viene 
« riferito, in senso diverso da quello che presentano, richiesti dalle parti, 
« dilucitando meglio dichiariamo che il dispositivo N. 3 importa: che 
« la Confraternita delle Grazie non ha nessuna ingerenza nelle feste e 
« processioni che la Congrega di S. Michele o per ragioni di statuto, o 
« per diritto acquisito, come sarebbero quelle tradizionali di Pasqua, di 
« S. Domenica e di S. Caterina, suole celebrare, previo pero il permesso 
« delPautorita ecclesiastica diocesana. 

« Il dispositivo N. 7 della stessa sentenza importa che la Confra- 
« ternita delle Grazie non ha diritto d'intervenire alie processioni non 
« sue, e che intervendo alie medesime per invito, ha per ragione del- 
« 1'anzianita la precedenza su quella della Confraternita di S. Michele. 

« Si eccettua sempre la processione dei Ssmo, nella quale la prece- 
« denza spelta alia Confraternita di S. Michele per essere questa anche 
« sotto il titolo dei Ss. Sacramento. 

« Tolto cosi qualsiasi dubbio, la sentenza in parola non deve ese- 
« guirsi se non nel senso sopra dichiarato ». 

A sententia Curiae Mileten. appellarunt Confraternitas B. M. Vir¬ 
ginis Gratiarum et parochus Arenae, archipresbyter Dominicus Anto¬ 
nius Giamba: et causa nunc nobis definienda venit sub propositis et 
concordis hisce dubiis: 

I. Num in processionibus, in quibus defertur Ss. Sacramentum, ius 
praecedentiae competat Confraternitati B. M. Virginis Gratiarum, an 
potius Confraternitati S. Michaelis, in casu. 

II. An Confraternitati B. M'. Virginis Gratiarum competat, ius, indi¬ 
cendi processionem Ss. Sacramenti die Dominica immediata post octavam. 

III. Num et qua ratione Confraternitati B. M. Virginis Gratiarum 
competat ius interveniendi in processionibus omnibus et absque invita¬ 
tione ex parte Confraternitatis S. Michaelis ; an secus. 

IV. Num et qua ratione festa et processiones S. Michaelis, sanctae 
Dominicae, sanctae Catherinae et vulgo dev'Affrontata, et processio in Do¬ 
minica Palmarum competant Confraternitati sancti Michaelis, an potius 
Parocho. 



78 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


V. An proprietas simulacri B. M. Virginis Immaculatae, necnon 
ius celebrandi eiusdem festum cum processione, competat Confratemitati 
sancti Michaelis, vel Parodio. 

VI. An et quomodo Confratemitati S. Michaelis sub Parochi depen¬ 
dentia competat ius indicendi festa et processiones pro cultu Sanctorum, 
quorum simulacra in Oratorio sunt, necnon alia simulacra introducendi. 

VII. Cuinam imponendae sunt expensae primi gradus, in casu. 

I. Primum dubium quod attinet, praenotandum est ad episcopum 
spectare ex Tridentino, sess. XXV, De reg. et mon., cap. 3, controversias 
omnes de praecedentia in processionibus publicis componere, remota 
omni appellatione et non obstantibus quibuscumque, S. R. C. in Westmo- 
nasterien., 11 decembris 1896 ad 1; Ojetti, Synopsis, n. 3239. Verum in 
casu, quum hanc controversiam de praecedentia plures aliae de iuribus 
attingant, easque omnes iudex primae instantiae iudiciali forma defi- 
fiierit, iure meritoque hic sacer Ordo appellationem excepit ad normam 
can. 14-17 Legis propriae S. R. R. et S. A. 

Substantiam vero quaestionis quod spectat, quamvis omnes Con- 
fraternitates laicorum in processionibus procedere et praecedere debeant 
•inter se iuxta Bullam Gregorii XIII, 15 iulii 1583, Sae. Congr. Rit. in 
Nepesina, 10 maii 1608 et in Thelesina, 19 martii 1611; et proinde prae¬ 
cedere debeat Confraternitas quae est in possessione praecedendi, et si 
de hoc non constet debeat illa praecedere quae prius sacris induta est, 
Sae. Congr. Cone, in Baren., 25 maii 1901, in Synopontina, 10 Septem¬ 
bris 1898, 18 maii 1899, Sae. Congr. Rituum in Sorana, 7 augusti 1628, 
et in S. Severinae, Praecedentiae, 24 septembris 1712, idque observari 
debeat vel ab ipsa Confraternitate Ss. Sacramenti in ceteris processio¬ 
nibus in quibus non defertur Ss. Sacramentum, pro quibus antianitas 
dat praecedentiam, Sae. Congr. Rituum in Lauden., 18 iulii 1628 et in 
Nullius, 30 septembris 1628, tamen in illis processionibus in quibus 
defertur Ss. Sacramentum, Confratemitati Ss. Sacramenti, si sacco 
induatur, debetur praecedentia supra omnes alias Confraternitates, nullo 
ad antianitatem respectu habito, prout declaravit Sae. Congr. Rituum 
in Vercellen., 18 iunii 1695, in Cremonen., 3 augusti 1697, in Mediolanen., 
19 iunii 1655, in Novarien., 26 aug. 1752 ad I, et in Squillacen., 17 ian. 1887. 

Quare summa quaestio, in qua tota causa vertitur est, num Con¬ 
fraternitas Arenae, quae a S. Michaele vulgo nuncupatur, legitime gau¬ 
deat titulo Ss. Sacramenti, isque titulus praecipuus, vel saltem aeque 
principalis sit. De hoc autem nullum dubium superest ex actis et pro¬ 
batis in causa. Nam acta Visitationis vicariatus Arenarum anni 1744 



S. Romana Rota. 


n 


<eam appellant sub instituto Ssmi Sacramenti: « In dicto altari (sub titulo 
-« S. Michaelis Archangeli) est Confratemitas sub instituto Ssmi Sacra A 
«menti... iuxta instructiones canonizatas a Curia episcopali Mileten». 
Et ipse archipresbyter Gulla, qui ab imis ex proprio asse erexit hoc 
altare seu capellani, quique hanc capellani et ipsius nomine hanc Con- 
fraternitatem heredem omnium suorum bonorum instituit, ipsamque 
Confraternitatem canonice erigendam, ut ex testamento intelligitur, cura¬ 
verat, eam vocat: «Congregazione di detto glorioso Principe sotto r isti¬ 
nc tuto dei Ss. Sacramento ». Quamvis igitur formale decretum canonicae 
erectionis desideretur, tamen liquet Confraternitatem a S. Michaele 
dictam, iam ab orto suo, titulo Ss. Sacramenti, eoque praecipuo, gavisam 
esse. Idque confirmatur ex supra citato regio decreto anni 1777, et prae¬ 
cipue ex regulis Congregationis, quae regi porrectae fuerunt ad ipsius 
assensum obtinendum, in quibus Confratemitas ista vocatur: « Congre - 
« gazione di S. Michele Arcangelo dei santissimo Sacramento », pluries 
vero : « Congregazione di S. Michele Arcangelo sotto il titolo dei santis- 
« simo Sacramento », nec alio donatur titulo. Nec satis; nam in iis 
regulis plura imponuntur sodalibus officia, et functiones ob hanc defi¬ 
nitam rationem « per esser detta Congregazione sotto 1'istituto dei san- 
« tissimo Sacramento », ut ecce: « Principalmente sono obbligati con- 
« fessarsi e comunicarsi ogni terza Domenica dei mese, giacche devono 
« assistere alia messa cantata ed alia processione, che fu sempre solito 
« farsi in giro alia chiesa, dei santissimo Sacramento nel giorno dei 
« Corpus Domini e Domenica infra ottava, comeche per essere delta Con- 
« gregazione sotto l'istituto deWaugustissimo Sacramento debbono assistere 
«in dette funzioni... », et « si deve fare... nel carnevale 1'esposizione 
« delle Quarant'ore per 1'ultimi tre giorni, come altresi la processione 
« nella Domenica infra 1'ottava dei Corpus Domini, per essere detta Con- 
« gregazione sotto l'istituto dei santissimo Sacramento ». Quare huic cultui 
speciali erga Ss. Eucharistiam respondet signum in ipso vexillo Confra- 
ternitatis: « da un lato 1'effigie di S. Michele e dalPaltro quella dei 
« Ssmo Sacramento », prout advertit et declaravit ipse iudex primae 
instantiae. Quibus omnibus insuper accedit plus quam saecularis pa¬ 
cifica observantia et consensio ipsius Confraternitatis B. M. Gratiarum 
tempore non suspecto, nam, ut alia praetermittamus, in concordiis initis 
inter utramque sodalitatem anno 1835 et 1903 Confratemitas S. Michaelis 
hisce semper donatur titulis et nominibus: « sotto il titolo di S. Michele 
-« Arcangelo e Ss. Sacramento, Congregazione di S. Michele Arcangelo e 
« Ss. Sacramento, Congrega di S. Michele Arcangelo, sotto il titolo dei 
« Ssmo Sacramento ». Quibus positis, supervacaneum atque inutile est 



80 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


expendere omnia argumenta, quibus patronus Confraternitatis B. M. Vir¬ 
ginis Gratiarum ex ipsius antianitate contendere probatur eius ius prae¬ 
cedentiae in processionibus theophoricis. 

Nec relevat distinctio quae in casu innuitur inter titulum ac insti¬ 
tutum. 

Nam vox institutum idem significat ac nomen, ut habetur in Con¬ 
stitutione Clementis VIII, die 7 decembris 1604 lata, quae incipit Quae- 
cumque; ac proinde convertitur cum titulo; vel si quid aliud addit ad 
tituli significationem, id potius arguit canonicam erectionem in Confra- 
ternitate ipsa, arg. ex Rivarolo, Governo della Parrocchia, part. II, tit. II, 
cap. I, n. V. 

Eoque minus relevat id quod idem patronus obicit, nempe quod 
« iuxta Constitutionem Clementis VIII licet cuique confraternitati dupli- 
« cem titulum deferre; sed cum duplex titulus constituat duplicem per- 
« sonalitatem iuridicam, duo efformet collegia moraliter distincta, iuribus 
« diversis et obligationibus pollentia; ideo ex eadem Constitutione, haec 
« diversa et distincta personalitas recognosci nequit, nisi superveniente 
« auctoritatis ecclesiasticae decreto, quo ipsi haec duplex personalitas 
« iuridica tribuatur ». Verum de hisce omnibus in Constitutione citata 
nec vola nec vestigium, et quod duplex titulus duplicem personalitatem 
iuridicam constituat, duo efformet collegia moraliter distincta, in casu 
tam absonum est a iure, ut ne refutatione quidem egeat. E contra-in 
citata Constitutione modo vox institutum, ut supra notatum est, idem 
sonat ac nomen, § 1, % 7, modo idem ac Ordo, Religio, Archiconfrater- 
nitas et Congregatio, § 1, % 3, 4, 5, 6, etc., idque tantum in ea statuitur, 
quod unica tantum Confraternitas eiusdem instituti et generis possit in 
ecclesiis tam saecularium, quam regularium institui et aggregari, Fer- 
raris, v. Confraternitas, art. I, n. 3, quod toto coelo distat ab iis quae 
animo effingit idem Patronus. 

Neque praeiudicium aliquod Confraternitati Ss. Sacramenti quoad 
hoc ius praecedentiae in processionibus theophoricis illatum est ex con¬ 
cordiis initis et ex decretis ab Ordinariis Mileten. editis, de quibus supra. 

Nulla enim concordia, nullum decretum directe quidquam statuit 
circa hoc ius praecedentiae, excepta concordia inita anno 1893. Verum 
de hac concordia expresse cautum est: « II presente accordo, come si 
« e detto da principio, e puramente provvisorio, e non dovra avere 
« valore alcuno come di un precedente argomento, allora quando verra 
« in forma canonica discussa presso la reverendissima Curia la que- 
« stione esistente fra le due Confraternite, restando libera ognuna delle 
« due di iniziarne la procedura quando il crede conveniente »: non erat 



S. Romana Rota. 


81 


igitur nisi quidam temporaneus modus vivendi, ut aiunt, atque uti talis 
approbata est ab Ordinario. Item hanc naturam provisoriam habent 
cetera decreta et concordiae, quae expresse nullius Confraternitatis 
iuribus praeiudicium intulerunt. 

Quoad concordiam anni 1835 in specie, primo quidem non constat 
eam legitime initam fuisse, dein vero hoc ius praecedentiae in processio¬ 
nibus theophoricis, et cetera eiusmodi iura Confraternitatibus Ss. Sacra¬ 
menti a sacris Canonibus concessa ac tributa nec derogari, nec in pactum 
deduci possunt ab ipsis Confraternitatibus, arg. ex sacra Congregatione 
Rituum in Goana, 11 novembris 1904. 

II. Secundum dubium quod spectat, Confraternitas B. M. Virginis 
Gratiarum sibi competere ius indicendi processionem Ss. Sacramenti 
die Dominica immediata post octavam festi Ssmi Corporis Christi nullo 
modo aut titulo probat. 

Non ratione sui tituli, aut regularum, seu statutorum suae funda¬ 
tionis, ut ex iis patet. Non vi Rescripti a S. Congr. Rituum anno 1820 
dati, nam hoc Rescriptum respicit facultatem celebrandi festum in hono¬ 
rem Cordis Iesu. Non ratione concordiae ab Ordinario Mileten. anno 1903 
Confraternitatibus subiectae, et ab eisdem initae, haec enim nullius iura 
definiebat, atque inita fuit « pro bono pacis, pur facendo salvi i proprii 
« diritti ». Non demum ratione consuetudinis; unus enim vel alter actus 
ex concessione praestitus non inducit consuetudinem, quae vim legis 
obtineat. 

III. Quoad tertium dubium, scilicet lium et qua ratione Confrater- 
nitati B. M. Virginis Gratiarum competat ius interveniendi in processio¬ 
nibus omnibus et absque invitatione ex parte Confraternitatis S. Mi- 
chaelis, an secus; in primis servandum est decretum ab episcopo Phi¬ 
lippo Mincione in actu Visitationis pastoralis Arenae die 24 maii 1853 
quoad ea quae statuit in numero primo. Nam in primo numero decrevit: 
« che le suddette due Confraternite da oggi in avanti debbano, perche 
« tenute, indispensabilmente intervenire a tutte le processioni di rito, 
« che sono quelle dei giovedi dei Corpus Domini, di S. Marco evangelista, 
« delle Rogazioni nei tre giorni precedenti 1'Ascensione e di S. Michele 
« Arcangelo, la di cui festa si solennizza in una delle Domeniche di 
« agosto o di settembre di ciascun anno, venerato e ritenuto qual patrono 
« principale da tempi remoti delPintiera popolazione Arenese ». Iis igitur 
in processionibus intervenire tenetur, et hac ratione ius, absque invita 
tione ex parte Confraternitatis S. Michaelis, interveniendi habet. Quoad 
alias vero processiones distinguendum est inter eas quas iure proprio 
indicit Confraternitas S. Michaelis, de quibus mox agendum erit, et inter 



m 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


eas quas Confraternitas S. Michaelis ipsa non indicit iure proprio. In illis 
Confraternitas B. M. V. Gratiarum ius non habet interveniendi absque 
invitatione ex parte Confraternitatis S. Michaelis, excepta processione in 
honorem S. Michaelis. Haec enim processio, sicut et festum et ceterae 
functiones in honorem S. Michaelis, fieri debent expensis Confraternitatis 
S. Michaelis, ut expresse statuitur in ipsius regulis seu statutis: verum 
in ea processione interveniendi obligationem, ideoque ius absque invi¬ 
tatione ex parte Confraternitatis S. Michaelis, Confraternitas B. M. Vir¬ 
ginis Gratiarum habet vi supra citati num. I decreti episcopi Mincione. 
Iustaque ratio huius dispositionis datur in citato decreto, quia nempe 
S. Michael habetur et veneratur tanquam praecipuus patronus populi 
loci Arenarum. Demum quoad ceteras processiones, quas iure proprio 
non indicit Confraternitas S. Michaelis, ius interveniendi ex sese Confra¬ 
ternitas B. M.*Gratiarum habet absque invitatione ex parte illius Confra¬ 
ternitatis, servatis tamen in omnibus iuris communis dispositionibus. 

IV. Quoad festa vero et processiones, quae Jn quarto dubio enu¬ 
merantur, distinguendum item est. Festum enim et processio S. Michaelis 
Confraternitati ipsius competit ratione suorum statutorum, in iis enim 
decernitur: « Nel giorno di S. Michele, alii 29.settembre, si deve fare 
« la solenne festa colla messa cantata, panegirico, e processione a spese 
« di detta Congregazione, come altresi la novena precedente a detta festa, 
«colle messe cantate, ed esposizione dei santissimo Sacramento ». Verum 
hoc ius et obligatio ita a Confraternitate S. Michaelis exsequenda sunt, 
ut concilientur cum dispositionibus contentis in num. I decreti Min¬ 
cione supra citati. Festa autem et processiones sanctae Dominicae, 
sanctae Catherinae et vulgo dell' Affront ata Confraternitati S. Michaelis 
competunt ratione consuetudinis, prout iam innuitur in concordia inita 
anno 1835, et abunde demonstratum est per testes, praesertim vero 
per Dominicum Gavino, Dominicum Antonium Inzitari quondam Gre- 
gorii, Iosephum Pagano quondam Dominici, Aloisium Rascaglia, Iose- 
phum Scardamaglia, Franciscum Pagano, Iosephum Gerace quondam 
Iosephi, Nicolaum Pagani quondam Nicolai, Dominicum De Paola, Augu¬ 
stinum Paschalis, Brunum Siciliano, in responsionibus ad XIV. Pro¬ 
cessio vero in Dominica Palmarum parochoxompetit tum ex iure, tum 
ex consuetudine, cum interventu tamen Confraternitatis S. Michaelis, 
prout iam sententiavit tribunal primae instantiae et confirmarunt testes 
inducti, praesertim supra citati in responsione ad XIV. 

V. Quintum dubium quod spectat, proprietas simulacri B. M. Vir¬ 
ginis Immaculatae procul dubio non Parocho sed Confraternitati 
S. Michaelis, vi testamenti supra citati Parochi Gulla, qui eam ipsi Con- 



S. Romana Rota. 


83 


fraternitati reliquit. « E piu lascia a detta Congregazione la statua della 
«Concezione della Ss. Vergine... ». Nec eam parochus acquisivit iure 
usucapionis, prout firmant inducti testes, praesertim vero sac. Iosephus 
Antonius Inzitari, Dominicus Gavino, Franciscus Pagano quondam Vin- 
centii, Aloisius Rascaglia, Nicolaus Pagano quondam Nicolai, Michael 
Corbo quondam Francisci in responsione ad IV. Ex hisce etiam sequi¬ 
tur ius celebrandi festum B. M. Virginis Immaculatae cum processione 
non tantum Parocho competere sed et Confraternitati S. Michaelis cum 
omnimoda tamen dependentia a Parocho et ab Ordinario. 

VI. Sextum dubium quod attinet, certum in iure est Confraternitates 
laicorum legitime erectas in ecclesiis parochialibus habere dependen¬ 
tiam a parocho in explendis functionibus ecclesiasticis non parochialibus, 
Sac. Congr. Rit. 10 dec. 1703 ad I et II, XXII etc., officia vero, functio¬ 
nes, festa et cetera huiusmodi, quae confraternitatibus spectant iuxta 
uniuscuiusque Confraternitatis institutum vel statuta, eis quidem compe¬ 
tere, dummodo tamen non impediant functiones et divina officia, ut 
statuitur in eodem decreto Sac. Congr. Rit. ad XIV, XXI et XXX. 
Exinde etiam fluit Confraternitatem S. Michaelis, quum eius sedes legi¬ 
time sit in ecclesia'parochiali, non posse novas statuas seu simulacra 
introducere in sua capella seu Oratorio, nisi accedat licentia parochi 
et Ordinarii. 

VII. Quoad expensas vero iudicii primi gradus, quum Confrater- 
nitas B. M. Virginis Gratiarum et parochus Dominicus Antonius Giamba 
non in omnibus vieti fuerint, ut patet in parte dispositiva sententiae 
Curiae Mileten. ad num. 3 et 7, ideo hic sacer Ordo, dum in ceteris, 
quoad substantiam controversiae, confirmat sententiam Curiae Mileten. 
in iis omnibus, quae coram H. S. T. adducta sunt in gradu appellatio¬ 
nis, eam ita moderatur in expensis, ut e tribus duae tertiae partes erga 
Confraternitatem S. Michaelis solvantur aeque a parocho Giamba et a 
Confraternitate B. M. Virginis Gratiarum. Haec vero ratio et mensura 
pariter servanda erit quoad expensas stricte iudiciales apud hunc sacrum 
Ordinem, quoad expensas litis et honoraria advocati sonila vel solvenda 
a Confraternitate S. Michaelis. 

Quibus omnibus tum in facto quum in iure consideratis ac sedulo 
perpensis, Christi nomine invocato, Nos infrascripti Auditores, pro Tri¬ 
bunali sedentes, et solum Deum prae oculis habentes ita ad proposita 
dubia respondemus, atque definite sententiamus. 

Ad primum dubium: Num in processionibus in quibus defertur 
Ssmum Sacramentum, ius praecedentiae competat Confraternitati B. M. 



84 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Virginis Gratiarum, an potius Confratemitati S. Michaelis in casu, 

respondemus: Negative ad primam partem, affirmative ad secundani. 

Ad secundum dubium: An Confratemitati B. M. Virginis Gratia¬ 
rum competat ius indicendi processionem sanctissimi Sacramenti die Domi¬ 

nica immediate post octavani festi Ssmi Corporis Domini, respondemus: 
Negative. 

Ad tertium dubium : Num et qua ratione Confratemitati B. M. Vir¬ 
ginis Gratiarum competat ius interveniendi in processionibus omnibus et 

absque invitatione ex parte Confraternitatis S. Michaelis, respondemus: 
Affirmative quoad processiones enumeratas in numero primo Decreti ab 

episcopo Mincione die 2e maii 1853 in actu Visitationis pastoralis Arenae 
lati : quoad alias processiones, negative in iis, quas iure proprio indicit 
Confraternitas Ssmi Sacramenti; affirmative in ceteris, servato in omni¬ 
bus iure communi. 

Ad quartum dubium : Num et qua ratione festa et processiones 

S. Michaelis, sanctae Dominicae, sanctae Catherina et vulgo « delVAffron- 
tata » et processio in Dominica Palmarum competant Confratemitati 

S. Michaelis, an potius Parocho, respondemus : Affirmative quoad festum 

et processionem S. Michaelis, ratione statutorum'; quoad festa et proces¬ 

siones sanctae Dominicae, sanctae Catherinae et vulgo « deUAffrontata », 
ratione consuetudinis; negative quoad processionem in Dominica Palma¬ 
rum, quae Parocho competit. 

Ad quintum dubium: An proprietas simulacri B. M. Virginis Imma¬ 
culatae, nec non ius celebrandi eiusdem festum cum processione competat 

Confratemitati S. Michaelis, vel Parocho, respondemus: Affirmative ad 
primam partem, scilicet proprietatem simulacri B. M. Virginis competere 
Confratemitati S. Michaelis et Ssmi Sacramenti : ius vero celebrandi 

eiusdem festum cum processione utrique competere, sub omnimoda tamen 
dependentia a Parocho et ab Ordinario. 

Ad sextum dubium: An et quomodo Confratemitati S. Michaelis 

sub dependentia a Parocho, competat ius indicendi festa et processiones 

pro cultu Sanctorum, quorum simulacra in Oratorio sunt, necnon alia 

simulacra introducendi, respondemus: Affirmative ad primam partem, 
dummodo non impediantur functiones parochiales ; negative ad secundani, 
nisi accedat licentia Parochi vel Ordinarii. 

Ad septimum dubium: Cuinam imponendae sint expensae primi 
gradus, in casu, respondemus: Expensas imponendas esse quoad duas 

tertias earum partes Confratemitati B. M. Virginis Gratiarum et Parocho 
Arenarum, Dominico Antonio Giamba; quoad aliam partem Confraterni- 

tati Ssmi Sacramenti. 



S. Romana Rota. 


85 


Ita pronunciamus et definitive sententiamus, mandantes Ordinariis 
locorum et ministris tribunalium, ad quos spectat, ut exsequutioni man¬ 
dent hanc sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam 
sacrorum canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, de Ref, Concilii 
Tridentini iis adhibitis exsequutivis et coercitivis mediis quae magis 
efficacia et opportuna pro rerum adiuncta exstitura sint. 

Romae, die 25 ianuarii 1913. 

Aloisius Sincero, Ponens. 

Ioseph Mori. 

Fridericus Cattani. 

Sac. T. Tani, Not. S. R. Rotae. 


IL 

In S. Romana Rota, anno 1912, praeter causas iam publicatas in Num. 1 
huius Commentarii, actae sunt sub secreto et sequentes, quarum defi¬ 
nitiva sententia hic editur tantum in parte dispositiva, ita concepta : 

XXII. WLADISLAVfEN. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nullitate matrimonii in casu; Rmus 

M. Lega, Becanus Ponens, et RR. PP. DD. G. Sebastianeiii et S. Many, 
sub die 7 decembris 1912, respondendum censuerunt: Ex deductis non 
satis constare de matrimonii nullitate. 

XXIII. MONTISPBSSULANI. - Nuditatis matrimonii. 

Proposito dubio: An constet de nuditate matrimonii in casu; RR. 

PP. DD. I. Prior, Ponens, A. Sincero et I. Mori, Auditores de turno, sub 
die 13 decembris 1912, respondendum censuerunt: Negative. 

Adversus sententiam interposita est appellatio. 

XXIV. LAUSANBN. ET GENEVEN. - Diffamationis. 

Propositis dubiis: 1) An constet de diffamatione ex parte NN. ad¬ 
versus XX., 2) An constet de diffamatione ex parte XX. adversus NN. in 

casu. Revmus M. Lega, Decanus Ponens, et RR. PP. DD. I. Alberti et 
P. Rossetti, Auditores de turno, sub die 30 decembris 1912, respondendum 
censuerunt: Affirmative ad primum dubium iuxta modum; negative ad 
secundum. 

Adversus sententiam interposita est appellatio. 

Romae, ex Cancellaria S. R. Rotae, die 25 februarii 1913. 

Sac. Tancredes Tani, Notarius, 



86 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

SACRA CONGREGAZIONE DEI RITE 

CONGREGAZIONE ANTIPREPARATORIA. 

II giorno 25 febbraio 1913, presso FEmo e Rmo sig. cardinale Domenico 
Ferrata, Ponente della Causa di beatificazione e canonizzazione dei Venerabile 
Giovanni Martino Moye, sacerdote della Societa delle Missioni estere, fondatore 
delle Suore della Divina Provvidenza, fu tenuta la Congrega'zione dei sacri Riti 
Antipreparatoria, nella quale dai Rmi Prelati e dai Gonsultori teologi fu discusso 
il dubbio sopra 1'eroismo delle virtu esercitate dai medesimo Venerabile Servo 
di Dio. 


SACRA PENITENZIERIA. 

AVVISO Di CONCORSO. 

Si notifica che nel sacro Tribunale della Penitenzieria Apostolica avra 
luogo il concorso ad un posto di Officiale, per esame orale e scritto. Lo scritto 
avra luogo il giorno 31 dei prossimo marzo alie ore 8, 1'orale il P aprile 
alie ore 9. 

I sacerdoti che desiderassero di prendervi parte, dovranno, non piu tardi 
dei 29 marzo, esibire nella Segreteria di detto sacro Tribunale la domanda 
corredata dai titoli necessari per Tammissione. 

Dalla Segreteria della S. Penitenzieria, 26 febbraio 1913. 

C. Perosi, Reggente. 

SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

16 febbraio 1913. — L'Emo sig. card. Diomede Falconio, Protettore delle 
Terziarie domenicane di santa Marta di Springis a Shepard, negli Stati Uniti 
dAmerica. 



Diarium Romanae Curiae. 


87 


19 febbraio 1913. — L'Emo sig. card. Basilio Pompilj, Protettore dei 
Santuario di Canoscio, nella diocesi di Citta di Castello. 

26 febbraio. — Mons. Domenico Mannaj oli, vescovo titolare di Pomario, 
Consultore della sacra Congregazione delllndice. 

— Mons. Giovanni Prior,-uditore della S. Romana Rota, Consultore della 
stessa sacra Congregazione. 

— II Revmo D. Ubaldo Mannucci, Consultore della stessa sacra Congre¬ 
gazione. 

— II Revmo P. D. Ildebrando Hopfl, O. S. B., Consultore della stessa 
sacra Congregazione. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 
Assistente al Soglio Pontificio: 

20 febbraio 1913. — Mons. Giovanni Oberti, vescovo di Saluzzo. 

Prelati Domestici di S. S. : 

14 febbraio 1913. — II Rev. Francesco O' Brien, della diocesi di Detroit. 

15 febbraio: — Mons., Giorgio Galcsek, arcidiacono della Cattedrale di Vacz. 
20 febbraio. — II Rev. can. Giovanni Kukanie, della diocesi di Segna. 

22 febbraio. — II Rev. arciprete Agostino Giovanni Froment, vicario gene¬ 
rale della diocesi d'Aire. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare: 

Camerieri Segreti soprannumerari di S. S.r 

18 febbraio 1913. — Mons. Angelo Petrelli, arciprete di Arnesano nella 
diocesi di Fecce. 

— Mons. Oronzo Durante, arciprete di Melendugno nella stessa diocesi. 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

9 febbraio 1913. — Mons. Giovanni Prosswitz, della diocesi di Brtinn, 

20 febbraio. — Mons. Quirico Valli, della diocesi di Como. 

— Mons. Pietro Catelli, della medesima diocesi. 

— Mons- Pietro Uboldi, della medesima diocesi. 

Cameriere Segreto di Spada e Cappa soprannumerario di S. S.: 

22 febbraio 1913. — Sig. barone Carlo Maria von Elverfeldt, della diocesi 
di Miinster. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 


La Gran Croce dell'Ordine Piano: 

28 gennaio 1913. — AI Sig. principe Ferdinando Sidonio di Lobkowitz, 
duca di Raudnitz, nell' archidiocesi di Praga. 

La Commenda deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

14 gennaio 1913. — AI Sig. prof. Augusto Milani, avvocato concistoriale. 

11 febbraio. — AI Sig. Francesco Bujak, consigliere di corte, della dio- 
cesi di Cracovia. 

II Cavalierato deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

1 febbraio 1913. — AI Sig. dott. Bernardo Reuter, console tedesco nel 
Mozambico. 

7 febbraio. — AI Sig. Maurizio Bernard, delFarchidiocesi di Cambrai. 

8 febbraio. — AI Sig. dott. Giuseppe Domenico Becigneul, della dio- 
cesi di Nantes. 

— AI Sig. dott. Luigi Edoardo Poisson, della stessa diocesi. 

— AI Sig. avv. Alberto Reneaume, della stessa diocesi. 

II Cavalierato deWOrdine di S. Silvestro Papa: 

31 gennaio 1913. — AI Sig. Filippo Rinaldini, aggiunto nell'ufficio della 
contabilita dei SS. PP. AA. 

10 febbraio. — AI Sig. Antonio Dulieux, delFarchidiocesi di Cambrai. 


NEC RO LOGIO. 

24 gennaio 1913. — Mons. Francesco Valdes y Noriega, vesc. di Salamanca. 
77 febbraio. — Mons. Ignazio Monterisi, vescovo di Marsico e Potenza. 
24 febbraio. — Mons. Giovanni Battista Rota, vescovo di Lodi. 



Annus V. - Vol. V. Die 18 Martii 1913. Num, 4. 

ACTA APOSTOLICAE SEDIS 


COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 


LITTERAE APOSTOLICAE. 

INDICITUR UNIVERSALE IUBILAEUM IN MEMORIAM PACIS A CONSTANTINO MAGNO 
IMPERATORE ECCLESIAE DATAE. 

PIUS PP. X. 

Universis Christifidelibus has Nostras litteras inspecturis 
salutem et Apostolicam Benedictionem. — Magni faustique 
eventus commemoratio, quo sedecim abhinc saeculis pax tan¬ 
dem Ecclesiae concessa fuit, dum omnes catholicas gentes 
summa afficit laetitia, eisque pietatis opera suadet, Nos mo¬ 
vet imprimis ad caelestium munerum thesauros aperiendos, 
ut ex huiusmodi solemnitate lecti uberesque fructus in Do¬ 
mino percipiantur. Par enim atque item peropportunum vi¬ 
detur, Edictum a Constantino Magno Imperatore Mediolani 
promulgatum concelebrare, quod prope secutum est victoriam 
contra Maxentium, glorioso Crucis vexillo partam, et saevis in 
Christianos vexationibus finem faciens, illos in eam libertatem 
vindicavit, cuius pretium divini Redemptoris et Martyrum san¬ 
guis fuit. Tum demum militans Ecclesia primum ex iis trium¬ 
phus egit, qui qualibet eius aetate omnigenas insect&tiones 
perpetuo subsequuntur, atque ex eo die potiora semper in 
humani generis societatem contulit beneficia. Nam homines 
superstitiose idolorum cultu paulatim relicto, tum legibus, tum 
moribus institutisque Christianam vitae rationem magis ac ma¬ 
gis amplexi sunt, atque ita factum est, ut iustitia simul et 


ACTA, vol. V, n. 4. — 18-3-913. 


7 



90 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


caritas in terris florerent. Consentaneum igitur esse ducimus, 
hac felici occasione, qua tam egregium factum recolitur, Deum, 
Virginem Eius Genetricem et reliquos Caelites, Apostolos prae¬ 
sertim, etiam atque etiam adprecari, ut populi universi decus 
et honorem Ecclesiae instaurantes, ad tantae matris gremium 
confugiant, errores, quibus inconsulti fidei inimici eius claritati 
tenebras obducere nituntur, pro viribus depellant, Romanum 
Pontificem summa observantia colant, in catholica denique re¬ 
ligione omnium rerum praesidium et columen fidenti animo 
intueantur. Tum sperare licebit, homines oculis ad Crucem de- 
nuo fixis, in hoc salutari signo et Christiani nominis osores, et 
effraenatas cordis cupiditates omnino devicturos. Verum quo 
humiles • preces, in catholico orbe hac saeculari solemnitate 
adhibendae, spirituali fidelium bono satius cumulentur, eas 
Plenaria Indulgentia in forma Iubilaei locupletandas cen- 
suimus, omnes Ecclesiae filios vehementer hortantes, ut No¬ 
stris suas quoque supplicationes pietatisque officia coniungant, 
et hac eis oblata Iubilaei gratia in animorum emolumentum 
pariter atque in religionis utilitatem quam maxime fruan- 
tur. Quare de Omnipotentis Dei misericordia ac Beatorum 
Apostolorum Petri et Pauli auctoritate confisi, ex illa ligandi 
solvendique potestate, quae Nobis licet immerentibus divinitus 
data fuit, atque auditis etiam VV. FF. NN. S. R. E. Cardd In¬ 
quisitoribus Generalibus, praesentium tenore omnibus ac sin¬ 
gulis utriusque sexus Christifidelibus vel in hac alma Urbe 
Nostra degentibus, vel advenientibus ad eam, qui hoc vertente 
anno a Dominica in Albis, ex qua saecularia sollemnia in Eccle¬ 
siae pacis memoriam incipient, usque ad festivitatem Deiparae 
Virginis ab Immaculata Conceptione inclusive, Basilicas S. Ioan- 
nisin Laterano, S. Petri Principis Apostolorum ac S. Pauli extra 
muros bis singulas adeant, et ibi aliquandiu pro Ecclesiae catho¬ 
licae et huius Apostolicae Sedis prosperitate et exaltatione, pro 
haeresum exstirpatione, et omnium errantium conversione, pro 
Christianorum Principum concordia et totius fidelium populi 
pace et unitate secundum mentem Nostram preces ad Deum 
effundant, ac semel intra huiusmodi temporis spatium, admissis 
rite expiatis, caelesti convivio se reficiant, atque insuper eleemo¬ 
synam pro sua quisque facultate vel in egenos, vel, si malint, ad 
pias caussas erogent, plenissimam omnium peccatorum Indul¬ 
gentiam ad instar Iubilaei generalis concedimus et impertimus. 




Acta Pii PP. X. 


91 


Iis vero, qui ad Urbem convenire nequeant, Plenariam eandem 
largimur Indulgentiam, dummodo sui loci templum vel templa, 
ab Ordinario semel tantum designanda, pari temporis inter¬ 
vallo, omnino sexies visitent, et alia pietatis opera, quae supe¬ 
rius diximus, integre perficiant. Veniam praeterea facimus, ut 
haec Plenaria Indulgentia etiam animabus, quae Deo in caritate 
coniunctae ex hac vita migraverint, per modum suffragii appli¬ 
cari possit ac valeat. Concedimus autem, ut navigantes et iter 
agentes, ubi ad sua domicilia seu alio ad certam stationem se 
receperint, operibus suprascriptis peractis, et visitata sexies 
ecclesia cathedrali vel maiori aut parochiali loci eorum domi¬ 
cilii seu stationis, eandem Indulgentiam consequi licite queant. 
Regularibus vero personis utriusque sexus, etiam in claustris 
. perpetuo degentibus, nec non aliis quibuscumque sive laicis, sive 
ecclesiasticis, saecularibus vel regularibus, in carcere vel capti¬ 
vitate exsistentibus, vel aliqua corporis infirmitate, seu alio quo¬ 
vis impedimento detentis, qui memorata opera, vel aliqua ex iis 
praestare nequeant, ut illa Confessarius in alia pietatis opera 
commutare, vel in aliud proximum tempus prorogare possit, 
eaque iniungere, quae ipsi poenitentes efficere poterunt, cum 
facultate etiam dispensandi super Communione cum pueris, qui 
ad eam nondum admissi fuerint, concedimus item atque indul- 
gemus. Insuper omnibus et singulis Christifidelibus tum laicis, 
tum ecclesiasticis saecularibus vel regularibus, cuiusvis Ordi¬ 
nis et Instituti, etiam specialiter nominandi, facultatem facimus, 
ut sibi ad hunc effectum eligere possint quemlibet presbyterum 
Confessarium saecularem seu regularem ex actu approbatis, et 
hac facultate fas sit uti etiam monialibus, novitiis, aliisque 
mulieribus intra claustra degentibus, dummodo Confessarius 
approbatus sit pro monialibus. Talis Confessarius eosdem vel 
easdem intra dictum temporis spatium ad confessionem apud 
ipsum peragendam accedentes animo praesens Iubilaeum con¬ 
sequendi, et reliqua opera ad illud lucrandum necessaria adim¬ 
plendi, hac vice et in foro conscientiae dumtaxat ab excommu¬ 
nicationis, suspensionis, et aliis ecclesiasticis sententiis et 
censuris, a iure vel ab homine quavis de causa latis vel inflictis, 
etiam Ordinariis locorum et Nobis, seu Sedi Apostolicae etiam 
in casibus cuicumque ac Summo Pontifici et Sedi Apostolicae 
speciali licet modo reservatis, et qui alias in concessione quan¬ 
tumvis ampla non intelligerentur concessi, nec non ab omnibus 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


peccatis et excessibus, quantumcumque gravibus et enormibus, 
etiam iisdem Ordinariis ac Nobis et Sedi Apostolicae, ut prae¬ 
fertur, reservatis, iniuncta ipsis poenitentia salutari, aliisque 
de iure iniungendis, et si de haeresi agatur, abiuratis prius et 
retractatis erroribus, prout de iure, absolvere ; nec non vota quae¬ 
cumque etiam iurata ac Sedi Apostolicae reservata (exceptis sem- 
per castitatis, religionis et obligationis, quae a tertio acceptata 
fuerint, seu in quibus agatur de praeiudicio tertii, nec non poe¬ 
nalibus, quae praeservativa a peccato nuncupantur, nisi com¬ 
mutatio futura iudicetur eiusmodi, ut non minus a peccato 
committendo refrenet, quam prior voti materia) in alia pia et 
salutaria opera commutare, et cum poenitentibus huiusmodi in 
sacris Ordinibus constitutis, etiam regularibus, super occulta 
irregularitate ad exercitium eorumdem Ordinum, et ad superio¬ 
rum assecutionem dumtaxat contracta, dispensare possit ac 
valeat. Non intendimus autem per praesentes super alia quavis 
irregularitate, sive ex delicto sive ex defectu, vel publica vel 
occulta aut nota, aliave incapacitate, aut inhabilitate quoquo 
modo contracta dispensare, vel aliquam facultatem tribuere 
super praemissis dispensandi, seu habilitandi et in pristinum 
statum restituendi etiam in foro conscientiae ; neque etiam dero¬ 
gare Constitutioni cum appositis declarationibus editae a fel. 
ree. Benedicto XIV decessore Nostro, quae incipit « Sacramen¬ 
tum Poenitentiae » neque demum easdem praesentes iis, qui a 
Nobis et Apostolica Sede vel aliquo Praelato seu Iudice eccle¬ 
siastico nominatim excommunicati, suspensi, interdicti, seu alias 
in sententias et censuras incidisse declarati, vel publice denun- 
ciati fuerint, nisi intra praedictum tempus satisfecerint, et cum 
partibus, ubi opus fuerit, concordaverint, ullo modo suffragari 
posse aut debere. Quod si intra praefinitum terminum, iudicio 
Confessarii, satisfacere non potuerint, absolvi posse concedimus 
in foro conscientiae ad effectum dumtaxat assequendi Indulgen¬ 
tias Iubilaei, iniuncta obligatione satisfaciendi statim ac pote¬ 
runt. — Quapropter in virtute sanctae obedientiae praesentium 
tenore districte praecipimus, atque mandamus omnibus Ordi¬ 
nariis locorum ubicumque existentibus, eorumque Vicariis et 
Officialibus, vel, ipsis deficientibus, illis, qui curam animarum 
exercent, ut quum praesentium Litterarum tran sumpta aut 
exempla etiam impressa acceperint, illa per suas ecclesias ac 
dioceses, provincias, civitates, oppida, terras et loca publicent, 



Acta Pii PP. X. 


vel publicanda curent, populisque etiam verbi Dei praedicatione, 
quoad fieri possit, rite praeparatis, ecclesiam seu ecclesias visi¬ 
tandas, ut supra, designent— Non obstantibus Constitutionibus 
et Ordinationibus Apostolicis, praesertim quibus facultas absol¬ 
vendi in certis tunc expressis casibus ita Romano Pontifici pro 
tempore exsistenti reservatur, ut nec etiam similes vel dissimiles 
indulgentiarum et facultatum huiusmodi concessiones, nisi de 
illis expressa mentio vel specialis derogatio fiat, cuiquam suffra¬ 
gari possint; nec non regula de non concedendis indulgentiis 
ad instar, ac quorumcumque Ordinum, et Congregationum sive 
Institutorum etiam iuramento, confirmatione Apostolica, vel 
quavis firmitate alia roboratis statutis, et consuetudinibus, pri¬ 
vilegiis quoque induitis, et Litteris Apostolicis eisdem Ordinibus, 
Congregationibus et Institutis, illorumque personis quomodoli- 
bet concessis, approbatis et innovatis; quibus omnibus et sin¬ 
gulis etiamsi de illis eorumque totis tenoribus specialis, specifica, 
expressa et individua, non autem per clausulas generales idem 
importantes, mentio seu alia quaevis expressio habenda, aut 
alia aliqua exquisita forma ad hoc servanda foret, illorum teno¬ 
res praesentibus pro sufficienter expressos, ac formam in iis tra¬ 
ditam pro servata habentes, hac vice specialiter nominatim et 
expresse ad effectum praemissorum derogamus, ceterisque con¬ 
trariis quibuscumque. Ut denique praesentes Nostrae, quae ad 
singula loca deferri non possunt, ad omnium notitiam facilius 
deveniant, volumus, ut praesentium transumptis, vel exemplis 
etiam impressis, manu alicuius Notarii publici subscriptis, et 
sigillo personae in dignitate ecclesiastica constitutae munitis, 
ubicumque locorum et gentium eadem prorsus fides habeatur, 
quae haberetur ipsis praesentibus, si forent exhibitae vel 
ostensae. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub anulo Piscatoris, die 
viii martii%rcMxni, Pontificatus Nostri anno x. 


De speciali mandato Ssmi 


L. )$( S. 


R. CARD. MERRY DEL VAL, 

a Secretis Status. 



94 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


S. CONGREGATIO CONSISTORIALIS 


i. 

ERECTIONIS DIOECESUM. 

SSmus D. N. Pius PP. X, decreto huius Sacrae Consistorialis Con¬ 
gregationis diei 10 decembris 1912, statuit ut dioecesibus S. Iacobi de 
Cuba et S. Christofori de Habana - in Cubana insula - ex ipsis distra¬ 
hendae, duae novae addantur episcopales sedes, id est Camagiieyensis et 
Matanzensis denominandae, iis circumscriptae limitibus, quibus eiusdem 
nominis provincia civilis de Camagiiey et de Matanzas in praesens con¬ 
tinetur, easque denique suffraganeas constituit archiepiscopi S. Iacobi 
de Cuba. 


IL 

IMMUTATIONIS FINIUM. 

Item decreto 25 ianuarii 1913 Sanctitas Sua dioecesi Fuldensi civi¬ 
tates nuncupatas Hohenfelden, Lichtenhain ac Mosen cum suis territo¬ 
riis, et e contra dioecesi Herbipolensi urbes vulgo Kranichfeld, Stedten et 
Kostitz item cum adnexis territoriis aggregavit, ita ut post hac Fuldensis 
episcopus suam iurisdictionem exerceat in universo Magno Ducatu 
Saxo-Weimariensi, episcopus vero Herbipolensis in toto Ducatu Saxo- 
Meiningensi. 


III. 

INSTITUTIONIS VICARIATUS GENERALIS 
IN URBE INSULENSI. 

Pariter decreto diei 5 februarii 1913 Sanctitas Sua in civitate Insu- 
lensi Vicariatum generalem instituit, cuius titularis, sub immediata archie¬ 
piscopi Cameracensis dependentiam, ordinariam iurisdictionem ceteris 
vicariis generalibus propriam in eam dioecesis Cameracensis partem 
quae complectitur circumscriptiones Insulensem, Hazebrouckiensem ac 
Dunkerquensem, seu vulgo arrondissements Lille, Hazebrouch et Dunker- 
que vocatas exercere potest. Eumdem praeterea vicarium generalem 
Insulensem donari indulsit charactere episcopali simulque constituit 
Auxiliarem archiepiscopi Cameracensis pro tota regione eius iurisdi- 
ctioni qua vicarius generalis commissa. 



S. Congregatio Consistorialis. 


95 


IV. 

ERECTIONIS NOVAE PROVINCIAE ECCLESIASTICAE. 

Denique decreto diei 11 februarii 1913 Sanctitas Sua suffraganeam 
S. Salvatoris dioecesim a iure metropolitico archidioecesis Guatima- 
lensis subtraxit: universum vero territorium, ad praefatam S. Salvatoris 
dioecesim et ad eiusdem nominis Rempublicam pertinens, in tres partes 
divisit, in quarum parte centrali ipsam dioecesim S. Salvatoris circum¬ 
scripsit; in parte orientali dioecesim S. Michaelis, in parte denique occi¬ 
dentali dioecesim S. Annae constituit, his circumscriptas limitibus: 
Dioecesis S. Salvatoris ad septentrionem dioecesi Comayaguensi seu 
republica Hondurensi, ad orientem numine vulgo Lempa seu nova dioe¬ 
cesi S. Michaelis, ad meridiem Oceano Pacifico nuncupato, et ad occi¬ 
dentem nova dioecesi S. Annae, ita ut posthac complectatur solummodo 
has septem civiles provincias, id est San Vincente, Cabanas, La Paz, 
Guscatldn, Ghalatenanco, San Salvador et La Libertad vocatas. - Dioe¬ 
cesis vero S. Michaelis finitur ad septentrionem dioecesi Comayaguensi 
seu republica Hondurensi, ad ortum solis eadem republica Hondurensi 
et sinu vulgo Fonseca, ad meridiem Oceano Pacifico dicto et ad solis 
occasum flumine Lempa seu S. Salvatoris dioecesi, adeo ut compre¬ 
hendat quatuor privincias civiles quae San Miguel, La Union, Morazan 
ac Usulutan denominantur. - Denique dioecesis S. Annae terminatur ad 
aquilonem dioecesi Comayaguensi seu republica Hondurensi, ad orien¬ 
tem dioecesi S. Salvatoris, ad austrum Oceano Pacifico et ad occi¬ 
dentem archidioecesi Guatimalensi, ita ut intra suum ambitum conti¬ 
neat tres civiles provincias Santa Ana, Ahuachapan et Sonsonate 
nuncupatas. 

Dioecesim insuper S. Salvatoris metropolitanam constituit eidemque 
dioeceses S. Michaelis et S. Annae suffraganeas subiecit. 

V. 

PROVISIO ECCLESIARUM. 

Successivis Sacrae Congregationis Consistorialis decretis Ssmus 
D. N. Pius PP. X has quae sequuntur ecclesias de proprio pastore pro¬ 
vidit, scilicet. 

7 ianuarii 1913. — Cathedrali ecclesiae Novae Segobiae praefecit 
Revmum D. Petrum Iosephum Hiirth, hactenus episcopum titularem 
Milopot amens em. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


8 ianuarii 1913. — Titulari ecclesiae episcopali Thasensi Sac. Ente¬ 
ricum Bjelik, vicarium castrensem et canonicum ecclesiae cathedralis 
Magnovaradiensis ritus latini in Hungaria. 

10 ianuarii. — Cathedrali ecclesiae de Aguas Calientes Rmum 
D. Ignatium Valdespino y Diaz, hactenus episcopum de Sonora. 

18 ianuarii. — Cathedrali ecclesiae Elphinensi sac. Bernardum 
Coyne, parochum loci vulgo Boyle et canonicum theologum Elphinensem. 

27 ianuarii. — Cathedrali ecclesiae Carolinopolitanae sacerdotem 
H enricum O' Leary, parochum loci vulgo Bathurst in dioecesi Chata- 
mensi. 

— Cathedrali ecclesiae Kearneyensi sac. Iacobum Albertum Duffy, 
rectorem ecclesiae cathedralis Cheyennensis et cancellarium episcopalis 
curiae eiusdem dioecesis. 

7 februarii. — Cathedrali ecclesiae Ebroicensi Rmum D. Ludovi- 
cum Ioannem Dechelette, hactenus episcopum titularem Hierapolitanum. 

14 februarii. — Titulari ecclesiae episcopali Miletopolitanae sac. 
Alexium Charost, canonicum ecclesiae metropolitanae Rhedonensis 
ibique vicarium generalem, quem constituit Auxiliarem Revmi archie- 
piscopi Cameracensis pro vicariatu generali Insulensi, decreto huius 
sacrae Congregationis die 5 februarii currentis anni instituto. 

17 februarii. — Cathedrali ecclesiae Piahunensi sac. Quintilium 
Rodrigues de Oliveira e Silva, presbyterum dioecesis Fortalexiensis, 
ibidem parochum loci vulgo Grato. 


SACRA CONGREGATIO CONCILII 


DECRETUM 

DE PRIVILEGIO OFFICII DIVINI IUXTA VETEREM PSALTERII ORDINEM RECITANDI. 

Edita Constitutione apostolica Divino afflatu, de nova Psalterii in 
Breviario Romano dispositione, non pauci ex iis quos obligatio tenet 
persolvendi Horas canonicas, ob peculiares causas, impetrarunt ponti¬ 
ficium indultum retinendi veterem Psalterii ordinem, pro privata earum- 
dem Horarum recitatione. Quum autem exortum subinde sit dubium 
num qui eiusmodi indultum obtinuerunt possint ad libitum sequi alter¬ 
utrum Psalterii ordinem, adhibendo nempe modo veterem modo novum 



S. Romana Rota. 


97 


iuxta propriam cuiusque commoditatem, haec S. Congregatio Concilii, de 
speciali mandato Ssmi D. N. Pii divina providentia PP. X, declarat atque 
decernit id non licere, sed omnes et singulos cuiuscumque gradus, con¬ 
ditionis et dignitatis, qui impetrato, prout supra, induito uti velint, quo¬ 
tiescumque privatim Officium divinum persolverint, debere recitare pro 
singulis Horis omnes psalmos et reliqua prout distribuuntur in Breviario 
Romano a S. Pio V edito et a Clemente VIII, Urbano pariter VIII, et 
Leone XIII recognito, servato tamen quotidie novo ordine sive Kalen- 
dario iuxta praedictam Constitutionem apostolicam et regulas seu 
rubricas eidem adiunctas praescripto pro dioecesi, capitulo seu clero 
cui quisque est adscriptus, ac firma abolitione indulti generalis dati die 
5 iulii 1883 pro Officiis votivis: contrariis quibuscumque non obstan¬ 
tibus. 

Datum Romae ex Secretaria S. C. Concilii, die 10 martii 1913. 

C. CARD. GENNARI, Praefectus. 

O. Giorgi, Secretorius. 


SACRA ROMANA ROTA 

ROMANA. 

STIPENDII. 

Pio Papa X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die 13 ianuarii 1913, RR. PP. DD. Franciscus Heiner, Ponens, 
Ioannes Prior et Iosephus Mori, Auditores de turno, in causa Romana - 
Stipendii, inter Professores Scholae suppressae « Angelo Mai » appel¬ 
lantes, repraesentatos per procuratores adv. Henricum Kambo et Christo- 
phorum Astorri, adversus Administrationem bonorum Sedis Apostolicae, 
repraesentatam per procuratores adv. Carolum et Iulium Patriarca, inter¬ 
veniente et disceptante Promotore iustitiae, sequentem tulerunt definitivam 
sententiam. 

Anno 1870, everso temporali Romanorum Pontificum principatu, 
et fere omnibus scholis in Urbe ad novos reipublicae civilis modera¬ 
tores translatis, fundata sunt ab aliquibus piis civibus romanis pro 



98 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


instructione iuventutis in animo Christiano tria Instituta privata, inter 
quae et illud sub nomine « Angelo Mai », cum quo simul sub pontifi¬ 
catu Leonis XIII archigymnasium ad S. Mariam de Pace coniungebatur. 
Cum autem illi fundatores erant impares sustinendis expensis erogandis 
pro huiusmodi Institutis, Leo XIII decrevit, eadem in curam S. Sedis 
assumere, constituto Consilio peritorum virorum pro illis scholis mode¬ 
randis, et designata pro earum sustentatione annua pecuniae summa 
ex aerario pontificio persolvenda. 

Cum vero decursu temporis numerus alumnorum scholae « Angelo 
Mai » variis ex causis minueretur, cumque ex adverso expensae in dies 
augerentur. Summus Pontifex Pius X, suo chirographo diei 1 iunii 1909 
Institutum « Angelo Mai » supprimendum esse constituit, ac Professo¬ 
ribus provisum fuit assignata pensione respondente annis praestiti ser¬ 
vitii, attributa pro singulis annis quadragesima parte annui stipendii. 

Sed Professores contendebant, se convictos fuisse de stabilitate 
officii, quum eorum officium suapte natura stabile esset, et tale reapse 
fuisse, ipsae suorum moderatorum declarationes et promissiones sibi 
indubitanter persuasissent. Quamobrem ipsi non pensionem, sed inte¬ 
grum stipendium vindicant, se profitentes paratos esse suas operas 
iterum praestare. 

Quaestio itaque ex commissione pontificia H. S. T. commissa, et 
sub die 25 iulii 1911 discussa fuit sub rogandi formula: « An constet 
« de bono iure instantium exigendi integrum stipendium, non exclusa 
« obligatione instantium praestandi suam operam sub antecedentibus 
« conditionibus ». RR. PP. Auditores de turno dubio proposito respon¬ 
dendum censuerunt: « Non constare de iure instantium exigendi inte- 
« grum stipendium in casu », seu: « Negative seu non constare ». Inter¬ 
posita vero appellatione ab hac sententia, iterum quaestio discutienda 
in secunda instantia proposita est sub dubio: An sententia rotalis sit 
confirmanda vel infirmanda in casu. 

Prima quaestio in casu agitur de conditione iuridica scholarum 
« Angelo Mai », quae, quamvis ab origine erectae fuerint a viris pri¬ 
vatis, tamen a momento quo pontificiae appellatae sunt, a S. Sede ex 
una vel alia ratione dirigebantur et in eius proprietate erant, tum quoad 
supellectilem scholasticam, tum quoad liberam facultatem easdem quoque 
supprimendi. Quaeritur igitur, an hae scholae, uti aiunt actores, iure 
merito dici possint fundatae a S. Sede Ap. et uti scholae Ecclesiae 
publicae considerandae sint. At ex eo quod hae scholae pontificio nomine 
gloriabantur, haud licet inferre, prout concludunt actores, has neces¬ 
sario fuisse stabiles non secus ac S. Sedes, Christi Ecclesia, quae defi- 



S. Romana Rota. 


99 


cere nequit. Siquidem hae scholae iure appellatae sunt pontificiae, tamen 
recensendae sunt inter scholas privatas seu paternas, uti appellatae 
sunt ab ipsis Professoribus in relatione data Rmo P. Nespoli an. 1904 
ita concepta: «L'Istituto "Angelo Mai,, sorse dalPunione delle scuole 
« paterne e delParchiginnasio della Pace. Le scuole paterne si fondarono 
« nelPanno 1870, quando il governo italiano tolse ai Gesuiti il Collegio 
« Romano. Alcuni dei Professori che incominciarono ad insegnare in 
« quelPanno, insegnano ancora nel nostro Istituto... Leone XIII, prese 
« a cuore il nostro istituto. Fisso l'annuo assegno per pagare i Profes- 
« sori, la pigione, gli impiegati, e per fondare una biblioteca, e un 
« gabinetto ». 

Iamvero scholae huiusmodi privatae seu paternae, quamvis una 
simul pontificiae, lato quidem sensu propriae dici possunt Ecclesiae, sed 
non in sensu strictu seu iuridico, uti explicat Card. Cavagnis (Inst. Iur. 
pont. eccl., vol. III, 1. 4, ed. 4, n. 92): «Lato sensu scholae propriae 
«habentur, cum propriis impensis instituuntur, sed servatis dispositio- 
« nibus legum civilium, tum quoad materias tum quoad scholasticam 
« disciplinam et qualitatibus docentium et regentium, ut sunt apud nos 
« scholae privatae, sed legibus uniformatae ». In eodem sensu docet 
P. Wernz (Ius decret., ed. % t. III, p. 1, n. 74), tales scholas ratone 
originis sive causae efficientis, etsi forte ab auctoritate publica expresse 
approbatae fuerint, et quoad privilegia et effectus civiles vel canonicos 
scholis publicis aequiparentur, manere scholas privatas. 

Quare scholae, de quibus agitur, sunt vere privatae, legibus civi¬ 
libus regni italici uniformatae, nec earum natura et conditio iuridica 
immutata est, quando effectae sunt propriae S. Sedis, seu Pontificiae: 
tunc mutatus est institutor, sed eadem permansit institutio. Nec unicus 
exstat actus officialis, quo transmutatio vel promotio scholarum « Angelo 
Mai » ad naturam publicam sit facta. Cum nihilosecius Promotor iusti- 
tiae, et cum ipso actorum patroni, instet. Institutum « Angelo Mai » 
fuisse scholam publicam, quia, propriam Ecclesiae seu Pontificis, RR. PP. 
Auditores putarunt, hanc quaestione m accuratius esse examinandam. 
Argumentat enim Promotor iustitiae contra expositiones sententiae pri¬ 
mae instantiae: Ecclesiam ius habere speciale, licet non exclusivum, 
instituendi scholam etiam pro laicis, quae sint ipso iure publicae, ideo 
perpetuae ex natura sua. Ergo saltem praesumendum esse quod Pro¬ 
fessores ad eamdem vocati in perpetuum fuissent deputati ad munus 
docendi ibidem exercendum. Et hanc praesumptionem sufficere ex sese 
ad probandam omnimodam stabilitatem officii et bonum ius actorum 
ad integrum stipendium accipiendum. 



100 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


De iure Ecclesiae speciali, etsi non exclusivo, instituendi scholas 
pro laicis dubitari nequit, siquidem hoc ius affirmatur in allocutione 
Pii IX diei 1 novembris 1850 In Consistoriali, et diei 5 septembris 1851 
Quibus luctuosissimis, et in epistola eiusdem Pontificis ad episcopum 
Friburgensem Quem non sine diei 14 iulii 1864; et confirmatur in pro¬ 
positionibus Syllabi damnatis 45, 47, 48. Eadem doctrina praeclare 
exponitur ab Emo Gavagnis in citatis Instit. Iur. Eccl., 1. % praesertim 
nn. 8909, 117, 118, 119. Nam licet finis primarius scholae pro laicis sit 
bonum temporale civium, institutio autem religiosa finis tantum secun¬ 
darius (Gavagnis, 1. c. nn. 89, 116, 118, 119), tamen etiam ille finis pri¬ 
marius aliquo modo Ecclesiae convenit, videlicet sub respectu communi 
charitatis. Exponit hoc idem Auctor, 1. c. n. 119: « Diximus scholas et 
« promovere secundario bonum spirituale, et primario bonum temporale 
« discentium et societatis Christianae, ideoque obiectum esse Ecclesiae 
« saltem sub respectu communi charitatis. Maxime, autem Ecclesiae 
« conveniens est et promovere quae ad charitatem proximi in ordine 
« temporali referuntur. Sed influxus scholarum in bonum spirituale 
« mediocris non est; ideoque non solum scholae constituunt medium 
« quo Ecclesia uti potest, sed quod specialem eius meretur sollecitu- 
« tudinem ». 

Hoc ius speciale instituendi scholas pro laicis Summus Pontifex 
non amisit post eversum eius principatum civilem anno 1870, quamvis 
a lege italica constrictus fuerit intra limites cuivis civi privato concessos 
illud exercere. Etsi autem scholae Pontificis propriae post annum 1870 
in Urbe exsistentes publicae denominari possint, carent tamen iis sta¬ 
bilitatis elementis quas in scholis Pontificiis periodi praecedentis habe¬ 
bantur. Quod schola permanens sit seu stabilis, ab exercitio iuris pro¬ 
venit, potius quam a iure in se inspecto. Exercitium autem iuris est 
factum, quod a circumstantiis et adiunctis actualibus dependet. Con¬ 
siderandum scilicet erat, an, omnibus perpensis circumstantiis, expe¬ 
dierit scholas huiusmodi instituere? Quaenam necessitas? An suppete¬ 
rent media pecuniaria? An alio modo minus dispendioso provideri posset 
scopo attingendo? Quales fructus sperandi? etc. Responsio vero hisce 
quaestionibus alia omnino debebat esse pro periodo subsequenti amis¬ 
sionem dominationis civilis Pontificum, alia pro tempore antecedenti. In 
prima enim periodo Summo Pontifici, tamquam capiti societatis civilis, 
incumbebat obligatio providendi ne cives institutione debita carerent; 
at, everso civili Pontificis principatu, id quod praecipue respiciebat obli¬ 
gatio ipsius in scholis pro laicis, non erat finis earum primarius seu 
bonum temporale civium, sed finis earumdem secundarius seu institutio 



5. Romana Rota. 


101 


discipulorum religiosa. Ad hunc finem obtinendum non deerant alia 
media praeter illud omnino dispendiosum, constitutionem nempe pro¬ 
priarum scholarum, quod certe medium efficax est, sed ob maximos 
sumptus necessarios, habita ratione angustae paupertatis S. Sedis, gene¬ 
raliter adhiberi non poterat. Deinde in prima periodo huiusmodi scholae 
regimini Pontificis, civili potestate induti, quoad syilabum instructionis, 
disciplinam, normam examinum, etc. plene subdebantur. In altero autem 
regimine seu periodo, ius suum S. Sedes exercere non poterat nisi intra 
limites tituli communis privato civi a lege Italica concessi (V. Card. Ca- 
vagnis, 1. c. n. 107). Aliis insuper difficultatibus, quas illae privatorum 
civium non patiebantur, ex administratione iniqua legis obnoxiae erant 
scholae ab auctoritate ecclesiastica dependentes. De hoc facto testantur 
f. r. Leo XIII in sua epistola ad Cardinalem Vicarium diei 25 martii 1879, 
quo praecise tempore S. Sedes sumpsit sustentandum et moderandum 
Institutum « Angelo Mai ». Scribit Pontifex: « Mentre tanta licenziosa 
« liberta si concede alie scuole eterodosse, per vie oblique, ma som- 
« mamente efficaci, si tenta d'impedire lo sviluppo e 1'incremento delle 
« scuole cattoliche. Non mancano affatto alPuopo sinistre insinuazioni 
« contro di esse, ne speciali rigori, ne minaccie per distogliere i geni- 
« tori dalPaffidare i loro figli a maestri sinceramente cristiani ». Porro, 
in prima periodo Summus Pontifex, uti Princeps civilis, tributa exigere 
potuit a subditis ditionis pontificiae, in quorum beneficium temporale 
scholae antea instituebantur, ad expensas earumdem solvendas; in novo 
autem rerum statu, pecunia ad hunc scopum adhibita desumenda erat 
ab admodum restricto patrimonio, ex fidelium totius Ecclesiae oblatio¬ 
nibus constituto, quod nunc toti administrationi supremae Ecclesiae in 
Urbe et Orbe inservire debet. 

Quales denique fructus sperandi erant ex istis scholis stricte dictis 
pontificiis, in quibus scilicet integri sumptus, praesertim stipendium 
Professorum, a S. Sede solvendi erant? Optimi quidem intensive inspecti, 
parvi omnino, si extensive, uti oportet, inspiciuntur: paucissimi enim 
ex tot puerorum catholicorum millibus in Urbe crescentibus scholas istas 
pontificias frequentare poterant. 

Historica igitur adiuncta, in quibus exercitum fuit ius Pontificis, 
ostendunt conditionem scholarum suarum omnino diversam fuisse tem¬ 
pore quo regnum civile possidebat, ac tempore post illud amissum. 
Et licet scholae pro laicis in secunda periodo exsistentes fuerint publicae, 
utpote ab aerario pontificio sustentatae, et ab auctoritate Pontificis 
directe dependentes, tamen ex circumstantiis superius expositis in vulgo 
notis, precariae fuerunt et instabiles. Ex instabilitate autem scholae 



102 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« Angelo Mai » praesumptio gravissima habetur instabilitatis officii Pro¬ 
fessorum in eadem docentium. 

Ex supra notatis sequitur prorsus falli etiam argumentum ex pari¬ 
tate deductum a Promotore iustitiae, quo dicit oriri eamdem praesum¬ 
ptionem in favorem Professorum ex Constitutione Leonis XIII Quod 
divina Sapientia circa studia regenda in pontificia ditione, ubi quaedam 
stabilitas Professoribus decernitur, cum paritas respectu stabilitatis scho¬ 
larum ipsarum in novo rerum ordine prorsus deficiat, praesertim quia 
scholae in hac altera periodo storica non amplius a civili potestate Pon¬ 
tificis de facto dependerent, cuius olim erat tamquam capitis societatis 
civilis obiectum primarium, huiusmodi scholarum curare, et tributa ad 
hunc finem a subditis exigere. Et ob easdem igitur rationes nec habetur 
huiusmodi praesumptio ex facto quod subdita fuit schola « Angelo Mai » 
iurisdictioni S. Congregationis Studiorum. In pari modo non est dubi¬ 
tandum quod Professores haud contineantur in Constitutione Sapienti 
consilio Pii X, diei 29 iunii 1908, nam haec decernens inter normas com¬ 
munes De stipendiis, n. 5: « Gradus et stipendia sarta tectaque mane- 
« bunt administris eorum etiam officiorum, quae ob novam Romanae 
« Curiae ordinationem, aut prorsus desierint, aut sint natura penitus 
« immutata », normae igitur quae nullimode respiciunt Professores, sed 
exclusive Curiam Romanam, seu Congregationes, Tribunalia et Officia 
quae Curiam constituunt, et proinde officiales eidem Curiae adscriptos. 
Neque possunt Professores adnumerari aliis officialibus S. Sedi addictis, 
quia hi suam conditionem iuridicam repetunt a legibus seu decretis sibi 
propriis, uti sunt officiales S. Palatio, Musaeis, etc. praepositi. Hinc et 
ipse Promotor Iustitiae in suis postremis animadversionibus n. 17 pro¬ 
fitetur: « Hic concedi debet actores non pertinere ad Curiam Romanam 
« neque ad palatium vel musaea pontificia, ita ut quaestionem dirimere 
« non valeant, indicato articulo Constitutionis Sapienti consilio vel alia- 
« rum, si quae sint, legum ». Profecto possent actores recenseri in numero 
administratorum S. Sedis, utpote qui dabant operam in scholis ponti¬ 
ficiis, si hae fuissent in vero publicae. Sed, uti supra demonstratum est, 
fuerunt hae scholae mere privatae, ita ut per consequens earum Pro¬ 
fessores ea tantum iura sibi vindicare valeant adversus S. Sedem, quae 
privatis pactionibus continentur, et sibi stabilitatem officii arrogare iure 
merito, si in dictis pactionibus sive implicite sive explicite comprehensa 
sit. Stante praesumptione contraria stabilitati officii Professorum, oportet 
ipsos ad suam thesim probandam, declarationes claras et certas S. Sedis 
afferre, quae vincant hanc praesumptionem ipsis adversam, et ostendant 
stabilitatem officii fuisse admissam a S. Sede. Nunc autem ex actis non 



S. Romana Rota. 


103 


constat S. Sedem pactam fuisse Professoribus stabilitatem officii, sed 
potius constat S. Sedem pluries declarasse se nolle, se non posse obli¬ 
gari erga Professores de onere solvendi pensiones, semperque negasse 
quamcumque stabilem obligationem assumere velle. Testis primo loco 
est Natalucci, qui recolens merita Professorum in S. Sedem et in ipsam 
civilem rempublicam, ait, rationem habendam esse « dello scoraggia- 
« mento che deve necessariamente nascere in coloro che vi apparten- 
« gono, dalla precarieta dei loro impiego ». Et hinc concludit: « Che il 
« consiglio direttivo debba appoggiare, dentro pero ragionevoli limiti, 
« la domanda da essi promossa al S. Padre », nempe obtinendi iubila- 
tionem, sin minus pensionem. Deinde subiungit: « Ma conviene purtroppo 
« riflettere, che riconoscendo la S. Sede la stabilita dei Professori ed il 
« loro diritto di conseguire la pensione, si potrebbe trovare esposta ad 
« erogare rilevanti somme senza alcun vantaggio diretto ed immediato ». 
Denique consilium quidem dabat Natalucci S. Sedi, ut recognosceret 
stabilitatem officii, sed « al riconoscimento della stabilita delPimpiego 
« ed al diritto alia pensione venisse apposta la riserva, finche le circo- 
« stanze dei tempi e le condizioni della S. Sede io permetteranno ». Sed 
S. Sedes stabilitatem officii recognoscere noluit, et dum nec iubilationis 
nec pensionis ius recognoscit, spondet se subsidia praebituram esse Pro¬ 
fessoribus sub certis conditionibus et sub expressa cautela posita in 
art. 10. Decreti textus « dei Regolamento », nempe relatas normas « non 
« potranno in qualsiasi tempo o sotto qualsiasi pretesto attribuire alcun 
« diritto giuridico a favore delle persone sussidiate ». in art. autem 3, 
implicite respuitur quaecumque stabilitas tum scholarum tum officiorum. 
Iamvero ex his sequitur: 

a) S. Sedem haud potuisse clarius ostendere suum firmum pro¬ 
positum non assumendi quamcumque stabilem obligationem ; usque ad 
annum 1890 haud recognitam fuisse a S. Sede stabilitatem officii; 

b) hinc Professores petiisse a S. Sede ut ipsis ex gratia assigna¬ 
retur iubilatio aut pensio, si tanto tempore eis contigerit suas operas 
dare in dictis scholis; - 

c) Professores petiisse iubilationem, sin minus pensionem, quia 
huiusmodi iuris recognitio et concessio aequivalebat recognitae et con¬ 
cessae stabilitati officii, et tamen S. Sedem concessisse tantum subsidia, 
et omnino prohibuisse ne in citato Decreto vocabulum pensionis usur¬ 
pantur; 

d) hanc agendi rationem S. Sedis clare demonstrasse Professo¬ 
ribus, eiusdem S. Sedis intentionem non assumendi ullam stabilem obli¬ 
gationem adversus ipsos. 



104 


Acta Apostolicae Sedis, — Commentarium Officiale. 


Negant autem actores, et ex plurium testium depositionibus pro¬ 
bare adnituntur, ipsos ignorasse decretum ita dictum anni 1890 de pen¬ 
sionibus, et potissimum art. 3 praevidentem Instituti suppressionem ; 
proinde Professoribus, cum Institutum concessum fuit PP. Barnabitis, 
pollicitationes et declarationes factas fuisse, ordinatas et aptas etiam ad 
suadendum eisdem sui officii stabilitatem. 

Iamvero ad primum quod attinet, dicendum est, quod constat ex 
actis, etsi non omnes Professores, tamen plures ex ipsis cognovisse 
controversum decretum. « Credo - ita testis Mancini - che privatamente 
« fu communicato a qualche professore, perche se ne parlava ». Sed 
dato etiam quod decretum ita dictum de pensionibus omnes lateret Pro¬ 
fessores, nihil exinde sequeretur pro demonstranda thesi Professorum. 
Non enim agitur de aliquo decreto iudiciali, quod, nisi legitime commu¬ 
nicetur vel intimetur, omni vi caret. Professores nempe petierunt ex 
gratia a S. Sede pensiones, sed S. Sedes censuit, se non posse obligari 
in id quod petebatur. Promisit tamen subsidia, et quidem non absolute, 
sed: « sino a che le condizioni economiche della S. Sede lo permette- 
« ranno ». Hinc decreto anni 1890 approbatae fuerunt nonnullae normae 
« alie quali il Consiglio direttivo dovra attenersi nel sussidiare i Pro- 
« fessori », quas normas publicare noluit S. Sedes, ne Professores in 
iisdem nimis fiderent. Quapropter poterant Professores instantius petere 
a S. Sede, ut controversum decretum eisdem denunciaretur, ut tandem 
aliquando aperte cognoscerent, quaenam sors ipsos maneret, an fuisset 
eorum sorti congrua securitate"consultum. Sed e contra nihil agunt Pro¬ 
fessores, et innixi non conventioni, non certae legi aut decreto, sed 
praesumptioni - « erano tutti fiduciosi che in qualche modo si sarebbe 
« loro provveduto », - se retinent uti inamovibiles, stabili officio provisos, 
vel saltem integra pensione donandos, si Institutum defecerit. Haec fides 
et securitas animorum in S. Sedis voluntatem sub aliquo adspectu 
redundat in laudem Professorum et ipsius S. Sedis, sed non praestat 
fundamentum actioni iuridicae. Sola praesumptio hominis non valet in 
iudicio, etsi sit gravis vel gravissima, in rebus, in quibus agitur de petitis 
oneribus ab alio praestandis, quamvis uti indicium possit producere 
semiplenam probationem, nam iudex procedere debet iuxta acta et pro¬ 
bata, uti notissimum est in iure. 

Sed notant Professores, quod ipsorum fides et securitas quodam¬ 
modo fovebantur ex pollicitationibus et declarationibus sibi factis cum 
Institutum concessum fuit PP. Barnabitis. Etenim tales factae essent 
declarationes, quae omnino suadebant eisdem sui officii stabilitatem. 
Et sane testes Tuccimei, Persiani, Seganti, Bersichetti, Mencacci, etc. 



S. Romana Rota. 


105 


asseverant, certam persuasionem omnes habuisse de stabilitate officii, 
quae parumper vacillavit, quum scholae commissae fuerunt PP. Barna- 
bitis; sed omnem dubitationem prorsus sustulisse et Emum Satolli, Prae¬ 
fectum S. Congreg. Studiorum, et Revmum Praesulem Dandini a secretis 
eiusdem Congregationis. Siquidem Carolus Santucci in nomine Profes¬ 
sorum interrogasset hac de re Emum Satolli, hoc recepit responsum: 
« Dica a questi Professori : trepidaverunt timore ubi non erat timor ». 
« Cio che nel seguito della mia conversazione - ita testis Santucci - 
« ebbe per me il significato che si fosse gia pensato a salvaguardare 
«egualmente 1'interesse degli antichi professori. Pero 1'Emo non crede 
« di scendere a particolari, e cosi io non potei riportare ai professori 
« che Vassicurazione generica avuta con quelle parole, le quali, secondo 
« me, dovevano bastare a tranquillizzarli ». Quoad Praesulem Dandini 
testatur Pater Vitale, Barnabita: « II Revmo Mons. Dandini ripete a me 
« piu volte che, come la S. Sede non avrebbe potuto licenziare senza 
« gravi ragioni di demeriti i suddetti professori, cosi ancora noi Barna- 
« biti dovevamo assolutamente rispettarli ». Iamvero declaratio stabili— 
talis Professorum in actu translationis Instituti « Angelo Mai » ad PP. Bar- 
nabitas ita sonat: « Che debbono ritenersi tutti gli attuali professori 
«addetti alPIstituto, ne i Barnabiti potranno licenziare alcuno, tranne 
« per cattiva condotta o per insufficiente prestazione dell' opera loro 
« neh" insegnamento ». Hic utique quaedam stabilitas Professorum etiam 
pro futuro a S. Sede concessa est, sed non est illa perfecta seu depu- 
tatio perpetua ad officium, quae requiritur ad thesim actorum proban¬ 
dam. Notum est enim in iure, non esse licitum etiam ad nutum amo- 
vibiles amovere sine iusta causa. Praedicta pacti clausula sufficienter 
explicatur ex eo quod S. Sedes antiquos Professores ob servitium per 
tot annos laudabiliter praestitum conservare voluit, et hac conditione 
pacti periculum quod reapse exsistebat, removit, ne PP. Barnabitae ex 
proprio coetu novos professores substituerent. In hac clausula non erat 
quaestio de causis in genere cessationis Professorum ab officio, uti ex. gr. 
de clausura Instituti, cum PP. Barnabitae haud domini sed tantum 
moderatores eiusdem fuerint. Agebatur solum de potestate Directorum 
dimittendi Professores. Hanc interpretationem clausulae pacto insertae 
confirmat depositio supra nominati Revmi Praesulis Dandini, qui fuit 
Secretarius S. Congreg. Studiorum illo tempore quo translatio Instituti 
facta est; ait enim: « Alia seconda domanda circa le dichiarazioni fatte 
«ai Professori al ternpo della cessione delPIstituto ai PP. Barnabili: 
«che non ebbe da fare alcuna dichiarazione in nessun senso, che la 
«clausola posta nel contratto coi Barnabiti, circa le cause di remozione 


ACTA, vol. V, n. 4. — 18-3-913. 


8 



106 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« dalfofficio dei professori, furono poste alio scopo di evitare che fossero 
«surrogati dai Religiosi senza demeriti ». - « Alia domanda dei Promo¬ 
to re di giustizia perche il contratto A prevedesse la sorte degli oggetti 
« descritti dall' inventario e non quella dei professori, risponde : - osser- 
« vando che in un contratto coi Barnabiti sarebbe stato fuori di luogo 
« pariare dei Professori ». Quod vero idem Dandini declarans suam 
opinionem « intorno alia condizione giuridica dei Professori », dixerit 
« di averla creduta non diversa da quella degli altri impiegati della 
« S. Sede, i quali senza una mancanza non debbono essere dimessi », 
hoc nihil probat, agitur enim de simplici opinione quam uti Dandini, 
ita quisque alius habere potest: quisque enim in suo sensu abundat. 
Praeterea quamquam enunciationes supra relatae quodammodo atten¬ 
dendae sunt, quippe factae ab iis viris, quorum erat significare et mani¬ 
festare mentem S. Sedis, tamen huiusmodi declarationes utpote orales 
et ambiguae cedant oportet aliis declarationibus claris, apertis et quidem 
scripto datis non ab uno vel alio administro S. Congreg. Studiorum, 
sed ex officio a tota Congregatione. 

Et re quidem vera deposuit P. Nespoli, Barnabita: « I Professori 
«dicevano sempre di aver diritto a pensione, cosa che negavano e 
« negano VEmo card. Satolli, Prefetto degli Studi, ed il Segretario 
« Revmo Ascenzo Dandini ». Praeterea ipse Revmus Dandini in suis lit¬ 
teris diei 29 augusti 1907 datis Revmo Bressan, capellano secreto S. Pon¬ 
tificis, dum iam agebatur de supprimendo Instituto, scribit: « Parecchi 
« anni dopo T ufficiale abolizione delle pensioni, i due Istituti furono 
« affidati a due distinti Ordini Religiosi per una somma convenuta, e 
« neh" atto di trasmissione, il personale che fu riconosciuto esuberante 
« e non trovava posto nella nuova sistemazione, fu licenziato, accordando 
« a ciascuno una gratificazione per una volta sola; e sembro che tutto 
« fosse passato in re iudicata ». Nec praetermittenda est epistola scripta 
mense octobri 1904 Emo Praefecto Studiorum a Revmo P. Nespoli: 
« Quando la S. Congregazione degli Studi cedeva ai Barnabiti 1'Istituto 
« " Angelo Mai „, tra le altre cose domandava al Revmo Mons. Dandini 
«se i Professori ad esso appartenenti avevano diritto a pensione. Il 
«Revmo Mons, rispose senza esitare: " No, non hanno diritto „. Ora i 
« Professori avendo cio appreso, sono in una vera e continua agitazione, 
« e concordi affermano il diritto alia pensione. In prova adducono le 
« ragioni che l'E. V. e pregata di leggere nel promemoria a me presen- 
te tato e che compiego con questa mia ». Die 28 nov. 1894 S. Congreg, 
respondit et litteris et libello, atque facta mentione Institutorum « Angelo 
Mai » et « De Merode » tempore fundationis et benevolentiae qua Pro- 



S. Romana Rota. 


107 


fessores affecit Leo XIII f. r., ait: « Fra gli atti di benevolenza deve anno- 
verarsi il desiderio di accordare loro una pensione per provvedere al 
«loro avvenire. A tale scopo fu redatto un regolamento, ma con l'espli- 
« cita dichiarazione che con esso non s'intendeva imporre alcun obbligo 
« alia S. Sede, ne dare ai Professori alcun diritto, come tutto fu con- 
« fermato nelPart. 10 concepito in questi termini: " Le disposizioni con- 
« tenute nei precedenti articoli saranno mantenute fino a che le condi- 
zioni economiche della S. Sede lo permetteranno, e non potranno in 
« qualsiasi tempo e sotto qualsiasi pretesto attribuire alcun diritto giu- 
« ridico a favore delle persone sussidiate, e costituire alcun vincolo legale 
« a carico dei Consiglio e della S. Sede Tn seguito a questo due soli 
« professori ebbero la sorte di godere dell' accordato beneficio, ma poco 
« dopo le condizioni della S. Sede essendosi aggravate per sopraggiunti 
« disastri, lo stesso Pontefice non si trovo piu in grado di proseguire a 
« largheggiare in beneficenze come avrebbe voluto, e le recenti ristret- 

« tezze lo indussero a venire nella determinazione di cessare dal con- 

« cedere ulteriori pensioni; che anzi nelPudienza dei giugno 1897 ordino 
« di mettere tosto in esecuzione tale determinazione. Cosi e non altri- 
« menti stavano le cose quando i due Istituti furono affidati alie due 
« Congregazioni religiose. - II non esserci fondi stanziati per dare pen- 
« sioni ai Professori, e non avere questi fatto mai alcun rilascio alio 

« scopo, e il non trovarsi la S. Sede in condizione di secondare il loro 

« desiderio, sono motivi che inducono questa S. Congreg, a non esporre 
« la domanda dei Professori ad una nuova e certa negativa. Non resta 
« che sperare in tempi migliori. - Con cio credesi aver risposto alia 
«memoria presentata alia S. V. dai Professori, nella quale vi sono non 
« lievi inesattezze, ed alia lettera della S. V. ». Iamvero, his habitis prae 
oculis scriptis documentis, nemo non videt, quanta vis tribuenda sit 
declarationibus oralibus supra relatis, quibus actores innituntur. Est 
revera omnino singularis in hac causa, ut actores ipseque Promotor, 
dum maximam tribuunt vim declarationibus oralibus, ambiguis, et quasi 
privatis, nihil deinde faciant declarationes claras, concordes et formaliter 
a S. Congregatione scripto datas. Ceterum declarationes Emi Card. Satolli 
tempore translationis Instituti factae ad perpetuitatem officii Professorum 
nullatenus alludent, et nihil aliud significant nisi quod, translato Insti¬ 
tuto, conditio Professorum immutata mansisset. Hoc liquet ex deposi¬ 
tione comitis C. Santucci, qui a Professoribus rogatus Emum Praefectum 
S. Congreg. Studiorum adivit ad eorumdem timores exponendus, uti 
supra iam est dictum. Eiusdem rationis et significationis sunt verba, 
iam supra citata. Cardinalis eodem tempore prolata, a professore Biroc- 



108 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


cini relata: « Uomini di poca fede, perche avete dubitato? La vostra 
« sorte e assicurata, e non perderete niente ». Alia etiam Professorum 
testimonia de hac re nihil addunt genericae declarationi Cardinalis, quae 
fundamentum undequaque sufficiens habebat in clausula pacto Instituti 
translationis inserta. 

Nec tandem prodest actoribus argumentum ex iure romano deprom¬ 
ptum, quo probare ad nituntur perpetuitatem inesse officio Professorum, 
etsi hanc recognoscere renuisset aut non intendisset S. Sedes. E con¬ 
trario, inspecta natura generica contractus, qui intercessit inter Profes¬ 
sores et S. Sedem, locationis operarum nimirum, praesumptio habetur 
quae administratoribus bonorum S. Sedis conventis potius quam Pro¬ 
fessoribus favet. Nam, quamvis legatur in lege 38, ff. locati conducti: 
« Qui operas suas locavit, totius temporis mercedem accipere debet, si 
«per eum non stetit quominus operas praestet », communis tamen 
doctrina auctorum ab obligatione huiusmodi eximit conductorem, si 
iusta causa habetur suspensionis vel cessationis operarum. Ita Reiff., 
lib. 3, tit. 18, n. 92 docet: « Si dominus ante locationis temporis finitum 
« absque legitima causa servum expellit... vel si alias per eum steterit 
« quominus famulus, vel alius conductus debitas operas praestare queat, 
« tenetur ad solvendam integram mercedem determinato locationis tem- 
« pori correspondentem ». Et loc. cit. commentat verba legis Dominus, 
55, 2, ff. h. t. in materia correlativa : « Notanda sunt verba legis sine iusta 
« et probabili causa: enimvero si causa fuisset, cur periculum timeret, 
« quamvis periculum vere non ruisset, tamen non debere mercedem ». 
Item D'Annibale, vol. 2, n. 494: « Inita locatione non licet ante definitum 
« tempus, neque locatori a locatione discedere, neque conductori loca- 
« torem dimittere, nisi ex iustissima causa : alias locator mercedem 
« praeteriti quoque temporis amittit ; conductor futuri quoque prae- 
« stabit ». Vide etiam Schmalz., lib. 3, tit. 18, n. 14. Si vero conductor 
ex iusta causa a pactis recedere potest, quin obligetur ad mercedem 
praestandam pro reliquo tempore locationis, quando tempus determi¬ 
natum fuerit per pactum inter partes, a fortiori concludi debet, condu¬ 
ctorem non obligari ad mercedem vel stipendium solvendum post ces¬ 
sationem operarum ex iusta causa, quando tempus locationis indeter¬ 
minatum relictum fuerit in pacto inter partes, prouti in praesenti casu 
supponi debet, donec contrarium probetur. Quamobrem etsi actores pro- 
bassent sui officii stabilitatem, tamen ulterius demonstrare debuissent non 
adesse illam iustissimam causam, eam nempe in Chirographo Pontificis 
invocatam, ex qua licet resilire a pactis seu conventione. In dicto 
Rescripto decernitur suppressio instituti « Angelo Mai » invocatis rationi- 



S. Romana Rota. 


109 


bus oeconomicis, quae Sedem apostolicam directe cogunt, maximam 
parsimoniam observare. Quia autem in themate haud fuit probata officii 
stabilitas, immo huiusmodi obligationem adversus Professores se nolle 
assumere non semel et expressis verbis manifestavit S. Sedes, hinc eidem 
licuit. Professores ex iusta causa dimittere. Quinimo Laurent, Principi 
di diritto civile. - Delia locazione d'opera, vol. 25, part. III, n. 507 sqq., 
explicat etiam per iurisprudentiam, indemnitatem datam a conductore 
locatori tenere locum iustae causae. Atqui in casu S. Sedes prospexit 
quoque professorum indemnitati, dum, suppresso instituto, eisdem con: 
cedens subsidia, quae decreto anni 1890 determinata fuerant, immo in 
largiori mensura, uti iam explicatum est, et quamvis idem decretum 
anni 1897 revocatum fuerit. Ergo S. Sedes nedum iustitiae, sed aequitati 
et caritati undequaque satisfecit. Etiam leges Italicae modernae reco¬ 
gnoscunt dimissionem suorum officialium per suppressionem vel refor¬ 
mationem officii, eisdem indemnitatem vel pensionem pro laboribus 
praestitis concedentes, uti videndum est in lege 14 apr. 1864, n. 1731, 
art. 1 sub c), et art. 3 sub 6), art. 4. 

Nec dicatur. Institutum « Angelo Mai » non fuisse suppressum, sed 
unitum cum Instituto S. Apollinaris, ita ut iura professorum eo ipso ad 
hoc translata sint. Etsi in sensu latiori actus Pontificis Pii X, de quo est 
sermo, unio dici possit, tamen Institutum « Angelo Mai » non est unitum 
cum Instituto S. Apollinaris in sensu stricto seu in forma iuridica qua 
tale, sed eius scholae simpliciter sunt clausae, professores dimissi et 
parentes alumnorum certiores facti, ut filios, si velint, posthac mittant 
in scholas S. Apollinaris, quae in omnibus et singulis in eodem statu 
et iisdem conditionibus permanserunt prout antea. 

Ceterum habet Pontifex ut summus legifer et administrator Eccle¬ 
siae plenam potestatem officia quaecumque sibi subdita supprimere, 
unire et dismembrare, praesertim si adsit causa rationabilis atque iusta. 
Quisque videt. Summum Pontificem habuisse in casu, de quo agitur, 
gravissimas rationes, quia nempe Institutum « Angelo Mai » in facto erat 
reductum ad mininium alumnorum numerum et expensae pro eodem 
erant maximae, ita ut S. Sedes propter inopiam eius pecuniae notis¬ 
simam coacta esset, scholas claudere, uti haec omnia chirographum 
Pontificis memorat. S. Sedes autem non violasse per dimissionem Pro¬ 
fessorum iustitiam, ne aequitatem quidem, probat, uti iam dictum est, 
praestatio pensionis corrispondentis laboribus ab eisdem praestitis. 

Quibus omnibus sedulo perpensis et consideratis, Christi nomine 
invocato. Nos infrascripti Auditores de turno pro tribunali sedentes et 
solum Deum prae* oculis habentes, decernimus, declaramus et definitive 



110 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


sententiamus Sententiam primae instantiae esse confirmandam, seu 
Non constare de iure instantium exigendi integrum stipendium in casu. 

Statuimus autem et decernimus, expensas haberi compensatas 
inter partes. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium ad quos spectat ut exsecutioni mandent hanc nostram defi¬ 
nitivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normas sacro¬ 
rum canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, De reform., Cone. Trid., 
iis adhibitis exsecutivis et coercitivis mediis, quae magis efficacia et 
opportuna pro rerum adiunctis extitura sint. 

Romae, die 13 ianuarii 1913. 

Franciscus Heiner, Ponens. 

Ioannes Prior. 

Ioseph Mori. 

Sac. T. Tani, Notarius. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

SACRA CONGREGAZIONE DEI RITI. 

CONGREGAZIONE ORDINARIA. 

II giorno 4 marzo 1913, nel palazzo apostolico Vaticano, si e tenuta la 
Congregazione Ordinaria dei sacri Riti, nella quale gli Emi e Rmi signori Car¬ 
dinali componenti la medesima, hanno discusso il dubbio sopra la introduzione 
della Causa di beatificazione e canonizzazione della Serva di Dio Maria Teresa 
Dubouche, fondatrice delle Suore della Adorazione Riparatrice. 

CONGREGAZIONE PREPARATORIA. 

11 giorno 11 marzo 1913, nel palazzo apostolico Vaticano, con 1'intervento 
degli Emi e Rmi signori Cardinali e coi voto dei Rmi Prelati ofliciali e dei 
Consultori teologi, fu tenuta la Congregazione Preparatoria dei sacri Riti sulla 
causa Corisopiten., per discutere il dubbio sopra F eroismo delle virtu dei 
Venerabile Servo di Dio Michele Le Nobletz, sacerdote e missionario. 



Diarium Romanae Curiae. 


iii 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

II Santo Padre Pio X, desiderando contribuire alia maggior solennita 
dei XXIV Congresso Eucaristico internazionale, che avra luogo a Malta nel 
prossimo mese di aprile, si e benignamente degnato di destinare Sua Emi- 
nenza Rma il signor cardinale Domenico Ferrata, prefetto della sacra Con- 
gregazione dei Sacramenti, a presiedere il detto congresso con 1'alto titolo di 
Legato Pontificio. 

Ad accompagnare il prelodato Emo signor cardinale Legato, Sua Santita 
si e benignamente degnata di destinare: 

L' i limo e Rmo Mons. Federico Tedeschini, cancelliere dei Brevi apostolici; 

L'Eccmo signor principe Barberini ; 

L'Unno signor comm. Guglielmo Humphrey Page, cameriere segreto di 
spada e cappa soprannumerario. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare: 

2 marzo 1913. — Mons. Vincenzo Misuraca, segretario di Nunziatura 
di seconda classe, Segretario di nunziatura di prima classe, destinandolo a 
prestar servizio presso la Delegazione apostolica degli Stati Uniti d'America. 

7 marzo. — L' Eoio signor cardinale Antonio Vico, Protettore dell' or¬ 
dine dei Romitani Recolletti di S. Agostino. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Protonotarii apostolici ad. instar participantium : 

28 gennaio 1913. — Mons. Luigi Castro, della diocesi di Nieosia. 

4 marzo. — Mons. Giuseppe Fragniere, superiore dei gran seminario 
di Friburgo. 


Prelati Domestici di S. S.: 

28 febbraio 1913. — Mons. Percy A. Philips, cancelliere della Curia 
vescovile di Denver. 

— Mons. Riccardo Brady, canonista della medesima diocesi. 



lia 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

La Gran Croce delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile. 

20 febbraio 1913. — AI Sig. senatore Arturo indio do Brasil e Silva, 
delParchidiocesi di Rio de Janeiro. 

La Commenda con placca deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

22 febbraio 1913. — AI Sig. Bernardo Pichardo, ex-segretario di Stato 
della Repubblica Dominicana. 

6 marzo. — AI Sig. cav. Guglielmo Humphrey Page, cameriere segreto 
di spada e cappa di S. S. 

II Cavalierato deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

25 febbraio 1913. — AI Sig. Massimiliano de la Hamayde, della diocesi 
di Troyes. 

— AI Sig. Enrico Jorry-Prieur, della medesima diocesi. 

II Cavalierato dell' Ordine di 8. Silvestro Papa: 

26 febbraio 1913. — AI Sig. Arnoldo Fayen, bibliotecario al Ministero 
degli Affari esteri dei Belgio. 

— Al Sig. Placido Lambert, della diocesi di Troyes. 

2 marzo. — Al Sig. dott. Odoardo Pandolfi, della diocesi di Cassano 
ali' Jonio. 


NECROLOGIO. 

4 gennaio 1913. — Mons. Luigi dei Forno, vescovo di Nocera dei Pagani. 
14 marzo. — Mons. Felice Gialio Jourdan de la Passardiere, della 
Congregazione delFOratorio, vescovo titolare di Rosea. 



A pnus V. - Vol. V. Die 31 Martii 1913. Num. 5. 

ACTA APOSTOLICAE SEDIS 


COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

I. 

PRIVILEGIA ATQUE INDULGENTIA IN FORMA IUBILAEI PRO INAUGURATIONE 
GRYPTAE S. BENEDICTI IN CATHEDRALI CASINENSIS ARCHICOENOBII TEMPLO 
FELICITER RESTITUTAE. 


PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Archicoenobium Gasinense, splen¬ 
didum Christianae fidei monumentum Italiaeque decus singulare, quid 
Christi religio possit, luculentissime testatur. Intra felicis Campaniae 
fines in monte. Benedicti occidentalium monachorum legiferi Patriarchae 
sanctimonia cohonestato, vertente sexto reparatae salutis saeculo con¬ 
ditum, gravissimis temporibus quasi Ecclesiae columen. Fideique propu¬ 
gnaculum apparuit. Etenim monasterium illud dum barbarorum incursus, 
civilium rerum eversio, discordiae intestinae, tumultus, caedes, cruen- 
taque bella, non solum Italiae, sed Europae universae regiones funditus 
vastarent, asylum pacis, tutumque perfugium, religioni non minus quam 
bonis artibus praebuit. Hic a piis monachis quasi per manus transmissa 
inter tenebras longe lateque ingruentes, veteris sapientiae fax populis * 
illuxit, hic servata est divinae non minus quam humanae legis verenda 
A sanctitas, teterrima illa tempestate, qua per vim atque iniuriam omnia 
miscebantur. Quid Italia, quid civilis Europa Casinensibus monachis 
debeat, edocet magistra vitae ac nuntia veritatis historia; ex qua pariter 
(Comperimus per longam annorum seriem. Monasterii Casinensis fastos 
Romanae Ecclesiae historiae magnam esse partem; ipsiusque Coenobii 


ACTA, vol. V, n. 5. — 31-3-913. 


9 



114 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


tres alumnos ad sacerdotii apicem e claustro evectos, inter decessores. 
Nostros, Stephani IX, Victoris III et Gelasii II nominibus, recenseri. 
Celeberrimum hoc Archicoenobium iure meritoque maximo in honore A 
habuerunt Pontifices Romani, quibus Abbatiae status iugiter cordi fuit, 
quique a priscis temporibus ad nostram usque aetatem tum publicis 
gravibusque documentis, tum concessionum et privilegiorum copia, suum 
erga Benedictum Patrem obsequium devotionemque amplissime testati 
sunt. Hos inter meminisse iuvat Alexandrum II, Urbanum V, Leonem X, 
Clementem XI, Benedictos XIII et XIV, ipsumque Nostrum immediate 
decessorem Leonem Papam XIII, qui anno MDCCCLXXX, labente saeculo 
decimo quarto a nativitate divi Benedicti, cum ob temporum vicissitu¬ 
dines ad Archicoenobium Casinense se sistere nequiret, sanctae Roma¬ 
nae Ecclesiae cardinalem Pitra suum a latere Legatum illuc misit, qui 
in sollemnibus festis personam Summi Pontificis gerere! Itaque ex' 
auspicato contingit ut Nobis quoque, supremum in terris apostolatum 
divinitus obtinentibus, nunc propitia detur occasio, erga perinsigne ipsum 
Archicoenobium voluntatem Nostram studiumque significandi. Siquidem 
non sine magna animi Nostri laetitia felicem nuntium accepimus die vi 
proximi mensis maii publico Christiani populi cultui, in Archicoenobii 
Casinensis templo Archiabbatiae illius cathedrali, denuo patefactum iri 
splendidum hypogaeum in quo S. Benedicti monachorum Patriarchae, 
et germanae eius sororis Scholasticae mortales exuviae gloriosam resur A 
rectionem exspectant. Cum insignis ille Sanctorum memoria locus tem¬ 
porum et magis hominum iniuria inornatus exstaret, atque aedis supe¬ 
rioris magnificentiae impar esset, Bonifacius Krug Casinensis abbas, 
recens vita functus, animos addente Aloisio Tosti abbate, doctissimo 
viro, fide singulari fretus et Benedictino ausu spirituque ductus, eiusdem 
hypogaei instaurandi immane opus aggressus est. Idem voluit ut ad 
sepulchrum Patris ornandum, filii eius adlaborarent, et scholae artis 
Beuronensium monachorum opus commisit. Quin etiam menti illius 
illuxit salubris quaedam sub Benedictini Ordinis auspiciis Christianae 
artis innovatio, ac sicuti abdita intra Benedictina claustra, immutata 
supererai sacra Gregoriani cantus melodia, optima concentuum eccle¬ 
siasticae Lyturgiae maiestati respondentium magistra, ita speravit fore 
ut e Casinensi Archicoenobio, nova prodiret humanarum artium con¬ 
ceptio, quae mendacis artis nomine admissas a templis Dei profana-ib 
tiones defenderet, exemploque operum ostenderet qua ratione picturae 
sculptura et reliquae ornamentales artes, una simul cum musice sacrae, 
Lyturgiae valido auxilio esse queant. Id sane propositum mirifico illo?}, 
Christianae artis opere spectavit, exitusque exspectationi respondit, quum 



Acta PU PP. X. 


115 


absolutum modum hypogaeum pretioso m annorum atque auri gemma¬ 
rumque ornamento excultum, non modo intuentium admirationem in 
seTconvertat atque eruditorum virorum cultorumque liberaiium artium 
laudes ac plausum sibi conciliet, sed etiam prodat luculenter novam 
purae artis conceptionem catholici cultus decori esse apprime consenta¬ 
neam. Verum haec Gryptae Benedictinae instauratio in aliam utilitatem 
prospere ac faciliter cessit evasit, nimirum in adeo conspicuam et sol¬ 
lemnem erga Benedictum Patrem illiusque religiosum Ordinem amoris 
obsequiique significationem quae communem Longe spem superaret. 
Corrogata enim undique stipe, ingentes sumptus tanto operi necessarios 
omnis conditionis ac coetus cives suppeditarunt, et in sancti loci for¬ 
nicibus, musivo opere depicta, tum Nostrum, tum Nostri decessoris, 
tum potentium duorum Imperatorum, et Regum, regalium Principum, 
S. R. E. Cardinalium, Episcoporum, atque antiqua nobilitate illustrium 
familiarum, sfriiulque praecipuarum Benedictini Ordinis Abbatiarum 
stemmata, unanrmem hanc nobilis studii devotionisque concordiam lucu¬ 
lenter testantur, ac perenne erunt apud posteros tanti amoris tantaeque 
pietatis monumentum. Nunc vero ad exitum adductis operibus, cum 
sicuti refert- ad Nos dilectus filius Gregorius Diamare Archicoenobii 
Gasinensis Ordinarius Abbas, sacrosanctum hypogaeum sollemnibus 
publicosque festis die vi adventantis mensis maii sit inaugurandum, 
quumque sacris huiusmodi laetitiis plurimi ex Abbatiis totius Orbis 
terrarum • Ordinis S. Benedicti abbates adfuturos se significaverint, 
placet Nobis faustitatem eventus, universaeque Benedictinae familiae 
iucunditatem praecipuo pontificiae benevolentiae pignore cumulare. 
Volumus siquidem memoriam auspicialium harum celebritatum perennem 
reddere, et spiritualia beneficia, quibus Romani Pontifices Nostri deces¬ 
sores Gasinensem Cryptam ditarunt, publico eodemque sollemni docu¬ 
mento confirmare atque amplificare. Et primo impensis precibus obse¬ 
cramus bonorum omnium auctorem Deum, ut Ordinem Benedectinum 
de religione humanisque artibus et civili cultu optime meritum propi¬ 
tius fortunet, atque uberioribus iugiter bonis adaugeat: pariterque uni¬ 
versis ipsius familiae Monachis, adolescentibus in Ordinis Abbatiis insti¬ 
tuendis, nec non omnibus qui in Ordinem ipsum beneficia contulerint, 
totique dioecesi Gasinensi, divina munera adprecantes, peramanter bene¬ 
dicimus. Praeterea coelestes thesauros quos fidelibus diribendos Altis- 
simus Nobis concredidit, ultro libenterque reserantes, Gregorianum Pri¬ 
vilegium quo pollet superenunciatae Gryptae altare maius divis Bene¬ 
dicto et Scholasticae dicatum, apostolica auctoritate Nostra, per prae¬ 
sentes ita in perpetuum confirmamus, ut Missae quae ibidem quovis 



16 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiali 


die pro defunctis rite celebrantur, animabus pro quibus litatae fuerint 
perinde suffragentur, ac si forent peractae ad perinsigne illud altare 
quod Romae est ad S. Gregorii in Monte Goelio. Pari etiam auctoritate 
alia duo altaria eiusdem Gryptae, alterum S. Mauro Abbati, et alterum 
S. Placido Martyri dicatum, apostolico perpetuo privilegio, ita praesen¬ 
tium tenore, decoramus, ut quandocumque sacerdos aliquis saecularis, 
seu de superiorum suorum licentia, regularis, ad alterutrum ex illis 
Missam celebret, pro anima cuiusque fidelis, quae Deo in caritate con- 
iuncta, ab hac vita migraverit, anima ipsa, suffragantibus Domini nostri 
Iesu Christi, B. Mariae Virg., Sanctorumque omnium meritis, a Purga¬ 
torii poenis, si ita Deo placuerit, liberetur. Ad haec privilegium quo iam 
pollent tum altare maius templi cathedralis, tum altare item maius 
superenunciatae Cryptae, cuius privilegii vi, in ipsis altaribus Missa 
votiva S. Benedicti bis quavis hebdomada, etiam festis ritus duplicis 
maioris, celebrari potest, ad reliqua duo altaria Gryptae eiusdem exten¬ 
dimus. Privilegium autem memoratae Missae votivae in omnibus qua- 
tuor praefatis altaribus, perpetuum in modum ita produ£imus, ut valeat 
pro omnibus anni diebus, et pro festis quoque cuiuscumque ritus sol¬ 
lemnissimis dumtaxat festivitatibus exclusis, sicuti iam nonnullis San¬ 
ctuariis concessum est. Insuper omnibus et singulis fidelibus ex utroque 
sexu, qui singulis annis die vi mensis maii, a medietate diei praecedentis 
ad occasum usque solis illius diei, admissorum confessione sacramen- 
tali expiati, ac coelestibus epulis refecti Gryptam supradictam S. Bene¬ 
dicti visitent, ibique pro Christianorum principum concordia, haeresum 
exstirpatione, peccatorum conversione ac S. Matris Ecclesiae exaltatione 
pias ad Deum preces effundant, plenariam omnium peccatorum indul¬ 
gentiam ac remissionem, qua ipsis liceat, si malint, functorum vita labes 
poenasque expiare, misericorditer in Domino similiter perpetuo conce¬ 
dimus et largimur. Tandem ut festa auspicialia hoc anno habenda, ube¬ 
rior! cum spirituali Christiani populi emolumento recolantur, sollemnem 
in forma Iubilaei indulgentiam indicimus a fidelibus universis lucran¬ 
dam, qui intra spatium quod intercedit a die vi mensis maii ad solidam 
usque octavam diem sequentis mensis iunii, hoc dumtaxat vertente 
anno, Casinensis templi Gryptam visitent, ac rite iniuncta pietatis opera 
praestent; ideoque opportunas omnes facultates sollemnis Iubilaei occa 
sione concedi solitas Confessariis ad hoc ab Ordinario Abbate nomi¬ 
nandis tribuimus; idque volumus fiat absque praeiudicio indulgentiarum 
et privilegiorum quibus cathedrale Casinense templum ditatum est 
Porro haec concedimus, mandamus, edicimus, decernentes praesentes 
Literas firmas, validas, atque efficaces, semper exstare ac permanere. 



Acta Pii PP. X. 


117 


suosque plenos atque integros effectus sortiri atque obtinere, ipsiusque 
Gasinensis Archicoenobii ecclesiae, nunc et in posterum plenissime suf¬ 
fragari; sicque rite indicandum esse ac definiendum, irritumque et inane 
fieri, si secus super his a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive 
ignoranter attentari contigerit. Non obstantibus contrariis quibus¬ 
cumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die x februa¬ 
rii MDCCCCXIII, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

» L. S. a Secretis Status. 


II. 

ADPROBATIO IN A PERPETUUM CONSTITUTIONUM CONGREGATIONIS CANONICORUM 

REGULARIUM IMMACULATAE CONCEPTIONIS. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Salutare maxime ac frugiferum 
consilium illud est quod ecclesiastici viri sacrum in terris ministerium 
gerentes, in unum coeuntes, vires consocient, ac iuxta divini Magistri 
consilia, ut propriae sanctificationi plenius consulere, commissumque 
munus efficacius implere queant, communis vitae rationem inire studeant. 
Quot enim uberes in Domini agrum fructus e vita communi semper 
manaverint, edocent Ecclesiae annales veteresque Patres et Doctores, 
qui communitates clericorum verbis amplissimis, unanimi consensione 
concelebrarunt. Decessores etiam Nostri Pontifices Romani has commu¬ 
nis vitae societates commendarunt, sacerdotesque certis sub regulis con¬ 
viventes, quos inter etiam illos, quibus postea a Canonicis Regularibus 
titulus fuit, luculentis laudis praeconiis iugiter prosequuti sunt. Memo¬ 
rare placet Urbanum II, Innocentium II, Benedictum XII, Honorium II, 
Eugenium IV, Sixtum IV, Paulum III, Pium IV, sanctum Pium V et 
Urbanum VIII Nostros praedecessores, qui Litteris suis etiam sub 
plumbo datis huiusmodi institutiones probarunt, sacerdotesque vitam 
communem in regularibus societatibus agentes ceteris in exemplum 
apostolicae vitae proponere non dubitarunt. Hi sacerdotes secundum 
regulam Apostolorum viventes, hi profecto sunt, ut Eugenii PP. IV verbis 
utamur, « qui sanctorum Patrum vitam probabilem imitantur et Apo- 
« stolorum instituta instinctu Spiritus Sancti renovant, qui ad exemplum 



118 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« illorum credentium convenerunt in unum, quibus erat cor unum et 
« anima una, qui Pastoribus suis iuxta ecclesiasticas et apostolicas tta- 
« ditiones obedirunt ». Nos ipsi auspicata occasione sacerdotalis no§fe 
Iubilaei die iv mensis augusti anno MCMVIII, datis ad catholicum clerum 
Litteris, sacerdotes universos etiam atque etiam hortati sumus ut ad 
exemplum nascentis Ecclesiae sanctam hanc communis vitae institutio¬ 
nem, bonorum omnium spiritualium altricem, colerent, inirent. Id sane 
commendabile Nobis videbatur ad mutuam opem in adversis parandam, 
ad nominis et munerum integritatem tuendam, multoque magis ad 
facultatem doctrinae sacrae excolendam, in primisque ad sanctum voca¬ 
tionis propositum impensiore cura retinendum atque ad animarum pro¬ 
vehendas rationes, consiliis viribusque collatis. Quin imo in illis Litteris 
votum exprimentes « ut in hanc ipsam aetatem, congruenter quidem 
« locis et muniis, tale aliquid revocari posset, ex hoc addebamus, pristi- 
« nos etiam fructus in gaudium Ecclesiae recte esse sperandos ». Etenim 
praesenti tam gravi tempestate, qua tot tantaque malai'videt lugetque 
catholicus orbis, et qua Christiani nominis osores tam Jasper um Eccle¬ 
siae Dei bellum indixerunt, ex eo consolationem haurimus et in spem 
melioris aevi adducimur, quod spiritus unionis precumque communio 
effundatur super domum David, et super habitatores Ierusalem: quod 
non minor sit in propugnatoribus catholici nominis recte factorum laus, 
quam in oppugnatoribus nequitia operum; quod demum ubi Ecclesiae 
matri filii perduelles et impii afflictionis et moeroris causam dent, non 
desint filii amantes et studiosi, qui ei consolationem afferant et repara¬ 
tionem. Hos inter amantes studiososque filios, quorum virtutum flore 
bonorumque operum laude recreamur, omni procul dubio adnumeran- 
dos arbitramur Canonicos Regulares Immaculatae Conceptionis, qui 
quinquaginta circiter ab annis, vitae communis societate inita, in suam 
aliorumque sanctificationem apostolico studio alacriter contendunt. Apud 
cathedrale templum dioecesis sancti Claudii in Gallia huius societatis 
fundamenta posita sunt anno MDCCCLXVI atque ibi prima Instituti domus 
est condita. Sed brevi. Sacrorum Antistitibus pio opere suffragantibus, 
ipsius Instituti Canonicorum Regularium Immaculatae Conceptionis plu- 
res in universa Gallia domus erectae fuerunt. Hac etiam in Urbe, catho¬ 
lici orbis centro, in ipso vertice Ianiculi princeps Congregationis domus 
surrexit, illiusque alumni iam Europae fines praetergressa in Canadeb- 
sibus et Peruviae longinquis regionibus assiduam apostolicis laboribus 
dant operam. Romani Pontifices Nostri decessores societatem non minus 
meritis claram, quam praesentis aevi necessitatibus respondentem, apo- 
stolica auctoritate probarunt. Etenim Pius PP. IX rec. me., per decre- 



Acta Pii PP. X. 


119 


tum Congregationis Episcoporum et Regularium negotiis cognoscendis 
praepositae die VIII mensis aprilis anno MDCCCLXXVI obsignatum, hanc 
Regularium Canonicorum Congregationem peculiari praeconio laudavit. 
Leo autem XIII eia. me. antecessor Noster, per decretum ab eadem 
Congregatione die xn mensis martii anno MDCCCLXXXVII datum, idem 
institutum, ab Antistitibus totius Galliae summopere commendatum, ad 
formam sacrorum Canonum et apostolicarum Constitutionum benigne 
approbare et confirmare dignatus est. Nos ipsi praeterea, ut peculiare 
benevolentis animi pignus tam frugiferae Congregationi exhiberemus, 
per decretum similiter Congregationis Episcoporum et Regularium die x 
mensis octobris anno MDCCCCVI11 editum. Constitutiones Canonicorum 
Regularium Immaculatae Conceptionis ad septennium probavimus. Huius 
namque Instituti, quod tam celeriter visum est in uberem atque utilem 
segetem adoles&ere, religiosi alumni, sub divi Augustini regula commu¬ 
nem vitam agentes, tribus simplicibus paupertatis, obedientiae et casti¬ 
tatis votis adstricti, omnibus nominibus proprias ac praecipuas volun¬ 
tatis pontificiae significationes merentur. Siquidem apostolica consilia 
sectantes iidem alumni religiosam et umbratilem vitam cum pastoralibus 
officiis sociare, divinamque rerum intimam commentationem actuoso 
praedicationis et bonorum operum apostolatu cumulare student, neque, 
ut animas Christo lucrentur, silentia ciaustri cum magnarum urbium 
strepitu interrumpere dubitant. Procul a saeculi insidiis, religiosa sacri 
ministerii exercitatione perfectaque emissorum votorum observantia ad 
propriam sanctificationem incumbunt, simul autem sub immediata epi¬ 
scoporum potestate animarum curam assumentes, quaesitam sibi san¬ 
ctimoniam in utilitatem ac spirituale emolumentum fidelium in paroeciis 
sibi concreditas impendunt. Itaque hi religiosi viri, vitam pastoralem 
cum religiosa laudabiliter iungentes, exemplo suo aperte demonstrant 
alteram vivendi rationem alteri non officere, immo alteram vicissim ab 
altera posse opportunis in adiunctis atque in consentaneis institutis 
excoli et firmari. Ad haec iidem solertes Dominicae vineae operarii quot 
et quantis in Ecclesiam meritis commendentur, ex eo facile confici potest 
quod illos passim episcopi ad proprias dioeceses incolendas arcessant. 
Ipsi enim in conspectu habent quo studio atque industria iidem Regu¬ 
lares Canonici ad bonam semitam errantes revocare, inscios fidei myste¬ 
ria docere, pueris Christianae catechesis rudimenta tradere contendant. 
Validum quoque episcopis auxilium singularesque dioecesibus utilita¬ 
tes ipsi Canonici in seminariis praebent, ubi iuvenes in sortem Do¬ 
mini vocatos ad virtutem non minus quam ad humanas litteras infor¬ 
mant. Tandem omnibus aedificationi sunt atque exemplo salutari, sive 



120 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


pietatis, fidei et caritatis opera ab iisdem patrata perpendantur, sive 
religio inspiciatur, qua intra claustra societatis regulas et communis 
vitae officia ii servent ac tuentur. Nunc autem cum perspecti Nobis 
exploratique sint fructus uberrimi, quos ex hac communis vitae ratione 
memorata Canonicorum Regularium Congregatio in Ecclesiae bonum 
et Christiani populi salutem percipit, placet Nobis iteratum idemque 
praecipuum ipsi Congregationi pontificiae voluntatis testimonium exhi¬ 
bere et sapientes illius constitutiones iam a Nobis, ut supra diximus, 
ad septennium probatas, etiam antequam ipsum praefinitum temporis 
spatium effluxerit, supremae sanctionis apostolicae robore perpetuum 
in modum confirmare. Quae cum ita sint, auditis et suffragantibus 
VV. FF. NN. S. R. E. Cardinalibus Congregationi negotiis Religiosorum 
praepositis, Motu proprio atque ex certa scientia et matura delibera¬ 
tione Nostris, deque apostolicae Nostrae potestatis plenitudine, prae¬ 
sentium vi, Constitutiones Canonicorum Regularium Immaculatae Con¬ 
ceptionis latino sermone exaratas, prouti continentur iri exemplari typis 
impresso, quod in tabulario tertiae Sectionis Secretariae Nostrae Status 
a Brevibus Apostolicis asservari iussimus, in perpetuum approbamus 
et sancimus. Porro obsecramur bonorum omnium auctorem et largito¬ 
rem Deum ut Congregationem ipsam propitius fortunet, adeo ut potiora 
in dies suscipiat incrementa, suaque optima exempla in universum ter¬ 
rarum orbem possit effundere. Haec largimur, edicimus, decernentes 
praesentes Nostras Fitteras firmas, validas atque efficaces semper exstare 
et permanere, suosque plenos atque integros effectus sortiri atque obti¬ 
nere, ipsique Canonicorum Regularium Immaculatae Conceptionis Con¬ 
gregationi perpetuo plenissime suffragari, sicque rite iudicandum esse 
ac definiendum, irritumque et inane fieri, si secus quidquam super his 
a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive ignoranter attentari conti¬ 
gerit. Non obstantibus contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die xi fe¬ 
bruarii MCMxni, Pontificatus Nostri anno decimo. 


F. © S. 


R. CARD. MERRY DEL VAL, 

a Secretis Status. 



Acta Pii PP. X. 


m 


III. 

CONCEDUNTUR IN HONOREM SANCTISSIMAE EUCHARISTIAE QUAEDAM INDUL¬ 
GENTIAE PLENARIAE AD DECENNIUM IN ECCLESIIS ORDINIS MINORUM IN 
HISPANIA LUCRANDAE. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Beati Petri principis Apostolorum 
Cathedram divinitus obtinentibus. Nobis nihil magis cordi est quam 
ea provehere, quae ad amplificandum Christiani populi obsequium 
studiumque erga divini Amoris Mysterium, opportuna magis atque 
idonea videantur. Iamvero cum hodiernus Vicarius generalis familiae 
Hispaniae Ordinis Fratrum Minorum Nos enixis precibus flagitet, ut 
nonnullas de thesauro Ecclesiae indulgentias largiri dignemur, quo magis 
magisque augeatur in Hispania devotio erga sanctissimum Eucharistiae 
Sacramentum, cultusque populi promoveatur in beatum Paschalem 
Baylon, quem ree. me. Leo PP. XIII decessor Noster peculiarem coe¬ 
tuum Eucharisticorum Patronum constituit. Nos votis his annuendum 
propensa quidem voluntate existimamus. Quae cum ita sint, auditis 
VV. FF. NN. S. R. E. Cardinalibus Inquisitoribus generalibus, de Omni¬ 
potentis Dei misericordia, ac BB. Petri et Pauli App. eius auctoritate 
confisi, omnibus et singulis fidelibus ex utroque sexu, qui admissorum 
sacramentali exomologesi rite expiati, atque Angelorum epulis recreati, 
singulis annis, quavis in ecclesia sive publico sacello Ordinis Minorum 
in Hispania exsistente, sanctissimum Eucharistiae Sacramentum publicae 
venerationi propositum adoraverint, ibique diebus festis divi Paschalis 
Baylon et die decimoseptimo cuiuslibet mensis a medietate diei praece¬ 
dentis ad occasum solis dierum ipsorum, pro Christianorum principum 
concordia, haeresum exstirpatione, peccatorum conversione ac sanctae 
Matris Ecclesiae exaltatione pias ad Deum preces effuderint, quo ex his 
die id egerint, plenariam omnium peccatorum suorum indulgentiam et 
remissionem, quam etiam animabus christifidelium quae Deo in caritate 
coniunctae ab hac luce migraverint, per modum suffragii applicare pos¬ 
sint, concedimus et largimur. Contrariis non obstantibus quibuscumque. 
Praesentibus ad decennium dumtaxat valituris. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die VIII ia- 
nuarii MCMxni, Pontificatus Nostri anno decimo. 

Pro R. CARD. MERRY DEL VAL, a Secretis Status, 


L. © S . 


F. Tedeschini, a Brevibus Apostolicis. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SUPREMA S. CONGREGATIO S. OFFICII 

(SECTIO DE INDULGENTIIS) 


L 

DECRETUM 

DE QUALITATE MISSAE AD INDULGENTIAM ALTARIS PRIVILEGIATI LUCRANDAM. 

Augescentibus in diem concessionibus sive localibus sive persona¬ 
libus altaris, quod vocant, privilegiati, nec non Missarum cum privi¬ 
legio ex parte fidelium petitionibus, ne facilis neglectus conditionis, sub 
poena nullitatis in praesens requisitae, legendi, cum liceat. Missam de 
Requie aut adiiciendi ad Missam de feria vel vigilia Orationem defun¬ 
ctorum propriam, in grave purgantium animarum detrimentum vergat, 
supremae huic sacrae Congregationi sancti Officii, cui res universa de 
Indulgentiis demandata est, pluribus ex locis oblatae sunt preces pro 
eiusmodi conditionis relaxatione. Quibus mature perpensis. Emi ac Rmi 
DD. Cardinales Inquisitores generales, in plenario conventu habito 
feria IV die 19 februarii anni 1913, supplicandum Sanctissimo Censue- 
runt, ut sequens Decretum pro universa Ecclesia adprobare, ac de ple¬ 
nitudine Suae potestatis firmum ratumque habere dignaretur: «Ad Alta- 
« ris privilegiati, quod vocant, indulgentiam lucrandam, non amplius in 
« posterum sub poena nullitatis requiri. Missam de requie aut de feria vel 
« vigilia cum Oratione defuncti propria celebrari; id tamen laudabiliter 
« fieri, cum licet ac decet, pietatis gratia erga defunctum ». 

Et sequenti feria V, die 20 eiusdem mensis, sanctissimus Dominus 
noster Dominus Pius divina providentia Papa X, in solita audientia 
R. P. D. Adsessori supremae huius sacrae Congregationis impertita, 
benigne annuere dignatus est iuxta Emorum Patrum suffragia. Con¬ 
trariis quibuscumque non obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. ©’S. 

f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


123 


IL 

* DECRETUM 

SEU DECLARATIO CIRCA FORMULAM ORATIONIS « OBSECRO TE », POST MISSAM 

RECITANDAE. 

Ad supremam S. Officii Congregationem dubium delatum est, an 
favores spirituales concessi per Decretum eiusdem S. Congregationis 
die 29 augusti 1912 recitantibus post Missae sacrificium piam oratio¬ 
nem Obsecro te, dulcissime Domine Iesu Christe, integri permaneant, si, 
prout legitur quibusdam in editionibus iam vulgatis, ita eadem oratio 
amplificata proferatur: « ... Mors tua sit mihi vita indeficiens. Crux tua 
« sit mihi gloria sempiterna ... ». 

Et Eminentissimi ac Reverendissimi Domini Cardinales Inquisito¬ 
res generales, in plenario coetu, feria IV die 26 februarii 1913 habito, 
dixerunt: Affirmative. 

Sequenti vero feria V, die 27, eodem mense eodemque anno, Ssmus 
D. N. D. Pius divina providentia Papa X, in solita audientia R. P. 
D. Adsessori sancti Officii impertita, sententiam Emorum Patrum, 
suprema Sua auctoritate confirmavit. Contrariis quibuscumque non 
obstantibus. 


M. CARD. RAMPOLLA. 


L. £B S. 


f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 



m 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiais. 


S. CONGREGATIO CONSISTORIALIS 

MONITUM. 

Cum in aliquibus Seminariis agatur de mittendis Romam aliquot 
alumnorum manipulis ut vice totius Seminarii partem cum ceteris pere¬ 
grinis habeant in solemniis saecularibus de Ecclesiae pace, beatissimus 
Pater, etsi filiorum coronam in spem Ecclesiae adolescentium magna cum 
laetitia conspiceret, sciens tamen hoc fieri non posse sine aliquo detri¬ 
mento spiritualis illius recollectionis quae tam magni momenti est in 
clericorum institutione, hortatur omnes ut hoc consilium deponant, 
potiusque apud se in fervore spiritus pro Ecclesia enixe Deo preces 
effundant. Ipse vero alumnos omnes praesentes habens benedictione 
apostolica confirmat amantissime. 

Datum Romae ex Secretaria S. Congregationis Consistorialis, die 
30 martii 1913. 

-\ C. CARD. DE LAI, Episcopus Sabinensis, 
Secretorius. 


LAURETANA. 

DE MISSIS VOTIVIS B. MARIAE VIRGINIS EX PRIVILEGIO RECITANDIS. 

Quum in sancta capella almae Domus B. Mariae Virginis et in 
altari Ssmae Annunciationis, Basilicae Lauretanae, ex apostolico pri¬ 
vilegio celebrari queant Missae votivae ipsius Deiparae Virginis, iuxta 
temporis qualitatem, singulis per annum diebus, exceptis quibusdam in 
apposito elencho adnotatis, a sacrorum Rituum Congregatione nuper 
expostulatum fuit: 

I. Utrum infra octavas festorum atque in ipsis festis B. Mariae 
Virginis, etsi de eis sola commemoratio vel nulla commemoratio in Offi¬ 
ciis classicis fiat, praefatae Missae, iam concessae, debeant esse votivae 
an potius festivae, de festis vel octavis, et quidem cum Gloria et Credo? 



S. Congregatio Bituum. 


125 


II. An in vigiliis, saltem commemoratis, festorum eiusdem beatae 
Mariae Virginis, enunciatae Missae debeant esse de vigilia, sine Gloria 
et Credo, cum orationibus iuxta rubricas et decreta? 

Et sacra eadem Congregatio, ad relationem subscripti Secretarii, 
audito Commissionis Liturgicae suffragio, propositis quaestionibus ita 
rescribendum c en suit: 

Ad L Negative ad primam partem et affirmative ad secundam, iuxta 
alia decreta ac decretum generale n. 3922 De Missis votivis 30 iunii 1896, 
ad V. n. 1 et 2. 

Ad IL Affirmative. 

Atque ita rescripsit, die 17 maii 1912. 


L. UB S. 


Fr. S. card. martinelli. Praefectus. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charistien., Secretarius. 


SACRA ROMANA ROTA 

i. 

SORANA. 

PRAEBENDAE CANONICALIS ET PAROECIA LIS. 

Pio Papa X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die 1 februarii 1913, BR. PP. DD. Fridericus Cattani, Antonius 
Perathoner, Iosephus Alberti, Ponens, Auditores de turno in causa Sorana 
-Praebendae Canonicalis et Paroecialis, inter Rmos canonicos appel¬ 
lantes, Franciscum Rua, Antonium Proia, Seraphinum Cecchinelli, Anto¬ 
nium Lucchetti, Laurentium Liberatore, repraesentatos per legitimum advo¬ 
catum Vincentium Sacconi, et Rmum archipresbyterum Bernardum Fraioli, 
repraesentatum per legitimum advocatum Angelum dAlessandri, sequentem 
tulerunt definitivam sententiam. 

In oppido « Fontana Liri », Soranae dioeceseos, exstat ecclesia col- 
legiata S. Stephano protomartyri dicata, quae fuit et adhuc est ecclesia 
massae communis. De eius primaeva fundatione nihil scitur, cum actus 
originalis disperierit; sed ex novis Statutis, anno 1789 adprobatis, patet 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


eam constare archipresbytero, curam animarum gerente, et quatuor cano¬ 
nicis, quibus onus incumbit illum coadiuvandi. Non aderat cuique prae¬ 
benda separata; sed exsistebant duae massae, quarum altera communis, 
altera capellarum nuncupatur. Massa communis dividebatur in sex partes, 
quarum duae archipresbytero, reliquae ceteris canonicis cedebant; massa 
vero capellarum viritim distribuebatur. ” 

Post Concordatum initum inter S. Sedem et gubernium Neapoli¬ 
tanum (anno 1818) duo novi canonici creati sunt, qui primitus honorarii, 
postea vere et proprie participantes evaserunt per decretum Rmi Andreae 
Lucibello episcopi Soranensis, sub die 11 decembris 1830 editum. Hic 
praeclarus vir persensit damnum, quod obventurum erat canonicis iam 
exsistentibus ob aliorum duorum electionem, et hinc specialibus facul¬ 
tatibus a S. Sede munitus statuit ut « senza farsi novita alcuna nella 
« solita quota, che si percepisce dalfarciprete », onera Missarum a cano¬ 
nicis sustinenda minuerentur, et augerentur stipendia Missarum, quae 
adventiciae dicuntur. 

infaustis legibus a gubernio Italico annis 1866 et 1867 editis, ecclesia 
collegiata Fontanae Liris commune subiit fatum : seu bona eius a Statu 
suppressa et demanio devoluta fuerunt, relicta archipresbytero et suis 
successoribus congrua portione, et canonicis tunc temporis tantum exsi¬ 
stentibus, minime vero successoribus, « un assegnamento annuo corri- 
« spondente alia rendita netta della dotazione ordinaria ». 

Attamen canonici existimantes portionem a gubernio assignatam 
parocho, pinguiorem esse prae illa qua parochus fruebatur ante prae¬ 
fatarum legum civilium promulgationem, anno 1880 causam moverunt, 
et « dopo un lungo scrivere pro e contra da ambe le parti, si addivenne 
« finalmente ad una determinazione e ricognizione reciproca delle quote, 
« merce un lavoro accurato e coscenzioso dei rimpianto Sig. canonico 
« penitenziere D. Giuseppe Senese, proposto e delegato in S. Visita da 
« Mons. Ignazio Persico O. C, vescovo di Sora, Aquino e Pontecorvo, e 
« poscia cardinale di S. R. C, lavoro accettato volentieri dalle parti 
« contendenti ». 

Ast, hac non obstante conventione a partibus acceptata et subsi¬ 
gnata, eadem exarsit quaestio nostris diebus inter Rmum D. Bernardum 
Fraioli, munere parochi nunc perfungentem, et Rmos canonicos: quae 
quaestio a Rma Curia Sorana prius soluta, hodie, canonicis appellan¬ 
tibus, iterum resolvenda venit ad H. S. O. sub hisce concordatis dubiis: 

I. An et quae portio praebendae parochialis Fontanae Liris de iure 
spectet ad canonicos appellantes Franciscum Rea, Antonium Proia, Sera- 
phinum Gecchinelli, Antonium Lucchetti, Lauretum Liberatore in casu ? 



S. Romana Rota. 


127 


II. An subsidium pro expensis cultus a gubernio assignatum, a 
Capitulo per suum procuratorem, aut potius a parocho debeat admini¬ 
strari in casu ? 

Antequam meritum causae attingatur, quaestio praeiudicialis est 
resolvenda: seu inspiciatur oportet quo iure canonici appellantes sistant 
in iudicio, et utrum sententia appellata canonicos omnes, uno canonico 
Francisco Rea excepto, iure, an iniuria ab agendo repulerit: contendit 
enim ipsos nullum habere titulum iuridice sufficientem ad actionem in 
parochum Fraioli intentandam. Ad quam quaestionem praeiudicialem 
resolvendam, necesse est ut sedulo perpendantur documenta, quibus 
actores respectivum canonicatum assecuti sunt. 

Itaque constat imprimis Rmum Franciscum Rea vere et proprie 
canonicum participantem fuisse: quod etiam pars adversa ultro admittit. 
Dicitur participantem fuisse, nam diem supremum obiit die 18 decem¬ 
bris praeteriti anni 1912. Quare tota quaestio respicit tantum canonicos 
Antonium Proia, Seraphinum Cecchinelli, Lauretum Liberatore, et Anto¬ 
nium Lucchetti. De hisce igitur agendum est, et quidem seorsim, utpote 
quia per acta diversa, non solum numero sed et forma, canonicatum 
obtinuerunt. 

Iamvero quod attinet ad Rmum Antonium Lucchetti, hic successit 
in locum Dni Francisci Ifroia anno 1901 defuncti, qui fuit certe cano¬ 
nicus participans. Tribus post annis ab huius morte, scilicet anno 1904, 
Antonius Lucchetti a S. Sede petiit collationem beneficii vacantis, quam 
mense februario eiusdem anni- provisione simplicis signaturae obtinuit. 
En verba collationis : « Canonicatus Collegiatae oppidi Fontanae Liris per 
« obitum extra Curiam de februario 1901 vacans, cuius collatio Sedi 
« apostolicae hac vice reservata exstitit, et cuius fructus nulli sunt, pro 
« Antonio Lucchetti presbytero, oriundo, annos 30 in cura animarum exer- 
« citio versato, et ab Ordinario commendato. Cum decreti solius signa- 
« tura etc. ». Hac igitur provisione obtenta, nulla videtur adesse legitima 
dubitandi ratio de natura canonicatus, quem Rmus dominus Lucchetti 
obtinuit, et de eiusdem iure standi in iudicio, qua verus et proprius 
canonicus. Ipse enim succedit directe et immediate in locum canonici 
participantis, siquidem petiit collationem a Dataria Apostolica, idest a 
legitimo collatore, et hanc legitima forma obtinuit. Obiicitur quidem 
quaedam phrasis, quae invenitur sive in litteris quibus praefati canoni¬ 
catus collatio imploratur, sive in decreto collationis: orator enim petit 
beneficium cuius fructus nulli sunt, et tale beneficium ei conceditur. 
Quin imo in concessione haec clausula habetur: « Quatenus tamen dicti 
« canonicatus fructus nulli sint, ut praefertur, et non alias, alioquin prae- 



128 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« sens gratia praefato oratori minime suffragetur ». Ex quibus patronus 
Rev. Archipresbyteri conatur deducere dominum Antonium Lucchetti 
non esse canonicum participantem, sed tantum habere ius ad adventicia, 
utpote quia, ipse ait, beneficium, quod dominus Lucchetti obtinuit, decla¬ 
ratur sine fructibus, ideoque eum haud posse habere ius ad fructus forte 
adventuros percipiendos. 

Ad hanc conclusionem devenit etiam sententia Curiae Soranae, nam 
in ipsa legitur: « Lucchetti D. Antonio ha nella sua bolla consacrata e 
«ripetuta la clausola che non debba avere frutti di rendita ». Attamen 
conclusioni sive Curiae Soranae, sive patroni Reverendi Archipresby¬ 
teri contradicit imprimis stilus Datariae Apostolicae. Sane iuxta prae¬ 
fatum stilum, quando per simplicem signaturam confertur beneficium, 
cui hic et nunc nulli fructus sunt, certum est non excludi fructus bene¬ 
ficii, qui in posterum acquiri aut recuperan possint, et quidem quin 
beneficiatus cogatur novam petitionem producere, aut Bullas obtinere. 
Secus foret dicendum, si beneficium conferatur cum fructibus actualiter 
iam exsistentibus: quo casu simplex signatura, qua beneficium confertur, 
nullam vim haberet. Iamvero dominus Lucchetti canonicatum obtinuit 
per signaturam Datariae Apostolicae tum cum reipsa, attentis praefatis 
eversivis legibus, nulli fructus beneficii exstabant. Nil igitur impedit 
quominus ipse hodie eos, si forte sint exstitura, percipere valeat. Con¬ 
cludendum est igitur Rmus dominus Lucchetti inter canonicos partici¬ 
pantes esse recensendum, ideoque ius habere standi in iudicio. 

Relate vero ad canonicos Antonium Proia et Seraphinum Cecchi- 
nelli, certum apparet eos minime esse participantes, sed tantum hono¬ 
rarios, etsi nonnulla habeant onera et officia, et nonnullos fructus adven¬ 
ticios percipiant. 

Sane ambo in actibus nominationis honorarii explicite appellantur. 
In Bullae verba: « Te in veram, realem, actualem et personalem dicti 
«canonicatus honorarii possessionem nomine nostro admittat, ac recipi 
« faciat » : ita in Bulla pro domino Antonio Proia. Eadem vero verba 
habentur in Bulla pro Seraphino Cecchinelli. In his igitur Bullis non alius 
fit sermo, nisi de canonicatu honorario. Nemo vero non scit « nomine cano- 
« nicorum honorariorum venire, iuxta receptos mores, eos qui assumuntur 
« quidem in fratres, et ad honorem tantum, citra quodlibet ad vacantem 
« praebendam ius ». Cfr. Lombardi, Inst. Iur. Can. Priv., vol. II, p. 399. 
Et Sebastianeiii, citatis nonnullis resolutionibus S. C. Concilii, concludit: 
« Ex his patet canonicos honoris causa nuncupatos nil aliud consequi, 
« nisi usum vestium et stallum in choro, et in hoc distingui a canonicis 
« titularibus ac supranumerariis, quod nullam obtineant praebendam. 



S. Romana Rota. 


129 


« nec ad eam habendam ullum ius consequantur ». Cfr. Praei. Iur. Can., 
vol. III, p. 240, n. 240. Item Wernz, Ius decret, tom. II, p. 2, p. 579, n. 776. 

Quamvis vero hodie passim assumantur in canonicos honorarios 
clerici doctrina ac meritis insignes, qui non solum ecclesiae, in qua 
recepti sunt, nullimode inserviunt, sed etiam alibi habitualiter degunt; 
tamen dantur quoque canonici honorarii, qui et moventur in loco ubi 
exsistit ecclesia in qua fuerunt in fratres recepti, et qui ipsi ecclesiae 
inserviendi officium habent, iuxta pacta in eorum receptione ab episcopo 
statuta: id quod ex necessitate haud raro factum est et fieri solet, nam, 
ut animadvertit De Herdt, « cum canonici per praebendarum succes- 
« sionem ad paucitatem redacti fuerint, atque ex iis tum alii senio con- 
« fecti, tum alii infirmitate laborantes, tum alii legitime impediti, officio 
« divino assistere non valerent: episcopi per creationem canonicorum 
« honorariorum providere debuerunt, ut officium divinum, et praecipue 
« functiones pontificales decenter ac digne celebrare possent ». Cfr. Pra- 
xis Capit, pag. 99, § 2, n. II. Item Santi: « Mutatis, ait, circumstantiis, et 
« praesertim ol) diminutas praebendas canonicales, factum est ut ad 
« augendum divinum cultum, et ad decorandum episcopi senatum, in 
« multis Capitulis instituerentur canonici honorarii ». Cfr. Praei. Iur. 
Can., 1. III, tit. VIII, n. 14. Et haec quidem fuit praecipua ratio cur 
dni Antonius Proia et Seraphinus Cecchinelli ad canonicatus honorem 
vocati fuerunt. Re quidem vera, in eorum Bullis nominationis haec 
leguntur: « Cum itaque propter praesentium egestatem temporum nihil 
« nos magis dirigamus, quam decorem domus Dei, iliumque omnibus, 
« quibus per Nos licet rationibus promovere studeamus, etc. ». 

Neque obstat conceptui canonici honorarii quod nonnulla onera 
ipsi ab episcopo in actu nominationis imponantur. Hinc De Herdt, sup. 
cit., ait: «Canonici honorarii non tenentur ad assistentiam, neque ad 
« hebdomadam, nisi talis sit consuetudo, vel haec conditio in eorum 
« receptione imposita fuerit ». Cfr. 1. c, p. 102, n. VI ubi etiam allegatur 
resol. S. G. C. anni 1747. Item non obstat conceptui canonici honorarii 
quominus assignentur huic aliquales proventus: hi enim proventus non 
statuuntur ad beneficium constituendum, sed potius grati animi aut 
compensationis causa. Quare nonnullis in locis, ex. gr. in Borussia, 
canonici honorarii percipiunt quamdam pensionem a gubernio. Cf. Santi, 
1. c, pag. 130. itaque certum est canonicos honorarios non habere 
ius ad distributiones aliaque emolumenta; ad haec tamen admitti pos¬ 
sunt, si in eorum receptione de hoc cautum fuerit. Cfr. De Herdt, 1. c, 
cum Scarfantonio et Bouix ab ipso citatis ; neque ideo canonicus hono¬ 
rarius cessat esse talis. Verum patronus Canonicorum appellantium 


ACTA, vol. V, n. 5. — 31-3-913. 


10 



130 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


obiicit hos duos Canonicos honorarios succedere in locum' duorum canoi 
nicorum, qui primitus honorarii, evaserunt postea participantes ex decreto 
episcopi Andreae Lucibello anni 1830, et hinc ratione primaevae institui 
tionis retinere primaevum titulum ac iura. Sed respondetur necessarium 
esse antea demonstrare episcopum Sirolli in nominatione canonicorum 
Proia et Cecchinelli voluisse providere illis duobus canonicatibus ab 
episcopo Lucibello institutis: quod patronus Canonicorum neque probat, 
neque probare potest. E contrario, ex tenore Bullarum evidenter constat 
Episcopum eos nominasse modo explicito canonicos honorarios, et ad 
solam adventiciorum participationem admisisse. Neque obstat quod eius 
antecessor duos canonicos honorarios tunc exstantes ad participationem 
massae communis admiserit: quod enim effecit episcopus Lucibello, 
episcopus Sirolli eius successor facere non tenebatur iuxta regulam XI 
in 6: « Omnis res per quascumque causas nascitur, per easdem dissol- 
« vitur ». Stat ergo altera conclusio, scilicet duos Antonium Proia et Sera- 
phinum Cecchinelli esse canonicos honorarios tantum, -ideoque nullum 
ius eis competere standi in iudicio. p 

Tandem quod attinet ad dnum Lauretum Liberatore,-quam vis prima 
fronte et ipse canonicus honorarius videatur, tamen contrarium satis 
superque evinci potest, seu etiam ipsum inter canonicos participantes 
esse recensendum. Sane Episcopus hac nominatione vult conferre K bene- 
ficium vacans. En Bullae verba : « Cum in insigni collegiata et parochiali? 
« ecclesia S. Stephani protomartyris canonicatum statutarium, qui per 
« obitum ultimi detentoris Rev. dni Aemilii Grossi, qui die 23 dec. 1904 
« diem clausit supremum, vacaverit et in praesens vacet, providere veli- 
« mus, etc. ». Ubi Episcopus non solum appellat hunc canonicatum sta¬ 
tutarium, sed etiam loquitur de vero et reali beneficio. Praeterea Epi¬ 
scopus vult et mandat omnibus et singulis ut « Te (Liberatore) in 
«canonicum supradictae parochialis ecclesiae recipiant; tradant, ac de 
« redditibus universis faciant integre et plenarie responderi ». In Bullis 
nominationis duorum canonicorum honorariorum Episcopus loquitur A 
tantum de redditibus adventiciis, non autem de universis. Insuper dum 
in praefatis Bullis cavetur censuris contra eos qui Episcopi voluntati 
forte obsistant: in praesenti Bulla Episcopus loquitur « de detentore ». 
En verba: « Et ita in veram, realem ac corporalem possessionem im- 
« mitti volumus, amoto exinde quolibet alio detentore, ac emisso? 
« prius, etc. ». Agitur ergo hic de vero et proprio beneficio, quod alter 
detinere potuisset, non de mera dignitate et honore. Sed contra obiici- 
potest: si Episcopus voluit conferre verum beneficium, cur nam noni 
observavit leges collationis? Constat enim ex actis Episcopum contulisse 



S. Romana Rota. 


131 


praedictum canonicatum plures post annos a morte dni Aemilii Grossi. 
Concedi potest Episcopum non observasse leges collationis iuxta cap. % 
De concess. Praeb.: tamen, praetermisso quod Episcopus legitimam 
causam habere potuerit differendi collationem, error hodie sanatus fuit 
per regulam triennalis possessionis iuxta Regulam Cancell. 36‘”. Neque 
praeterea obiici potest quod antecessor Dni Liberatore fuerit canonicus 
honorarius, ideoque etiam dnum Liberatore ut canonicus honorarius 
habendus sit: siquidem contradicit aperte actus authenticus, seu Bulla 
collationis, ubi explicite sermo est non de canonicatu honorario, sed de 
statutario. Insuper obstat tenor Bullae, prout superius dictum est. Liquet 
igitur dnum Lauretum Liberatore canonicatum obtinuisse non honora¬ 
rium, sed statutarium, ideo massae Communis participantem esse, ac 
ius habere agendi iudicio. 

Quaestione praeiudiciali absoluta, nunc peragendum foret de causae 
merito, seu respondendum esset dubiis propositis. At RR. PP. DD. ani¬ 
madverterunt quominus detur solutio priori dubio obstare voluntatem 
supremi legislatoris. Voluit enim Summus Pontifex ut hae causae, quae 
frequentissime occurrunt ob promulgationem legum civilium eversiva- 
rum, iuxta peculiares normas resol verentur, et ad hoc speciales facul¬ 
tates "dedit S. Congregationi Concilii: quae Congregatio edidit hac de 
ratione speciale decretum, missum ad omnes episcopos. In hoc decreto, 
quod incipit Ad dirimendas, sub art. V haec leguntur: « An et quomodo 
« qui post praetensam suppressionem Capitulo collegiatae vel clero 
« receptitiae per litteras episcopales cooptentur, participare debeant de 
« reditibus, qui vitalitiae pensionis titulo singulis praeexsistentibus Capi- 
« tularibus vel participantibus a fisco persolverentur » : et responsio est: 
« Generaliter loquendo, negative: sed inspiciendos casus particulares ». 
Item ad art, seq. « An et quomodo parochus de Capituli vel cleri gremio, 
« qui bona massae communis accepit a fisco sub titulo congruae paro- 
« chialis teneatur eadem bona in massam iterum immittere », ita respon¬ 
detur: « Generatim loquendo, affirmative; in practica tamen exsecutione 
« curet episcopus rem componere: secus recurrat ad S. Congregatio- 
« nem ». Ex quibus responsionibus satis ostenditur non solum nullam 
dari certam regulam ad talium quaestionum solutionem, sed e contrario 
monemur ut casus particulares inspiciantur, et pro eorum solutione 
recurratur ad S. Congregationem Concilii. Quae autem sint criteria huius 
sacri Ordinis ad dirimendas in singularibus casibus has quaestiones, nos 
prorsus ignoramus, et hinc praesens causa pro prioris dubii solutione, 
ad praefatam S. Congregationem ex integro remittenda est. 



132 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Ad alterum dubium quod attinet, res in comperto est favore Dni 
archipresbyteri Bernardi Fraioli, seu ad ipsum spectare administrationem 
subsidii, quod ipse accipit a gubernio pro cultus expensis, utpote quia 
a S. Congregatione Concilii facultatem obtinuit ea bona administrandi. 
En verba: «Sacra Congregatio Concilii Tridentini interpres, auctoritate 
« Ssmi Dni nostri Pii Papae X, attenta attestatione episcopi Sorani, beni- 
« gne tribuit eidem facultates iuxta petita, hodiernis perdurantibus adiun- 
« ctis ». Episcopus vero dictam facultatem concessit his verbis: « Attentis 
« facultatibus Nobis benigne concessis, orator gaudeat impetratis, perdu- 
« rantibus ut supra. Datum Sorae in episcopali Curia, die 5 iulii 1907 ». 

Hisce igitur in iure et in facto sedulo perpensis Christi nomine 
invocato, pro tribunali sedentes et solum Deum prae oculis habentes. 
Nos infrascripti Auditores de turno propositis dubiis respondemus: 

Ad quaestionem praeiudicialem, proposito dubio : « An Canonici 

appellantes Franciscus Rea, Antonius Proia, Seraphinus Cecchinelli, Anto¬ 
nius Lucchetti, Lauretus Liberatore sint massae commutees participantes, 
praetermisso canonico Rea nuper defuncto, respondemus: Affirmative 
quoad Antonium Lucchetti, et Lauretuui Liberatore: Negative vero ad 
Antonium Proia et Seraphinum Cecchinelli. Ad l” m dubium responde¬ 
mus hoc ex integro a sacra Congregatione Concilii esse resolvendum; 
ad 2"" respondemus affirmative favore parochi, seu ad ipsum spectare 
exclusive administrationem subsidii, quod a gubernio pro expensis cultus 
praestatur. Ita dicimus, declaramus, et sententiamus, decernentes expensas 
iudiciales esse inter partes compensandas. 

Ita pronuntiamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium ad quos spectat, ut exsecutioni mandent hanc nostram defi¬ 
nitivam sententiam et adversus reluctantes procedant ad normam sacro¬ 
rum Canonum et praesertim cap. 3, sess. XXV, De Reform., Cone. Trid. 
iis adhibitis exsecutivis et coercitivis mediis quae magis efficacia et 
opportuna, pro rerum adiunctis, exstitura sint. 

Romae, in sede Tribunalis S. R. Rotae, die 19 februarii 1913. 

Fridericus Cattani. 

Antonius Pera tho ner. 

Iosephus Alberti, Ponens. 

Sac. Tancredes Tani, Notarius. 



S. Romana Rota. 


133 


.Sil- 

BONAEREN. 

PRIVATIONIS. 

Pio Papa X feliciter regnante, Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die 8 februarii 1913, BR. PP. DD. Franciscus Heiner, Ponens, 
Ioannes Prior et Aloisius Sincero, Auditores de turno in causa Bonaeren. 

- Privationis, inter actorem sac. Hectorem Dito, repraesentatum per legi¬ 
timum procuratorem Christophorum Astorri, advocatum, adversus Revmum 
Capitulum Bonaerense, repraesentatum per legitimum procuratorem sac. 
Nazarenum Patrizi, advocatum, sequentem tulerunt definitivam sententiam. 

Sacerdos Hector Dito, ex Cassanensi dioecesi, qui a S. Congrega¬ 
tione Concilii .licentiam absentiae a sua dioecesi ad quinquennium obti¬ 
nuerat, anno A 909 secunda vice receptus est inter capellanos chorales 
seu mansionarios ecclesiae cathedralis Bonaerensis (Buenos-Ayres), 
quorum munus est, capitulares adiuvandi, eum horae canonicae et 
Missa conventualis celebrantur. Quia vero capellani chorales. Missam 
diebus dominicis et festivis celebrantes in aliis ecclesiis vel religiosis 
institutis ad maiorem eleemosynam recuperandam, suo officio satisfa¬ 
cere, uti oportet, non poterant. Capitulum huic abusui remedium volens 
afferre, unanimiter statuit, ut in posterum haud amplius nominarentur 
pro munere capellani choralis nisi illi sacerdotes qui se obligarent ad 
Missam diebus dominicis et festivis in ecclesia cathedrali celebrandam, 
et ut actualibus capellanis optio daretur vel celebrandi Missam in 
ecclesia cathedrali, congrua statuta eleemosyna, vel suo muneri capel¬ 
lani choralis renuntiandi. Sacerdos Dito, qui simul erat capellanus col¬ 
legii et ecclesiae Immaculatae, petiit et obtinuit a Capitulo tempus 
congruum ad deliberandum. Quum vero iste sacerdos, non obstante 
iterata interpellatione Capituli, utrumque munus perrexerit. Capitulum 
tandem declaravit, eum de facto et de iure muneri suo capellani cho¬ 
ralis renuntiasse, quia ex libera sua voluntate maluerit remanere capel¬ 
lanus collegii et ecclesiae Immaculatae. Sed ab hac decisione seu decla¬ 
ratione Capituli sac. Dito ad S. Sedem recurrebat petens, ut in beneficium 
capellaniae in ecclesia cathedrali Bonaerensi restitueretur. Commissione 
Ssmi haec causa decidenda commissa est H. S. C. in prima instantia. 
Decursu tamen processus apparuit, in casu non agi de vero beneficio 
ecclesiastico, ideoque petitionem actoris, qui de privatione beneficii con- 



134 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


questus est, laborasse forte vitio quod dicitur obreptitium. Quare iam 
ante prolationem sententiae ad cautelam sanatio Commissionis ponti¬ 
ficiae petita et obtenta est. Causa ipsa decernenda est sub dubio con¬ 
cordato: An constet de illegitima remotione sacerdotis Dito ab Officio 
capellani choralis in casu. 

Praeprimis adnotandum est, in casu non agi de remotione, sed de 
alternativa seu optione data et imposita omnibus actualibus mansio- 
nariis inter capellaniam choralem cum onere celebrandi Missam diebus 
dominicis et festis, habito stipendio, et capellaniam aliam, qua extra 
ecclesiam cathedralem gaudebant. Quare verum et proprium punctum 
quaestionis est in impositione novi oneris, numque id legitime a Capitulo 
cathedrali fuerit factum, non vero in remotione ab officio. Verum quamvis 
RR. DD. Auditores causam velint expendere sub respectu remotionis, 
negandum tamen omnino est, constare de huius illegitimitate in casu. 

Quoad factum, haec praemittenda sunt: Capellanias chorales, de 
quibus controvertitur, ex fundatione vere quidem es§# beneficia. In 
Bulla erectionis enim ecclesiae metropolitanae Bonafrensis de die 
5 martii 1863 inter alia habetur haec definitio : « Capitulum huius 

« novae metropolitanae ecclesiae de Buenos-Aires uti antea constabat 
« ex quinque dignitatibus, quattuor canonicis et mansionariis... Volumus 
« autem omnes dignitates, canonicos et mansionarios huius Capituli 
« metropolitani/ qui actu exsistunt, retinere possessionem eorumdem 
« beneficiorum... ». De numero "autem mansionariorum in hac Bulla 
nihil determinatum erat. Id enim factum est nonnisi anno 1867 a primo 
archiepiscopo, illustrissimo Mariano Iosepho de Escalada, qui in suo 
decreto exsecutionis Bullae erectionis statuit: « Erigimus decem man- 
« sionarios seu capellanos chori, qui erunt beneficia ecclesiastica colla- 
« tiva, sicut antea fuerat statutum, qui tenentur quotidie assistere choro 
« mane et vespere... Dignitates, canonici, mansionarii, et alia officia sic 
« erecta, fruentur redditibus eis assignatis in Lege expensarum gubernii 
« civilis (vulgo, Bilancio preventivo), qui habebuntur ut reditus eccle- 
« siastici ». Dotatio tamen horum decem capellanorum, quae constitue¬ 
batur exsigua summa extracta a quantitate in lege expensarum Reipu- 
blicae assignata servitio capellanfa rum archidioeceseos, duravit tantum 
usque ad annum 1894. Hoc enim anno in ipsa lege expensarum Reipu- 
blicae addita est quidem summa pro capellanis chori, aucta postea a 
Capitulo, sed nonnisi pro duobus capellanis chori. Ita factum est, ut ab 
illo anno alii octo capellani nec de iure nec de facto reputati sint bene- 
ficiati, sed solum meri officiales seu inservientes. Et de facto duo tantum 



S. Romana Rota. 


135 


#x decem capellanis nunc exsistentibus acceperunt canonicam collationem 
e, manibus Praelati, qui eis tale beneficium contulit tamquam titulum 
ordinationis. Ad hoc praeteriri nequit explicatio illa a Capitulo exhibita, 
ab archiepiscopo uti vera declarata nec impugnata ab actore, quae sic 
sonat: « Oportet prae oculis habere, quod apud nos beneficium eccle- 
« siasticum collativum reputari solet necessario titulus ordinationis. 
« Afferri possent innumera documenta publica in hunc sensum redacta. 
« Ceterum indubium est, nullum dari casum, in quo capellaniae cho- 
« rales huius metropolitanae ecclesiae cathedralis, quae ab archiepiscopo 
« Bullae erectionis ecclesiae exsecutore declaratae sunt beneficia eccle- 
« siastica collativa, canonice collatae sint a Praelato sacerdotibus iam 
« ordinatis (et a fortiori sacerdotibus adventitiis), toties datae sunt 
« absque interventu Praelati, nec tamquam ecclesiasticum beneficium, 
« sed ut simplex officium precarium et ad nutum ». Sacerdotem Dito 
.'iif 

non esse unum'ex illis duobus capellanis beneficialis est factum indu¬ 
bitatum, sed numeratur inter alios octo, quorum nemo accepit colla¬ 
tionem canonicam, immo neque ullam scripto datam nominationem. 

In iure igitur constat, sacerdotem Dito non fuisse verum et pro¬ 
prium beneficiatum, quod sponte sequitur ex eo, quod, uti in praemissis 
demonstratum est, capellanfa ab eo possessa non fuerit beneficium in 
sensu iuris canonici. Agitur proinde de mero officio quod sacerdoti Dito 
ta Capitulo ad tempus indefinitum collatum est. Argumentum firmissi¬ 
mum pro hac decisione hoc est, mansionarios istos octo, in quos 
sac. Dito, non provideri de beneficio seu officio per canonicam colla¬ 
tionem, quod est conditio essentialis iuxta regulam iuris 1 in 6°. Porro 
idem confirmatur tum ex eo quod Capitulum pollet facultate eosdem 
admittendi provisorie et ad experimentum per mensem (Const. Cap. 
approb. 16 Iun. 1902, art. 90), tum ex eo quod recurrens sacerdos ipse, 
ad tempus tantum facultatem habebat commorandi in dioecesi Bonaeren. 
Idem tandem probat iam supra memorata observantia univoca ab initio 
erectionis ecclesiae metropolitanae Bonaeren., uti testatur Ordinarius 
suo chirographo relationi Capituli apposito. Observantia autem univoca 
et pacifica, ut docet De Luca (De benef, disc. 1, n. 18, 39; disc. 19, n. 11; 
disc. 27, n. 17), secure interpretatur Indulta et Constitutiones apostolicas. 

Nec revelat id quod opposuit patronus sacerdotis Dito: haec bene- 
/ficia, quae ex Bulla erectionis collativa erant, fieri non potuisse amo- 
vibilia, seu manualia per Constitutiones capitulares, quae vim et aucto¬ 
ritatem ab ipsa Bulla fundationis desumunt, et quam per consequens 
sabrogare non possunt. Nam quamvis beneficia saecularia praesumantur 
esse perpetua, quia perpetuitas est qualitas propria beneficii saecularis 



136 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


iuxta I. de Const., in 6°, tamen nihil obstat quominus etiam saecularia 
quaedam beneficia ad nutum revocabilia instituantur, immo per spe¬ 
ciale statutum seu consuetudinem ad tempus etiam concedantur, liti 
docent canonistae cum Gare. p. L, n. 71, 72, 73. Item non valet argu¬ 
mentatio, quam patronus sacerdotis Dito desumit ex nomine beneficii 
ecclesiastici his mansionariatibus tributo, Notum est enim in iure bene¬ 
ficia quoque manualia, etsi non sint beneficia proprie dicta, in quibusdam 
tamen casibus sub nomine beneficii venire, uti docet Pichler cum aliis 
canonistis. Pari modo minime cogens est obiecto eius, conciliari non 
posse perpetuitatem beneficio essentialem cum amovibilitate ad nutum. 
Perpetuitas enim quae beneficio essentialis omnino est, illa est, quam 
obiectivam vocant doctores; perpetuitas vero subiectiva, seu ratione 
beneficiatorum, essentialis est in beneficiis proprie dictis seu titularibus, 
non autem in beneficiis manualibus, quae tamen et ipsa sub nomine 
beneficii veniunt. Neque efficacius est argumentum ductum a pacifica 
possessione per tres annos protracta in beneficio a sacerdote Dito 
obtento. Haec regula 36 Cancellariae apostolicae de possessione trien¬ 
nali non potest invocari in casu, quia in illa regula agitur de beneficio 
titulari, nec haec possessio certe non potest mutare naturam beneficii 
de manuali in titulare. 

Ex dictis vero corruit illud quoque argumentum, quod a collatione 
mansionariatuum ut tituli Ordinationis desumitur. Haec beneficia esse 
debere perpetua plane concedendum est. Verum argumentum ipsum 
concludit a contrario, ceteros mansionariatus perpetua beneficia non 
esse. Ad eamdem conclusionem RR. PP. DD. Auditores deveniunt, si 
controversia sub alio respectu consideretur, nempe sub adspectu novi 
oneris seu novae obligationis impositae beneficio contra iuris disposi¬ 
tiones, quae sub canone continentur: « Ut ecclesiastica beneficia sine 
diminutione conferantur » (Decret. Greg. IX, 1. III, tit. 12). Nam bene¬ 
ficium, de quo quaeritur, non est beneficium vere et proprie, seu bene¬ 
ficium titulare, sed beneficium improprie dictum seu manuale, quare 
tale beneficium obtinentes sunt amovibiles ad nutum et removeri pos¬ 
sunt iuxta doctrinam communem auctorum, si habeatur causa iusta et 
proportionata, et simul absit malitia vel odium et famae amoti consu¬ 
latur. Ex hoc quaestio unica quae manet dirimenda haec est: An adfuit 
in casu iusta et proportionata causa ad sacerdotem Dito ab officio 
capellani choralis removendum? Sed et ad hanc quaestionem affirma¬ 
tive est respondendum. 

Nulla potest esse quaestio de malitia vel odio Capituli adversus 
actorem, vel de amissione famae ipsius ob remotionem peractam. Regu- 



S. Romana Rota. 


137 


Iam generalem Capitulum applicavit aeque omnibus capellanis chora- 
libus officium sine beneficio gaudentibus. Iamvero regula illa praefe¬ 
rendi pro munere mansionarii sacerdotes qui sese obligarunt ad Sacrum 
celebrandum in ecclesia cathedrali diebus dominicis et festivis, in se 
inspecta, iusta est, et praevalet etiam in aliis ecclesiis, ubi semper 
capellani illi praeferebantur pro servitio diurno, qui in diebus dominicis 
et festivis servitium in iisdem ecclesiis praestare poterant. Munus erat 
Capitulo curare adimpletionem onerum a mansionariis assumptorum, 
inter quae illud assistendi choro quotidie. Scribit vero Capitulum: « Ex 
« tali cumulatione onerum eveniebat, ut illi mansionarii abessent e 
« choro praecise illis diebus in quibus quam maxime eorum praesentia 
« opus erat. Unus ex finibus quos sibi proposuit in optione disiunctiva 
« imponenda erat: ut securius provideret hisce diebus assistentiae capel- 
« lanorum choralium ». Incompatibilitas utriusque officii verosimilis est, 
et posita attestatione Capituli et Ordinarii, praesumenda est donec 
contrarium probetur. Actor contrarium probare non conatur. Ipsi tamen 
incumbit onus probandi non adfuisse causam iustam (Pignatelli, con¬ 
suit. 143, n. 34, 35, tom. 9). Celebratio Missae in ecclesia cathedrali 
diebus dominicis et festivis erat quidem novum onus sed novo oneri 
respondebat stipendium congruum. Fortasse sacerdoti Dito hoc stipen¬ 
dium visum est insufficiens pro novo onere, sed tunc potuisset instare 
penes Capitulum ut augeretur. Ceterum Capitulum etiam curare debebat, 
ut sufficiens numerus Missarum celebraretur in ecclesia cathedrali diebus 
dominicis et festivis, ipsique visum est, haud alio meliori modo, habita 
praesertim ratione prudentis et oeconomicae administrationis, huic 
necessitati provideri posse, quam per impositionem huius oneris man¬ 
sionariis, qui quotidie choro interesse debebant. 

Ad ultimum patronus sacerdotis Dito argumentatur quoque ex 
contractibus synallogmaticis. Verum ut supra demonstratum est, dato 
et non concesso quod agatur de vero contractu qui naturam pactionis 
mere privatae induat, iste contractus ad nutum Capituli absque ulla 
causae et iuris observantia rescindibilis erat, Optio igitur concessa 
resolvitur quoad substantiam ad resolutionem contractus, novamque 
pactionem novis cum conditionibus; quare omnia legitima prorsus sunt. 

Hisce igitur omnibus tum in facto tum in iure consideratis in 
proposito dubio: An constet de illegitima remotione sacerdotis Dito ab 
officio capellani choralis in casu; Nos infrascripti Auditores de Turno, 
Christi nomine invocato, pro tribunali sedentes et solum Deum prae 
oculis habentes, decernimus, declaramus et sententiamus : Negative, seu 
sacerdotem Dito non % illegitime remotum fuisse a suo officio, statuentes 



138 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


praeterea, sacerdotem Dito damnandum esse in omnibus expensis et 
honorariis advocati adversae partis, quia eius actio nullo fundamento 
nitebatur, proindeque temeraria fuit. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium ad quos spectat, ut exsecutioniamandent hanc nostram defi¬ 
nitivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam 
ss. canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, de reform., Concilii Tri- 
dentini, iis adhibitis exsecutivis et coercitivis mediis, quae magis effi¬ 
cacia et opportuna pro rerum adiunctis extitura sunt. 

Romae, in sede S. Tribunalis, die 8 februarii 1913. 

Franciscus Heiner, Ponens. 

Ioannes Prior. 

Aloisius Sincero. 

T. Tani, Notarius. 


SIGNATURA APOSTOLICA 

AI 

PISGIEN. 

RESTITUTIONIS IN INTEGRUM ET IURIUM. 

Inter r. d. Eugenium Barontini, parochum ecclesiae S. Marci Plebis ad 
Nebulam, actorem, repraesentatum per legitimum procuratorem Ange¬ 
lum DAlessandri, advocatum; et r. d. Ioannem Paponi, praepositum 
ecclesiae S. Petri de Montecatino, conventum. 

In Etruria prope oppidum Montiscatini, hodie balneorum fama 
celeberrimi, et Montis Summani, secus fluvium Nebulae, a priscis tem¬ 
poribus exstat ecclesia, antehac S. Petro Apostolo dicata. Prima enim 
huius mentio occurrit in quodam iudicato Ultiani Notarii, cuius textum 
refert L. A. Muratori, a. 716, in quo appellatur « Basilica S. Petri, locus 
« " ubi dicitur Neure „, cuius presbyter Vitalianus in quadam contro- 
« versia de finibus regundis inter episcopum Lucanum et Pistoriensem, 
« iuramento testatur " quod ipsae ecclesiae S. Andreae cum baptisterio 
« suo, et sancti Hierusalem, a tempore Romanorum usque et modo, 
« semper sub iure ecclesiae S. Petri fuerunt, quamobrem eae adiudicatae 
« sunt episcopo Lucano „ ». 



Signatura Apostolica. 


139 


Prope hanc perantiquam ecclesiam, in finitimo colle extollitur oppi¬ 
dum Montiscatini, quod anno 1017 videtur fuisse simplex villa, sed 
temporis progressione coepit augeri; muris deinde, vallo et castris cir- 
cumseptum, maiorem in dies existimationem acquisivit. Ex hac propin¬ 
quitate factum videtur, ecclesiam S. Petri ad Nebulam, vulgo appellari 
promiscue coepisse de MoWecatino; atque etiam in aliquot documentis, 
quae officialia dici possent, nomen eidem adscitum proximi oppidi. Sic, 
anno 1368: « Plebs S. Petri ad Nebulam, dicta de Montecatino », et « Plebs 
S. Petri ad Nebulam, alias de Montecatino ». Etsi vero tunc, nempe 
anno 1368, eo in oppido alia iam exstaret ecclesia S. Michaeli archan- 
gelo dicata, in qua residere aliquando consuevisset plebanus ecclesiae 
ad Nebulam; nihilominus nomen Plebis S. Petri ad Nebulam proculdubio 
semper ad eamdem ecclesiam hodie S. Marco al Nievole referebatur atque 
spectabat, ita ut haec alterius paroecia matrix recognosceretur. Ex docu¬ 
mentis enim satis liquet, usque ad annum fortassis 1017, unicam et 
veram plebeianam ecclesiam, scilicet paroeciam matricem, in toto terri¬ 
torio subiecto hodiedum parochis contendentibus exstitisse ecclesiam 
illam S. Petri a Nebula nuncupatam, propter suum in valle et fluvio 
Nebulae situm. 

Verumtamen processu temporis res in alium statum ita apparent 
immutatae, ut facile colligi possit, paroecialem administrationem eccle¬ 
siae matricis S. Petri Apostoli ad Nebulae flumen, ad ecclesiam intra 
Montemcatinum transiisse, atque rectorem antiquissimae ecclesiae paroe- 
cialis et matricis S. Petri Apostoli ad Nebulam, probabilius non proprio 
marte, sed circumstantiarum et temporum necessitate adstrictum, pro¬ 
prioque Ordinario sanciente, vel saltem non refragante, eamdem suam 
paroeciam in Montiscatini ecclesia fixisse. 

Inde ecclesiae Montiscatini parochialis matricitate praeditae honor 
cum redditibus accessit; pristina porro ecclesia S. Petri ad Nebulam, 
capite diminuta et filialis effecta, cum honore parochialitatis proventus 
quoque amisit. 

Cui quidem miserae ecclesiae conditioni Ordinaria auctoritas con¬ 
sulere cupiens atque loci necessitatibus, anno 1782 episcopus Pisciensis, 
tunc temporis Franciscus Vincenti, decretum edidit, cuius vi humilis ac 
pauper ecclesia ad Nebulam, tunc a S. Marco nuncupata, quae filialis, 
subdita ecclesiae paroeciali Montiscatini cum quadam per plebanum 
amovibilem animarum cura exercenda remanserat, revera ad dignitatem 
ac naturam ecclesiae paroecialis redintegrata atque erecta fuit. Clare 
enim in decreto edicit Episcopus: « Tenore praesentium (nempe decreti 
« dispositionibus) et omni alio meliori modo et forma nobis de iure et 



140 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« praesertim a sacrosancto Concilio Tridentino tributis, decernimus et 
« declaramus, totam spiritualem administrationem animarum ecclesiae 
« parochialis S. Marci evangelistae Plebis Nebulae instaurandam fore, et 
« esse ad meliorem formam noviter reducendam. Ideoque unum presbyte- 
« rum seu parochum in ea creandum, qui-isit deinceps inamovibilis et 
« perpetuus... et cui plenum totius parochialis ecclesiae ac populi regi- 
« men demandatum sit... ipsique iura omnia... concedimus, etc. ». 

Haec cum iam centum et viginti quinque ab annis ita constituta 
essent, anno 1907 parochus ecclesiae S. Marci ad Nebulam, Eugenius 
Barontini, ad S. Concilii Congregationem pro vindicandis quibusdam, 
prouti ipse aiebat, iuribus suis paroeciae S. Petri oppidi Montiscatini 
illegitime attributis, actionem promovit. Haec scilicet petebat: 

1. Ut S. Congregatio Concilii decretum r. p. d. Francisci Vincenti, 
episcopi Pisciensis, irritum atque inane esse decerneret, saltem quatenus 
iura privilegiaque suae ecclesiae everteret. 

% Ut sua ecclesia S. Marco Evangelistae dicata, suum antiquum 
nomen S. Petri reciperet. 

3. Ut bona omnia patrimonialia ad ecclesiam Montiscatini perti¬ 
nentia, relicta tantummodo convenienti congrua, ad suam ecclesiam 
(a Neure) una cum iure matricitatis et iurispatronatus re vertere ntur. 

Propositum igitur est apud S. Concilii Congregationem dubium: 
« An et quomodo petitiones parochi S. Marci seu S. Petri Plebis Nebulae 
« admittendae vel reiiciendae sint in casu? »; atque EE. PP. in plenariis 
comitiis diei 14 maii 1910 responderunt: « Negative ad primam partem; 
« affirmative ad secundam: et amplius ». 

At vero pars succumbens, actor Eugenius Barontini, parochus 
S. Marci ad Nebulam, huiusmodi sententiae non acquievit; nonnullisque 
aliis historicis documentis requisitis, supplicava Ssmo, ut pontificiam 
Commissionem ei concederet, per quam cansa apud supremum hoc Signa¬ 
turae Apostolicae Tribunal iterum agi posset. 

Quam cum obtinuisset, causa haec Piscien. Restitutionis in inte¬ 
grum et Iurium funditus pertractata est in Supremi Tribunalis plenaria 
sessione habita in aedibus Vaticanis die 1 curr. mens, martii 1913, rela¬ 
tore Emo P. D. Petro Card. G-asparri; propositisque dubiis partim ex 
officio, partim inter actorem et conventum concordatis, scilicet: 

1. An sit locus restitutioni in integrum in casu? 

2. Quaenam utriusque actualis paroeciae, scilicet Ss. Petri et Marci 
Plebi S ad Nebulam, vel S. Petri de Montecatino fuerit antiqua paroecia 
S. Petri a Neure, seu ad Nebulam, alias dicta de Montecatino, et alterius 
matrix nativa? 



Secretaria Status. 


141 


3. An et quomodo Decretum episcopi Vincenti anni 1782 sustineatur 

in casu ? •. 

4. Quomodo consulendum sit iuribus et necessitatibus paroeciae 
Ss. Petri et Marci in casu? 

responsum ab Emis*iudicibus fuit: 

Ad 1. Negative. 

Ad 2 et 3. Provisum in I. 

Ad 4. Scribatur Episcopo Piscien. ad mentem. 

Mens est, ut si penes Curiam episcopalem de insufficientia pro¬ 
ventuum paroeciae S. Marci ad Nebulam rite constiterit, agat episcopus 
prouti de iure de remediis opportunis providendis, sive sua usus ordi¬ 
naria iurisdictione, sive, si opus fuerit, facultatibus expetitis a compe¬ 
tenti sacra Congregatione. 

De expensis autem iudicialibus supremum idem Tribunal decrevit 
eas inter partes esse compensandas. 

Atque ita editum est, pronunciatum, decretum, declaratum ac defi¬ 
nitive iudicatum; mandatumque ut haec definitiva sententia publici iuris 
fieret atque ab omnibus ad quos spectet, exsecutioni mandaretur, non 
solum, etc., sed et omni, etc. 

Datum Romae ex aedibus S. Tribunalis die decima quarta mensis 
martii 1913. 

Nicolaus Marini, a Secretis. 

h. % S, 

Iosephus adv. F ornari, S. T. A. 


SECRETARIA STATUS 

EPISTOLA. 

AD R. D. CANONICUM B. GAUDEAU, EPHEMERIDIS « LA FOI CATHOLIQUE » 
MODERATOREM, QUI BEATISSIMO PATRI INTEGRAM EIUSDEM EPHEMERIDIS 
COLLECTIONEM, DECEM CONTENTAM VOLUMINIBUS, TAMQUAM FILIALE 
DEVOTIONIS OBSEQUIUM REVERENTER EXHIBUIT. 

Monsieur le Chanoine, 

Le Saint-Pere le Pape Pie X m'a charge de vous exprimer sa par- 
ticuliere satisfaction pour .1'hommage des dix volumes qui forment la 
collection de votre tres meritant periodique « La Foi catholique ». 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Sa Saintete s'est rendu compte que cet imposant travail renferme 
un fidele commentaire des actes doctrinaux du Siege Apostolique pen¬ 
dant les six annees ecoulees depuis la creation de votre Revue. Le 
Saint-Pere vous adresse de particulieres felicitations pour votre ardeur 
a etablir la verite et a demasquer 1'erreur soi*s toutes ses formes, pour 
votre glose lumineuse de la Lettre sur le « Sillon », pour votre perseve- 
rance a revendiquer les principes immuables du droit naturel, a base 
rationnelle et religieuse, principes trop effaces dans beaucoup d'esprits, 
necessaires pourtant dans la lutte contre les desastreuses maximes du 
socialisme, du collectivisme et d'un syndacalisme negateur de la religion 
et destructeur des droits de 1'individu, de la famille, de tout 1'ordre de 
la justice et de la charite. 

Votre Science perspicace montre avec raison 1'origine de ces erreurs 
dans 1'agnosticisme d'une fausse philosophie qui nie la valeur de la 
raison humaine et lui denie le pouvoir de connaitre un Dieu personnel 
et createur. C'est en prouvant avec evidence qu'une philosophie anti- 
intellectuelle est irremediablement anticatholique, parce qu'elle sape par 
la base les fondements de la Foi, que vous demontrez victorieusement, 
pour qui cherche sincerement le vrai, la necessite de s'attacher d'une 
maniere inebranlable a la philosophie traditionnelle et scolastique. 

En vous felicitant et en vous remerciant de la fermete et de la 
clairvoyance avec lesquelles vous combattez pour la cause de la Foi 
catholique, le Saint-Pere demande au Seigneur de soutenir vos efforts 
et votre courage, afin que votre Revue non seulement se maintienne 
dans la fecondite des six premieres annees, mais qu'elle se developpe 
encore et qu'elle se repande le plus possible a travers le monde, notam- 
ment dans le jeune clerge. 

II a ete tres agreable a Sa Saintete d'apprendre en meme temps 
les progres et les fruits de 1' « Union spirituelle sacerdotale pro Fide », 
dont les associes s'engagent specialement a la conservation et a l'inte- 
grite de la Foi en eux-memes et dans les autres, et Elie fait des vceux 
pour que cette Figue recrute des adherents de plus en plus nombreux. 

Au fondateur de la Revue Catholique et de l'Union pro Fide, aux 
collaborateurs de la Revue, aux membres de 1'Union, le Saint-Pere 
accorde de cceur la benediction apostolique. 

Veuillez agreer, Monsieur le Chanoine, avec toute ma gratitude 
pour les volumes que vouz m'avez offerts, 1'expression de mes felicita¬ 
tions et de mes sentiments bien devoues en Notre Seigneur. 

Fe 11 mars 1913. 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 



Diarium Romanae Curiae. 


143 



SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietto della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare: 

15 marzo 1913. — II Sig. comm. maggiore Giovanni Battista Di Pietro, 
Comandante della guardia Palatina d'onore. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Prelati Domestici di S. S.: 

12 marzo 1913. — Mons. Simone Vaio, canonico delParchid, di Strigonia. 
— Mons. Alessandro Gaibl, canonico della stessa archidiocesi. 

14 marzo. — Mons. Giuseppe Kuchynka, decano della Collegiata di 
Vysehrad, nelParchidiocesi di Praga. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 


Camerieri Segreti soprannumerari di S. S.: 

12 marzo 1913. — Mons. Emanuele Lanzerini, deH'archidiocesi di Bologna. 
17 marzo. — Mons. Giovanni Waechter, delFarchidiocesi di Friburgo (G.). 
— Mons. Francesco Massironi, delFarchidiocesi di Milano. 

22 marzo. — Mons. Giorgio Hemmerich, della diocesi di Wiirzburg. 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

27 gennaio 1913. — Mons. Antonio Li Destri, della diocesi di Caltagirone. 

12 marzo. — Mons. Giovanni Wirtz, dell' archidiocesi di Colonia. 

—• Mons. Giulio Mueller, della diocesi di Miinster. 

Cappellani d'onore extra Urbem di 8. S.: 

10 marzo 1913. — Mons. Luigi Palua, delFarchidiocesi di Vienna. 

13 marzo. — Mons. Pio Fiore, delFarchidiocesi di Gaeta. 



144 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Cameriere Segreto di Spada e Cappa sopranmunerario di S. S. : 

27 febbraio 1913. — 11 Sig. conte Sisto Ruffo de Bonneval de la Fare, 
delFarchidiocesi di Malines. 

Cameriere a” onore di Spada e Cappa sopranmunerario di S. S. : 

24. marzo 1913. — 11 Sig. Lucio Suttor, delFarchidiocesi di Parigi, 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

La Gran Croce dellOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile. 

13 marzo 1913. — AI Sig. don Francesco dei marchesi Serlupi, caval- 
lerizzo maggiore di S. S. 

II Cavalierato dellOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

12 marzo 1913. — AI Sig. Pietro Brac de la Perriere, delFarchidiocesi 
di Lione. 

— AI Sig. Luigi Gindre, della stessa archidiocesi. 

II Cavalierato dellOrdine di S. Silvestro Papa: 

18 febbraio 1913. — AI Sig. Giovanni Cassio, domiciliato a Roma. 


NECROLOGIO. 

22 marzo 1913. — L'Emo signor cardinale Pietro Respighi, Vicario gene¬ 
rale di Sua Santita. 

23 marzo. — Mons. Giuseppe Pozuelo y Herrero, vescovo di Cordova. 



Annus V. ■ Vol. V. 


Die 16 Aprilis 1913. 


Num. 6. 


agtT apostoligaTsedis 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

MOTU PROPRIO 

QUO ABBATI PRIMATI S. ANSELMI DE URBE COADIUTOR AD1UNGITUR. 

Litteris Apostolicis « Summum semper », die xn mensis 
iulii anno mdcccxciii datis, fel. ree. decessor Noster Leo XIII, 
pro singulari caritate qua Benedicti legiferi Patris inditum Or¬ 
dinem prosequebatur, constituit, ut Congregationes omnes Be- 
nedictinorum, quos atratos vocant, fraternum foedus inirent 
- servatis tamen uniuscuiusque monasterii constitutionibus, iu- 
ribus ac privilegiis - iisdemque ita consociatis Abbas Primas 
praeesset, qui in hac alma Urbe commorare tur, et negotia expe¬ 
diret, quae ad totius Ordinis commoda et utilitatem directo per¬ 
tinerent. Cum autem Pontifex Abbatis Primatis primum deli¬ 
gendi sibi ius reservasset, iis ipsis Apostolicis Litteris Primatem 
• adeoque Abbatem sancti Anselmi de Urbe - elegit dilectum fi¬ 
lium Hildebrandum de Hemptinne, qui- tum erat Abbas Ma- 
xedsoliensis e Beuronensi Congregatione, ea tamen lege, ut tam- 
diu honorifico functurus esset officio, quamdiu Pontifici eiusque 
successoribus placuisset. Quam vero egregius vir exspectationem 
sui fecerat, eam profecto explevit omnem; annos enim fere vi- 
ginti tam diligenter susceptum munus sustinuit tamque assi- 
duam'Anselmiano collegio provehendo dedit operam, ut Nobis 


ACTA, vol. V, n. 6. — 164-913. 


11 



146 Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 

atque Ordini suo fuerit probatissimus. — Nunc autem, affectus 
valetudine, cui apte curandae nihil tam sit profuturum, medico¬ 
rum sententia, quam si a labore omnino quieverit, postulat a 
Nobis, ut eum abdicare se officio sinamus. Quod Nos cum, ob viri 
promerita, aegre patiamur, simulque non desperemus posse eum 
denuo convalescere. Motu Proprio ac certa scientia statui¬ 
mus, ut dilecto filio Hildebrando de Hemptinne tum titulus Pri¬ 
matis et Abbatis sancti Anselmi de Urbe tum iura omnia ac 
privilegia, ei titulo adnexa, constent quoad vixerit, addita fa¬ 
cultate commorandi ubicumque maluerit ipse aut medicis visum 
erit; praeterea volumus, ut eidem Primati detur Coadiutor cum 
futura successione, qui, ad sancti Anselmi degens, omnia agat 
negotia quae Primatis sunt et collegio sancte regundo in primis 
consulat. 

Itaque, cum proximo mense maio sancti Benedicti crypta 
ad Montem Cassinum sit dedicanda, omnibus ac singulis Con¬ 
gregationum Praesidibus et Abbatibus, qui ex memoratis Apo- 
stolicis Litteris suffragii iure potiuntur, auctores sumus, ut, eam 
nacti occasionem qua nulla sane praeclarior, Romam conve¬ 
niant ad eligendum eiusmodi Coadiutorem, quem interim sim¬ 
plici Abbatis titulo honestabunt. 

Quae vero videmur opportune decrevisse ut dignitatem tue¬ 
remur cum dilecti filii Hildebrandi de Hemptinne, viri de Bene- 
dictinis atratis optime meriti, tum ipsius Ordinis qui Nobis uti¬ 
tur Patronis, confidimus fore ut ea Benedictini sodales religiose 
studioseque efficiant, ad communem Congregationum suarum 
utilitatem. 

Datum Romae apud sanctum Petrum, die xxv mensis ia- 
nuarii anno mcmxiii. Pontificatus Nostri decimo. 


PIUS PP. X. 



Acta Pii PP. X. 


147 


i ALLOCUTIO 

AD CHRISTIFIDELES, QUI OCCASIONE SOLLEMNIUM SAECULARIUM PACIS PER 
CONSTANTINIANUM EDICTUM ECCLESIAE PARTAE, ALMAM URBEM PERE¬ 
GRINI PETIERUNT, 

La vostra presenza, o figli diletti, Ci ricolma di grande leti- 
zia, perche se in ogni parte dei mondo cattolico si commemora 
la ricorrenza sedici volte centenaria dei riconoscimento e della 
tutela della liberta, che Gesu Cristo ha dato alia sua Chiesa, era 
ben giusto che a dar prova della loro esultanza e della loro devo- 
zione alia Cattedra di Pietro fossero fra i primi i non degeneri 
figli di coloro, che primi gustarono i frutti dell' Editto salu¬ 
tare. Facciamo pertanto con voi i Nostri rallegramenti, perche 
con questo atto dimostrate lo spirito da cui siete animati e 
il voto vostro che ritorni quel tempo in cui era concesso alia 
Chiesa di poter godere quella liberta, che le e necessaria per 
esercitare fruttuosamente il suo ministero a bene delle anime 
e della societa. Perche e ben doloroso che, mentre ringraziamo 
la divina Provvidenza per aver chiamato Costantino dalle te- 
nebre dei Gentilesimo onde erigesse templi ed altari a quella 
Religione, che i suoi antecessori per tre secoli tentarono stermi- 
nare, restituisse ai cristiani i beni usurpati, e desse al cristia- 
nesimo piena liberta religiosa: noi in tanto vantato progresso di 
civilta e in tanta luce di scienza dobbiamo per la Chiesa recla¬ 
mare indarno anche dai Governi cristiani quella liberta, che essi 
medesimi riconoscono, o dovrebbero riconoscere, necessaria alio 
svolgimento della sua azione soprannaturale sulla terra. 

La Chiesa, questa grande societa religiosa degli uomini, che 
vivono nella stessa fede e nello stesso amore sotto la guida su¬ 
prema dei Romano Pontefice, ha uno scopo superiore e bepi 
distinto da quello delle societa civili, che tendono a raggiungere 
quaggiu il benessere temporale, mentre essa ha di mira la per- 
fezione delle anime per 1'eternita. La Chiesa e un regno, che non 



148 Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 

conosce altro padrone che Dio ed ha una missione tanto alta, 
che sorpassa ogni limite, e forma di tutti i popoli d'ogni lingua 
e d'ogni nazione una sola famiglia; non si puo quindi nemmeno 
supporre che il regno delle anime sia soggetto a quello dei corpi, 
che 1'eternita divenga strumento dei tempo, che Dio stesso di- 
venga schiavo deH'uomo. 

Gesti Cristo infatti, il Figlio eterno dei Padre, cui fu dato 
ogni potere in cielo ed in terra, ha imposto ai primi ministri 
della Chiesa, gli Apostoli, questa missione : come mandd me il 
Padre, anch'io mando voi \ - Andate dunque; istruite tutte le 
genti, battezzandole nel Nome dei Padre e dei Figliuolo e dello 
Spirito Santo; insegnando loro di asservare tutto quello che vi 
ho comandato. Ed ecco ch'io sono con voi sino alia consuma- 
zione dei secoli ’. 

Dunque la Chiesa ha da Dio stesso la missione d'insegnare, 
e la sua parola deve pervenire alia conoscenza di tutti senza 
ostacoli che la arrestino, e senza imposizioni che la frenino. 
Poiche non disse Cristo : la vostra parola sia rivolta ai poveri, 
agli ignoranti, alie turbe ; ma a tutti senza distinzione, perche 
voi nelfordine spirituale siete superiori a tutte le sovranita 
della terra. La Chiesa ha la missione di governare le anime e 
di amministrare i Sacramenti; e quindi, come nessun altro per 
nessun motivo puo pretendere di penetrare nel Santuario, essa 
ha il dovere d'insorgere contro chiunque con arbitrarie inge- 
renze o ingiuste usurpazioni pretenda di invadere il suo campo. 

La Chiesa ha la missione d'insegnare 1'osservanza dei pre- 
cetti e di esortare alia pratica dei consigli evangelici, e guai 
a chiunque insegnasse il contrario, portando nella societa il 
disordine e la confusione. La Chiesa ha il diritto di posse¬ 
dere, perche e una societa di uomini e non di angeli, ed ha 
bisogno dei beni materiali ad essa pervenuti dalla pieta dei 
fedeli, e ne conserva il legittimo possesso per 1'adempimento dei 
suoi ministeri, per 1'esercizio esteriore dei culto, per la costru- 

1 IO AN. XX. 21 . 

: MATTH, XXVIII, 19-20. 



Acta Pii PP. X. 


149 


zlone dei templi, per le opere di carita, che le sono affidate e per 
vivere e perpetuarsi fino alia consumazione dei secoli. 

A E questi diritti sono cosi sacri che la Chiesa ha sentito sem- 
pre il dovere di sostenerli e difenderli, ben sapendo che, se ce- 
desse per poco alie pretensioni dei suoi nemici, verrebbe meno 
al mandato ricevuto dal Cielo e cadrebbe nella apostasia. Percio 
la storia ci segnala una serie di proteste e rivendicazioni fatte 
dalla Chiesa contro quanti volevano renderla schiava. La sua 
prima parola al Giudaismo, detta da Pietro e dagli altri Apo¬ 
stoli: Bisogna obbedire a Dio, piuttosto che agli nomini \ questa 
sublime parola fu ripetuta sempre dai loro successori e si ripe- 
tera fino alia fine dei mondo, fosse pure per confermarla con un 
battesimo di sangue. 

E di questo sono cosi persuasi i nostri stessi avversari, che 
ripetono a parole, esservi alfombra della loro bandiera ogni 
sorta di liberta; infatti pero la liberta, o meglio la licenza, e per 
tutti, ma noii la liberta per la Chiesa. Liberta per ognuno di pro- 
fessare il proprio culto, di manifestare i propri sistemi; ma non 
per il cattolico, come tale, che e fatto segno a persecuzioni e di- 
leggi, e non promosso, o privato di quegli oifici, a cui ha sacro 
diritto. Liberta d'insegnamento; ma soggetta al monopolio dei 
Governi, che permettono nelle scuole la propagazione e la di- 
fesa di ogni sistema e di ogni errore ; e proibiscono perfino ai 
bambini lo studio dei Catechismo. Liberta di stampa, e quindi 
liberta al giornalismo piu iroso d'insinuare in onta alie leggi 
altre forme di governo, di aizzare a sedizione le plebi, di fomen¬ 
tare odi e inimicizie, d'impedire cogli scioperi il benessere degli 
operai e la vita tranquilla dei cittadini, di vituperare le cose piu 
sacre e le persone piu venerande ; ma non al giornalismo cattolico, 
che difendendo i diritti della Chiesa e propugnando i principi 
della verita e della giustizia, dev'essere sorvegliato, richiamato 
al dovere e fatto segno a tutti come avverso alie libere istituzioni, 
e nemico della patria. A tutte le associazioni anche piu sovver- 


Act. v, °29. 



150 Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 

sive la liberta di pubbliche e clamorose dimostrazioni; male 
processioni cattoliche non escano dalle Chiese, perche provocano 
i partiti contrari, sconvolgono 1'ordine pubblico e disturbanos 
pacifici cittadini. Liberta di ministero per tutti, scismatici e dis¬ 
sidenti; ma pei cattolici solo allora che i ministri della Chiesa 
non abbiano nel paese, cui sono mandati, anche un solo pre- 
potente, il quale s'imponga al Governo, che ne impedisce l'in- 
gresso e 1'esercizio. Liberta di possesso per tutti; ma non per la 
Chiesa e per gli Ordini religiosi, i cui beni con arbitraria vio- 
lenza sono manomessi, convertiti e dati dai Governi alie laiche 
istituzioni. 

Questa, come voi ben conoscete, e la liberta di cui gode la 
Chiesa anche in paesi cattolici ! E quindi abbiamo ben ragione 
di consolarci con voi, che la reclamate lottando per essa nel 
campo di azione che vi e finora concesso. Coraggio adunque, 
o figli diletti; quanto piu la Chiesa e osteggiata da ogni parte, 
quanto piu le false massime delferrore e dei pervertimento mo¬ 
rale infettano 1'aria dei loro miasmi pestiferi, tanto maggiori 
meriti vi sara dato acquistare dinanzi a Dio, se farete ogni 
sforzo per evitare il contagio e non vi lascerete smuovere da 
alcune delle vostre convinzioni, rimanendo fedeli alia Chiesa. 

E con la vostra fermezza darete opera a ben fruttuoso aposto- 
lato, persuadendo avversari e dissidenti, che la liberta della 
Chiesa provvedera mirabilmente alia salute e alia tranquillita 
dei popoli, perche esercitando il magistero divinamente affida- 
tole, conservera intatti e in vigore i principi di verita e di giusti- 
zia, sui quali poggia ogni ordine e dai quali germogliano la pace, 
1'onesta ed ogni civile cultura. In questa lotta non potranno certo 
mancarvi difficolta, molestie e fatiche : guardatevi pero dai per- 
dervi di animo, perche vi sosterra nella pugna il Signore, ap- 
portandovi copioso soccorso di celesti favori. 

E di questi sia caparra la Benedizione Apostolica, che dal- 
1'intimo dei cuore impartiamo a voi e a tutti i cari vostri. - Bene- 
diciamo poi con tutte le indulgenze gli oggetti, che portate con 
voi, ed accordiamo ai Parroci e ai Superiori degli Istituti e ai 




Acta Pii PP. X. 


151 


Confessori delle Comunita Religiose la facolta d'impartire per 
una volta la Benedizione Apostolica, coliTndulgenza plenaria 
per tutti i confessati e comunicati. 

Benedictio Dei Omnipotentis Patris £g et Filii gg et Spiri¬ 
tus £j3 Sancti descendat super vos, et maneat semper. 


LITTERAE APOSTOLICAE. 

I. 

FACULTAS CELEBRANDI PONTIFICALE SACRUM AD ALTARIA PAPALIA, 

PIUS PP. X. 

Universis christifidelibus praesentes Litteras mspecturis salutem et 
apostolicam benedictionem. — Cum hoc anno ad celebrandam memo¬ 
riam centenarii reditus auspicati illius eventus per quem a Constantino 
imperatore Ecclesia Christi pace et libertate donata est, solemnes tum 
in universo orbe, tum in hac alma Urbe festivitates habendae sint, placet 
Nobis solemnibus his festis peculiare decus adiungere. Volumus idcirco, 
ut statis diebus nonnulli e venerabilibus Fratribus Nostris S. R. E. Car¬ 
dinalibus, pontificalia celebrent Sacra, ad maiora altaria Basilicarum 
Urbis. Ut autem id agere queant de pleno iure, apostolica Nostra aucto¬ 
ritate, praesentium vi, iisdem VV. FF. NN. S. R. E. Cardinalibus qui 
ad huiusmodi Sacra habenda designati erunt, licentiam concedimus atque 
impertimur, ex qua hoc anno ad altaria Papalia tum Archibasilicae Late¬ 
ranensis, tum patriarchalium Basilicarum Vaticanae, Ostiensis, Liberianae 
et sancti Laurentii extra moenia, iidem Cardinales Missam et alia Divina 
solemni ritu in Nostra absentia peragere licite possint ac valeant. Non 
obstantibus Nostris Constitutionibus et Ordinationibus apostolicis cete- 
risque contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die xxvn mar- 
tii MCMxiii, Pontificatus Nostri anno decimo. 


R. CARD. MERRY DEL VAL, 

a Secretis Status. 



152 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


IL 

FACULTAS ERIGENDI SOCIETATES TITULO DIVINI INFANTIS PRAGENSIS UBIQUE 

TERRARUM IN PERPETUUM. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Significat Nobis dilectus filius 
hodiernus Praepositus generalis Ordinis Carmelitarum Excalceatorura, 
tribus fere a saeculis, scilicet ab anno mdcxxviii in coenobio S. Mariae 
a Victoria, ipsius Ordinis, Pragae, fidelium venerationi propositam esse 
parvam divini Infantis statuam. Addit idem Praepositus fidelium pie¬ 
tatem erga puerum Iesum, vel a primis temporibus mirandum in modum 
ortam, indesinenter, ad praesens usque aevum, non modo perseverasse, 
sed in dies percrebuisse, et modo sub titulo divini Infantis Pragensis 
pluribus in Ecclesiis, potissimum Carmelitarum Ordinis coenobiis con¬ 
tinentibus, et dicata altaria, et canonice erecta Sodalitia reperiri; pas- 
simque per universum terrarum orbem divini ipsius Infantis Pragensis 
imagines ac numismata, impressaque per typos de eodem scripta diffundi. 
Cum vero haec devotio iure meritoque Carmelitarum Ordinis propria 
dici queat, in asceterio enim Pragensi opera religiosi viri Car melitae 
b. m. Cyrilli a Matre Dei originem duxit, ipsiusque devotionis actuosi 
sunt propagatores illius Ordinis alumni, quos unice fideles adeunt, ut 
vel inscriptionem in piam Unionem efnagitent, vel pietatis adminicula 
exquirant, vel ad altaria divini Infantis preces exhibendas curent, idcirco 
generalis idem Praepositus suppliciter a Nobis petit, ut peramplam ipsi 
veniam faciamus, ex qua tum in ecclesiis Ordinis, tum in aliis ubique 
terrarum sitis, piam sodalitatem a divino Infante Pragensi appellatam 
rite erigere valeat. Nos autem votis his annuentes, inspecto potissimum 
suffragio VV. FF. NN. S. R. E. Cardinalium Congregationi praepositorum 
Concilii Tridentini decretis interpretandis, apostolica Nostra auctoritate, 
praesentium: vi, perpetuumque in modum, nunc et in posterum exsistenti 
Praeposito generali religiosi Ordinis Carmelitarum Excalceatomm facul¬ 
tatem tribuimus, cuius vigore Sodalitatem sub titulo divini Infantis Pra¬ 
gensis, in qualibet tum eiusdem Ordinis, tum alia publica ecclesia, de 
respectivi Ordinarii consensu, ubique terrarum erigere possit ac valeat; 
servata tamen forma praescripta in Constitutione Clementis PP. VIII 
rec. me. Nostri decessoris, quae incipit Quaecumque, aliisque desuper 
editis apostolicis ordinationibus et gratis omnino. Haec concedimus et 
mandamus, decernentes praesentes Nostras Litteras firmas validas atque 
efficaces sernper exstare ac permanere, suosque plenos atque integros 



Acta Pii PP. X. 


153 


effectus sortiri, atque detinere, iilisque ad quos spectant sive spectare 
poterunt in posterum, plenissime suffragari; sicque rite iudicandum 
iugiter esse ac definiendum, irritumque et inane fieri, si secus super 
his a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive ignoranter attentari con¬ 
tigerit. Non obstantibus contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die xxx mar- 
tii MCMxnr, Pontificatus Nostri anno decimo. 


R. CARD. MERRY DEL VAL, 

a Secretis Status. 


EPISTOLA. 

AD VIRUM ILLUSTREM EMMANUELEM COMITEM DE TORRE DIAZ, PRAESIDEM 
VIRORUM COETUS MODERANDO OPERI « CATHOLIC SEAMEN'S HOME AND 
INSTITUTE » NUNCUPATO. 

Dilecte fili, salutem et apostolicam benedictionem. — In tanta tam 
laetabilique piorum operum varietate, quam nostris temporibus ubique 
in Ecclesia florere. Dei beneficio, cernimus, aegre admodum erat a Catho¬ 
licorum studiis catholicos praeteriri nautas, quorum quidem quo fre- 
quentiora aeternae salutis discrimina eo difficiliora religionis subsidia. 
Rem apprime utilem atque expetitam coetus cui praees aggressus est 
primus, idque, ut accepimus, tam sapienti consilio ut in aedibus, quas 
in celeberrima quaque maritima ora nauticis hominibus patere voluit, 
praesto petentibus sit sacerdotalis ministerii copia et nihil desit eorum 
quibus, qui conveniunt, a pravorum consuetudine arceantur et honeste 
animos queant relaxare. Cuiusmodi providentiae genus ad alliciendum 
et ad largiora impertienda Christianae caritatis beneficia valet plurimum, 
si qui praesunt alacri prudentique caritate urgeantur. 

Id futurum confidimus. In praesens postulat officium ut, gratulantes 
tam amantem fratrum voluntatem, meritam iis impertiamus laudem, qui 
in coetum numerantur quem supra memoravimus, quique rei adeo salu¬ 
tiferae instituendae provehendaeque auctores tecum una adiutoresque 
fuerunt. Pergant hi omnes, hortamur, ingenium suum suamque operam 
in idem conferre; munerum divinorum id profecto singulis ubertatem 
conciliabit. Conciliet ea interim apostolica benedictio quam tibi, dilecte 
fili, atque illis omnibus peramanter in Domino impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxix martii mcmxhi, Pontificatus 
Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 



154 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Ujficiale. 


SUPREMA S. CONGREGATIO S. OFFICII 

(SECTIO DE INDULGENTIIS) 


I. 

DECRETUM. 

CONCEDITUR INDULGENTIA RECITANTIBUS PIAM PRECATIONEM AD UBERIOREM 

FRUCTUM SS. MISSIONUM IMPLORANDUM. 

Die 27 februarii 1913. 

Ssmus Dnus noster, Dnus Pius div. prov. Pp. X, in audientia 
R. P. D. Adsessori S. Officii impertita, precibus Superioris provinciae 
Belgicae Congregationis Ssmi Redemptoris benigne annuens. Indulgen¬ 
tiam trecentorum dierum, etiam animabus in Purgatorio degentibus adpli- 
cabilem, semel in die ab omnibus christifidelibus lucrandam, qui in locis 
ubi proxime habendae iam per parochos praenuntiatae sunt Missiones, 
antequam eaedem incipiantur, infrascriptam precationem corde saltem 
contrito recitaverint, clementer elargitus est. Praesenti in perpetuum 
valituro, absque ulla Brevis expeditione. Contrariis quibuscumque non 
obstantibus. 

« Tres Saint Redempteur, 6 lesus, notre Maitre et notre Roi, c'est 
a votre divin Cceur, ocean d'amour et de bonte, que nous devons le 
bienfait inappreciable d'une Mission. 

« Touche de compassion a la vue de nos miseres et du malheur 
eternel qui nous menaee, vous avez resolu de nous sauver. 

« Les missionnaires qui vont venir a nous sont vos envoyes : c'est 
de votre part qu'ils nous dispenseront le pain de la divine parole, et 
nous apporteront la joie du pardon. 

« Faites, 6 Seigneur, que, fideles a votre grace, nous repondions 
avec empressement aux prevenances de votre misericorde. 

« Que la predication de votre eternelle verite eclaire vivement nos 
esprits et touche profondement nos cceurs, afin que nous comprenions 
nos egarements et en fassions une sincere penitence. 

« Aux pauvres ames plongees dans les tenebres de 1'ignorance et 
de 1'erreur, accordez les lumieres de la foi. A ceux qui vous ont con- 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


155 


triste par une vie cTiniquites, accordez la grace d'une vraie conversion. 
Aux tiedes accordez la ferveur; aux justes le progres dans la vertu. 

« Envoyez a tous votre Saint-Esprit et la face de cette paroisse sera 
renouvelee. 

« Et vous, 6 Marie, Vierge immaculee et Mere du Perpetuel Secours, 
vous etes le refuge et 1'avocate des pauvres pecheurs. Plus on est cou- 
pable, plus on a des., titres a votre devoument. C'est pourquoi nous 
osons en toute confiance implorer votre puissante et maternelle pro- 
tection. Notre salut est entre vos mains, plaidez notre cause et inter- 
cedez pour nous aupres de votre divin B'ils. 

« Saint iV., Patron de la paroisse de N., priez pour nous durant les 
jours benis de la Mission. Ainsi soit-il ». 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. ©S. 


f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 


II. 

DECRETUM. 

CONCEDUNTUR INDULGENTIAE PRO PIIS EXERCITIIS MENSE AUGUSTO IN HONO¬ 
REM IMMACULATI CORDIS B. M. V. PERAGENDIS. 

Die 13 martii 1913. 

Quum pluribus in locis invaluerit iam usus dicandi mensem augu¬ 
stum honori et venerationi Immaculati Cordis B. M. V, eodem modo ac 
alii menses ipsimet colendae Deiparae consecrantur; ut in dies magis 
ac magis propagetur pius mos praedictus, ac fideles magis ad eandem 
devotionem alliciantur, enixe supplicatum est, ut omnibus fidelibus Chri¬ 
stianis, qui sive publice sive privatim singulis mensis augusti diebus 
in honorem Immaculati Cordis B. M. V. aliquas preces fuderint, seu alia 
pietatis exercitia peregerint, sanctissimus D. N. Pius Pp. X aliquot Indul¬ 
gentias concedere dignaretur. Sanctitas vero Sua, per facultates infra- 
scripto Cardinali supremae S. Congregationis S. Officii Secretario imper¬ 
titas, benigne has preces suscepit, ac sequentes Indulgentias, defunctis 
quoque applicabiles, elargitus est: Indulgentiam trecentorum dierum, 
singulis praedicti mensis diebus, si corde saltem contriti christifideles, 
quae supra dicta sunt, pia opera exercuerint; Indulgentiam plenariam 
semel eo mense lucrandam, si praeterea ad sacramenta Confessionis et 



156 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Ssmae Eucharistiae devote accesserint, aliquam ecclesiam vel publicum 
sacellum visitaverint, et ad mentem Summi Pontificis oraverint. Prae¬ 
senti in perpetuum valituro, absque ulla Brevis expeditione. Contrariis 
quibus cumque non obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. ©S. 

f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 


S. CONGREGATIO DE RELIGIOSIS 

VERSIO AUTHENTICA 

DECRETI DE MONIALIUM ET SORORUM CONFESSIONIBUS 


I. 

DECRETO 

SULLE CONFESSIONI DI MONACHE E DI SUORE. 

Poiche molte leggi sono state, a seconda dei bisogni e delle circo- 
stanze, pubblicate finora, per regolare le confessioni sacramentali delle 
Monache e delle Suore, ora e sembrato utile di ordinarie e raccoglierle 
tutte con qualche modificazione in un sol Decreto dei seguente tenore : 

1. A ciascuna comunita tanto di Monache che di Suore si asse- 
gnera di regola un solo confessore ordinario; salvo che per il gran 
numero delle Religiose, o per altro giusto motivo, non sia necessario 
assegnarne due, o piu. 

% II confessore ordinario non dovra per regola rimanere in officio 
piu di tre anni. II Vescovo o 1'Ordinario potra tuttavia confermarlo pel 
secondo, o anche pel terzo triennio: 

a) se, pel difetto di sacerdoti idonei a tale officio non potra prov- 
vedere altrimenti ; o 

b) se la maggioranza delle Religiose, computate anche quelle che 
in altri casi non hanno diritto al voto, si trovera d'accordo per via di 



S. Congregatio de Religiosis. 


157 


votazione segreta nel chiederne la conferma; purche peraltro alie dis- 
senzienti, quando queste lo desiderino, si provveda in qualche altro 
modo. 

3. Piu volte all'anno si dia a ciascuna comunita religiosa un con¬ 
fessore straordinario, al quale tutte le Religiose dovranno presentarsi, 
almeno per riceverne la benedizione. 

4. Per ciascuna casa religiosa dovranno deputarsi dall' Ordinario 
alcuni sacerdoti, che le Religiose possano chiamare con facilita nei casi 
particolari per confessarsi. 

5. Quando si dia il caso che qualche Religiosa, a quiete della sua 
coscienza, o a suo maggior profitto nelPesercizio della perfezione, domandi 
qualche speciale confessore o direttore spirituale, le si dovra facilmente 
concedere dalPOrdinario; il quale tuttavia invigilera perche da tale con¬ 
cessione non nascano abusi; che se nascera qualche abuso, dovra pro¬ 
curare con prudenza e cautela di eliminarlo, salva sempre la liberta di 
coscienza. 

6. Se la casa religiosa sara soggetta ali' Ordinario dei luogo, sce- 
gliera questi i sacerdoti per 1'officio di confessore si ordinario che straor¬ 
dinario; ma se sara soggetta al Superiore Regolare, questi presentera 
i sacerdoti per 1'officio di confessore alPOrdinario, cui spetta il conce¬ 
dere loro la facolta di ascoltare le confessioni. 

7. AlFofficio di confessore, sia ordinario, sia straordinario, sia speciale, 
potranno deputarsi sacerdoti tanto dei clero secolare, quanto (coi per- 
messo dei loro superiori) dei clero regolare, purche peraltro non abbiano 
suile Religiose, per le quali sono deputati, potesta alcuna di foro esterno. 

8. Questi confessori dovranno avere compiti i 40 anni e distinguersi 
per integrita di vita e prudenza; ma 1'Ordinario per giusto motivo e 
sotto la responsabilita della sua coscienza, potra deputare a questo 
officio, anche sacerdoti che non abbiano raggiunto quest'eta, purche 
sempre si distinguano per siffatte doti di spirito. 

9. Il confessore ordinario non potra essere nominato straordinario, 
ne, salvo i casi contemplati nell'art. % essere confermato come ordinario 
nella medesima comunita, se non dopo un anno dallo spirare dei suo 
officio. Lo straordinario pero potra deputarsi anche immediatamente 
alfofficio di confessore ordinario. 

10. Ogni confessore di Monache o di Suore dovra guardarsi bene 
dalLingerirsi nel governo sia interno che esterno della comunita. 

11. Dandosi il caso che qualche Religiosa domandi un confessore 
straordinario, a nessuna delle Superiore sara lecito ne da se, ne per 
mezzo di altri, ne direttamente, ne indirettamente ricercare le ragioni 



158 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


delia domanda, opporsi alia domanda con parole o con fatti, ovvero 
addimostrare in qualsivoglia modo di tolerare cio di mal animo; che se 
qualche Superiora manchera su questo punto, dovra essere la prima 
volta ammonita dal proprio Ordinario; e, mancando la seconda volta, 
dovra essere dal medesimo deposta, dopo udita pero la S. Congrega- 
zione dei Religiosi. 

12. E vietato alie Religiose di pariare fra loro delia confessione delle 
consorelle e di muovere censure a carico di quelle che si confessino 
non dal confessore deputato, ma da un altro; in caso di trasgressione 
dovranno essere punite dalla Superiora, o dalPOrdinario. 

13. Quando i confessori speciali chiamati ad un monastero o ad una 
casa religiosa, s'avvedano che le Religiose che loro si presentano, non 
abbiano un giusto motivo di necessita o di utilita spirituale, le conge- 
dino con prudenza. Tutte le Religiose poi restano avvisate che delia 
facolta loro concessa di domandare un confessore speciale, si avvalgano 
avendo solo in mira, non motivi umani, ma il proprio bene spirituale 
ed il maggior progresso nelle virtu religiose. 

14. Ogni volta che le Monache o le Suore si trovino per qualsi¬ 
voglia motivo fuori delia propria casa, e loro permesso di confessarsi 
in qualunque chiesa od oratorio, anche semipublico, e da qualsiasi con¬ 
fessore approvato per l'uno e 1'altro sesso. La Superiora non puo proi- 
birlo, ne fare su cio alcuna inquisizione, neppure indirettamente; ne le 
Religiose £on tenute punto a riferire alia Superiora alcun che »= questo 
riguardo. 

15. Ogni Monaca o Religiosa nel caso di grave infermita, anche se 
questa non presenti pericolo di morte, potra far chiamare qualunque 
sacerdote approvato per le confessioni, e confessarsi da lui tutte le volte 
che le piacera, durante la gravita delia malattia. 

16. Questo Decreto dovra osservarsi da tutte le famiglie religiose 
femminili tanto di voti solenni che di voti semplici, dalle Oblate e dalle 
altre pie comunita, che non emettono voti, anche se 1'Istituto sia sol- 
tanto diocesano. Obbliga ancora quelle comunita, che sono soggette alia 
giurisdizione di un Prelato Regolare, e se questi non curasse la fedele 
osservanza dei presente Decreto, dovra curarla il Vescovo o 1'Ordinario 
dei luogo come Delegato delia S. Sede. 

17. Dovra questo Decreto essere aggiunto alie regole e costituzioni 
di ogni Religioso Istituto, e leggersi in lingua volgare una volta alPanno 
pubblicamente in Capitolo alia presenza di tutte le Religiose. 

Pertanto la Santita di N. S. Pio X, udito il parere degli eminen- 
tissimi Padri Cardinali delia S. Congregazione dei Religiosi, riuniti in 



S. Congregatio de Religiosis. 


159 


plenario Congresso tenuto in Vaticano il giorno 31 gennaio 1913, dietro 
relazione dei sottoscritto Segretario, si degno di approvare tale Decreto, 
e di confermarlo in ogni sua parte, comandando che si pubblicasse, 
perche venga in avvenire, da tutti coloro ai quali spetta, puntualmente 
osservato. < 

Nonostante qualsivoglia disposizione in contrario, anche meritevole 
di speciale e singolare menzione. 

Dato in Roma, dalla Segreteria della S. Congregazione dei Religiosi, 
il giorno 3 dei mese di febbraio delFanno 1913. 

Fr. G. C. card. vives, Prefetto. 

L. & S. 

f Donato Arciv. di Efeso, Segretario. 


II. 

DECRET 

SUR LES CONFESSIONS DES MONIALES ET DES SCEURS. 

Comme jusqu'a ce jour, de nombreuses lois ont ete promulguees 
pour regler, d'apres leur objet et les circonstances, les confessions sacra- 
mentelles des Moniales et des Sceurs, il a paru bon, apres les avoir en 
partie modifiees et logiquement coordonnees, de les reunir en un Decret, 
dont voici la teneur: 

I. Chaque communaute de Moniales et de Sceurs, aura, en regie 
generale, un seul confesseur ordinaire, a moins que le grand nombre 
des Sceurs ou quelque autre juste motif n'oblige a en donner un second 
ou meme plusieurs autres. 

II. Le confesseur ordinaire, en regie generale, n'exercera pas cette 
charge au dela de trois ans. Neanmoins 1'Eveque ou 1'Ordinaire pourra 
le confirmer pour un second et meme pour un troisieme triennat: 

a) si par suite de la penurie de pretres aptes a ce ministere, il 
ne peut y pourvoir autrement, ou 

b) si la majorite des Religieuses, en y comprenant celles qui dans 
les autres affaires n'ont pas droit de vote, s'entendent en scrutin secret, 
pour demander la confirmation de ce confesseur. Mais pour celles qui 
sont d'un avis oppose, on devra, si elles le desirent, y pourvoir d'une 
autre maniere. 



160 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


III. Plusieurs fois par an, on donnera a chaque communaute reli- 
gieuse un confesseur extraordinaire, a qui toutes les Religieuses devront 
se presenter, au moins pour recevoir sa benediction. 

IV. L'Ordinaire designera pour chaque maison religieuse quelques 
pretres que les Religieuses dans des eas particuliers puissent facilement 
appeler pour entendre leurs confessions. 

V. Si, pour la paix de son ame ou pour un plus grand progres 
dans les voies de Dieu, quelque Religieuse demande un confesseur spe- 
cial, ou directeur spirituel, 1'Ordinaire le lui accordera sans difficulte; 
mais il veillera a ce que cette concession n'entraine pas d'abus et il 
ecartera avec sagesse et prudence ceux qui se presenteraient, tout en 
sauvegardant la liberte de conscience. 

VI. Si la maison des Religieuses est soumise a 1'Ordinaire du lieu, 
c'est celui-ci qui choisit les confesseurs ordinaires et extraordinaires; 
que si elle est soumise a un Superieur Regulier, celui-ci devra proposer 
les pretres pour 1'office de confesseur a 1'Ordinaire du lieu, a qui 
appartient de donner le pouvoir d'entendre les confessions. 

VIL La charge de confesseur ordinaire, ou extraordinaire, ou special, 
peut etre confiee soit a des pretres du clerge seculier, soit a des pretres 
du clerge regulier, avec la permission de leur superieur; pourvu tou- 
tefois, dans les deux cas, qu'ils n'aient au for externe aucun pouvoir 
sur ces Religieuses. 

VIII. Que ces confesseurs, qui devront avoir quarante ans revolus, 
se distinguent par 1'integrite de leur vie et par leur prudence; neanmoins, 
1'Ordinaire pourra, pour un motif legitime et sous sa responsabilite, 
choisir des pretres plus jeunes, pourvu qu'ils aient a un haut degre 
les vertus indiquees. 

IX. Un confesseur ordinaire ne peut etre designe comme confesseur 
extraordinaire, ni, en dehors des cas enumeres a 1'article II, etre de 
nouveau choisi comme ordinaire dans la meme communaute, avant 
une annee revolue apres 1'expiration de sa charge. Le confesseur extraor¬ 
dinaire peut etre choisi immediatement comme ordinaire. 

X. Tous les confesseurs, soit de Moniales, soit de Sceurs, se garde- 
ront bien de s'immiscer dans le gouvernement soit exterieur soit inte- 
rieur de la communaute. 

XI. Si une Religieuse demande un confesseur extraordinaire, aucune 
Superieure n'a le droit d'en rechercher le motif, ni par elle-meme, ni 
par d'autres, ni directement, ni indirectement; elle ne peut s'opposer, 
ni par les paroles ni par les actes, a cette demande, et ne doit eh 
aucune maniere temoigner qu'elle en eprouve de la peine. Au cas ou 



S. Congregatio de Religiosis. 


161 


elle agirait ainsi, que son Ordinaire propre lui adresse une monition, 
et si elle venait a retomber dans cette faute, il la deposera, apres avoir 
auparavant pris conseil de la S. Congregation des Religieux. 

XII. Que les Religieuses ne parient jamais entre elles des confes- 
sions de leurs compagnes; qu'elles ne se permettent pas de critiquer 
celles qui se confessent a un autre que le confesseur designe; autre- 
ment, qu'elles soient punies par leur Superieure ou par 1'Ordinaire. 

XIII. Si les confesseurs speciaux appeles dans le monastere ou dans 
la maison religieuse, constataient qu'aucun juste motif de necessite ou 
d'utilite spirituelle ne legitime la demarche des Religieuses, iis les con- 
gedieront avec prudence. On avertit aussi les Religieuses de n'user de 
cette permission de demander un confesseur special, que pour le bien 
spirituel et le plus grand progres dans les vertus religieuses, faisant 
abstraction de toute consideration humaine. 

XIV. Les Moniales ou les Sceurs qui pour une raison quelconque 
se trouvent hors de leur couvent, peuvent dans n'importe quelle eglise 
ou oratoire, meme semi-public, se confesser a tout pretre approuve pour 
l'un et 1'autre sexe. La Superieure ne peut ni 1'empecher, ni faire sur 
ce point aucune enquete, meme indirecte, et les Religieuses ne sont pas 
tenues de lui en parier. 

XV. En cas de maladie grave, bien qu'il n'y ait pas danger de mort, 
les Moniales et toutes Religieuses peuvent appeler n'importe quel pretre 
approuve, et, tant que dure la gravite de leur etat, se confesser a lui 
aussi souvent qu'elles le voudront. 

XVI. Ce Decret devra etre observe par toutes les Congregations reli¬ 
gieuses de femmes, tant a vceux solennels qu'a vceux simples, par les 
Oblates et les autres pieuses communautes qui ne sont liees par aucun 
vceu, ne fussent-elles que des Instituts diocesains. II oblige aussi les 
Communautes soumises a un Prelat regulier, et si celui-ci ne veille pas 
a 1'exacte observance de ce Decret, LEveque ou 1'Ordinaire du lieu y 
pourvoira comme delegue du Siege Apostolique. 

XVII. Ce Decret sera ajoute aux Regles et Constitutions de chaque 
famille religieuse, et lu publiquement en langue vulgaire au Chapitre de 
toutes les Religieuses une fois par an. 

C'est pourquoi les eminentissimes PP. Cardinaux de la S. Congre¬ 
gation des Religieux, ayant donne leur suffrage dans 1'assemblee ple- 
niere tenue au Vatican le 31 janvier 1913, notre T. S. Pere le Pape 
Pie X, sur le rapport du Secretaire soussigne, a daigne approuver et 
confirmer entierement ce Decret, prescrivant de le publier, et ordonnant 
a tous les interesses de 1'observer fidelement a Pavenir. 

ACTA, vol. T, n. 6. — 16-4-913. " li 



m 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Nonobstant toutes choses contraires, meme dignes de mention spe¬ 
ciale et particuliere. 

Donne a Rome, de la Secretairerie de la S. Congregation des Reli- 
gieux, le 3 fevrier 1913. 

Fr. j. C. card. vives, Prefet. 

L. * S. 

f Donatus, Arch. d'Ephese, Secretaire. 


S. CONGREGATIO RITUUM 

PARISIEN. 

BEATIFICATIONIS ET CANONIZATIONIS VEN. SERVAE DEI MARIAE TERESIAE 
DUBOUCHE, FUNDATRICIS CONGREGATIONIS SORORUM AB ADORATIONE 
REPARATRICE. 

Montis Albani, die 2 maii anni 1809, ex honestis coniugibus orta 
est Theodolinda Dubouche. Anno 1816, in domo educationis et doctri¬ 
nae nobilium puellarum Aurelianensis civitatis, litteris bonisque artibus 
ac moribus instituenda collocatur. Triennio exacto in paternam domum 
revocata, ob frequentes conversationes cum extraneis,; spectaculis aliis¬ 
que mundanis vanitatibus aliquantulum indulsit. Verum gravi morbo 
afflicta, quum convaluisset, tutum animae §uae asylum penes Carmeli- 
tanam familiam habere sategit. Anno 1848, quum ob Gallicas rei publi¬ 
cae perturbationes, ibi degere non posset, in saeculo manens, piam asso¬ 
ciationem puellarum precibus, praecipue coram sanctissimo Sacramento, 
aliisque expiationis operibus intentam collegit, ad iniurias Deo inlatas 
reparandas. Paulo post, hoc incoeptum op.us perficiendo, religiosam insti¬ 
tuit Sororum familiam cui nomen ab Adoratione Reparatrice indidit, ab 
apostolica Sede die 15 iulii anni 1865 recognitam et approbatam, in qua, 
mutato nomine, Maria Teresia nuncupata est. Ibi iugiter perseverans, 
anno 1863 mense iulio, letali morbo vexata, eoque ingravescente Eccle¬ 
siae sacramentis refecta ac roborata, die 30 augusti, inter dilectas filias 
ac sorores pie obiit. Virtutum opinio quam Dei Famula vivens sibi 
acquisierat, post eius obitum magis in dies invalescens, archiepiscopali 



S. Congregatio Bituum. 


163 


Curiae Parisiensi causam dedit, ut super ea Inquisitio Ordinaria Infor- 
mativa conficeretur. Hisce actis processualibus expletis et ad sacram 
Rituum Congregationem delatis, servato iuris ordine, quum, peracta 
revisione scriptorum ipsius Dei Famulae, nihil obstet quominus ad 
ulteriora procedi possit, instante R. P. D. Raphaele M. Virili, episcopo 
tit. Troadensi, huius Causae postulatore, attentis obsequentibus litteris 
de eiusmodi Causa introducenda ad beatissimum Patrem Pium X missis 
ab augustis Imperatorum aut Regum familiis; enixisque postulationi¬ 
bus quorundam Emorum S. R. E. Cardinalium, complurium Rmorum 
Sacrorum Antistitum, ex utroque clero, aliorumque virorum ecclesiastica 
vel civili dignitate praestantium, necnon communitatum religiosarum 
una cum Sorore Teresia Maria a S. Corde Iesu, moderatrice generali 
Sororum ab Adoratione Reparatrice, Emus ac Rinus Dnus cardinalis 
Iosephus Calasanctius Vives y Tuto, eiusdem Causae Ponens seu Relator, 
in Ordinariis sacrorum Rituum Congregationis comitiis subsignata die 
ad Vaticanum coadunatis, sequens dubium discutiendum proposuit: An 
signanda sit Commissio introductionis Causae, in casu et ad effectum 
de quo agitur? Et Emi ac Rmi Patres sacris tuendis Ritibus praepo¬ 
siti, post relationem ipsius Emi Ponentis, audito R. P. D. Alexandro 
"Verde, S. Fidei Promotore, omnibusque sedulo discussis ac perpensis, 
rescribendum censuerunt : Affirmative seu signandam esse Commissionem, 
si Sanctissimo placuerit. Die 4 martii 1913. 

Facta postmodum de his sanctissimo Domino nostro Pio Papae X 
per infrascriptum Cardinalem sacrae Rituum Congregationi Praefectum 
relatione. Sanctitas Sua, Rescriptum eiusdem sacrae Congregationis ratum 
habens, propria manu signare dignata est Commissionem Introductionis 
Causae beatificationis et canonizationis Ven. Servae Dei Mariae Teresiae 
Dubouche, fundatricis congregationis Sororum ab Adoratione Repara¬ 
trice, die 18 martii 1913. 


Fr. S. card. martinelli. Praefectus. 

L. S. 


f Petrus La Fontaine, Episc. Charystien., Secretorius. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA ROMANA ROTA 

ARGENTI NEN. 


NULLITATIS MATRIMONII {W A RT HE R - VIE K EB S HEIM E R ). 

Pio PP. X feliciter regnante, Pontificatus Dominationis Suae anno 
nono, die 10 iulii 1912, BR. PP. DD. Fridericus Cattani, Ponens, Antonius 
Perathoner et Iosephus Alberti, Auditores de turno, in causa Argentinen. - 
Nullitatis matrimonii (instantepro appellatione adversus sententiam Curiae 
Argentinensis, diei 13 novembris 1909, defensore matrimonii ex officio) inter 
Aemiliam Warther, repraesentatam per legitimum procuratorem advoca¬ 
tum Ioachim Antonelli-Costaggini, et Fridericum Wiekersheimer, contuma¬ 
cem, interveniente et disceptante in causa vinculi defensore ex officio apud 
hoc S. Tribunal; sequentem definitivam tulerunt sententiam. 

Aemilia Warther, nata die 28 augusti 1878, Daileunden in urbe, quum 
in loco Bischleim, prope urbem Argentinensem, una cum matre mora-* 
retur, ibi Fridericum Wiekersheimer novit, virum protestanticae sectae 
addictum ac moribus pessimum. Quamvis Aemilia nullum erga eum 
foveret amorem, tamen propter nimiam suae familiae egestatem, sua¬ 
dente matre et sorore, ei se nupturam promisit, apposita conditione, ut 
matrimonium in templo catholico, coram suo parocho, celebraretur; quod 
ille promisit. Interim ab Aemilia dispensatio ab impedimento mixtae 
religionis petitur. Die vero pro civili contractu statuta, vertente anno 1899, 
Fridericus et Aemilia coram laico magistratu stiterunt, et iuxta legem 
adstipulati sunt. Postea apud sponsae matrem coenatum eunt, quae 
virum apertissime monet, non adhuc posse cum sua filia coire, quia 
matrimonium nondum celebrarunt; quare vir domum suam abiit. Die 
postera tamen rediit, ut Aemiliam secum duceret. Tunc Aemilia ei in 
memoriam revocavit, se velle coram suo parocho matrimonium in 
templo catholico celebrare. Fridericus e contra coram suo ministello, 
in lutherana ecclesia S. Aureliae, illud celebrare proposuit; renuit acer¬ 
rime Aemilia, et ideo utrinque dissensio exorta est, quae toto itinere 
perduravit, usque dum currus Griineberg pervenit, quem locum Fride¬ 
ricus incolebat, ubi nuptiale prandium paraverat. Aemilia moerens con¬ 
vivio consedit, adstantibus matre et sorore sua, necnon Friderici consan¬ 
guineis. At parum cum Friderico est locuta, et priusquam convivium ad 



S. Romana Rota. 


165 


finem adduceretur, ipsa e cubiculo discessit, et plorans aiebat, se nuptam 
Friderico non esse. Interim Fridericus, inebriatus, Aemiliam minis impe- 
tiit. Quibus tandem visis, mater sponsae, quae arbitrabatur et ipsa adhuc 
matrimonium non esse celebratum, iussit eam omni pacto secum redire 
domum; at sponsus, ira pessima plenus, minas sponsae intulit, se con¬ 
vivas omnes occisurum si ipsa eum desereret; quibus minis exterritae, 
mulieres sponsam manere suaserunt, non ita tamen ut cum ebrio viro 
cubaret, sed ut ira eiusdem sedaretur; mox, quia infectum matrimonium 
putabatur, die sequenti, in maternam domum rediret. Sponsa igitur, ma¬ 
gis quam oportebat, a marito abhorrere coepit, illamque noctem, fratriae in 
cubiculo degit: atque mane sequenti ad maternam domum rediit. Rursus 
vero sequenti die, in materna domo disputationes innovatae sunt. Mater 
enim iterum pertimuit, ne maritus, licet pessimus, in tanta domus ege¬ 
state aufugeret: et insuper ne minor quoque filia, maioris natae scandalum 
renovaret (maritum enim ista deseruerat) et futurum contractum sper¬ 
neret. Quare, quamvis illa obtestaretur passim, nullo se vinculo marito 
adhuc constringi, mater sperare non destitit, fore tandem ut pervicacitas 
viri vinceretur et hic quomodocumque ad matrimonium catholico ritu 
ineundum adduceretur. Post triduum igitur, hac suadente spe, viro sese 
sponsam concessit. At pro ea spe, quam mater conceperat, vinculum ca¬ 
tholico ritu firmandi, supremam iniuriam filia suscepit. Vix enim post 
triduum, ad medicum confugere eam oportuit, qui eam invenit, primo 
sane accubitu, pessima tabe a viro contaminatam. Suasit igitur, ut ab 
eo discederet et divortium postularet. Morbus pessimus legitima civilibus 
iudicibus visa est divortii declarandi ratio, deinde post fere decennium 
et postquam Aemilia iam cum alio viro se vinculo civili obstrinxerat, 
causa ad Curiae episcopalis Argentinen. tribunal delata est, ubi est 
pronuntiatam: « Matrimonium ab Aemilia Warther initum cum Fride- 
« rico Wiekersheimer nullum esse et invalidum ex capite defectus con- 
« sensus requisiti ». Cum autem ab ea sententia sacri vinculi adsertor 
appellationem de iure interposuerit, nunc causa ad nostrum venit Tri¬ 
bunal, sub dubio: An constet de nullitate matrimonii in casu. 


Ratio dubitandi in hac causa praesertim in eo consistit, quod cum 
in Argentinensi dioecesi caput Tametsi, sacri Tridentini Concilii, num- 
quam fuerit publicatum, dirimens impedimentum clandestinitatis inibi 
non viget, ita ut contractus, etiam civilis, verum et validum matrimonium 
constituere possit. Nec per se validitati officit falsa coniugum suppositio, 
quod aliquod exstet impedimentum dirimens, si hic error concomitans 
sit, scilicet voluntatem non determinet ad contrahendum, sed eam 



168 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


comitetur et, facta ab eo praecisione, idest eo tempestive detecto, actus 
nihilominus celebratus fuisset; et insuper, quia inter sponsos copula 
intervenit, quae si maritali affectu posita est, iure ipso naturae matri¬ 
monium perficit. At quoad primum, prae oculis haberi oportet, matri¬ 
monium, utpote contractum, mutuo consensu effici. Omnis enim con¬ 
tractus in tantum valet, in quantum contrahentes se obligare voluerunt. 
Ideo doctores in hoc omnes conveniunt, quod, si contrahentes matri¬ 
monium, vel etiam una pars, in locis ubi clandestinitatis dirimens impe¬ 
dimentum non viget, non aliud in matrimonio civili facere voluerunt 
quam civilem caeremoniam, Christianum matrimonium nullimode con¬ 
trahatur. Etsi autem inibi haec civilis caeremonia praesumptionem in 
favorem veri matrimonii constituat, praesumptio ista iuris tantum est, 
et ideo contrariam admittit probationem. Cum haec in comperto apud 
omnes doctores sint, unum vel alterum textum ex eis decerptum addu¬ 
cere sufficiat. Ita ex.gr. D'Annibale: « ...Quamobrem, si ubi matrimo- 
« nium valide contrahitur sine parocho et testibus, sponsi civile matri- 
« monium contrahant, et alter ex eis intendat civilem dumtaxat., ritum 
« peragere (quod est praesumendum, quia matrimonium graviter illi— 
« citum foret) hoc ne intelligi quidem potest » (Summ. Th. Mor., vol. III, 
De Matrim., n. 443,1). Item Gasparri: « ... error circa validitatem matri- 
« monii verificatur si utraque vel alterutra pars putat obstare aliquod 
« impedimentum dirimens, et matrimonium esse irritum, dum nullum 
« obstat impedimentum, et matrimonium per se valet... Si contrahens 
« intendit, quantum in se est, verum matrimonium, consensus adest.,. 
« si non intendit verum matrimonium, sed potius concubinatum, cae- 
« remoniam mere civilem, sponsalia, etc., consensus deest, et ideo matri- 
« monium est nullum, etsi impedimentum dirimens fuerit putativum 
« tantum » (T. C, De Matrim., vol. II, 904-906). Eadem habet Wernz: 
« Si sponsi catholici cum acatholicis baptizatis contrahentes alicubi legi 
« Ne temere (nec Tridentinae) non sunt adstricti, in mere civili matri- 
« monii celebratione, etsi illicitum, tamen validum ineunt matrimonium, 
« dummodo intentionem habeant vere contrahendi matrimonium, neque 
« aliud obstet impedimentum canonicum; at si civilem tantum velint 
« performare caeremoniam, quam ex ipsorum intentione sequatur in 
« ecclesia coram ministro cultus, verus contractus matrimonialis religiose 
« celebratus, omni valore caret matrimonium civile. Quare in his locis 
« talia matrimonia civilia nequaquam valida sunt propter formam legemque 
« civilem servatam, neque absolute et simpliciter, sed cum clausula: Dum- 
« modo constet de mutuo eorum consensu (cfr. S. C. Inq., 6 sept. 1876) i. e. 
« coniugum ad tramites antiqui iuris Decretalium » (Ius. Decret., tit. IV, 



S. Romana Rota. 


167 


tit. 3, n. 207). Et alio in loco: « Denique error iuris de valore matrimonii 
« haberi potest, si unus vel uterque sponsus falso existimat suis nuptiis 
«valide celebrandis obstare impedimentum dirimens. Quo in casu si 
« partes contrahentes consensum praestare volunt quantum possunt 
«(ut communiter praesumitur), matrimonium est validum; secus, si 
« solummodo intendunt concubinatum vel meram caeremoniam civilem, 
« indubitanter est nullum et irritum. Nam, in priore suppositione, verus 
« adest consensus, cuius efficaciae obiective impedimentum non obstat, 
« in altera consensus in verum matrimonium plane deest » (Ibi, tit. IV, 
n. 228 in fine). Nec dicendum, contrahentes, si assensum ad verum 
matrimonium non praebuerint, mendacium dixisse, quia verbis a magi¬ 
stratu civili prolatis assensi sunt, quae matrimonium significabant. 
« Nam (ut bene notat Rosset I. C, n. 231 et seq., cum Secretario S. C. G. 
« in Disceptat., anno 1879) verba et signa, quae sic coacti compelluntur 
« adhibere, directa sunt ad significandum obsequium erga legem civilem 
« et ad satisfaciendum eius praecepto, ut matrimonium verum, iam con- 
« tractum vel deinde contrahendum, non debitis privetur civilibus effe- 
« ctibus. Talis significatio verborum ac signorum determinatur, sive ex 
« sensu Ecclesiae, iuxta cuius leges intendunt contrahere, sive ex com- 
« muni fidelium usu et opinione, sive ex natura actus, prout licite fieri 
« potest. Quapropter non sunt idonea ad naturaliter significandum con- 
« sensum internum contrahendi de praesenti, quia, urgente necessitate, 
« ad alium finem tendunt ac recte in eo consistunt, quoad eos etiam, sane 
« plurimos, qui nullum tunc matrimonium peragere volunt » (Cf. quoque 
S. C. G. in c. Olmucen., 7 ianuarii 1899; Leitner I. G., p. 123, 632 sq.). 
Doctrinis, quas supra retulimus, minime contradicit Instructio S. G. de 
Prop. Fide ad vicar. apost. Gonstantinopolitanum, 1 oct. 1785; ibi enim 
dicitur, valida esse matrimonia Christianorum coram iudice turcico cele¬ 
brata, si contrahentes, quamvis reputent hoc non sufficere validitati matri¬ 
monii, tamen si scirent sufficientiam huius sui actus ad effectum ineundi 
verum coniugium, omnino vellent hoc inire. Etenim uti Instructio habet: 
« ...secondo le circostanze dei caso proposto, non puo dubitarsi dei 
« vero, legittimo, interno e reciproco consenso dei contraenti ». 

Investiganda igitur est in singulis casibus contrahentium voluntas, 
a qua tota quaestio validitatis matrimonii pendet; ideo attente inspi- 
ciantur oportet omnes tum loci, tum temporis, tum personarum circum¬ 
stantiae, quia, ut bene ait Gasparri (1. n. 906), magis hic de facto 
quam de iure agitur. In primis uti certum habendum est, quod igno¬ 
rantia quae non tantum concomitanter se habet ad actum, sed se habet 
causaliter ad id quod fit, omnino tollit voluntarium, quia cum voluntas 



168 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


sit facultas caeca, ab intellectu dependet, unde effatum: nil volitum, 
quin praecognitum. Quae doctrina a iure romano consecrata est ; ubi 
habetur: * In id autem quod ignoratur, nec ullus actus nec consensus 
« ullus tendere potest » (L. non idcirco 4 Cod. de Iur. et fact. ignoran¬ 
tia). Si igitur prudenter iudicare possumus, Aemiliam nullimode scivisse 
coram laico magistratu se verum matrimonium posse celebrare, hoc 
infectum esse merito suspicari debemus. Quod autem illa revera igno¬ 
raverit, primum colligere possumus a communi in his regionibus 
catholicorum opinione circa matrimonia coram iudice laico celebrata. 
Etenim in tota Germania a catholicis civile coniugium pro mera tantum 
caeremonia habetur, quae coram Deo et Ecclesia nullatenus verum 
matrimonium efficit (Archiv. F. R. Kirchenrecht, vol. 33, pag. 192 sq.). Ad 
hanc sane opinionem efformandam non parum contribuerunt instru¬ 
ctiones episcoporum illius regionis, qui, ad praecavenda mala quae a 
civili matrimonio oriri possunt, solliciti fuerunt ad fideles suos inonen- 
dos, civile coniugium esse institutionem reipublicae, quae parit tantum 
effectus civiles ; proindeque a fidelibus nunquam ipsum esse habendum 
ut validum et verum matrimonium (Cfr. Instructiones episcopi Vratisla- 
vien., archiepiscopi Colonien., et Card. Kopp archiepiscopi Breslavien., 
citat, in sententia Argentinen. coram Heiner, Acta Apostolicae Sedis, 
31 maii 1912). Quin imo haec doctrina traditur et docetur per totam Ger¬ 
maniam, ipsa romana ecclesia adprobante. Nam in catechismis Germa¬ 
nicis, interrogationi « Quomodo contrahitur matrimonium? » responde¬ 
tur: « Solum coram parocho et testibus », etc. H. S. O. in Colonien, 
coram Heiner (mense maio 1910) admisit « concludi posse saltem in Ger- 
« mania maxima ex parte catholicos, cum matrimonium civile ineant, 
« meram caeremoniam, non verum matrimonium intendere, consen- 
« sumque maritalem in actu civili non dare ». Et iterum in sententia 
Argentinen. (23 februarii 1912): « Opinio... catholicorum in Germania 
« de matrimonio civili de facto est talis, ut in communi eius invali- 
« ditas praesumenda sit, praesertim si in viris catholicis alia indicia et 
« probationes, v. g. iuramentum, accedant, quibus illa praesumptio con- 
« firmetur ». Eadem opinio, quae est apud Germaniae catholicos, erat 
etiam tum Aemiliae, tum eius matris. Iam in libello accusatorio Aemilia 
enarravit: « Je n'avais pas 1'intention de contracter un mariage valide 
« par un simple mariage civil, parce que je considere uniquement un 
« mariage valide devant Dieu, lors qu'il est contracte a 1'Eglise. Du 
«reste, Frederic Wiekersheimer m'avait promis avant le mariage, de 
« faire benir notre mariage a 1'eglise catholique; mais, peu avant le 
« mariage civil, il exigea que de mon cote je consentisse a nous marier 



S. Romana Rota. 


169 


« au temple protestant, ee que je refusai absolument ». Et iudici inter¬ 
roganti ipsa, sub iuramenti fide, respondit: « Je ne savais absolument 
« pas ce que c'etait se marier. Je croyais qu'apres je pourrais retourner 
« aupres de ma mere. J'etais bien impertinente, il est vrai, mais en 
« cette matiere, ignorante ». Cum autem iudex sciscitaretur: « Vous 
« etes vous regardee validement mariee devant Dieu et devant 1'Eglise, 
«apres avoir prononce votre "oui,, a la mairie?», ipsa ait:. « Non, 
« absolument non, et je pensais que je n'ai ete dans aucune eglise, 
« donc je ne suis pas mariee. Je ne savais pas qu'on pouvait avoir tant 
« de difficultes, sans cela, je ne me serais pas mariee une seconde 
« fois ». Hanc falsam opinionem Aemilia certe a sua matre accepit, 
quae pariter caeremoniam civilem nunquam apud catholicos verum 
matrimonium esse arbitrabatur. Hoc clare eruitur ex verbis quae ipsa 
Friderico Wiekersheimer dixit, in vespere ipso quo civile coniugium 
celebratum est: « Notre mere (testatur Regina Rohrbach, Aemiliae soror) 
« avant le mariage civil, ce vendredi soir, dit a Wiekersheimer, en pre- 
« sence d'autres personnes et d'Emilie: " Tu sais que tu ne peux pas 
« passer cette nuit ici, car, chez nous, on se croit marie seulement apres 
« qu'on a ete a 1'eglise „ ». Item testatur Aemilia: « Ma mere tenait abso- 
« lument a ce que^«DUS nous fassions marier a 1'eglise catholique ». 
Deinde: « Ma mere, au moment que je quittai Bischleim » (quando sci¬ 
licet Fridericus dixit Aemiliae se sistere parocho catholico nolle, sed 
suo lutherano ministro) « me dit: "Fais-toi seulement conduire au Grii- 
« neberg, pour que nous iTayons pas depense notre argent en vain. Le 
« soir nous rentrerons de nouveau „ ». At Aemilia non solum contrahere 
se posse verum matrimonium coram iudice laico nesciebat, imo pro certo 
habebat illud nullimode contraxisse, quod revera suadet eam noluisse. 
Hoc ipsa testatur iudici, qui ab ea quaesivit: « Avez-vous dit a quel- 

« qu'un que par le mariage civil vous ne vous regardiez pas mariee 

«validement? et a qui?». Ait enim: «Je 1'ai dit partout ainsi, a la 
«maison, a la table, en presence de ma soeur, de ma mere et de mon 
« beau-frere. Car je disais a ma soeur: " Je puis me marier a 1'eglise, 

« mais tu ne le peux pas „. Ma soeur, en effet, s'etait separee de son 

« mari, avec lequel elle s'etait mariee a 1'eglise. Je l'ai encore dit a' 
« d'autres, a chaque occasion, mais je ne sais plus precisement a 
« qui». Aemiliam vero existimasse validum coram laico magistratu nulli¬ 
mode se posse contrahere matrimonium et ideo noluisse, manifestius 
apparet ex his quae, sive ante, sive post civile coniugium, inter spon¬ 
sos evenerunt. Ideo ante civilem caeremoniam, pluries sponsi circa 
matrimonium religiosum inter sese contenderunt, at de caeremonia 



170 


Acta, Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


civili nunquam. Ergo dicendum est quod illud, non istam, utpote verum 
matrimonium existimarent. Item post civilem caeremoniam contendere 
perrexerunt, eo quia Aemilia coram suo parocho sistere volebat, Fride- 
ricus autem coram suo ministello. Haec non modo Aemilia, sed testes 
una voce affirmant, scilicet Ludovicus Rohrbach, Aemiliae levir, et Regina, 
Ludovici coniux Aemiliaeque soror, uterque de scientia propria; Hugo 
d'Alheimer, eiusque uxor Iosepha Fritz, iuxta ea quae audierunt ab 
ipsa Aemilia, tempore tamen non suspecto. Fridericus reapse ante matri¬ 
monium Aemiliae promiserat, se illud coram parocho catholico celebra¬ 
turum. En quomodo ipsa hanc rem enarrat: « Tout d'abord, Wiekershei- 
« mer m'avait promis de nous marier a 1'eglise catholique, mais cela 
« lui paraissait trop long, a cause de la dispense. Je lui disais : " Si tu 
« ne vas pas a 1'eglise catholique, je ne vais non plus au temple pro- 
« testant „. Trois jours avant le mariage, il commenda a hesiter, parce 
« que cela durait trop longtemps. Fe cure catholique de Bischleim 
« disait qu'il ne pouvait pas aller plus vite... 

« Vendredi soir, le jour du mariage civil, Wiekersheimer m'annonga 
« que nous nous marierions au temple protestant de Sainte-Aurelie. II 
« pronon£a ces paroles : " Parce que ton calotin ne voulait pas te 

« marier, nous irons a notre cure „ ... Je repondis; " Je n'y vais pas „. 
« Fe lendemain, samedi matin, il vint pour me chercher. Je iTetais pas 
« encore habillee; de degout je dechirai le voile. En route, il me pria 
« toujours d'aller avec lui au temple Ste-Aurelie. Je ne voulais rien en 
« savoir, et lui dis : " Si la voiture s'arretait devant Ste-Aurelie, je me 
« sauverai „. Ainsi nous passames devant Ste-Aurelie ». Haec quoque a 
Fudovico Rohrbach, eius leviro, et a Regina, Aemiliae sorore, confir¬ 
mantur. Ille enim iudici interroganti « Pourquoi n'ait-elle pas ete mariee 
« a 1'eglise? », respondit: « Fe mariage civil eut lieu vendredi a 6 h. du 
« soir, a Bischleim. De la Emilie retourna chez sa mere, lui chez ses 
«parents. Fe lendemain matin, la voiture prit chaque partie dans sa 
« demeure respective. Vendredi soir apres le mariage civil, Emilie me dit 
« que le lendemain elle serait cherchee pour etre conduite et mariee a 
« 1'eglise catholique. Nous devions nous trouver chez Vogel aubergiste a 
« 1'angle de la Weifsturmstrasse. Je remarquai la que entre les maries il 
« s'etait produit un differend, qu'ils ne s'entendaient pas, mais je ne m'en 
« occupais nullement. Apres, notre voiture me conduisit avec ma femme 
« au Griineberg ». Sed clarius Regina: « ... eile (Aemilia) vint un jour et 
« me dit qu'elle ne voulait plus de lui. Je lui fis la remarque que s'il 
«ne voulait pas se marier a 1'eglise catholique, elle devait le lacher. 
« Elle revint apres et me dit: " Reine, maintenant il veut se marier a 



S. Bomana Bota. 


171 


« 1'eglise catholique „ ». Et postea: « Vendredi soir, apres le mariage 
« civil, les deux fiances ont soupe chez notre mere. Wiekersheimer, qui 
« huit jours auparavant avait promis de se marier a 1'eglise catholique, 
« declara qu'il se marierait le lendemain a 1'eglise catholique de Bisch- 
« leim... Samedi matin, j'etais encore chez ma mere. Wiekersheimer vint 
« alors pour chercher Emilie, et il dit: " Nous allons maintenant a 
« 1'eglise protestante, mes parents le desirent „. Emilie repondit: "Non, 
«nous irons a 1'eglise catholique,,... Et moi je dis a Wiekersheimer: 
« " Tu as promis de te marier a 1'eglise catholique „. Emilie declara que 
« si Wiekersheimer n'allait pas a 1'eglise catholique, elle, de son cote, ne 
« se marierait pas a 1'eglise protestante ». 

Postquam ergo Fridericus fidem Aemiliae datam, matrimonii in 
templo catholico celebrandi, prodidit, dissensiones atque rixae inter eos 
exortae sunt, ut modo ex narratione testium Ludovici et Reginae audivi¬ 
mus, quae postea magis magisque creverunt in ipso nuptiarum convivio. 
Cum iudex ab Aemilia quaesivisset, « Gomment avez-vous passe le jour 
« des noces? », en quomodo ea respondit: « A table je ne m'entretenais 
« pas avec lui. Je lui parlais peu. Je restai a table jusqu'a la fin du repas, 
«jusqu'ace que la querelle commendant au sujet de limonade et de rhum, 
« je sortis. D'Alheimer vint tout a coup dans la cour et me dit, queje ne 
« devais pas-rentrer, que Wiekersheimer me tuerait. J'entrai, neanmoins. 
« Je voulais aussi rentrer avec ma mere a la maison. Wiekersheimer 
« mena 5 a que si je le quittais, il tirerait sur toute 1'assistance. Sur quoi 
« ma mere me dit de rester. Je passais la nuit chez sa sceur Sophie, 
« dans la chambre de devant. Le lendemain je me rendis avec lui en 
« voiture a Bischleim, ou nous restames environ 3 jours. C'est seule- 
« ment lundi que je couchai avec lui, cela environ 3 jours. De la, je me 
« rendis avec lui dans la Itadelgasse, ou j'avais pris un logement garni. 
« D'ici environ 3 jours apres, sur le conseil du medecin, je le quittai 
« pour retourner a la maison chez ma mere ». Quae ab eius sororis 
testimonio confirmantur: « Lejour apres le mariage civil, samedi, pen- 
« dant le repas de noces, apres qu'elle eut a peine mange un peu de 
« soupe et de viande, elle se leva de table et se mit a pleurer. Et quand 
« elle revint, elle me dit: "Ce n’est pas un mariage: je ne suis pas 
« mariee, parce que je n’ai pas ete a 1’eglise catholique. „ Elle dit la meme 
« chose deja samedi matin, avant de 'quitter la maison de la mere, depuis 
«elle me 1 ’a souvent repete, meme pendant le peu de temps que les 
« deux demeurerent ensemble ». Tandem quamvis Aemilia se Friderici 
uxorem non reputaret, eumque minime amaret, cum illo tamen, triduo 
post, ex suasione matris, ad habitandum ivit. En quomodo ipsa rem 



172 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


enarrat: « Ma mere m'y engageait, parce qu'elle ne voulait pas avoir 
« une seconde fois la douleur, que moi, comme mon autre sceur, je me 
« sauve de mon mari. Meme si je n'etais pas tombee malade, je ne 
« serais pas restee. Je serais peut-etre restee un peu plus longtemps. Ma 
«mere insistait a ce que je devais faire un essai avec mon mari; on 
«pourrait avancer apres». Iudex autem eam interrogavit: «Avez-vous 
«accompli 1'acte conjugal?», elle repondit: « Oui, j' e t a i s bien forcee 
« de le faire ». At neque ex hoc altero capite matrimonium exstare dicen¬ 
dum est. Scilicet putandum non est, Aemilia m deinde per copulam affectu 
maritali positam, sanavisse ex parte sua defectum consensus et ideo 
matrimonium instaurasse, non tantum quia hoc fieri posse illa nesciebat, 
sed praecipue quia hoc facere absolute nolebat: et ideo, etiam quando 
cum Friderico habitabat, dicere perrexit, se non esse veram Friderici 
uxorem, quia coram proprio parocho non nupserat. Hoc testantur 
(praeter Reginam eius sororem, ut supra vidimus in ultimis verbis ex 
eius testimonio relatis) coniuges Hugo D'Alheimer et Iosepha Fritz, cum 
quibus Aemilia loquebatur, dum adhuc cum Friderico morabatur, et 
ideo tempore non suspecto. Hugo iudici interroganti, « Vous a-t-elle dit 
« qu'elle etait mariee seulement civilement, et qu'elle ne considerait pas 
« ce mariage comme valide et indissoluble devant Dieu? » respondit : 
« Oui, elle adit cela; c'est pour cela qu'ils n'ont pas ete maries catho- 
« liquement, parce que le mari voulait du mariage protestant, et elle 
« du mariage catholique. J'ai entendu cela plusieurs fois ». Item Iosepha 
Fritz eidem interrogationi respondit: « Elle me le disait souvent et apres 
« le mariage qu'elle n’etait pas mariee. Elle me le disait souvent et apres 
« le mariage civil et cela parce qu'elle n'etait pas mariee a 1'eglise 
« catholique ». Expressius autem ipsa Aemilia iudici, qui ab ea quae¬ 
sivit, « Ne seriez-vous pas restee avec Wiekersheimer, s'il vous avait 
« traitee dignement? », respondit: « Malgre cela, non. Je ne voulais pas 
« de lui. Quand meme ma mere ne m'eut pas cherchee, je 1'aurais 
« quitte». Et iterum: « Pourquoi, le premier soir, n'avez-vous pas coha- 
« bite avec Wiekersheimer? Pourquoi etes-vous allee apres chez-lui? », 
et ipsa: « Parce que je ne 1'aimais pas. Rien ne m'interessait, apres je 
« me rendis chez Wiekersheimer sur les engagements de ma mere ». 

Concludendum igitur, copulam affectu maritali non fuisse ab Aemilia 
positam, et ideo non effecisse verum matrimonium, iuxta illud: « Con- 
« sensus, non concubitus, matrimonium efficit ». 

Quibus omnibus consideratis et sedulo perpensis. Christi nomine 
invocato. Nos infrascripti Auditores, pro tribunali sedentes et solum 



S. Bomana Bota. 


173 


Deum prae oculis habentes, decernimus, declaramus et sententiamus: 
Constare de nullitate matrimonii inter Aemiliam Warther et Fridericum 
Wiekersheimer ob defectum consensus; et sic proposito dubio respon¬ 
demus. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri. 
bunaliumfad quos spectat, ut exsecutioni mandent hanc nostram defi¬ 
nitivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam 
ss. canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, de reform., Cone. Trid., 
iis adhibitis exsecutivis et coercitivis mediis, quae magis efficacia et 
opportuna pro rerum adiunctis extitura sint. 

Romae, 22 iulii 1912. 

Fridericus Cattani, Tonem. 

Antonius Perathoner. 

Iosephus Alberti. 

Sae. Tani, Not. S. B. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

S. CONGREGAZIONE DEI RITI. 

CONGREGAZIONE ORDINARIA PARTICOLARE. 

II giorno 1 aprile 1913, nel palazzo apostolico Vaticano fu tenuta la 
Congregazione Ordinaria Particolare dei sacri Riti, nella quale furono sotto- 
poste al giudizio degli Emi e Rmi signori Cardinali componenti la medesima, 
le seguenti Cause: 

1° Intorno alia validita dei Processi Apostolici ed Ordinari costruiti 
per la Causa di beatificazione o dichiarazione di martirio dei Venerabili Servi 
di Dio Apollinare de Almeida, vescovo di Nicea, Giacinto Franceschi, Francesco 
Rodrlguez, Abramo de Georgiis, Gaspare Paez, Giovanni Pereira, Ludovico 
Caldeira, Brunone Bruni e Gundislavo Sylveira, sacerdoti della Compagnia 
di Gesti. 

2° Intorno alia validita dei Processi Apostolici ed Ordinari costruiti 
nella Curia di Brescia per la Causa di beatificazione e canonizzazione della 



174 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Venerabile Serva di Dio Vincenza Gerosa, confondatrice delPIstituto delle 
Suore della Carita in Luere, diocesi di Brescia. 

3° Intorno alia validita ed al rilievo dei Processo Apostolico costurito 
nella Curia di Parigi sopra la fama della santita di vita, delle virtu e dei 
miracoli in genere dei Venerabile Servo di Dio Pietro Giuliano Eymard, sacer¬ 
dote fondatore della Congregazione dei Sacerdoti e delle Ancelle dei santis- 
simo Sacramento. 

4° Finalmente intorno al culto in ossequio ai Decreti di Urbano VIII, 
non mai prestato al Venerabile Servo di Dio Benvenuto Bambozzi, sacerdote 
professo delPOrdine dei Frati Minori Conventuali. 


CONGREGAZIONE ANTTPREP ARATORI A. 

II giorno 15 aprile 1913, presso 1'Emo e Rmo signor cardinale Domenico 
Ferrata, Ponente della Causa di canonizzazione della Beata Giovanna d'Are, 
vergine, detta la Pulcella d'Orleans, fu tenuta la Congregazione dei sacri Riti 
Antipreparatoria nella quale i Rmi Prelati Officiali ed i RR. Consultori teologi 
hanno discusso e dato il loro voto intorno a tre miracoli che si assicurano 
da Dio operati per intercessione della Beata medesima, i quali vengono pro- 
posti per la sua Canonizzazione. 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

7 aprile 1913. — L'Emo signor cardinale Basilio Pompilj, Vicario gene¬ 
rale di Sua Santita. 

— L' Eino signor cardinale Domenico Ferrata, Arciprete della patriarcale 
arcibasilica Lateranense. 

11 aprile. — Gli Emi signori cardinali Basilio Pompilj e Guglielmo van 
Rossum, membri della suprema sacra Congregazione dei S. Uffizio. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare. 

Assistente al Soglio Pontificio : 

28 marzo 1913. — Mons. Antonio Maria Jannotta, vescovo di Aquino, 
Sora e Pontecorvo. 



Diarium Romanae Curiae. 


175 


Protonotarii apostolici ad instar participantium : 

24 marzo 1913. — Mons. Francesco canonico Cherchi, vicario generale 
delkarchidiocesi di Oristano. 

16 marzo. — Mons. Carlo de Hackelberg, canonico della metropolitana 
di Vienna. 

— Mons. Giacomo Kapusta, decano della Cattedrale di Brirn. 

Prelati Domestici di S. S.: 

14 marzo 1913. — Mons. Pietro Carta, canonico della chiesa metropoli¬ 
tana d'Oristano. 

30 marzo. — Mons. Carlo Enrico Mackel, della diocesi di Newarck. 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di 8. S. : 

7 marzo 1913. — Mons. Michele Anzuoni, della diocesi di Lacedonia. 
— Mons. Domenico Monaco, della medesima diocesi. 

— Mons. Luigi Zefelippo, della medesima diocesi. 

13 marzo. — Mons. Giovanni Canonica, delFarchidiocesi di Torino. 

3 aprile. — Mons. Giovanni Battista Leitgeb, della diocesi di Seco via. 
7 aprile. — Mons. Isidro Horta, dell' archidiocesi di Marianna (Brasile). 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

L'Ordine della Milizia Aurata, detto dello Speron d'oro: 

3 aprile 1913. — A Sua Altezza serenissima il sig. Alberto Maria Giu- 
seppe Massimiliano Lamoral, principe di Thurn e Taxis e duca di Worth e 
Donanstauf. 

La Commenda con placca deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

19 marzo 1913. — AI Sig. Ladislao nobile de Fedorowicz-Jakowski, ciam- 
bellano e consigliere aulico nellTmpero Austro-Ungarico. 

La Commenda deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

19 marzo 1913. — AI Sig. barone Filippo Wambolt d'Umstadt, della 
archidiocesi di Vienna. 



176 Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


II Cavalierato delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

26 febbraio 1913. — AI Sig. Enrico van Thiel, della diocesi di Bois-le-Duc. 
18 marzo. — AI Sig. prof. Marco Venneri, della diocesi di Cariati. 

29 marzo. — AI Sig. Augusto Manfredini, direttore dei Credito Centrale 
dei Lazio. 

— AI Sig. Giuseppe Micheletti, incisore di S. S. 


NECROLOGIO. 


11 aprile 1913. — Mons. Giorgio de Lucchi, vescovo titolare di Emesa 



Annus V. - Vol. V. 


Die 30 Aprilis 1913. 


Num. 7. 


ACTA APOSTOLICAE SEDIS 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

EPISTOLAE. 

I. 

AD V. E. VINCENTIUM CARD. VANNUTELLI, QUEM PARISIOS, UT SAECULARIBUS 
SOLLEMNIBUS IN HONOREM FRIDERICI OZANAM HABENDIS PRAESIT,LEGATUM 
SUUM MITTIT, SUMMIS LAUDIBUS OZANAM EIUSQUE OPERAM PROSECUTUS. 

Venerabilis Frater noster, salutem et apostolicam benedictionem. — 
Quod propediem, exeunte saeculo ex quo Antonius Fridericus Oza- 
nam hanc lucem aspexit. Societas Vincentiana, ut accepimus, sollemni 
commemoratione celebrare virum parat, Nos equidem probamus vehe¬ 
menter tale propositum, libentissimeque facturi sumus, ut illa ipsa sol¬ 
lemnia Nostrae dignitatis accessione amplificemus. Etenim cum iustum 
arbitramur eius ornare nomen qui profecto in illustranda et scriptis et 
factis salutari virtute fidei catholicae aetatem omnem, heu non ita lon¬ 
gam, consumpsit, ut inter praeclaros Christianae sapientiae vindices 
ponatur; tum vero nolumus occasioni deesse, quae datur, testandae 
rursus propensissimae voluntatis Nostrae erga illud Opus quod confe- 
rentiarum dicitur, cuius hic iure primarius conditor habetur. Nam con¬ 
sociatio id genus - quae cum ad Christianam caritatem tota spectet, 
nomine patrocinioque recte utitur Vincentii a Paulo - quis non miretur 
quam brevi tempore quantaque cum utilitate communi se usque quaque 
propagarit? Vixdum eius hic noster cum paucis eiusdem animi virtu¬ 
tisque sodalibus semina iecerant, alte radices egit, atque opinione cele¬ 
rius tamquam in celsam arborem patulisque diffusam ramis excrevit; 
ut consentaneum ceteroqui erat ingenio nationis Gallicae, qua quidem ad 
Religionem promovendam nihil actuosius, aut uberius. Eademque nunc 


ACTA, vol. V, 11 . 7. — 30-4-913. 


13 



178 


Acta, Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


late per terrarum orbem magno est usui non solum multitudini ege¬ 
norum, quibus tum ad hanc vitam tum ad aeternam bona adiumenta 
suppeditat, verum etiam sociis ipsis, quos commode per varia Christianae 
misericordiae munia ad omnem sanctimoniam exercet. Haec reputan¬ 
tibus Nobis satis superque est causae, cur Nos in primis ista partici¬ 
pemus sollemnia, optemusque ut honoribus habendis mentissimo viro 
simul operis eius notitia apud homines atque studium crescat. Ac sane 
in tanta perturbatione rerum omnium, quantam vel doctrinarum fallacia 
vel cupiditatum licentia creat, optime civili societati consulatur, si, 
quotquot Christianam ipsius disciplinam curae habent, Ozanam et magi¬ 
strum sequantur et ducem. Itaque maiora semper a Deo Societati Vin- 
centianae incrementa precanda sunt,* ut saluberrima sui auctoris instituta 
longe lateque usque in ultimas oras possit extendere. Iam vero, cum in 
generali coetu quem apud summum Consilium delecti conferendarum 
habituri sunt Parisiis, velimus esse qui haec animi Nostri sensa exponat, 
nullum videmus aptiorem cui hoc mandemus officii, quam illum S. R. E. 
Cardinalem, qui vicesimum iam annum Societatis huius apud Apo- 
stolicam Sedem patronum agit, particeps studiorum eius coeptorumque 
fautor perdiligens. Quare te, venerabilis Frater Noster, Legatum Nostrum 
mittimus, qui, quae his litteris tibi significavimus, in eo coetu verbis 
Nostris exprimas. Idem generali Consilio ac ceteris, quos una conven¬ 
turos diximus, universis etiam, quos Societas Vincentiana vel habet 
sodales, vel iuvat pauperes, atque omnibus de clero populoque claris 
viris, quicumque ad haec sollemnia honestanda contulerint aliquid, apo- 
stolicam benedictionem, auspicem divinorum munerum, afferes; quam 
tibi primum, venerabilis Frater Noster, amantissime impertimus. 

Datum Romae apud sanctum Petrum, ipso die sollemni Paschae, 
anno mcmxiii. Pontificatus Nostri decimo. 

PIUS PP. X. 


II. 

AD RR. PP. DD. BERNARDUM HERRERA RESTREPO A R C HI E PIS C O PUM BOGOTENSEM 
CETEROSQUE A R C HIE PIS C OPO S ET EPISCOPOS REIPUBLIC AE COLUMBIANAE, 
GRATUS OB LITTERAS PIETATIS PLENAS, QUAS COMMUNITER MISERANT. 

Venerabiles Fratres, salutem et apostolicam benedictionem. — Gra¬ 
tias vobis ingentes agimus, ob communes litteras quas ex vestro sol¬ 
lemni coetu haud pridem ad Nos dedistis: valde enim Nos delectarunt. 



Acta Pii PP. X. 


179 


Siquidem non modo declarationem sane illustrem vestrae in Nos pie¬ 
tatis habebant, sed etiam quae de vestro pastorali studio erat Nobis 
opinio, eam praeclare confirmabant. Namque intelleximus omnia vos 
efficere diligenter, quae populorum vestrorum salus hoc tempore desi¬ 
derat. Quare gratulamur quoque vobis; petimusque a Deo ut vestrae 
diligentiae coepta gratiae suae muneribus adiuvet et foveat. Harum 
autem auspex sit apostolica benedictio, quam vobis, venerabiles Fratres, 
vestrisque gregibus amantissime impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxvi mensis martii mcmxiii. 
Pontificatus Nostri anno decimo. 

PIUS PP. X. 

III. 

AD R. P. D. GERMANUM BRETON, ANTISTITEM DOMUS PONTIFICIAE, RECTOREM 
TOLOSANAE STUDIORUM UNIVERSITATIS CATHOLICAE ; GAUDET DE ORDI¬ 
NATIONE STUDIORUM, LAUDAT INCREMENTA DISCIPLINAE PHILOSOPHICAE, 
CUPIT NUMERUM ALUMNORUM AUGERI. 

Dilecte Fili, salutem et apostolicam benedictionem. — Quae nuper 
de ista, quam regis. Universitate studiorum Nobis percupientibus renun¬ 
tiasti, - quod vel ad auctoritatem gravitatemque doctorum decurialium 
attinet, vel ad sanitatem doctrinarum quae ibi traduntur, vel ad disci¬ 
plinae sanctitatem qua omnes alumni, clerici maxime, gubernantur, - ea 
quidem iam scis pergrata Nobis accidisse. Sed tamen visum est Nobis 
hasce ad te dare litteras, ex quibus volumus appareat magni a Nobis 
fieri et operam tuam in hoc Instituto moderando et episcoporum provi¬ 
dentiam in tuendo. Illud autem praecipue gratum est, eos, te suadente, 
cogitare de augendis secundum vota Nostra magisteriis philosophiae, 
scilicet ut hoc graviorum studiorum genus, quo, tamquam fundamento, 
nituntur cetera, recte ac solide constituatur. Superest, ut cum Institutum 
optimorum abundet copia doctorum, floreat etiam numero, qui quidem 
nimis exiguus est, discipulorum: ita enim demum poterit uberes, qui 
exspectantur, in commune fructus afferre. Idque commode fiet, si epi¬ 
scopi patroni studeant duos tresve alumnos quotannis singuli istuc 
mittere, philosophia sacrisque disciplinis excolendos; quod ut faciant. 
Nos equidem valde optamus. In auspicium vero divinorum munerum 
atque in testimonium singularis benevolentiae Nostrae tibi, dilecte Fili, 
venerabilibus Fratribus quibus istud Athenaeum est curae, omnibusque 



180 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


eius et magistris et auditoribus, apostolicam benedictionem amantissime 
impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die n mensis aprilis mcmxiii. Pon¬ 
tificatus Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 

IV. 

AD V. E. DOMINICUM CARD. FERRATA, ARCHIPRESBYTERUM LATERANENSEM, QUEM 

RENUNTIAT LEGATUM SUUM AD CONVENTUM EUCHARISTICUM MELITENSEM. 

Dilecte Fili noster salutem et apostolicam benedictionem. — Inter 
publicas illustrioresque significationes Fidei, quas hoc anno per saecu¬ 
laria Gonstantiniana daturum est catholicum nomen. Conventus pro¬ 
fecto, indictus de more ad promovendum sanctissimae Eucharistiae 
cultum, facile eminebit; cui quidem ipsa solemnis commemoratio legi¬ 
timae vindicatae libertatis Ecclesiae lumen afferet, cuius libertatis prae¬ 
sens vivusque adest in Sacramento augusto divinus conditor. 

Ac locus huius habendi coetus apte admodum delectus est ocellus 
insularum, Melita; quae, quum populo latissime imperioso pareat, one¬ 
rariis aeratisque, omnes mundi oras peragrantibus, frequentari solet, 
quaeque, quum in gremio Mediterranei maris exstet, medium ferme 
obtinet veteris Orbis, cui Constantinus Magnus gloriam Crucis Christi 
victor demonstravit. 

Si nunquam igitur factum est, ut in celeberrimis conventibus eucha¬ 
risticis desiderantur qui Pontificis Maximi personam gereret, multo 
minus decet id fieri hoc anno in quem tam faustae memoriae incidit 
recordatio. Itaque visum est Nobis ad hoc munus te, dilecte Fili 
Noster, deligere, qui vel egregiis ornamentis animi et ingenii, vel gra¬ 
vissimis legationibus sancte nitideque gestis, vel etiam editis pietati 
fovendae scriptionibus valde Nobis commendaris. Eo vel magis quod ea 
ipsa loca non ita pridem, missus item a Nobis, adivisti, ut sacerrimo 
"Virginis Deiparae simulacro quod Conspicuae colitur, auream coronam 
imponeres; ac meminimus, in mandato efificiendo, et quam cumulate 
Nobis satisfeceris, et quanta incolarum tibi studia conciliaris. Quare ad 
Melitensem Conventum Eucharisticum te mittinxus, qui Nostro nomine 
ei praesideas. Legatumque Nostrum his te litteris renuntiamus. Iam 
de prospero eventu rei, cum alacritas et sollertia eorum qui Conventui 
apparando praesunt, tum fervor ac religio populi dubitare non sinit. 



Acta Pii PP. X. 


181 


Constat Melitenses, si qua in re, certe in professione et cultu catholicae 
fidei nemini cedere. Hanc enim Gentium Apostolus, quum a naufragio 
evasisset in insulam, liberali exceptus hospitio, eis attulit; hanc ipsam 
deinceps a maioribus traditam, in magna varietate fortunae constantis¬ 
sime retinuerunt. Atque huius fidei nullus locupletior testis, quam tu, 
dilecte Fili Noster, cui contigit eis quae diximus, sollemnibus Marianis 
non interesse solum, sed praeesse. Quod si communis Melitensium pietas 
praeclaros magnae Dei Matri tunc honores habuit, quales quantique 
futuri sunt qui Christo ipsi Deo tribuentur, certantibus cum ardore 
incolarum advenis, qui undique, ut affertur, Melitam confluent? Fore 
igitur hunc Conventum et piorum celebritate et caerimoniarum splen¬ 
dore memorabilem affirmare iam nunc sine ulla dubitatione licet. Eum- 
dem vero futurum, quod maius est, non modo popularibus, sed catho¬ 
licis late gentibus feracem optimorum fructuum, quis neget, praesertim 
si huc in primis communia consulta spectarint, ut Nostris de divina 
Eucharistia praescriptionibus vulgo sit obtemperatio diligentior? Omnino 
nihil est quod ad communem salutem pluris intersit, quam ut cari¬ 
tatem immensam Iesu Domini cum altius usque cognoscant homines, 
tum studiosius redament, tum vero usurpent fructuosius. Etenim humano 
generi, tanta vel maiorum mole vel bonorum veri nominis inopia labo¬ 
rant!, unus Ille mederi aut opitulari potest, qui suapte natura bonus 
et dives est; Is autem nusquam tam promptus, quam sub mysticis 
Eucharistiae latebris, adesse nobis, voluit et ad medendum et ad opitu¬ 
landum. 

Auspicem divinorum munerum ac testem singularis Nostrae bene¬ 
volentiae, accipe, dilecte Fili Noster, apostolicam benedictionem, quam 
tibi et omnibus qui Melitensem Conventum celebrabunt, amantissime 
impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die vm mensis aprilis mcmxiii, Pon¬ 
tificatus Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 



182 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


S. CONGREGATIO CONSISTORIALIS 


i. 

ERECTIONIS ARCHIDIOECESIS AC DIOECESIS. 

Ssmus D. N. Pius Pp. X decreto huius sacrae Congregationis Con- 
sistorialis diei 30 novembris 1912 dioecesim S. Alberti in duas partes 
divisit, atque in eius meridionali territorio novam ac distinctam dioe¬ 
cesim, Caigariensem denominandam, constituit, his circumscriptam limi¬ 
tibus: ad orientem confiniis civilibus provinciarum de Alberta et de 
Saskatchewan; ad meridiem divortio foederatos Americae Septentrio¬ 
nalis Status inter et Canadensem ditionem; ad occidentem limitibus 
provinciarum Columbiae Britannicae et de Alberta seu apice montium 
Saxozorum; ad septentrionem denique linea quae dividit civiles comi¬ 
tatus vulgo townsMps qui recensentur numeris XXX et XXXI. 

Dioecesim praeterea S. Alberti, limitibus praefatis coarctatam, eadem 
Sanctitas Sua a metropolitico iure ecclesiae S. Bonifacii subtraxit, et 
ad metropolitanae sedis dignitatem evexit, translata sede a civitate 
S. Alberti ad aliam vulgo Edmonton; unde in posterum dioecesis haec 
Edmontonensis vocabitur. 

Novam vero Caigariensem dioecesim simul ac vicariatus aposto- 
licos de Athabaska et de Mackenzie a metropolitico iure archidioecesis 
S. Bonifacii subtraxit ac in suffraganeas sedes attribuit metropolitanae 
ecclesiae Edmontonensi. 


IL 

ERECTIONIS DIGNITATIS DECANATUS. 

Item Ssmus D. N. Pius Pp. X decreto eiusdem sacrae Congrega¬ 
tionis diei 10 aprilis 1913, in cathedrali capitulo Blesensi unam capi- 
tularem dignitatem, cui Decanatus nomen inhaereat, instituit. 



S. Congregatio Consistorialis. 


183 


III. 

PROVISIO ECCLESIARUM. 

Successivis sacrae Congregationis Consistorialis decretis Ssmus D. 
N. Pius Pp. X has quae sequuntur ecclesias de proprio pastore pro¬ 
vidit, scilicet: 

4 martii 1913. — Metropolitanae ecclesiae Capuanae praefecit Rmum 
Ianuarium Cosenza, hactenus episcopum Casertanum. 

31 martii. — Titulari ecclesiae archiepiscopali Larissensi sac. Ca- 
rolum Montagnini, canonicum patriarchalis Basilicae Lateranensis et 
delegatum apostolicum in republica Columbiana. 

4 aprilis. — Cathedrali ecclesiae Corporis Christi sac. Paulum Nuss- 
baum, consultorem Congregationis a Passione D. N. I. C. in provincia 
Baltimorensi. 

— Cathedrali ecclesiae Calgariensi sac. Ioannem Thomam Me Nally, 
parochum in archidioecesi Ottaviensi. 

9 aprilis. — Metropolitanae ecclesiae Calaritanae sac. Franciscum 
Rossi* dioecesis Patavinae, vicarium generalem archidioecesis Perusinae. 

— Cathedrali ecclesiae Imolensi R. P. Paulinum a Cortona, in 
saeculo Ioannem Tribbioli, ordinis Minorum Capulatorum, secretarium 
generalem Curiae generalitiae eiusdem Ordinis. 


S. C. DE DISCIPLINA SACRAMENTORUM 

ROMANA ET ALIARUM. 

DUBIORUM SUPER MISSAE CELEBRATIONE IN ORATORIIS PRIVATIS. 

Postquam sanctissimus Dominus noster Pius Papa X, Motu Proprio 
«Supremi disciplinae» de diebus festis, die 2 iulii 1911 dato, festos dies 
ex Ecclesiae praecepto servandos imminuit, et sacra Rituum Congre¬ 
gatio Decretum Urbis et Orbis « Evulgato Motu Proprio » die 24 eiusdem 
mensis iulii edidit, sequentia dubia huic sacrae Congregationi de Sacra¬ 
mentis proposita sunt: 

I. An Missa in Oratoriis privatis prohibita sit diebus festis Comme¬ 
morationis solemnis S. Ioseph, Annuntiationis B. M. V., Commemora- 



184 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


tionis solemnis sanctissimi Corporis D. N. J. C. et in festo Patroni 
cuiusque loci, quum non sint de praecepto ; 

II. An prohibita censeatur in festo Ssmae Trinitatis, in Dominica 
infra Octavam Corporis Christi et in Dominica qua celebratur Nativitas 
S. Joannis Baptistae. 

Quibus dubiis eminentissimi ac reverendissimi huius sacrae Con¬ 
gregationis Cardinales, in plenario coetu die 4 mensis aprilis 1913 habito, 
responderunt: 

Negative ad utrumque. 

Hanc vero responsionem Sanctitas Sua in audientia ab infrascripto 
Secretario, die 5 eiusdem mensis aprilis habita, ratam habere et confir¬ 
mare dignata est. 

Datum Romae, e Secretaria sacrae Congregationis de Disciplina 
Sacramentorum, die 11 aprilis 1913. 

D. card. ferrata. Praefectus. 

Ph. Giustini, Secretarius. 


S. CONGREGATIO DE RELIGIOSIS 


DECRETUM. 

ADPROBATUR NOVA EDITIO CONSTITUTIONUM GENERALIUM ORDINIS FRATRUM 
MINORUM. 

Sanctissimus Dominus noster Pius divina providentia Papa X, Motu 
Proprio Quo magis diei 25 octobris 1911, decernere dignatus est, ut Con¬ 
stitutiones generales Ordinis Fratrum Minorum, a b. m. Leone Pp. XIII, 
per Decretum sacrae Congregationis Episcoporum et Regularium diei 
15 maii 1897 et per Suam apostolicam Constitutionem Felicitate quadam 
diei 4 octobris eiusdem anni, approbatae ac sancitae, de novo authen¬ 
tice ederentur, cum opportunis suppressionibus, additionibus et emenda¬ 
tionibus, ita ut hodiernis necessitatibus atque canonicis praescriptionibus 
plene responderent, speciali ad hoc ex selectis quibusdam eiusdem Ordinis 
Patribus instituta Commissione. 



S. Congregatio de Religiosis. 


185 


Quum vero huiusce novae editionis schema, a laudata pontificia 
Commissione exaratum et a Definitorio generali Ordinis revisum ac in 
nonnullis correctum, tres S. R. E. Cardinales a Sanctitate Sua designati 
sedulo expenderint, ubi opus erat emendaverint, ac demum probave¬ 
rint, Sanctitas Sua, in audientia die 4 currentis mensis martii infrascri- 
pto Cardinali S. Congregationis Negotiis sodalium Religiosorum praepo¬ 
sitae Praefecto concessa, novam Constitutionum generalium Ordinis 
Fratrum Minorum editionem, prouti iacet in exemplari quod in tabu¬ 
lario memoratae S. Congregationis asservatur, benigne approbavit et ab 
omnibus et singulis praefati Ordinis alumnis ubique terrarum fideliter 
servari mandavit. Apostolicis ac eiusdem Ordinis aliis Constitutionibus 
caeterisque in contrarium facientibus, etiam speciali et individua men¬ 
tione dignis, quibuscumque non obstantibus. 

Datum Romae die 27 martii 1913. 


L. $ S. 


Fr. J. C. card. vives. Praefectus. 

F. Cherubini, Subsecretariiis. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


i. 

NOMINATIO EPISCOPI. 

Brevi apostolico nominatus est: 

23 februarii 1913. — Episcopus titularis ecclesiae Leptimagnensis 
et Vicarius Apostolicus novi vicariatus Libyae, Rev. P. Ludovicus a 
Mazzano, in saeculo Ioannes Baptista Antomelli, ordinis Fratrum Mino¬ 
rum unionis Feonianae alumnus. 


II. 

CESSATIO AB OFFICIO. 

Ssmus Dominus noster Pius Papa X, in audientia die 3 aprilis 1913, 
benigne accepit renuntiationem R. P. D. Aemilii Allegeyen ab officio 
vicarii apostolici Zanzibariensis. 



186 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


S. CONGREGATIO RITUUM 


i. 


DELEGATIONIS APOSTOLICAE CANADENSIS. 


DUBIA DE DIEBUS IN QUIBUS INSTITUI POTEST CONSECRATIO EPISCOPORUM. 

Rmus Dnus Peregrinus Franciscus Stagni, ordinis Servorum beatae 
Mariae Virginis, atque in ditionibus Canadae et Terraenovae Delegatus 
Apostolicus, sacrae Rituum Congregationi ea quae sequuntur humiliter 
exposuit: 

In hisce regionibus mos invaluit habendi consecrationes novorum 
episcoporum aliqua die infra hebdomadam, potius quam die dominica, 
ea potissimum de causa invectus, ut ceteri episcopi et praesertim clerus 
dioecesanus facilius atque maiori numero ad sacram celebrationem pos¬ 
sint accedere. Iamvero, iuxta Pontificale Romanum, dies pro consecratione 
episcopali instituenda « debet esse Dominica, vel Natalitium Apostolo- 
« rum, vel etiam festiva, si Summus Pontifex hoc specialiter indulserit ». 
Nonnulla autem dubia circa huius praescriptionis interpretationem nata 
sunt, quae pro opportuna solutione hic subiiciuntur, videlicet: 

I. Quum Evangelistae in re liturgica Apostolis aequiparentur, quae¬ 
ritur utrum consecratio episcopalis possit fieri diebus natalitiis S. Lucae 
et S. Marci? 

II. Utrum fieri possit in festo S. Barnabae apostoli? 

III. Utrum speciale indultum Summi Pontificis requiratur ad con¬ 
secrationem episcopalem peragendam diebus festivis infra hebdomadam 

a) qui adhuc sunt de praecepto et proinde Dominicis aequiparantur, 

b) vel etiam qua olim erant de praecepto, sive in festis suppressis? 

Et sacra eadem Congregatio, audito etiam Commissionis Liturgicae 
suffragio, re sedulo perpensa, ita respondendum censuit: 

Ad I. et II. Negative. 

Ad III. Affirmative ad utrumque. 

Atque ita rescripsit ac declaravit. Die 4 aprilis 1913. 

Fr. S. card. martinelli, Praefectus. 

LJS. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charystien., Secretarius. 



S. Congregatio Bituum. 


187 


IL 

ORDINIS S. BENEDICTI 

CONGREGATIONIS HELVETICO-AMERICANAE. 

DUBIA. 

Rev. P. Gregorius Hiegle O. S. B. sacrae Rituum Congregationi 
sequentia dubia, pro opportuna solutione, humiliter exposuit; nimirum: 

I. In Congregatione Helvetico-Americana festum Reparationis iniu- 
riarum, celebratur sub ritu duplici II classis feria V post Dominicam 
Sexagesimae. In Missali autem Romano-Monastico, iuxta nonnullas edi¬ 
tiones anni 1891 et sequentiam, ad Missam de Reparatione iniuriarum etc. 
legitur haec rubrica: « Post Septuagesimam, omissis Alleluia et Versu 
«sequenti, et Sequentia, dicitur Tractus». Quod non consonat cum 
rubrica apposita in recentioribus exemplaribus eiusdem Missae die 
13 ianuarii 1909 approbatis a sacra Rituum Congregatione, ubi habe¬ 
tur: « Post Septuagesimam, dicto Graduali, statim additur Tractus, ut 
« infra, et deinde Sequentia, in cuius fine tunc non dicitur Alleluia ». 
Quae quum ita sint, circa eiusmodi Sequentia, quaeritur: Quid agen¬ 
dum in casu? 

II. Circa Cantorinum editionis Vaticanae « IX. toni Versiculi Bene¬ 
dicamus Domino », pag. 68, potestne tonus pro festis solemnibus, adhi¬ 
beri in festis duplicibus tum primae tum secundae classis, absque ulla 
differentia? 

Et sacra eadem Congregatio, audito etiam Commissionis Liturgicae 
voto, praepositae quaestioni ita respondendum censuit: 

Ad I. Asservetur Sequentia pro locis ubi fuit legitime concessa, 
quippe quae, ut patet ex festo Septem Dolorum in mense martio, non 
repugnat Tempori post Septuagesimam. 

Ad II. Affirmative iuxta normam quae in Graduali Romano traditur 
circa cantus Ordinarii Missarum. 

Atque ita rescripsit et declaravit. Die 4 aprilis 1913. 

Fr. S. card. martinelli. Praefectus. 


L. © S. 


f Petrus La Fontaine, Ep. Charystien., Secretorius. 



188 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA ROMANA ROTA 


i. 


MECHOACAN. 


crediti. 


Pio X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis Suae anno decimo, 
RR. PP. DD. Michael Lega, Decanus, Ponens, Ioseph Alberti et Petrus 
Rossetti, Auditores de turno, in causa Mechoacan. - Crediti, inter Dominas 
Carrasquedo et RR. PP. Augustinianos e S. Provincia Mechoacanen., 
illas repraesentatas per legitimum procuratorem advocatum Henricum 
Benvignati, istos vero per legitimum procuratorem advocatum Ambrosetti 
Thomam, die 4 ianuarii 1913, sequentem tulerunt sententiam. 


Creditum quod Angela et Maria Carrasquedo hodierna actione sibi 
vindicant adversus PP. Augustinianos e sacra provincia Mechoacanensi, 
originem habet ex contractu inito anno 1856 ab eorumdem remoto 
auctore Mucio Valdo vinos, quomdam professo in eadem Augustiniano- 
rum religione, a qua legitimo saecularizationis decreto, anno 1844, egres¬ 
sus est. Hic die 12 aprilis 1856 latifundium a S. Monica, a PP. Augu- 
stinianis obtinuit in locationem ad 9 annos, pacta annua mercede 
11 millia scutatorum, adiecta praeterea lege, locationis contractum vim 
habere a die 1 ianuarii eiusdem anni. Quia vero idem fundus locatus 
iam fuerat pluribus conductoribus, conventum fuit, novum conductorem 
a die 1 ianuarii 1856 exacturum esse omnes locationum mercedes, quin 
tamen ipse pro eodem anno vel annuas praestationes augere posset, aut 
conductores mutare. In eodem autem contractu relatum est, conducto¬ 
rem seu Mucium Valdovinos solvisse scutata 22 millia correspondentia 
duabus annuis praestationibus debitis vi locationis. 

Pro solemnitatibus requisitis in eiusmodi contractibus de rebus 
ecclesiasticis alienandis, hoc tantum cautum est: Priorem provincialem 
in hoc ineundo pacto usum fuisse « delle piu ampie facolta che gli sono 
«state concesse», interea vero, duobus mensibus post initum hunc 
contractum, seu die 25 iunii 1856, inita est lex nuncupata « Legge di 
ammortizzazione », vi cuius religiosis familiis facultas auferebatur iuri- 
dica civilis possidendi, administrandi aut acquirendi bona immobilia. 



S. Romana Rota. 


189 


ipsis tantummodo relicta domorum, quae immediate et directe inservie¬ 
bant ipsi institutioni, possessione. Propter hanc legem, die 15 sept. 1856 
inter Vicarium provincialem, patrem Vincentium Contreras et Dnum 
Mucium Valdovinos, inita est nova conventio, vi cuius hic « non con- 
« venendogli, per giusta ragione, continuare nelPaffitto della tenuta di 
« S. Monica », rescindit, dissolvit iam initam locationem ; sed non revocat 
praestationem pridem factam, scutatorum 22 millia; imo eamdem ratam 
habet et confirmat intendens « di accomodarsi colla riferita provincia e 
« se per caso questo non potesse verificarsi, perseguira giudizialmente 
« i proventi della tenuta di S. Monica, al quale scopo chiede si faccia 
« formale ipoteca ». Vicarius vero provinciae annuit intentioni Much 
Valdovinos, declarans cum eodem conventionem faciendam esse pro 
dimittenda praefata summa, concludens: « Restando ipotecati i proventi 
« della tenuta di S. Monica nel caso che quella convenzione non si 
« verificasse ». 

Videtur, in exsecutionem huius conventionis, die 6 nov. 1857 con¬ 
tractum stipulatos esse tum patrem Contreras, tum Mucium Valdovinos, 
quo in actu memoratur, iam a die 14 novembris 1856 conventum fuisse, 
solutum iri « 1'interesse corrispondente al 6 % della suddetta somma, 
« restando obbligata la provincia a ritornare il capitale dai primi denari 
« che avra in suo potere ». Cui obligationi ut satisfieret, eadem provincia 
cessit et transtulit praefato Dno Valdovinos quaedam publica nomina 
seu credita exigenda ab ipso supremo gubernio cui mutuo certam sum¬ 
mam, vi legis, dederat provincia, nempe scutata 119,520. Exinde ius 
habebat Mucius distrahendi haec nomina in satisfactionem sui crediti 
pro certa parte, videlicet cavetur in dictu contractu: « Venduti che siano 
« detti buoni al prezzo corrente, li abbonera detto signore ai redditi e 
« capitale, ripetendo io, il M. R. P. Provinciale, che per essere il debito 
« cosi sacro, mettero in azione ogni risorsa perche dentro Panno rimanga 
« estinto ». Venditis hisce nominibus, summa Gonfiata est scutatorum 7000. 
Ast ipse Pater Vincentius Contreras, litteris diei 24 martii 1859, monet 
Vicarium provincialem, a Dno Mucio die 27 eiusdem mensis solvenda 
esse scutata 7000 ex praefatis nominibus alienatis percepta, et Dno Can- 
oino procuratori mandatum dedisse ea exigendi. Quanam autem ratione, 
Dnus Mucius qui eiusmodi nominum summam antea receperat in solu¬ 
tum, postea de eadem summa adversus eosdem Patres Augustinianos 
debitor evaserit, est quaestio non facilis solutionis, de qua disserendum 
erit agendo de merito causae. 

Rev. Mucius supremo quo decessit elogio condito die 26 iulii 1864 
suam haeredem instituit sororem Raymundam. Haec habuit haeredem 



190 Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 

Eleonoram, eius neptis, cui per testamentum diei 2 septembris 1880, 
successerunt suae filiae Maria et Angela Carrasquedo, hodiernae actrices. 

Instantia ad repetenda a PP. Augustinianis 22 millia scutata soluta 
ab earum remoto auctore Valdovinos, eademque numquam restituta a 
debitoribus, instaurata fuit die 24 octobris 1904 in Curia episcopali 
Mechoacanensi. Patres Augustiniani, in ius vocati, primo opposuerunt 
exceptionem incompetentiae sibi vindicantes ius exemptionis a foro Ordi¬ 
narii. Ast eiusmodi exceptiones reiecit vicarius generalis, qui, asserta 
sua competentia, quaestionem sententia definitiva resolvit die 24 iulii 1908, 
edicens, eos revera debitores esse de asserta summa cum usuris compu¬ 
tandis ab ultimo quinquennio. Augustiniani S. Sedem appellaverunt, et 
delata quaestione ad hunc S. O., die 1 iunii 1911 prodiit sententia qua ob 
defectum competentiae nulla declarata fuit sententia Curiae Mechoaca- 
nensis, et, in merito, Augustinianos non teneri ad solvendam summam 
scutatorum 22 millia (vulgo pesos) editum est. 

Non acquieverunt Maria et Angela huic sententiae, sed appellatio¬ 
nem interposuerunt de qua hodie nobis cognoscendum est. 

In primis quaerendum est an revera fuerit incompetens Curia Me- 
choacanensis et hinc nullum eius iudicium. A Curia in asserenda sua 
competentia, invocatum est decretum Innocentii IV, relatum in Cap. I, 
De privileg., in VI, quo subiiciuntur Regulares, quamvis exempti, ab Ordi¬ 
nariis locorum quoad contractus initos in locis non exemptis. Hanc con¬ 
stitutionem innovat Concil. Trident, cap. 14, inscripto: « Quaenam causae 
« civiles ab episcopo cognosci possint » (sess. VII, De ref). Ast haec assertio 
fundatur in aequivocatione, quae penitus diluitur, si fiat distinctio neces¬ 
saria intes duas species exemptionum, prouti fecit Fagnan. in suo Com¬ 
itient, ad cap. U Deprivil. in Decret. Greg. IX. Distinguit enim duas exem¬ 
ptionum species nempe, generalem aliam et aliam specialem. Narrat ante 
Concil. Lugdunense, quo publicata fuit Const. Innocentii IV, quaestionem 
esse an exemptio generalis comprehenderet etiam delicta aut acta in 
genere extra locum exemptum patrata: et Constit, respondit tantum, vi 
exemptionis, comprehendi immunitatem a iurisdictione Ordinariorum 
« dummodo sit in loco exempto commissum delictum vel contractus 
« initus aut res litigiosa ». Exemptio vero specialis est ea qua fruuntur in 
genere Regulares et haec habet specificam expressionem delicti com¬ 
missi, contractus initi aut rei litigiosae exsistentis, etiam in loco non 
exempto. Et hanc specialem exemptionem concessam fuisse Fratribus 
Eremitis O. S. Aug. memorat Fagnan., 1. c„ n. 19, referens Constitutio¬ 
nem Iulii II, Etsi ad benemerendum, 17 iunii 1508, qua Constitutione 



S. Romana Rota. 


191 


mentio fit de hac speciali exemptione eademque confirmatur. Primitus 
autem concessa fuit Constitutione Clementis VI, Ad fructus uberes, edita 
mense iulio anno 1346, et alia Constit, mensis febr. 1474 Xisti IV, Dum 
fructus uberes. 

Caeterum, tum citatum caput Volentes, Innocentii IV, tum cap. XIV, 
sess. VII et c. XX, sess. XXIV, De ref, Cone. Trid. non comprehendere 
Regulares « ideoque eos iuxta eorum privilegia coram suis superioribus 
« vel Conservatoribus esse conveniendos » declaravit S. C. Concil, et has 
declarationes confirmavit Paulus V die 24 aug. 1607, uti refertur in edi¬ 
tione Concil. Trident, quam curavit Ludovicus Richter ad c. XIV, sess. VII 
Cone. Trid. 

Sed ex hoc capite Concilii Tridentini iudex primae instantiae 
aliud deduxit argumentum suae competentiae, ex duplici ratione. Nam 
iussit Concilium Tridentinum « in aliis vero (causis civilibus) si ipsum 
« iudicem (nempe Conservatorem, seu a Sede Apostolica delegatum) non 
« habuerint, coram locorum Ordinariis tamquam in hoc ab ipsa Sede dele- 
« gatis conveniri possint », et antea, eodem iure conveniendos esse ab Or¬ 
dinariis iusserat « Regulares extra monasterium degentes, quomodolibet 
« exemptos, etiam si certum iudicem deputatum in partibus habeant ». 
Observavit autem iudex Mechoacanen. certum esse et incontroversum. 
Patres Augustinianos? neque habere iudices Conservatores neque dicen¬ 
dos esse degere et versari intra monasterii claustra, cum dispersi fue¬ 
rint tyrannicis legibus quibus prohibebantur conversan in suis mona¬ 
steriis. Praeterea idem iudex invocavit praescriptionem Concilii plenarii 
Americae Latinae adprobati a Leone XIII f. r. « il 25 decembre 1898 » 
ubi in Can. 304, urgetur observantia tum dicti cap. XIV, sess. 7, Cone. 
Trid. tum Const. Volentes, tum Const. Gregorii XV, Sanctissimus, 20 Septem¬ 
bris 1621: « Quoad cognitionem et definitionem causarum quae cognosci 
« debuissent ab eorum iudicibus Conservatoribus, si his ausi fuerint 
« aliter uti quam iuxta formam dictae Constitutionis ». Et haec refe¬ 
runtur in appendice eiusdem Concilii sub num. 121, ubi summatim 
describuntur « negotia praecipua in quibus Regulares exempti, exclusis 
« indubitatis privilegiis, generatim subiiciuntur episcopo iuxta elenchum 
« Giraldi et Lucidi ». 

Iamvero, ad hoc observandum est, censuerunt DD., nomine Conser¬ 
vatorum intelligi et comprehendi iudices a Sede Apostolica delegatos ad 
defendendas certas personas privilegiatas seu exemptas ab Ordina¬ 
riorum potestate, veluti Ordines religiosos. Universitates studiorum. 
Capitula, personas miserabiles, quoties hac convenirentur in iudicio seu 
fuerint rei conventi, non actores, et defendendi essent a manifestis seu 



192 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


notoriis iniuriis et violentiis illatis et inferendis, absque indagine iudi- 
ciali. Haec enim non conciliatur cum notoriis et manifestis iniuriis ; 
tunc enim exigitur efficax defensio concedenda, sola inspecta notorietate 
et evidentia facti. Schmalzgr., de off iud. deleg., num. 51 sq., Ferraris, 
Promp. Bibi, V. Conservatores; Benedict. XIV, de Syn., cap. 6, 1. IV, I. 

Istae personae privilegiatae facile nactae sunt ius sibi eligendi 
Conservatores; at Concil. Trident, sess. XIV, c. 3 et c. 14, iam citatae 
sess. VII, de Ref, restrinxit facultates Conservatorum. Gregorius XV, 
20 sept. 1621, novis ordinationibus ius ad Conservatores spectans restau- 
rava Ast Clemens XIII ob abusos inde renascentes, praesertim in locis 
Missionum, sua Const. Cum omnium, 23 apr. 1762, horum constitutionem 
prohibuit pro locis Missionum et debitis normis moderatus est attingen¬ 
tibus omnes Superiores Ordinum Regularium; hinc sensim factum est 
ut officium Conservatorum ab usu recederet, et hodie pene obsolevisse 
dicendum est, ut probavit sententia appellata. Cfr. Wernz, Ius. Beeret., 
tom. II, num. 562. 

Caeterum quia isti iudices delegati seu Conservatores destinati 
erant ad defendendas religiosas familias a notoriis iniuriis et violentiis, 
patet ad rem nostram, etsi adhuc vigerent, non pertinerent ; uti actricum 
procurator ultro consentit. 

Quo vero ad alteram conditionem requisitam a regularibus ut foro 
exempto fruantur, nempe oportet ipsos degere intra religionis claustra, 
cum hoc privilegio priventur religiosi extra monasterium degentes, patet 
nullimode ista invocari posse in themate, uti fecit iudex primae instantiae 
ad suam competentiam asserendam. Nam commentatur clausulam extra 
monasterium degentes, inter alios canonistas, Reiffenstuel, in t. I, de off. 
iud. ord., et docet, cum communi « degere extra claustra censendos esse 
« eos qui permanentem habitationem habent extra monasterium (prout 
« contingit v. g. studiorum causa) non autem qui per duos vel tres etiam 
« menses praedicationis aut recreandi animi causa vel alia simili de 
« causa extra monasterium versantur ». 

Hoc autem intelligitur de singulis Religiosis, et ad singulos per¬ 
tinet legitimis de caussis, quia vix intelligitur quomodo aliqua integra 
provincia religiosa in sensu iuris extra monasteria degat. Quoties id 
contingat iam pene integra familia religiosa versatur extraordinariis in 
adiunctis quae certe considerata non sunt, praesertim iure antiquo. 

Quare illa conditio privans exemptione religiosos, degentes extra 
claustra, certe non spectat ad ipsam personam moralem, veluti integram 
provinciam religiosam. Quaecumque autem limitatio seu conditio coer¬ 
cens privilegia quae sunt favorabilia, et hinc latae interpretationis, stri- 



S. Romana Rota. 


193 


ctissime intelligenda est iuxta proprium sensum verborum et communem 
interpretationem doctorum. 

In casu autem in iudicio conventa est ipsa sacra provincia PP. Augu- 
stinianorum in Mexico. Eo magis, uti perpendit sententia appellata, in 
re nostra, quia si adimeretur exemptio religiosis a suis domibus atroci 
violentia eiectis, afflictio afflictioni adderetur, quod est contra ipsam 
aequitatem naturalem. Textus vero deductus ex Concilio Americano ad 
rem facit quatenus confirmat ius commune a nobis expositum, quod 
tamen in casu applicari non posse visum est Dominis satis esse pro¬ 
batum. 

Quocirca sententia Curiae Mechoacanensis caret legitimo funda¬ 
mento, seu competentia iudicis, et hinc omni caret vi et effectu, nulli- 
mode valens producere effectum rei iudicatae. 

Receptum est in foro a tali sententia ad iudicem superiorem appel¬ 
lari posse, quia ad eius cognitionem defertur quaestio de nullitate, magis 
vel minus explorata, sententiae appellatae. Iudex vero primae instantiae 
pronuncians sententiam nullam, suo munere, quamvis male, functus est: 
quare conqueri non potest si negocii cognitio ad superiorem iudicem 
deferatur, eo magis quia ita se gerens iudex primae instantiae evasit 
suspectus et invisus parti appellanti, et haec ratio procedendi usu et 
consuetudine invaluit. Verum absolute incompetens dici non potest iudex 
qui nullam pronunciavit sententiam, ad negocium iterum cognoscendum, 
si nulla non sit defectu competentiae; posset enim nullitatem cognoscere 
ipse et sententiam de negocio proferre definitivam. Reiff., De Appell., 
n. 28 sq. ; Bouix, De iud., tom. II, pag. 407 sq. 

Meritum vero Domini attingentes causae, haec in facto certa esse 
ipsis visa sunt: 

I" Contractum locationis seu potius cessionis iurium, locum habuisse 
inter Mucium Valdovinos et Patrem Gracia ad effugiendos effectus 
legum sub versi varum patrimonii religiosi. Sane hae leges, nostra aetate 
praesertim, non extemplo conduntur, sed antea praeparantur in publica 
opinione, uti solet dici, seu in publicis populi oratoribus et in ipso 
populo. Mucius Valdovinos autem erat vir de negociis publicis non 
parum expertus. Hos autem rumores de futura lege eversiva divulgatos 
antea fuisse, narrat P. Vincentius Contreras litteris die 16 decembr. 1856, 
datis ad Ssmum Pontificem. 

2° Verum hoc non secumfert necessario ipsum actum contractualem 
fuisse simulatum seu non efficacem, ex voluntate contrahentium, ad 
transferenda iura quae alienari natus est, suapte vi, ipse contractus. 


ACTA, vol. V, ». 7. — 30-4-913. 


14 



194 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Nam uti quotidie et passim fieri contigit, nostra aetate ubi sae¬ 
viunt leges patrimonii ecclesiastici eversivae, personae morales ecclesia- 
ticae libenter, legitima cum venia superiorum, vendunt sua iura iis qui 
ea conservatura sunt stantes mandatis Ecclesiae : sed non exinde mens 
est sive Ecclesiae sive alienanti um quod revera iura in alios non trans¬ 
ferantur, quamvis in certum peculiarem defensionis finem. 

3° Revera quia simulatio non praesumitur nisi evidenter probetur, 
unde actus sustineri debet quatenus fieri possit, etiam in easu ex allatis 
documentis videtur inferendum esse, revera actum fuisse, ex voluntate 
contrahentium, de transferendis certis iuribus, quamvis in certum pro¬ 
positum finem. 

4° Neque efficaciter obiici potest, praesumendum potius esse de 
simulato contractu, quia Mucius de facto exsequutioni non deman¬ 
davit initum contractum, immo hunc quatuor post menses rescidit. 

Nam, satis ex documentis constat Mucium adlaborasse pro exse¬ 
quenda conventione, ast adversarios habuisse acerrimos conductores, qui 
frui intendebant beneficio ab iniqua lege concesso. Ita in quadam rela¬ 
tione facta ab administro a secretis gubernii loci, legitur priores condu¬ 
ctores latifundii a S. Monica velle omnimode iuribus uti concessis lege 
eversiva; sed impediebantur a locatione a Mucio Valdo vinos, «la quale 
« (circostanza) puo essere causa di una insurrezione nel caso che final- 
« mente si voglia far passare detto P. Valdovinos come affittuario di 
« tale tenuta «. 

Et hic in suo testamento die 8 iunii narrat: « Un mese e mezzo o 
« due mesi dopo (initam locationem) fu data la legge dei 25 giugno, e 
«nonostante i miei sforzi non fui riconosciuto come affittuario, benche 
«la stessa legge mi proteggeva». Caeterum etsi contractus simulatus 
fuisset, tum conductor, tum locator in id tendere debebant ut actus 
exsecutioni demandaretur. 

5° Circa defectum solemnitatum et potissimum apostolici benepla¬ 
citi, advertendum est, hunc absolute asseri non posse, cum in verbis 
utique vagis Patris Gracia, potuerit commode celari omnis necessaria 
facultas: testatus est enim: « usando delle piu ampie facolta che gli sono 
«state concesse ». 

Et ratio aderat non nominandi Definitorium ne irae exponeretur 
Gubernii, cuius leges eludi intendebatur. Praeterea valet certe regula 
explicata a Schmalzgr., t. de reb. eccles, alien., num. 148, nempe praesumi 
actum fuisse rite positum maxime post tam longum temporis lapsum. 

Equidem difficultatem faciunt litterae Patris Contreras die 16 de¬ 
cembris 1856 datae ad S. Pontificem, quibus exponitur. Patrem Garcia 



S. Romana Rota. 


195 


cupidum tam ingentem aerumnam evitandi, plures venditiones fecisse 
inconsulto Definitorio, sed de consilio et consensu episcopi Mechoa- 
canen. Iamvero, nescimus an in hoc censu comprehendatur controversa 
locatio, neque absolute concludi potest in casu, non tantam adfuisse 
necessitatem excusante m a lege Ecclesiae, quae non obligat cum tam 
gravi incommodo, maxime cum accesserit consilium et consensus epi¬ 
scopi. Praeterea nescimus an data sit sanatio implorata per supplicem 
libellum iam citatum anno 1856, uti postea pro aliis, ut videtur, casibus 
expetita sanatio concessa fuit anno 1878, hanc postulante supremo Ordinis 
moderatore. 

Verum admissa veritate contractus non exinde sequitur omnes con¬ 
ditiones in eo conventas fuisse veritati et contrahentium intentioni con¬ 
formes. Sane mens erat partium ut contractus valeret, et inde obtine¬ 
retur praeservatio fundi per novum possessorem qui recognosceret 
Religiosorum iura: proinde, quoad summam scutatorum 22 millia quae 
in textu contractus dicuntur soluta, respondentia duabus annuis con¬ 
ventis praestationibus, omnia adiuncta videntur suadere, reapse non 
fuisse soluta, sed de iis mentionem habita fuisse ut fortior probaretur 
et fieret vis conventionis. 

Namque magis ipse fundus devinceretur novo conductori, quum 
fundum nemo possidere poterat nisi recognito hoc aere alieno adversus 
Mucium Valdovinos. Sane haud vero simile est, tunc temporis hunc 
fuisse tam ingentem summam solvendo parem. Huiusmodi vero simu¬ 
lationes seu fictiones, sive quoad summam exsolutam, sive quoad eius 
qualitatem, passim occurrunt in contractibus ineundis, etsi graves non 
urgeant necessitates et conditiones quales tunc urgebant in Religiosos, 
quas explicat et cum lacrimis et querelis dolet Pater Vine. Contreras in 
citatis litteris diei 16 decembris 1856, dum refert fictiones adhibitas plu¬ 
ribus in contractibus ut prospiceretur incolumitati, quatenus fieri poterat, 
bonorum suae familiae religiosae. 

Hanc autem accusationem debiti ex parte Religiosorum ex fictione 
fuisse factam, videntur evincere ipsas posteriores confirmationes, et in pri¬ 
mis actus diei 6 nov. 1857 quo cessa sunt in solutum nomina seu credita 
adversus aerarium publicum aequantia valorem 7000 scutatorum. Hoc in 
contractu fatentur Religiosi, locationem effectui non fuisse datam « per dif- 
« ricolta che ambedue non poterono rimuovere », fatentur debitum adver¬ 
sus Valdovinos 22 millium scutatorum, et significant voluntatem, cessam 
scutatorum summam venire in partialem eiusdem debiti exstinctionem. 

Quocirca fictum creditum, ut supponitur, 22 millia scut. modo com¬ 
mode occasionem praebet alii contractui in quo summa 7000 scut. attri- 



196 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


buitur Mucio creditori, et ita subtrahebantur e faucibus fisci, sed sub 
tacita lege hoc fiebat ut Mucius scut. summam exigeret nomine Religio¬ 
sorum. Hanc fuisse contrahentium certam mentem, docent posteriora 
facta. Siquidem Mucius apertis verbis accusatur postea de mala fide, eo 
quia in proprium usum hanc summam convertere ausus fuerit, eam- 
demque negaverit restituere ei cui mandatum dederunt Religiosi. 

Re sane vera, P. Vine. Contreras mense martio 1859 dat litteras vi¬ 
cario provinciali eum admonens: « II 27 dei corr. deve liquidare e pagare 
« un conto di buoni il Padre Valdovinos, che e di 7000 scudi, e resta 
« incaricato di riscuoterli il sig. Canoino ». Eruitur ex contractu inito 
die 13 iunii 1869, Mucium hoc debitum plene recognovisse, fassum fuisse 
se hactenus non fuisse solvendo parem, et litteras cambii acceptasse et 
subscripsisse favore Dni Canoino pro eadem summa. Sed neque hisce 
litteris cambii satisfecit ex integro Mucius, quare actione iudiciali com¬ 
putandum fuit, atque adeo res processit ut in suis praediis Calvario et 
Colaboro hypotheca inscripta fuerit in securitatem residuae summae 
PP. Augustinianis debitae. 

Qua ex ratione agendi Mucii Valdovinos, qui sivit se in ius vocari et 
sua praedia hypothecis subiici, quin urnquam exciperet suum creditum 
22 mill. scut. adversus Augustinianos, inferendum est, hoc creditum fuisse 
fictitie inscriptum, secum inferre oporteret istud debitum fuisse solutum. 

Ast longe probabilior est hypothesis crediti fictitii ex parte Mucii, 
i A uia, uti retulimus, summa 7000 scutatorum cessa fuit in solutum ; sed 
paulo post haec eadem summa, etiam per actionem iudicialem, repe¬ 
titur a Religiosis. Et in conventu habito a PP. Definitoribus mense 
augusto 1859, hi « unanimamente disposero... per fissare le misure che 
« debbono adottare per costringere il sacerdote D. M. Valdovinos al 
« pagamento di scudi 7000 che deve a questa provincia dei buoni che 
« riceve e vende per commissione dei M. R. P. Contreras ». Simulata 
ergo fuit datio in solutum, secus suum creditum excepisset Mucius quod 
proinde aeque, et eadem de ratione, fuisse simulatum creditum inferre 
pronum est. Neque aliud argumentum huius simulationis praetermit¬ 
tendum est, deductum ex testamento sacerdotis Mucii qui disposuit: 
« Presi in affitto ... Ia tenuta di S. Monica per mezzo di scrittura pub- 
blica...: deve adunque 1'esecutrice dei mio testamento, ristabilito che 
« sia 1'Ordine, promuovere quest' affare ... ». Quae verba, ubi nulla fit 
mentio de credito 22 millium scut. et tantum memoratur locationis con¬ 
tractus, aperte videntur Dominis conformare nostram conclusionem, 
nempe creditum fuisse simulatum ad maiorem firmitatem et securitatem 
contractus initi ut fieri solet huiusmodi in adiunctis. 



S. Romana Rota. 


197 


Actricuua procurator ut salvam tueatur crediti exsistentiam adversus 
tam vehementes praesumptiones, asserit creditum nihilosecius posse con¬ 
sistere, quia mens erat Mucio urgendi contractum locationis, cuius pro¬ 
batio potissima erat summa repraesentata 22 millium scutat. in solu¬ 
tionem duarum annualium praestationum pactae locationis. Sed, labile 
effugium. Nam, ut ipse Valdovinos fatetur in relatis testamenti verbis, 
valor contractus erat hypotheticus et incertus: « ristabilito che sia l'or- 
« dine »: dum e contra, creditum erat liquidum; primus recognoscendus 
erat a publica auctoritate, alterum ab Augustinianis repetendum erat. 
Quare ergo non se defendit hac exceptione adversus iudiciales instan¬ 
tias PP. Augustinianorum? Quare in testamento, recolens « i diritti ed 
« azioni a che mi riferisco », non revocavit etiam creditum adversus 
PP. Augustinianos, plane consistens etiam seiunctum a valore con¬ 
tractus? 

Itaque, omnibus perpensis, ex deductis argumentis talis enascitur 
praesumptio simulationis crediti quae plenissime Dominos persuadet. 
Porro, argum. c. 17, De praesumat, et c. 13, § Qui autem., De haeret, in 
Decret. Greg. IX, et c. 7 et 8-eiusd. tit. in VI, Devoti, cum communi, 
in suis Inst. iur. can. 1. 3, t. 9, n. 31 hanc efformat regulam: « Cunctae 
«hominis praesumptiones pendent ab arbitrio iudicis, cuius est pro 
« animi sui religione iudicare quanta in singulis vis insit et quanta iis 
« fides tribuenda videantur ». Quod argumentum sane sufficiens esset 
ad quaestionem iudicialiter resolvendam. 

Cum vero in casu a partibus in unum et in alium sensum coa¬ 
cervatae sint praesumptiones. Domini animadverterunt animum iudicis 
securiorem consistere in argumento magis obiectivo quod habetur lucu¬ 
lentissimum in praescriptione. 

Haec revera introducta fuit ut prospiceretur bono et quieti civium. 
Ait Gaius 1. 1, De usucap. et usuc, Dig.: « Bono publico usucapio intro- 
« ducta est, ne scilicet quarumdam rerum diu et semper incerta dominia 
« essent »; « et ut sit aliquis sollicitudinis (1. Cum in notiss. prine. Cod. 
« De praescr. 30 vel 40 ann.) litiumque finis (1. ult. ff. pro suo) et domi- 
« norum puniatur segnities, amissione rerum suarum » (1. 28, de V. S.). 
Quod praescriptionis institutum ius canonicum approbavit. 

Porro qui hodiernae actionis argumenta perpendit, iactatur in 
diversas partes, actus multiplicibus coniecturis et regulis hinc inde invo¬ 
catis: unde factum est ut iudex primae instantiae asseruerit ius quod 
rotales iudices censuerunt negandum. Sed iam dilapsi sunt plus quam 
quinquaginta anni ab inito contractu, a contracto aere alieno, et quis 



198 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


scire potest quaenam fuerit intentio contrahentium et vis pactionum, pro 
ea potissimum turbulentissima aetate et regione? 

Unde providentissime succurrit remedium praescriptionis quae in 
casu non est acquisitiva, sed exstinctiva obligationis seu debiti. Haec 
autem facilius producit suum effectum, quia, uti probant DD., condi¬ 
tiones requisitae sunt veluti negativae et pauciores. Non requiritur 
titulus, non habetur propria possessio, uti explicat D'Annibale, II, n. 152, 
quamobrem tota difficultas consistit in bona fide, quae iure canonico 
usque requiritur, et toto temporis decursu, ex cap. 20, c. ult. De prete- 
script.: « Quoniam omne quod non est ex fide, peccatum est, synodali 
« iudicio definimus ut nulla valeat, absque bona fide, praescriptio tam 
« canonica quam civilis. Unde oportet ut qui praescribit in nulla tem- 
« poris parte rei habeat notitiam alienae » seu, uti explicant Reiff, h. t., 
n. 105; Lugo, De inst. et iur., 7, 49. V., S. Alphons., 1. Iit, 513, ut per¬ 
suasum habeat, se taliter agendo vel se gerendo alteri iniuriam non 
facere. 

Augustinianos hac bona fide usos esse in decursu temporis, patet 
ex ipsis praesumptionibus iam explicatis, unde ipsi nacti sunt persua¬ 
sionem vel creditum numquam exstitisse vel fuisse solutum debitum. Ad 
tempus vero quod attinet, licet inter partes disceptetur quo praecise 
tempore actio inchoari debuerit ad creditum exigendum, potest tamen 
recte affirmari, actionem istam die 6 nov. 1858 fuisse inchoatam. Enim- 
vero, die 6 novembris 1857 conventum fuit « fin dal 14 novembre del- 
« 1'anno p. p. di pagare 1'interesse corrispondente al 6 % della suddetta 
« somma (scut. 22 mill.) restando obbligata la provincia a ritornare il 
« capitale dai primi denari che avra in suo potere... ripetendo io, il 
« M. R. P. Provinciale, che per esser il debito cosi sacro, mettero in 
« azione ogni risorsa perche dentro 1'anno rimanga estinto ». Quibus in 
verbis, bis de solutione debiti fit sermo: ita tamen ut quod primo loco 
indefinite innuitur, determinato tempore ponatur secundo: seu altera 
loquutio primam explicat atque declarat. Cum enim P. Contreras 
dixisset, se soluturum quod S. Provincia debebat « dai primi denari che 
« avra in suo potere »; ,quod arguit promissoris in mente pecuniam acC 
hunc effectum impendendam certo non defuturam, et hoc est adeo verum 
ut in incontinenti solvere incoeperit « in conseguenza di quesPobbligo », 
scilicet « di ritornare il capitale dai primi denari che avra in suo 
« potere » ; melius deinde pandens suam mentem, etiam tempus deter¬ 
minat ad eam consequendam necessarium pro debiti completa solutione 
« ripetendo io ... che ... mettero in azione ogni risorsa perche dentro 
« Panno venga estinto ». Non est hic sermo de solutionis capacitate ex 



S. Romana Rota. 


199 


parte S. Provinciae a qua pendeat ius exigendi ex parte Mucii, sed de 
solutionis modo « dai primi denari » et de tempore « dentro 1'anno », 
die 6 novembris 1857 conventum fuit, quo elapso, die 6 novembris 1858 
Mucio ius erat actionem instituendi ad solutionis complementum iuri- 
dice consequendum. 

Hoc ius sartum tectumque erat etiam in hypothesi quod sermo 
fuisset habitus de solutionis capacitate; id enim non importat quod 
haec capacitas exsistat in facto, ut patronus dominarum Garrasquedo 
retinet, quae cum a debitore pendeat, verificaretur numquam; sed con¬ 
suetudine attenta, praefinienda est a iudice ad hoc adeundo. Ad rem 
ait Pirhing: « Etsi debitum indefinite sit contractum, semper tamen manet 
« obligatio solvendi (et hinc etiam ius exigendi ex parte creditoris) saltem 
« post illud tempus quod communiter ex consuetudine et usu observari 
« solet in solutionibus » (Synop. Pirhing. Ii, tit. 36, num. 51). Quare 
Pothier, Le Pandette di Giustiniano, in explananda lege 29, ff. de condit, 
et demonstrat, ait : « Per altro queste parole, subito che potrd, io credo 
« si debbano riferire al tempo che il giudice ad istanza di chi ha inte- 
« resse, avra determinato per 1'adempimento della condizione ». Idem 
praecipit ius rom. 1. 112 De verb. obi., Digest.; cod. Gali. 1146; ital. 1173; 
Aust. 901; et commentatur D'Annibale, II, n. 319, not. 27. Determinatio 
autem expetenda est ab eo cuius interest intra tempus utile, ne eius 
actio praescribatur. 

Caeterum quod S. Provincia de facto par solvendo fuisset, satis 
superque constat ex actis, cum ei obvenissent reditus non parvi momenti 
ex bonis rusticis provenientes qui a die 25 sept. 1856 canonis emphi- 
theutici titulo ei solvebantur, cum antea titulo locationis eidem solve¬ 
rentur; lex enim suppressionis religiosorum Ordinum serius prodiit. 
Quare cum Mucius anno ab inita conventione elapso actionem iure 
potuisset instituere, immerito quidem invocatur principium « contra non 
« valentem agere non currit praescriptio ». 

Persuasionem autem Patrum Augustinianorum seu eorum bonam 
fidem refert ipsa sententia primae instantiae, quae tamen negavit fieri 
locum praescriptioni, quia perpendit iudex, in collegio, seu persona morali, 
subiectum bonae fidei esse ipsum collegium seu personam moralem; 
quare mala fides praelati bona administrantis, vel eorum saltem, maiore 
in parte, collegium constituentium, nocet incipiendae praescriptioni, cui 
postea inchoandae bona fides istorum loco succedentium non prodest; 
quia persona moralis seu collegium semper idem esse intelligitur, et 
praelatus repraesentans collegium habet eamdem cum collegio personam 
iuridicam. Eodem iure censentur haeredes universales, non vero parti- 



200 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


culares ; ex reg. 46, iur. in VI, « is qui in ius succedit alterius, eodem 
« iure quo ille uti debet ». Cfr. Suarez, de legib., VITI, 3, 4 et D'Annib., II, 
n. 140 in nota 8. 

Sed hic rectissimus conceptus non nocet in casu applicationi 
praescriptionis; nam et si admittamus (quod tamen excludi debere pro¬ 
bavimus) Mucium 22 millia scut. solvisse; tamen praelati qui postea 
gesserunt administrationem PP. Augustinianorum legitime ratiocinati 
sunt, excipientes uti factum est apud iudicem Mechoacanen., debitum 
revera fuisse debita solutione dimissum, quia secus explicari non potuisset 
ratio agendi Domini Valdovinos, et recoluerunt: 1) verba quibus usus 
est Mucius in suo testamento ; 2) factum non appositae ullius exceptionis 
quum idem Mucius coactus fuit solvere summam 7000 scut. antea ei 
cessam in solutum. 

Hae praesumptiones equidem praecipuae visae sunt Dominis, si 
referantur ad ea locorum et temporum adiuncta in quibus Religiosi 
omnia peragebant sub pressura legum tyrannicarum, et hinc plura vel 
reticere vel fingere cogebantur ; ita ut nemo sanus non dicet, has prae¬ 
sumptiones non sufficere ad efformandam bonam conscientiam, seu 
bonam fidem. Addantur vero aliae omnes praesumptiones superius expli¬ 
catae, quae effugerunt conventos cum causa instituta est, sed quae non 
latebant collegii praelatos tunc temporis quando debitum solvendum 
fuisset, et res attingit evidentiae fastigium. 

Quia vero appellata sententia admittit in themate praelatos collegii 
considerari quasi successores particulares ad effectum bonae fidei, DD. cen- 
suerunt in hoc recedendum esse ab hac opinione quam non approbant. 

Tempus vero praescriptionis quod attinet, dixerunt Domini, suffi¬ 
cere praescriptioni initium dare ab eo tempore quando prodita sunt 
testamenta Mucii et alia adiuncta cognosci potuerunt, ut tunc dicatur 
incoepisse bona fides et hinc praescriptio : habetur enim lapsus temporis 
longioris quam triginta annis. Dies autem qua debiti solutio facienda erat, 
cesserat et venerat, quia solutio promissa fuerat anno 1857 elabente. 

Quibus omnibus perpensis, Christi nomine invocato. Nos Auditores 
de turno pro tribunali sedentes et solum Deum prae oculis habentes, 
dicimus, declaramus et definitive sententiamus, proposito Dubio respon¬ 
dentes: Affirmative, seu, sententiam rotalem diei 1 iunii 1911 esse con¬ 
firmandam. 

Actrices vero in expensas iudicii condemnamus. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium ad quos spectat ut exsecutioni mandent hanc nostram defi- 



S. Romana Bota. 


201 


nitivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normas sacro¬ 
rum canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, Concil. Trid., iis adhibitis 
exsecutivis et coercitivis mediis, quae magis efficacia et opportuna pro 
rerum adiunctis exstitura sint. 

Romae in sede Tribunalis S. R. Rotae, die 7 ianuarii 1913. 

Michael Lega, Ponens 
iosephus Alberti. 

Petrus Rossetti. 

Sac. T. Tani, Notarius. 


II. 

TRINGOMALIEN. 

NULLITATIS MATRIMONII (ARUNASALAM-MARIMUTTU). 

Pio PP. X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, RR. PP. DD. Aloisius Sincero, Ponens, Ioseph Mori et Fridericus 
Cattani, Auditores de turno in causa Trincomalien. - Nullitatis matrimo¬ 
nii, inter Ioseph Arunasalam, vulgo Visuvalingam nuncupatum, actorem 
appellantem, repraesentatum per legitimum procuratorem Albertum Colomb, 
advocatum, ex officio deputatum, et Annapillai Marimuttu, contumacem, 
interveniente et disceptante in causa Vinculi defensore ex officio, sequen¬ 
tem tulerunt definitivam sententiam die 1 februarii 1913. 

Ioseph Arunasalam, vulgo Visuvalingam nuncupatus, in urbe Point 
Pedro ortus, e secta protestantica Wesleyana, in uxorem duxit absque 
ullo ritu protestantico, ut ipse fassus est, Marimuttu Annapillai, eiusdem 
sectae, ex eaque prolem suscepit. 

Anno vero insequenti Ponner Marimuttu, sororem eiusdem Anna¬ 
pillai, in uxorem sibi copulavit, et ab ea quoque prolem habuit. 

Quum autem postea Visuvalingam fidem catholicam amplexus esset, 
Ponner tali odio eum prosequuta est ut civile, ut aiunt, divortium postu¬ 
laverit: quo obtento, eum dimisit. 

Tunc Visuvalingam Curiam Trincomaliensem adiit, postulando, ut 
suum cum Annapillai matrimonium nullum declararetur ex capite con¬ 
sanguinitatis in quarto gradu aequali, et sibi favorabilem sententiam 
tulit. Appellante Vinculi defensore ex officio, causa in secunda instantia 
iudicata fuit penes Curiam Columben. quae priorem sententiam refor¬ 
mavit. 



•202 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Appellavit igitur Visuvalingam ad Sanctam Sedem, et nunc causa 
nobis iudicanda venit sub dubii formula: An constet de matrimonii mi¬ 
litate in casu. 


Ius quod spectat. 

Matrimonii validitas equidem ab actore impugnata fuit ex capite 
impedimenti cognationis; verum cum ex actis non obscura indicia essent 
matrimonium verius esse nullum ex defectu consensus, instante advo¬ 
cato ex officio, et annuente Vinculi defensore apud hunc sacrum Ordi¬ 
nem, Ponens providit ut etiam super hoc defectu processus aperiretur, 
quatenus actor consentirei. Renuit ipse: causa igitur iudicanda venit 
tantum supra assertum consanguinitatis impedimentum. 

Quod consanguinitas in quarto gradu aequali matrimonium dirimat, 
nullum in iure dubium: tota difficultas est in ea probanda. 

Probationem vero impedimenti cognationis quod attinet, haec instru¬ 
ctio S. Officii, feria IV, die 20 iunii 1883 lata, statuit: 

« Si matrimonium impugnetur ob assertum impedimentum cogna- 
« tionis carnalis... facile erit eiusdem exsistentiam detegere ope authen- 
« ticorum documentorum. Etenim cognatio carnalis, et etiam affinitas... 
« dignoscuntur ex arbore genealogica utriusque familiae, conficienda ex 
« regestis matrimoniorum, et ex libris etiam baptizatorum, in quibus notata 
« esse debent nomina non modo coniugum, et eorum qui baptizati sunt, 
» sed horum etiam parentum. 

« Quod si aliquod oriatur dubium circa documenta praedicta vel 
« circa eorum veritatem, in iudicium vocandi erunt et iuridice exami- 
« minandi consanguinei, affines, propinqui, quibus origo eorum, de quibus 
« agitur, nota sit, aut nota esse possit, ut ex eorum depositionibus gra- 
« dus consanguinitatis vel affinitatis clarius valeat determinari. Non levi 
« fundamenta huic rei esse potest etiam publica fama, de qua ratio erit 
« habenda; eius tamen sedulo consideranda erit origo et rationes, quibus 
«innititur ». 

Testes vero recipiendos quod spectat, haec in 1. IV, Decr. tit. XIX, 
cap. 3, praescribuntur: « Quod parentes, fratres et cognati utriusque 
« sexus in testificatione suorum ad matrimonium coniungendum vel 
« dirimendum admittantur, tam antiqua consuetudine quam legibus appro- 
« batur. Ideo enim maxime parentes, et, si defuerint parentes, proxi- 
« miores admittuntur, quoniam unusquisque suam genealogiam cum 
«testibus et chartis, tum etiam ex recitatione maiorum scire laborat; 
« qui enim melius recipi debent, quam illi qui melius sciunt... ? ». 



S. Romana Rota. 


208 


Quoad modum autem ipsos examinandi, haec in cap. VII, 1. IV, 
tit. XIV, statuuntur: « Cum coniugium multum favoris obtineat, testes, 
« qui ad divortium celebrandum producti consanguinitatis gradus com- 
« putant, a stipite debent incipere, id est a parentibus, vel germanis, et 
« sic per ordinem distinguere gradus, nominibus propriis, vel aequipol- 
lentibus indiciis designando personas, praesertim cum saepius testi- 
« monium perhibeant de auditu: quod quia minus est validum, non est 
« in articulo huiusmodi nimium taxanda facultas: quum qua ratione com- 
« putationem inciperent a secundo, eadem et ulterioribus inchoarent ». 

Vim vero probandi, et probationum valorem quod attinet, docet 
cum communi Cosci, De separatione thori, 1. 2, c. 18, n. 274 et seqq.: 
« Non sufficiunt probationes dubiae et incertae, minusque coniecturae 
« et praesumptiones, sed requiruntur probationes univocae, concludentes 
« et in suo genere perfectae ». Et in genere tradit Reiffenstuel, Lib. IV 
Decr., Tit. XIX, n. 17-18: « Ad hoc ut iudex ecclesiasticus vinculum matri- 
« monii dissolvat, debet eidem de impedimento dirimente constare per 
« probationem plenam et perfectam, qualis est quae fit per duos testes 
« omni exceptione maiores... Communis ac certa, arg. c. 1, De consang. et 
« affinit. et c. Super eo, 22 De testibus cum concordant. Ratio est; quia causa 
« dissolvendi matrimonium quoad vinculum est una ex gravioribus, et 
« in praeiudicium magnum tum tertii, tum sacramenti redundantibus, 
« consequenter exigit plenam probationem per ea quae diximus lib. II, 
« tit. XIX De prob.... Quod si probatio fiat per testes, debet fieri per 
« testes saltem duos omni exceptione maiores, arg. cit. c. 1 De con- 
« sang, et affm., ibi, per testes omni exceptione maiores. Ratio est quia 
« unus testis quantumvis habilis non facit plenam probationem, arg. c. Li- 
« cet universis, De testib., qui etiam debent esse iurati, arg. can. Illud. 6 
« et can. De parentela, 8, caus. 35, q. 6, quia testis non iuratus nihil 
« probat, per vulgaria ». In specie autem quoad consanguinitatis impe¬ 
dimentum, docet ib. n. 16: « Non debet nec potest iudex matrimonium 
« in facie Ecclesiae contractum dissolvere quoad vinculum, ex hoc solo 
« quod unus vel ambo coniuges ipsimet, accedente etiam rumore vici- 
« niae fateantur, se cum impedimento ... consanguinitatis contraxisse, 
«nisi sufficientes probationes accedant... Communis ac certa, textu 
« expresso c. Super eo, 5, De eo qui cognovit, ubi etiam ratio subiun- 
« gitur illis verbis: Cum et quandoque nonnulli inter se contra matri- 
« monium velint colludere... Rumor autem viciniae non adeo est iudi- 
« candus validus, quod, nisi rationabiles et fide dignae probationes acce- 
« dant, possit bene contractum matrimonium irritari ». 



204 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Factum quod attinet. 

In primis adnotandum est iis in regionibus defuisse, ut asseverat 
Iudex primae instantiae, tunc temporis documenta authentica, publica, 
quae libri civiles vocantur, ad certo probandam consanguinitatem. Neces¬ 
sario igitur confugiendum fuit ad probationes subsidiarias, praesertim 
per testes. 

Actor tum in libello, tum in iudicio affirmavit se esse consangui¬ 
neum in quarto gradu aequali cum sua uxore Annapillai, cuius in rei 
testimonium afferre se posse dixit tum genealogiam familiae suae, tum 
quaedam excerpta ex tabulis publicis urbis Point Pedro. Verum ut prae¬ 
mittamus ipsi delatum non fuisse, ut ex actis intelligitur, iuramentum 
de veritate dicenda (Instruet. S. Congr. Cone. 22 aug. 1840, vv. Praefi¬ 
nita die... Cum itaque advenerit), illa excerpta primo quidem fassus est 
se invenire non potuisse, ultimo vero ea non exsistere. 

Uxor Annapillai in iudicium quidem non comparuit, sed fortissime 
asseveravit se nullam habere consanguinitatem cum Visuvalingam, et 
quando iudex nomina stirpis communis seu Kanapathy et Parvadi pan- 
didit, tum ipsa, tum eius soror Ponner risum ediderunt, dicentes: « Hoc 
« est mendacium, hoc est mendacium». 

Inter probationes autem iuridicas ne admitti quidem possunt epi¬ 
stolae iudici missae tum a Sadhasivakurukkal, sacerdote paganorum, 
Poopalapillai, et Murugupillai, tum a Periayathamby, Vellupillai, Sapa- 
bathipillai, et Vettivelu, tum a Kanapathipillai. In iure enim cautum est 
« quod in talibus (super accusatione matrimonii) nisi quantum ad prae- 
« sumptionem, nullius momenti est conscriptio (sive accusationis sive 
« testimonii) quoad sententiam proferendam; nisi alia legitima admi- 
« nicula suffragentur ». L. IV, decret. Tit. XVIII c. A nobis, 2. Idemque, 
ut notat Pirhing h. t. n. 11, est de testibus, c. Testes, 15, caus. 3, q. 9, 
cum non sit testimoniis, sed testibus credendum, c. Qua nos 8 de Gohab. 
Gleric. et mulier. Gl. hic V accusatione. Quare ad evitandam ... falsam 
depositionem testium statutum est ut in causa matrimoniali personaliter 
et propria ac viva voce debeat fieri accusatio, et testes deponere, non 
autem per litteras in absentia, Ab hic n. 3 et Vivian, in Ration. Idem 
statuitur in Instruet, cit. sacrae Congr. Cone., in Instruet. S. Officii cit. 
anni 1883, in Instruet. Austriaca § 159, 162, etc. 

Testes vero, qui legitime testimonium dixerunt, in plures classes 
distribui possunt, alii enim se nil scire de asserta consanguinitate affir¬ 
marunt, alii testati sunt tantum de publica fama, alii incompletam 
arborera genealogicam designarmi!, alii arborem completam texuerunt. 



S. Romana Rota. 


205 


alii demum aperte denegarunt aliquam consanguinitatem inter Visuva- 
lingam et Annapillai adesse. 

Chellapillai Achiehimuttu, soror Marimuttu, interrogata « scisne 
« aliquam cognationem inter Marimuttu et Visuvalingam? », respondit: 
« Nescio ». Erambu Vinasithampy, interrogatus « estne aliqua saltem 
« remota cognatio inter eos? », respondit se illud nescire, et iterum 
rogatus num exsisteret ulla cognatio Visuvalingam inter et Annapillai, 
respondit: « Audivi quidem ita rem se habere, sed ipse non video ullam 
« proximam cognationem ». 

Ponnampalain Chellappa affirmavit quidem ex publica fama inte- 
resse cognationem, quia ita omnes loquentes audivit, sed fassus est se 
nescire communem stipitem, imo et ignorare omnes ascendentes Aruna- 
salam; ideoque nullam rationem ut originem publicae famae dedit. 

Muttu Siny Anander testatus est exsistere cognationem inter matrem 
Marimuttu et patrem Visuvalingam, at iterum interrogatus quaenam ista 
cognatio esset, respondit se nescire qualis ea esset, atque fassus est se 
ex ascendentibus uxoris cognoscere tantum patrem et avum, ex ascenden¬ 
tibus vero viri solummodo eius patrem. Velupillai Chellaiya interrogatus 
quaenam esset consanguinitas inter Marimuttu et Arunasalam A respondit 
ex parte matris Marimuttu eam se teneri; at fassus est se ignorare qui¬ 
nam fuerint pater et mater Arunasalam. Ex his igitur vel omnino vel 
saltem cum certitudine consanguinitas deduci nequit. 

E contra vero Samuel Velupillai, interrogatus num novisset aliquam 
consanguinitatem exsistere inter Visuvalingam et Annapillai, respondit: 
« Puto nullam exsistere inter illos consanguinitatem. Utrum exsistat an 
« non aliqua remota cognatio sanguinis, nescio ». Et Christiana Saveri- 
muttu, interrogata num audivisset Visuvalingam et Annapillai esse con¬ 
sanguineos, fortius negavit: « Non. Nulla est inter eos consanguinitas ». 

Duo tantum ex testibus completam et in genere suo perfectam 
•arborem texuerunt genealogicam, in qua e sponsis liceat ascendere 
usque ad abavos, atque ita diiudicare num inter eos exsistat asserta 
cognatio in quartu gradu aequali: hi testes sunt Andiapper Kanniat, 
praeses alicuius templi pagani in pago Karkovalam, et Rev. P. G. Rou- 
vellac, missionarius in urbe Point Pedro. 

Verum, ut praetermittamus has arbores genealogicas non in omni¬ 
bus inter se concordare, Andiapper Kanniat, ut ex actis patet, nullam 
fere meretur fidem. Praeterea in iudicio visus est nimia levitate et faci¬ 
litate in re sat implexa et, pro moribus illius regionis, ut acta processus 
demonstrant, difficili, aliquam recitationem memoriter pronunciare et 
velut decantare; affirmavit se compulsasse archivia familiae, ut ait ipse. 



206 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


sed haec regesta non erant nisi tituli possessionum et divisionum prae¬ 
diorum, promisit se allaturum in iudicium haec regesta, sed frustra. 

Pater Rouvellac certe omni fide est dignus; at non apparet ex actis 
num testes ex quibus hausit arborem genealogicam propinqui et affines 
fuissent alicuius ex sponsis, et, quod maximum est, non apparet an isti, 
iuramento praestito, Patrem Rouvellac de consanguinitate edocuerint. 
Ultimo igitur recidimus in testes non iuratos, qui nil probant, ut iuris 
utriusque textus ingeminant, cap. nuper, 51, cap. fraternitatis, 17, cap. de 
testibus, 29, cap. tuis, 39, de testibus et attestationibus. Instruet, cit. S. C. 
Concilii, etc. Dein vero P. Rouvellac dum affirmat: « Au reste je pense 
« que Marimuttu est parent ou allie de Visuvalingam », nimis vaga et 
indeterminata profert, ex quibus consanguinitas cum certitudine deduci 
nequit. Ultimo tandem ipse fassus est in iudicio : « Cependant je n'en 
« suis pas sur ». Quo patet ne ipsum quidem P. Rouvellac pro certo 
habuisse inter eos exsistere assertam consanguinitatem. 

Ex omnibus igitur actis et allatis in causa, sequitur validitatem 
matrimonii in casu constare, vel certo certius eius invaliditatem non 
certo constare, seu esse dubiam. 

Qua etiam posteriori ratione, standum est pro valore matrimonii. 

Hoc enim firmum et sacrum est in iure canonico. Nam si genera¬ 
liter « quoties non satis apparet, utrum in aliquo actu obeundo defuerit 
«aliquid ex his, quae ad actus substantiam pertinent, utriusque iuris 
« et a Nostris receptissima regula est, in dubio omne factum praesumitur 
« recte factum - ideoque - in dubio respondendum est pro valore actus », 
D'Annibale Theol. Mor. I, 150; a fortiori quoad sacramentum matrimonii 
sacrum et sanctum est in iure canonico et in nostro foro « matrimonium 
« semel celebratum, dummodo matrimonii species non desit,gaudere favore 
« iuris, ut traditur expresse in cap. ult. de Conditionibus. aliisque 

« testibus. Hic favor iuris in eo consistit, ut matrimonium semel cele- 
« bratum semper validum habendum sit, donec eius invaliditas plene 
« probetur ... Unde de matrimonio semel celebrato principium: in dubio 
« standum est pro valore matrimonii; quod valet in utroque foro, et a 
« fortiori si agatur de matrimonio fidelium, utpote sacramento » Gasparri, 
de matrimonio, II, 18. 

Quibus omnibus tum quod ius, tum quod factum spectat, perspectis 
ac mature perpensis; Christi nomine invocato, solumque Deum prae 
oculis habentes. Nos infrascripti Auditores, pro tribunali sedentes, ad 
propositum dubium dicimus, pronunciamus atque definitive sententia- 
mus: Negative, seu Non constare de nullitate matrimonii in casu. 




S. Montala Rota. 


207 


Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium ad quos spectat, ut exsecutioni mandent hanc nostram senten¬ 
tiam et adversus reluctantes procedant ad normam ss. canonum, et prae¬ 
sertim cap. 3, sess. XXV, de reform., Cone. Trid., iis adhibitis exsecutivis 
et coercitivis mediis quae magis efficacia et opportuna pro rerum adiun- 
ctis exstitura sint. 

Aloisius Sincero, Ponens. 

Iosephus Mori. 

Fridericus Cattani. 

Sac. T. Tani, Notarius. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare. 

Prelati Domestici di S. S.r 

4 aprile 1913. — Mons. Benedetto Alves de Souza, pro-vicario generale 
delfarchidiocesi di S. Paolo dei Brasile. 

5 aprile. — Mons. Massimiliano Brenner, rettore dei collegio teutonico 
di S. Maria delPAnima in Roma. 

8 aprile. — Mons. Francesco di Paola Gasoni, cappellano segreto di S. S. 

9 aprile. — Mons. Enrico Ludwigs, delfarchidiocesi di Colonia. 

— Mons Giuseppe Feiten, della medesima archidiocesi. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

L'Ordine della Milizia Aurata, detto dello Speron d'oro: 

9 aprile 1913. — AI Sig. principe don Mario Chigi-Albani, maresciallo 
di santa Romana Chiesa e custode dei conclave, presidente dei Consiglio 
superiore delle feste Costantiniane. 



W8 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


La Gran Croce delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

22 aprile 1913. — AI Sig. Giovanni Hasche, delfarchidiocesi di Posen. 

La Commenda delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

9 aprile 1913. — AI Sig. Alberto Heimann, delfarchidiocesi di Colonia. 
— AI Sig. Massimiliano Wirtz, della medesima archidiocesi. 

La Commenda delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe militare: 

2 aprile 1913. — AI Sig. Giuseppe Lattanzi, primo tenente dei disciolto 
reggimento dei dragoni pontifici. 

La Commenda dell' Ordine di S. Silvestro Papa : 

13 aprile 1913. — AI Sig. Giovanni Werth, delfarchidiocesi di Cambrai. 

16 aprile. — AI Sig. Augusto Mulier, della diocesi di Fulda. 

II Cavalierato delVOrdine Piano: 

28 marzo 1913. — AI Sig. Gualtiero Milde, della diocesi di Breslavia. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

9 aprile 1913. — AI Sig. dott. Martino Winands, delParchidiocesi di 
Colonia. 

— AI Sig. Leone Giani, della medesima archidiocesi. 

11 aprile. — AI Sig. avv. Enrico Rondinella, delfarchidiocesi di Napoli. 
13 aprile. — AI Sig. Gery Pourbaix, delfarchidiocesi di Cambrai. 

— AI Sig. Luigi Derville, della medesima archidiocesi. 

17 aprile. — AI Sig. dott. Carlo Enrico Schafer, della diocesi di Fulda. 

23 aprile. — Ai Signori: Giovanni van Menten, Augusto Thomas e Ca¬ 
millo Cauchie, giornalisti cattolici belgi. 


NECROLOGIO. 

16 aprile 1913. — Mons. Riccardo Casanova, arcivescovo di Guatemala. 
20 aprile. — Mons. Pietro Facciotti, arcivescovo titolare di Calcide. 

26 aprile. — Mons. Giuseppe Alfredo Archambeault, vescovo di Joliette 
(Canada). 



Annus V. - Vol. V. 


Die 16 Maii 1913. 


Num. 8. 


ACTAIPWOUGAE SEDIS 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 


EPISTOLA. 

AD V. E. FRANCISCUM VIRG1LIUM CARD. DUBILLARD, ARCH1EPISCOPUM GAMBE- 

R1ENSEM. - SACERDOTALE FOEDUS « PRO PONTIFICE ET ECCLESIA » CUIUS 

ILLE CONDITOR ET MODERATOR EST, LAUDIBUS PROSEQUITUR. 

Dilecte Fili Noster, salutem et apostolicam benedictionem. — Lau¬ 
dari satis non potest illud « sacerdotum ex quavis natione foedus pro 
Pontifice et Ecclesia » quod te quum auctore coaluit, tum summo mode¬ 
ratore utitur, si quidem praeclara eius utilitas atque adeo opportunitas 
consideretur. Nam qui, instigante diabolo, vetus hodie propositum urgent 
impediendae salutis aeternae, quam humano generi divinus Redemptor 
profuso sanguine comparavit, ii fere nihil agunt impensius, quam ut 
ab obsequio et fide Ecclesiae et Romani Pontificis avertant homines: 
quippe intelligunt non ab eo Iesum Christum diligi, qui vel Sponsam vel 
Vicarium negligat Christi. Atque ob eam causam malis improborum arti¬ 
bus obnoxius maxime est clerus, qui certe ab officio si discesserit, facile 
discessio populi consequatur. Contra igitur omnino est laborandum, ut 
qui sunt e sacro ordine, magis ac magis ita afficiantur erga Ecclesiam 
Ecclesiaeque Caput, quemadmodum eos in primis decet, id est ut pien- 
tissimi studio et ipsi flagrent et alios infiammare cupiant. Iam vero 
huius ipsius rei gratia institutum esse videmus sacerdotale, de quo 
loquimur, foedus: cuius qui sunt participes, non ii quidem aliis tenen¬ 
tur officiis, nisi communibus sacerdotum ceterorum, sed tamen in eis 
servandis singularem quamdam diligentiam profitentur. Illud autem 
Nobis pergratum est quod ante omnia sibi habent propositum, prae¬ 
cepta et monita, quaecumque dederit Romanus Pontifex, et sequi volen- 


ACTA, vol. V, a 8. — 16-5-913. 


15 



210 


Acta Apostolicae Sedis, - Commentarium Officiale. 


tibus animis et studiose inculcare aliis; item quod promittant se ex 
omnibus Catholicorum scriptionibus, quae vel quotidie vel in dies certos 
vulgari solent, eas omni ope adiuturos, quae causam Religionis aperte, 
duce apostolica Sede, tueantur. Quod vero hanc inopiam considerantes, 
in qua Vicarius Christi versatur, ad eam sublevandam non satis habent 
quotannis reservare aliquid, sed sponsione se obligant, peculiarem sane 
merentur cum a Nobis laudem tum mercedem a Deo. — Quapropter 
ut gratum his dilectis filiis testaremur animum, simulque ut fructuosior 
evaderet eorum opera, de spirituali Ecclesiae thesauro, cuius penes Nos 
est dispensatio, plura nuper, ut nosti, eis indulgendo tribuimus. Nunc 
scias consilium universo foederi moderando ita compositum, ut signifi¬ 
casti, Nobis probari a Nobisque ratum haberi. Iam, quod reliquum est, 
Deum rogantes ut rei tam bene auspicatae faveat, caelestium munerum 
auspicem ac praecipuae benevolentiae Nostrae testem, apostolicam bene¬ 
dictionem tibi, dilecte Fili Noster, et omnibus quotquot sunt et erunt 
de sacerdotali hoc foedere, amantissime impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxvin mensis aprilis mcmxiii, 
Pontificatus Nostri anno decimo. 

PIUS PP. X. 


SUPREMA S. CONGREGATIO S. OFFICII 

(SECTIO DE INDULGENTIIS) 


I. 

DECRETUM. 

CHRISTIANA SALUTATIO SUB INVOCATIONE DIVINI IESU NOMINIS AMPLIORI 
INDULGENTIA DITATUR. 

Ex audientia Sanctissimi die 27 martii 1913. 

Etsi pervetusta piissima consuetudo, inter Christianos plurimis in 
locis invecta, sese invicem salutandi sub Ssmi Iesu Nominis invoca¬ 
tione, qua nimirum alter dicit: Laudetur Iesus Christus, alter vero respon¬ 
det: Amen vel In saecula, aut similiter, iamdiu apostolicae Sedis favo¬ 
rem adepta sit, et Indulgentia quinquaginta dierum per Summos Pontifices 
ditata; ut tam frugifera praxis impensiori studio, ubi viget teneatur, ubi 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


211 


autem obsolevit restituatur, alibi demum large propagetur; Ssmus D. N. 
D. Pius div. prov. Pp. X, precibus Sibi, occasione sextodecimo recur¬ 
rentium saecularium solemnium a pace Ecclesiae donata, porrectis beni¬ 
gne annuens, Indulgentiam centum dierum, defunctis quoque adplica- 
bilem, a singulis christifidelibus quoties uti supra se invicem salutaverint 
lucrandam, largiri dignatus est. Praesenti in perpetuum valituro, absque 
ulla Brevis expeditione. Contrariis quibuscumque non obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. £8 s. 


f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 


II. 

DECRETUM. 

AUGENTUR ET EXTENDUNTUR INDULGENTIAE PRO QUADAM LAUDE SS.MI SA¬ 
CRAMENTI. 

Die 10 aprilis 1913. 

Ssmus D. N. D. Pius div. prov. Pp. X, per facultates infrascripto 
Cardinali S. Officii Secretario specialiter tributas, benigne concedere 
dignatus est, ut christifideles, qui laudes et gratiarum actiones erga 
D. N. I. C. in Ssmo Eucharistiae Sacramento impendunt, iaculatoria 
prece quae sic sonat: Laudetur et adoretur in aeternum sanctissimum 
Sacramentum, vel quae in authentica sylloge Indulgentiarum invenitur 
his verbis expressa: Sia lodato e ringrazialo ogni momento il santissimo 
e divinissimo Sacramento, ampliori spiritualium favorum emolumento 
gaudere valeant, quam antea frui poterant alteram recitantes; videlicet: 
Indulgentia trecentorum dierum, defunctorum animabus etiam adplica- 
bili, quoties dictam alterutram precem corde saltem contrito recitaverint; 
plenaria vero, defunctis similiter adplicabili, quatenus per integrum 
mensem eandem quotidie elicere consueverint, si insuper confessi ad 
sacram Synaxim accesserint et ad mentem Summi Pontificis oraverint. 
Praesenti in perpetuum valituro, absque ulla Brevis expeditione. Con¬ 
trariis non obstantibus quibuscumque. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. & S. 

f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 



212 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA CONGREGATIO DE RELIGIOSIS 

VERSIO AUTHENTICA 

DECRETI DE MONIALIUM ET SORORUM CONFESSIONIBUS 


A DECREE 

REGARDING THE CONFESSIONS OF NUNS AND SISTERS. 

Whereas to present date many laws have been promulgated, in 
yarious times and circumstances, to regniate the sacramental confessions 
of Nuns and Sisters: therefore, it has now been determined to collect 
and coordinate all these laws, with some modifications, in one Decree 
of the following tenor, to wit: 

1. To each house of Nuns or Sisters there shall usually be assigned 
only one ordinary Confessor; unless the great number of Religious, or 
some other just motive, necessitate the appointment of two or more. 

2. The ordinary Confessor should not, as a rule, hold this onice 
for more than three years. The Bishop or the Ordinary, however, may 
reappoint him for a second or even third term of three years: 

a) if through lack of priests suitable for this duty he cannot 
otherwise pro vide an ordinary Confessor; or 

b) if by secret ballot a majority of the Religious (counting also 
those who in other matters have no right to vote) request his retention. 
But some other way must be provided for the dissentients, if they 
wish it. 

3. Several times every year an extraordinary Confessor must be 
given to each religious house. Ali the Religious must appear before 
this extraordinary Confessor, at least to receive his blessing. 

4. For each religious house the Ordinary will assign several priests 
whom the Religious in particular cases can easily send for to hear their 
confessions. 

5. If any Religious, for the peace of her soul or greater progress 
in spiritual perfection, ask for a special Confessor or Spiritual Director, 
the Ordinary has readily to grant her demand. The Ordinary, however, 
will see to it that abuses do not arise from such concession; and if 



S. Congregatio de Religiosis. 


213 


abuses should come, let liim cautiously and prudently remove them, 
aiways safeguarding liberty of conscience. 

6. If the house of Religious is subject to the Ordinary of the place, 
he is to choose both the ordinary and extraordinary Confessor; but if 
the convent is subject to a Superior who is a Regular, then this Superior 
will present priests for the office of Confessor to the Ordinary of the 
place, to whom it belongs to grant them the power of hearing confessions. 

7. For the office of Confessor (whether ordinary, extraordinary or 
special) priests may be chosen from the secular, or (with the permission 
of their Superiors) from the regular clergy, provided that in neither 
case they have power in foro externo over these same Religious. 

8. These Confessors should have completed their fortieth year and 
be distinguished for prudence and integrity of life. But the Ordinary 
may, through a just motive and on his own responsability of conscience, 
delegate for this office priests who have not yet reached the age spe- 
cified, provided that they have the other afore-mentioned requirements. 

9. The ordinary Confessor may not be appointed an extraordinary 
Confessor; nor may he, except as provided in Artide 2 of this Decree, 
be reappointed as ordinary Confessor in the same house, until one year 
has elapsed from the expiration of his term of office. An extraordinary 
Confessor, however, may be immediately appointed to the office of ordi¬ 
nary Confessor. 

10. Ali Confessors of Nuns or Sisters must be very careful not to 
mix in the external or internai government of the community where 
they hold office. 

11 . If any Religious request an extraordinary Confessor, no Supe- 
rioress may, either personally or through others, either directly or indi- 
rectly, enquire into the reason of the request, or refuse the petition by 
word or deed, or in any way show that she tolerates it unwillingly. 
Should a Superioress fail in this regard, let her own Ordinary admonish 
her; and upon a second offence let him depose her, after having first 
consulted the sacred Congregation of Religious. 

12. The Religious are forbidden to talk among themselves in any 
way about the confessions of their companions in Religion, or to criticise 
those Sisters who confess to one other than the designated Confessor. 
In case they violate this prohibition, they must be punished by the 
Superioress or the Ordinary. 

13. If the special Confessors called to a monastery or religious house 
perceive that the Religious have no just reason of necessity or spiritual 
profit to demand special Confessors, let said Confessors dismiss the 



214 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Religious prudently. All Religious are also admonished to use this 
privilege of asking for a special Confessor only for their spiritual good 
and greater progress in religious virtues, apart from ali human con- 
siderations. 

14. When Nuns or Sisters are outside their own house, no matter 
what the reason, they may confess in any church or oratory, even semi- 
public, to any Confessor approved for both sexes. The Superioress may 
not forbid this, or enquire about it, even indirectly, and the Religious 
are not bound to mention the fact to their Superioress. 

15. Aiiy Nuri or Religious, when seriously sick, although not in 
danger of death, may call any priest approved for hearing confessions, 
and she may confess to him as often as she wish during this serious 
illness. 

16. This Decree must be observed by all religious families of women, 
whether of solemn or simple vows, or Oblates or other pious commu- 
nities not bound by vows, even though the Institute be merely diocesan. 
This Decree also binds communities under the Jurisdiction of a Prelate 
Regular; and if he do not see to it that his subjects faithfully obey 
this Decree, the Bishop or Ordinary of the place shall himself, as a 
Delegate of the Apostolic See, enforce its observance. 

17. This Decree must be added to the rules and constitutions of 
each and every religious family of women and publicly read in the 
vernacular once a year in a chapter of ali the Religious. 

Therefore our Holy Father, Pope Pius X, having heard the mind 
of their Eminence, the Cardinals of the sacred Congregation of Reli¬ 
gious, assemblea in plenary Congress at the Vatican the thirtyfirst day 
of January 1913, has deigned, after the report of the undersigned 
Secretary, to approve and confimi this Decree in ali its parts and to 
order that it be published and faithfully observed in the future by ali 
whom it concern s. 

All dispositions whatsoever, even though worthy of special and indi- 
vidual mention, to the contrary notwithstanding. 

Given at Rome, from the Secretariate of the sacred Congregation 
of Religious, the third day of February 1913. 

Fr. j. C. card. vives, Prefed. 


f Donatus, Archb. of Ephesus, Secretar A . 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


215 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


i. 

DECRETUM. 

CONFINIA BAGAMOIENSBM INTER ET DARESSALAMENSEM VICARIATUS AD CIVILIA 

COAEQUANTUR. 

Quo uberius in Africa orientali, opportune distributis, ad aequa- 
toriales oras, territoriis, iisque distinctis, apostolicae messis fructus 
referrentur, eminentissimi Patres S. huius Consilii Fidei Propagandae, 
plenariis die decima superioris martii convocatis comitiis, de limitibus 
inter vicariatus apostolicos Bagamoiensem et Daressalamensem immu¬ 
tandis atque ad civilia confinia coaequandis, consilium inierunt, sta¬ 
tuentes ut inter utrumque ecclesiasticum territorium, discriminis linea 
foret, quae civiles districtus Bagamoio et Morogoro a districtibus Dares- 
salam et Rufiji separat; deinde Ruaha flumen; mox Umerohe amnis 
ac demum via ferrea quae ab indico Oceano ad Taboram urbem 
ascendit. 

Quam sententiam infrascriptus eiusdem S. Congregationis Praefe¬ 
ctus, vigore specialis facultatis sibi a Ssmo D. N. Pio, divina provi¬ 
dentia, Pp. X tributae, adprobavit ac ratam habuit, praesensque ad id 
Decretum confici iussit. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 7 maii anno 1913. 

Fr. H. M. card. gotti. Praefectus. 

L. % S. 

C. Laurenti, Secretorius. 


II. 

NOMINATIO PRAEFECTI APOSTOLICI. 

Decreto S. Congregationis de Propaganda Fide nominatus est: 

6 maii 1913. — R. P. Gaudentius Barlassina, ex Instituto Tauri- 
nensi a Virgine Consolata pro missionibus ad exteras. Praefectus Apo- 
stolicus de Kaffa meridionali. 



216 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


III. 

CESSATIO AB OFFICIO. 

Ssmus D. N. Pius Papa X, per epistolam, diei 31 martii 1913 datam, 
renuntiationem R. P. D. Henrici Doulcet, congregationis a Passione et 
Cruce D. N. I. C, ab officio episcopi Nicopolitani in Bulgaria, benigne 
excepit: proindeque R. P. D. Feonardus Baumbach, eiusdem Congre¬ 
gationis, qui iure coadiutoris pollebat, eidem in officium succedit. 


S. CONGREGATIO INDICIS 

DECRETUM. 

Feria II, die 5 maii 1913. 

Sacra Congregatio eminentissimorum ac reverendissimorum san¬ 
ctae Romanae Ecclesiae Cardinalium a sanctissimo Domino nostro 
Pio Pp. X sanctaque Sede apostolica Indici librorum pravae doctrinae, 
eorumdemque proscriptioni, expurgationi ac permissioni in universa 
Christiana republica praepositorum et delegatorum, habita in palatio 
apostolico Vaticano die 5 maii 1913, damnavit et damnat, proscripsit 
proscribitque, atque in Indicem librorum prohibitorum referri mandavit 
et mandat quae sequuntur opera: 

annales de philosophie chretienne (fondees par A. Bonnetty), 
Secretaire de Redaction L. Laberthonniere, Paris, 1905-1913. 

henri bremond, Sainte Chantal (1572-1641). Collection "Fes Saints,,, 
Paris, 1912. 

ce q u'o n a fait de CEGLisE. Etude dhistoire religieuse, avec une 
siipplique d S. S. le Pape Pie X, Paris. 

Itaque nemo cuius cumque gradus et conditionis praedicta opera 
damnata atque proscripta, quocumque loco et quocumque idiomate, 
aut in posterum edere, aut edita legere vel retinere audeat, sub poenis 
in Indice librorum vetitorum indictis. 

Quibus sanctissimo Domino nostro Pio Pp. X per me infrascriptum 
Secretarium relatis. Sanctitas Sua Decretum probavit, et promulgari 
praecepit. In quorum fidem etc. 

Datum Romae, die 8 maii 1913. 

fr. card. della volpe, Praefectus. 

L . & S . 

Thomas Esser, O. P., Secretorius. 



S. Romana Rota. 


217 


SACRA ROMANA ROTA 

MELEVITANA (Meliten). 

OPTIONIS. 

Pio PP. X feliciter regnante, Pontificatus Dominationis suae anno X, 
die 30, mense ianuario, anno 1913, RR. PP. DD. Aloisius Sincero, Ponens, 
Iosephus Mori et Fridericus Cattani, Auditores de turno, in causa Mele- 
vitana-Optionis, inter canonicum Michaelem Ciappara actorem appellantem, 
repraesentatum per legitimum procuratorem Vincentium Sacconi advocatum, 
et canonicum Alphridum Mifsud conventum appellatum, repraesentatum 
per legitimum procuratorem Angelum DAlessandri advocatum, sequentem 
definitivam tulerunt sententiam. 

Quum anno 1909, die vero 3 februarii, vacasse! in ecclesia cathe- 
drali Melevitana praebenda S. Venerae, quatuor canonici, scilicet Green, 
Formosa, Mifsud et Ciappara postularunt ut admitterentur ad illam 
optandam, iuxta ius in eadem ecclesia vigens, quo omnes Capitulares 
tam dignitates quam canonicatus eiusdem ecclesiae pro tempore obti¬ 
nentes, possunt pinguiores praebendas optare, iis Capitularibus exce¬ 
ptis, qui aliqua melioramenta in eisdem dignitatibus ac canonicatibus 
et praebendis tam quoad illorum reditus, quam quoad fabricam in illo¬ 
rum utilitatem ac commodum non fecerint. 

Capitulum cathedrale praefatam praebendam adiudicavit canonico 
Grech. Obstitit canonicus Ciappara, eo quod sumptus quos Grech fecerat 
in suae praebendae utilitatem, me lior ament orum nomine non contine¬ 
rentur, quippe qui, ut contendebat ipse, eo spectabant ne praedia dete¬ 
riora fierent. Recursum igitur interposuit apud S. Congregationem 
Concilii, quae iussit quaestionem iudiciario ritu tractari et absolvi apud 
ipsam Melevitanam curiam. 

Curia Melevitana, sententia data die 20 aprilis 1910, ius optionis 
canonico Grech confirmavit. Contra hanc sententiam canonicus Ciap¬ 
para appellavit ad Sanctam Sedem, sed appellatione vix interposita 
canonicus Grech e vita excessit. 

Tunc igitur canonicus Ciappara a S. Congregatione Concilii postu¬ 
lavit ut praebenda S. Venerae sibi conferre tur. At S. Congr. Concilii 
iussit ut optio renovaretur. Quum vero canonicus Formosa expresse ab 



218 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


optando destitisset, ex duobus, qui supererant, optantibus, Mifsud prae 
Giappara a Capitulo delectus fuit. 

Contra hanc electionem canonicus Ciappara recursum denuo inter- 
terposuit ad S. Sedem. Re vero per pontificiam commissionem delata ad 
sacram Rotam, atque disceptata sub hac dubii formula: An praebenda 
nuncupata «S. Venera » can. Ciappara , mt potius can. Mifsud iure optio¬ 
nis sit conferenda in casu, iudiciali sententia data die 12 augusti 1911 
responsum fuit: Negative ad primam partem, affirmative ad secundam. 

Ab hac sententia rursus appellavit canonicus Ciappara, et causa 
nunc definienda venit sub dubii formula: An sententia rotalis diei 
12 augusti 1911 sit confirmanda vel infirmanda in casu. 

Sententia appellata statuit praebendam nuncupatam « S. Venera ». 
non canonico Ciappara sed potius canonico Mifsud iure optionis con¬ 
ferendam esse in casu, duas ob rationes, primo quia canonicus Ciappara 
a iure optionis excludendus est, quippe qui inter canonicos ecclesiae 

cathedralis Melevitanae recenseri non potest. Nam praebendae, quam 

nunc possidet ipse, in perpetuum adnexum est officium et titulus Poe- 
nitentiariatus ; eam vero assecutus est citra concursum, seu contra for¬ 
mam a Benedicto XIII praescriptam pro Italia et insulis adiacentibus 
per Constit. Pastoralis officii; ideoque iuxta hanc Constitutionem collatio 
non modo fuit prorsus nulla, sed praeterea nunc S. Sedi devoluta est: 
neque hos defectus sanare potuit regula de triennali possessione. Secundo 
vero quia canonicus Mifsud satisfecit conditionibus requisitis ad optan¬ 
dum, non tantum circa antianitatem, quam etiam pars adversa agnovit 
in canonico Mifsud et ex certis documentis apparet, sed etiam circa 

melioramenta. Quamvis enim a canonico Mifsud praebenda possideatur 
quae est prorsus mensae communis, tamen indirecte meliorari potest, 
scilicet augendo massae, ut ait sententia appellata, reditus. Quod autem 
Mifsud de facto auxerit massae reditus, adprobavit fere unanimiter ipsum 
Capitulum, declarans « che 1'operato di Mons. Dott. Alfredo Mifsud per 
« cui ha aumentato e migliorato la cosi detta fabbrica della chiesa e la 
« mensa capitolare, di cui la sua prebenda forma parte, si puo classificare 
« come risulta da documenti... etc. ». Quare, iuxta Capituli iudicium, sen¬ 
tentia concludit canonicum Mifsud conditionfab Urbano VIII praescriptae 
relate ad melioramenta, saltem quoad substantiam, satisfecisse. 

Utrumque argumentum impugnat patronus appellantis: quoad pri¬ 
mum enim contendit, plurimis adductis rationibus, Ciappara canonicum 
iure esse vi pacificae possessionis triennalis et certo certius vi posses¬ 
sionis pacificae decennalis; quoad secundum vero canonicum Mifsud 



S. Montana Bota. 


219 


conditioni ab Urbano VIII praescriptae ne satisfacere quidem potuisse; 
eo quod canonicatus secundae erectionis, quorum unus a Mifsud possi¬ 
detur, ad formam Urbanianae Constitutionis meliorari non possunt. 

Verum RR. PP. ab initio animadvertunt quaestionem an Ciappara 
iure canonicus sit necne, non esse principalem in causa, sed eo tantum 
tendere utrum a iure optionis excludendus sit in casu, an non. Quae¬ 
stio enim principalis versatur circa ius optionis. Si igitur inhaerendo 
in principiis de iure optionis in casu, in iisque solis, certe concluden¬ 
dum est praebendam nuncupatam « S. Venera » canonico Mifsud prae 
Ciappara conferendam esse iure optionis in casu, supervacaneum atque 
inutile erit quoad quaestionem principalem inquirere ulterius, an Ciap¬ 
para iure canonicus sit necne, eo praesertim quod hac in posteriori 
quaestione unus ex legitimis contradictoribus, isque princeps, nempe 
episcopus Melevitanus, qui beneficium canonicale sacerdoti Ciappara 
contulit, desit in causa. 

In praesens igitur tota quaestio reducitur ad ius optionis, et de hoc 
iure, ad conditionem ab Urbano VIII praescriptam circa melioramenta. 
Porro appellantis patronus contra sententiam appellatam primo quidem 
renovat argumentum iam in priori instantia propositum, nempe quod 
canonicatus novae erectionis ad formam Urbanianae Constitutionis 
meliorari non possunt, quum in certa pensione, seu potius in certa 
summa, - « in un annuo assegno, che volgarmente chiamasi pensione »,- 
quotannis solvenda consistant. Nam Urbanus Pontifex voluit ut melio¬ 
ramenta fierent in praebendis, quae quomodo fieri possint quum in 
certa pensione, seu in certa summa, praebenda consistat, ne intelligi 
quidem potest. 

Imo retorquet argumentum ex silentio Pontificis de optione, vel 
concedenda vel neganda, quum novi canonicatus fundati sunt. Pontifex 
utique, quum idem esset Urbanus qui optionis indultum concesserat, 
sciebat eam legem posuisse ut, qui praebendas non meliorassent, 
optione carerent. Quum igitur canonicatus instituisset quorum praeben¬ 
dae meliorari non poterant, legi in induito praestitutae, novorum cano¬ 
nicorum in favorem derogasset. Id quum non fecerit, novos canonicos, 
ex ipsa impossibilitate adimplendae legis, optione de facto exclusit. 

Ad argumentationem; vero patroni adversae partis, ipsum Urba¬ 
num VIII nempe anno 1633, novos erigendo canonicatus, eos voluisse 
iuribus omnibus esse praeditos quibus antiqui pollebant, atque anno 1638 
illud optionis indultum confirmasse omnibus canonicis, nulla facta distin¬ 
ctione inter antiquos et novos, respondet Urbanum VIII novis canonicis 
antiquiorum communicasse privilegia, sed eodem modo quo fuerunt 



220 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


concessa; quum autem optio ita fuerit concessa, ut canonici, qui prae¬ 
bendas non fecissent meliores, optionem exercere non possent, hoc unum 
sequi posse ex privilegiorum communicatione: quod novi canonici 
optione frui poterant praebendas meliores faciendo. 

Quod si hoc ultimum novis canonicis impossibile sit, ideoque com¬ 
municatio privilegiorum ad optionem quod attinet fiat inutilis, reponit 
ipse hanc communicationem genericam ita esse accipiendam, ut privi¬ 
legia in tantum communicarentur, in quantum essent possibilia, iis 
nempe exclusis privilegiis quae novorum canonicatuum natura exclu¬ 
deret; legis enim derogatio praesumi non potest. Eo vel magis quod, 
quum legislator suam censeatur noscere legem. Urbanus Pontifex con¬ 
ditiones non ignorasse est existimandus quas ipse in optionis induito 
posuerat. Si igitur melioramentorum necessitati novorum canonicorum 
in commodum derogare voluisset, id expresse edixisset: nisi expresse 
edixerit, quod noluerit, legitima coniectura est. 

Verum haec omnia argumenta, quae non parum roboris habere viden¬ 
tur si Constitutiones Urbanianae seorsim inspiciantur, corruant necesse 
est si ipsae Constitutiones una simul sumantur, atque inter se se com¬ 
parentur et concordentur, ut iuris interpretis officium est. C. Cum expe¬ 
diat, 29, de election, in 6; L. un. de insuffle, dot.; L. Non est novum, 25 et 
seq. ff. de legibus. Arg. L. Non ad ea ff. de condition, et demonstrat, 
iuncta Glossa v. Praesens, ei L. Cum hic status, § 1, ff. de donationib. 
inter virum et mulier, ex c. Exiit, § Imprimis, v. Nos obscuritatem, de 
verb. signif. Card. Tuschus, Litt. C. Conci. 1036, n. 4. et seqq., Barbosa 
Axiomat., 60, n. 5 Reiffenstuel, L. I, Decr. Proem., n. 201-204, Tit. II, 
n. 492-498, Savigny. Sisl. Dir. Rom., § 33, seqq. 

Iamvero Constit. Urbani VIII anno 1624 lata ita se habet: «... Quod 
« de coetero perpetuis futuris temporibus tam dignitates quam canoni- 
« catus et praebendas, eiusdem ecclesiae pro tempore obtinentes pinguio- 
« res praebendas quotiescumque eas de caetero vacare contigerit optare, 
« canonicatus vero et praebendas obtinentes huiusmodi ad dignitates 
« ascendere easque similiter optare libere et licite possint et valeant 
« apostolica auctoritate tenore praesentium concedimus et indulgemus. 

« Decernentes eos ex dignitates ac canonicatus et praebendas prae- 
« dictas obtinentibus huiusmodi, qui in eisdem dignitatibus, ac cano- 
« nicatibus, et praebendis per eos pro tempore obtentis, tam quoad 
« illorum reditus, quam quoad fabricam et alia huiusmodi, aliqua me- 
« lioramenta in illorum utilitatem et comoditatem non fecerint, optione 
« ac concessione et induito nostris praescriptis frui ac gaudere minime 
« posse... ». 



S. Romana Rota. 


Exinde autem patet haec melioramenta facienda in dignitatibus 
et praebendis, tam quoad illarum reditus, quam quoad fabricam et alia 
huiusmodi, non equidem esse rationem et titulum iuris optaudi, ut fir¬ 
mavit sententia appellata, sed tantum conditionem sine qua non pro obti¬ 
nentibus dignitates, canonicatus, et praebendas praedictas. Notanter vero 
Nos addimus: pro obtinentibus dignitates, canonicatus, et praebendas 
praedictas; id enim expresse cavetur in ipsa Constitutione. 

Posterior vero Constitutio eiusdem Urbani VIII, anno 1633 data, 
qua ipse, ultra dignitates ac decem in ecclesia Melevitana erectos et 
institutos canonicatus et praebendas, mandavit erigenda unum et unam 
Theologalem ac alios quatuor Canonicatus totidemque praebendas, haec 
ad rem nostram quod attinet, habet: «... et singulis... privilegiis, prae- 
« eminentiis, praerogativis, aut lationibus, indulgentiis, favoribus, gratiis 
« et induitis universis, quibus alii antiqui canonici praedicti de iure, usu, 
« consuetudine, privilegio aut alias quomodolibet utuntur, fruuntur... uti, 
« frui... possunt et poterunt quomodolibet in futurum similiter et pari- 
« formiter ac sine ulla prorsus differentia in omnibus et per omnia 
« perinde ac si praedicti canonicatus et praebendae in limine fundationis 
« et erectionis ipsius ecclesiae et antiquorum canonicatuum et praeben¬ 
te darum praedictarum canonice erecti fuissent... sic erectis et institutis 
« pro congrua eorum dote... mille scutata annua monetae huiusmodi 
« ex reditibus ecclesiae seu fabricae... annuatim persolvenda... ». 

Conferendo igitur inter se has duas Constitutiones, aperte colli¬ 
gitur: 

1. Praebendas, de quibus Pontifex loquitur in priori Constitutione, 
ex bonis immobilibus constitutas esse; praebendas vero, de quibus in 
posteriori Constitutione, in certa summa consistere. 

2. Urbanum VIII tum de iure (Reiff., cit. Proem., n. 213-216, L. I, 
Tit. II, n. 491), tum de facto gnarum fuisse ius optionis pro canonicis 
qui praebendam in bonis immobilibus possidebant, alligasse conditioni 
ut in iisdem praebendis aliqua melioramenta inducerent. 

3. Ipsum equidem intellexisse quod omnes intelligunt, nempe cano¬ 
nicos secundae erectionis non posse satisfacere conditioni de meliora- 
mentis faciendis, prout continetur in priori Constitutione, praebendas 
nempe in bonis immobilibus consistentes meliorando. 

4. Ipsum omnino tacuisse in posteriori Constitutione conditionem 
de melioramentis faciendis. 

5. Et e contra expressis et claris verbis ad canonicos secundae 
erectionis indultum optionis extendisse; hoc enim evidenter continetur 
in iis generalibus et amplissimis verbis, quibus indistincte utitur in 



222 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


posteriori Constitutione, arg. e# Reiff, cit. Lib. I; Tit. II, n. 398. Ipse igitur 
voluit ut canonici secundae erectionis similiter et pariformiter ac anti¬ 
quiores gauderent iure optionis, per Constitutionem anni 1624 concesso; 
quorsutn enim sunt verba, nisi ut demonstrent voluntatem dicentis? 
arg. ex L. 7, De Suppi, leg. 

Quapropter iis omnibus consideratis, concludendum est Urba¬ 
num VIII vel ius optionis pro canonicis secundae erectionis nullimode 
alligasse conditioni de melioramentis faciendis, vel hanc conditionem 
accipiendam esse et intelligendam secundum subiectam materiam, et 
secundum finem a Pontifice intentum. 

Iamvero non primum, sed alterum est omnino tenendum ut rectae 
interpretationi consonum. 

Nam generatim loquendo, iura iuribus quantum fieri potest sunt 
concordanda, neque eorum correctio est asserenda sine necessitate. Ita 
communis : et habetur espressum in c. Gum expediat, 29, de electiori, 
in 6, ibi: Cum expediat concordare iura illribus, et eorum correctiones, 
si sustineri valeant, evitari. Concordat test, in L. un. De insuffle, dot. 
ibi: Leges legibus concordare promptum est, cum similibus. Et huic L. 
Non est novum, 25 et seq. ff. de legibus generaliter sancitur, ad evi¬ 
tandam iurium correctionem leges priores esse trahendas et explicandas 
per posteriores, et contra has per priores, illis verbis: Non est novum 
ut priores leges ad posteriores trahantur, etc. Sed et posteriores leges ad 
priores pertinent, nisi contrariae sint. Reiff., cit. Proem., n. 201. 

Item secundum materiam subiectam verba sunt intelligenda et inter¬ 
pretanda, ut res de qua agitur potius valeat, quam pereat. Glossa, in 
c. Cum nuper, 23, v. Mutuo adversantibus. De offic, delegai, et Doctores 
communiter; ac patet ex c. Abbatem 5 de Verb. signif. ibi: Profecto sic 
intelligenda sunt illa verba, ut res de qua agitur valere possit potius, 
quam perire. Concordat textus expressus L. Quoties iu actionibus ff. de 
rebus creditis, et L. 1, § 1, C. De rei uxor, action, cum similibus. Et hoc 
adeo verum est ut verba sint improprianda et intelligenda secundum 
subiectam materiam, ut evitetur absurdum, c. Solitae §. Verum de Maior, 
et obed. Item, ne verba remaneantsuperfl.ua : verba enim debent aliquid 
operari, nec esse superflua; c. Si Papa 10. de Privileg, in 6, ibi: Cum 
verba aliquid operari debeant: et c. Si a indice 10, de appellat, in 6 
cum concordantiis ibidem a Glossa, vers. Gum-ejfectu, allegatis, Reiff, cit., 
Lib. I, Tit. II, n. 394-396. 

Ut igitur indultum optionis concessum canonicis novae erectionis 
valeat, et aliquid operetur, atque ut evitetur absurdum, conditio Urba- 
niana de melioramentis faciendis intelligenda est secundum subiectam 



S. Romana * Rota. 


materiam, quantum fieri potest pro conditione eorum canonicorum, ita 
ut sufficiant melioramenta inducta circa bona ecclesiae cathedralis Mele- 
vitanae et mensae communis capitularis. 

Hoc autem est omnino consonum menti ipsius Urbani VIII. Non 
enim putandum est ipsum sollicitiorem fuisse de praebendis, quam de 
divino cultu in ecclesia, eo praesertim quia, ut expresse legitur, in ipsa 
sua Constitutione anni 1624 eius mens fuit ut divini cultus in eadem 
ecclesia, ac dignitatum, nec non canonicatuum et praebendae indemni¬ 
tati et augmento consuleretur. Prima enim regula, ut cum communi docet 
Pirhing., L. I, Decr., Tit. II, n. 104, in interpretatione legum est non tam 
verba spectanda esse, quam mentem et voluntatem, seu intentionem legis¬ 
latoris, quae est veluti anima legis, a qua haec omnem vim obligandi habet, 
L. scire, llii.de legibus, L. Non dubium, 5 C. ead. reg. ult., in 6. C. in his 15, 
ibi: cum non intentio verbis, sed verba intentioni debeant deser\’ire, etc. 
Colligitur autem ea mens et voluntas tum ex materia legis, tum ex cir¬ 
cumstantiis, praecipue vero ex fine et causa, sive ratione motiva ob 
quam lex fertur, Layman. L. I, Tract. 4, c. 18, num. 4. 

Factum vero quod attinet, canonicum Mifsud bona meliorasse, seu 
reditus auxisse ecclesiae Melevitanae et mensae capitularis, demonstratum 
fuit in sententia appellata, et magis magisque confirmatum ex novis 
probationibus in secunda instantia deductis. 

Exinde patet quoque responsio ad argumenta patroni appellantis. 
Non enim concedendum est Pontificem siluisse de optione concedenda 
vel neganda, quum novi Canonicatus fundati sunt. Nam Urbanus VIII 
canonicis novae erectionis omnia indulta et privilegia et iura genera¬ 
liter et indistincte concessit ac canonicis antiquioribus, nec ius optionis 
excepit, cum potuisset excipere. « Ius autem generaliter et indistincte 
« loquens, generaliter et indistincte intelligitur. Sive, ut aliis terminis tra- 
« dunt Doctores, verba generaliter sunt intelligenda. Haec regula habetur 
« clare in c. Quia circa, 22 de privileg, addita hac ratione: Cum nihil 
« exceperit, et poterat excepisse ». Reiff, cit., L. I, Tit. II, n. 398. 

Quo posito, si urgenda esset argumentatio patroni appellantis de 
impossibilitate adimplendae conditionis Urbanianae in canonicis secundae 
erectionis, concludendum esset eam minime imposuisse Urbanum VIII 
canonicis secundae erectionis, seu constitutionem priorem, hac ex parte, 
derogasse. Nam indultum optionis Urbanus VIII in posteriori Constitu¬ 
tione expressit, conditionem vero de melioramentis tacuit. Hinc valeret 
regula: Legislator quod voluit expressit, quod noluit tacuit. Ex C. 12, 
Be decim., C. 2, § 1, De transi, episc. Item nova lex seu Constitutio 
Principis tollit priorem sibi directe contrariam, etiamsi de ipsa non faciat 



A 24 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


mentionem. Ita communis Doctorum, estque clare decisum cap. 1, de 
Constitut, in 6. Reiff, cit, L. I, T. II, n. 491. Ad eandem quoque conclu¬ 
sionem deveniendum esset si conditio Urbaniana, ut ipse asserit, prorsus 
et absolute incompatibilis esset cum natura canonicatuum novae ere¬ 
ctionis. 

Neque efficacius est argumentum ductum ex Bulla Urbani VIII, 
data anno 1638, qua privilegium confirmavit optionis, servata in omnibus 
et per omnia illarum (litterarum) forma, nam, ut evidens est. Pontifex 
loquitur de forma litterarum, quarum exsecutorem constituerat Ordina¬ 
rium Melevitanum. 

Item cogens non est argumentum ductum ex observantia, qua evenit 
ut duorum saeculorum spatio nunquam canonici secundae erectionis ius 
optionis exercuerint. Nam privilegia affirmativa, quae sunt merae gratiae 
atque in nullius gravamen cedunt, per merum non usum nunquam amit¬ 
tuntur, Pirhing, L. V, Tit. 33, n. 176, Reiff., eod. tit., n. 209; Glossa in 
c. Ut privilegia, eod. tit. Quodsi optionis privilegium consideretur con¬ 
cessum cum gravamine aliorum, quod minime tamen esset concedendum, 
ad hoc ut amitteretur per non usum, in primis, ut cum communi docet 
Reiffenstuel cit., n. 205, requireretur quod fuerit occasio utendi privi¬ 
legio, et tamen eo usus non fuerit privilegiatus : haec enim ubi deest, 
non amittitur privilegium, etsi per mille annos nullus exerceatur actus 
privilegii, arg. L. Artilicinius jf. de ser\’it, rust, praed. In casu autem, 
defuisse hanc occasionem, ex actis constat. Imo, quod maximum est, 
optandi facultas alicui competens, ei per contrariam observantiam non 
censetur oblata, nisi doceatur illum optare volentem fuisse impeditum 
et succubuisse. Rota Ree. Decis. 596, n. 12, part. 18, tom. 2, et arg. 
Coram Crescentio Decis. 195, n. 24, 25, tom. 2. 

Item impugnat patronus appellantis eam argumentationem senten¬ 
tiae appellatae, qua retinuit canonicum Mifsud ex bene acta administra- 
tione bonorum ecclesiae suam praebendam indirecte meliorasse « quamvis 
« a canonico Mifsud praebenda possideatur, quae est pars mensae com- 
« munis, tamen indirecte meliorari posse, augendo massae reditus »; in 
quo etiam contendit errorem facti irrepsisse, quia non de massa, sed 
de mensa communi agitur in casu. Verum concedimus quidem relationem 
eapitularem loquutam fuisse de mensa capitulari. Num autem in casu 
requiratur ut canonici secundae erectionis melioramenta inducant, quo¬ 
cumque tandem modo, in suas praebendas; an potius sufficiat ut melio¬ 
retur fabrica ecclesiae et mensa capitularis, ex dictis liquet. 

Sed et alium esse in sententia appellata errorem facti contendit, 
quum commissariorum relationem de munere procuratoris gratuito a 



<& Romana Rota. 


canonico Mifsud expleto « senza suo guiderdone, ma con grande suo 
«disagio» utventati consentaneum adscivit, dum e contra est documentum 
Capituli auctoritate firmatum, unde constat canonicum Mifsud data mer- 
cede procuratoris partes egisse. Verum expresse notavit sententia appel¬ 
lata se retinuisse indifferens esse, utrum melioramenta fiant ex obliga- 
gatione, puta ex munere procuratoris, an secus. Quinimo ex relatione 
facta a Cancellario Capituli sub die 12 iulii 1912, patet canonicum Mifsud 
non solum auxisse reditus ecclesiae et Capituli, sed etiam cooperatum 
fuisse in augendis et servandis aliis praebendis, eaque omnia non egisse 
tanquam procuratorem, et data mercede vel emolumento. 

luris quoque errorem irrepsisse in sententia appellata, affirmat 
patronus appellantis, dum suam interpretationem dixerunt iudices iuri- 
dicam, quia « Capitulum quoad iura concessa collegio est interpres et 
« exsecutor propriorum statutorum, sive a se conditorum, sive a legi- 
« tima potestate concessorum, non minus ac est statutorum conditor ». 
Verum haec verba sententiae, quoad interpretationem statutorum, non 
sunt captanda. Equidem enim Capitulum non est authenticus interpres 
statutorum eorum quae a seipso non sunt condita; sed, in casu. Capitulum 
in admittenda optione canonici Mifsud recte interpretatum fuisse et 
exsequutum statuta a legitima auctoritate concessa, post ea quae dicta 
sunt, non est ambigendum. 

Demum opponi nequit agi in casu de praebenda reservata, quaeque 
proinde optari nequit. Nam vacatio praebendae in casu retrotrahenda 
est ad mortem sacerdotis Ebejer, quia eiusdem possessio obtenta a 
sac. Grech nunquam fuit pacifica, sed sernper impugnata. 

Ad ultimum dubitatum fuit utrum canonicus Mifsud ab optando 
impediretur, ex eo quod coadiutorem habuerit et habeat. 

Verum factum quod attinet, constat 1) canonicum Mifsud, quamvis 
coadiutorem habuerit, satis et sufficienter diligentem fuisse in choro fre¬ 
quentando ; 2) praxim et consuetudinem vigere in Capitulo Melevitano, 
qua omnes canonici, sive coadiutorem habeant, sive non, indifferenter ad 
optandum admittuntur, dummodo non desint ceterae conditiones. 

Ius vero quod attinet, notandum est quod: 1) Canonistae illi quoque, 
qui negant coadiuto ius optionis quando praebendae sunt inseparabiliter 
adnexae titulo canonicali, hanc admittunt in casu favorabilis consuetu¬ 
dinis, ex traditis a Pitonio Discep. eccles. 10; 2) in optionibus potissimum 
sunt servanda statuta Capituli; Rota, Rec. Dec. 571, n. 7, p. 4 , tom. 3. 
Capitulum enim inducere potest optandi modum. Rota. Rec. Decis. 308, 
num. 5, p. 17. Et optio cum primis regulatur consuetudine, arg. Rota, 
Rec. Dec. 99, num. 25, part. 10; 3) ius optionis non amittit coadiutus. 


ACTA, vol. V, n. 8. — 16-0-913. 


16 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


non obstante coadiutoria, ut constanter tenuit Rota in una Salmantina. 
Portionis 15 octob. 1584, coram Vicecomite, et in Urgellen. Canonicatus, 
9 maii 1593, coram Bianchetti, et Bec. Decis. 140, num. 18 et 19, part. 4, 
tom. 2. 

Quibus omnibus tum in facto, quum in iure consideratis et sedulo 
perpensis, Christi nomine invocato. Nos infrascripti Auditores, pro tribu¬ 
nali sedentes, et solum Deum prae oculis habentes, ita ad propositum 
dubium : An sententia rotalis diei 12 augusti 1911 sit confirmanda vel 
infirmanda in casu, respondemus, atque definitive sententiamus: Affir¬ 
mative ad primam partem, negative ad secundam. Expensas vero iudi- 
ciales compensandas esse inter partes, excepta taxa pro sententia, quae 
ex integro erit solvenda a canonico Ciappara. 

Ita pronunciamus et definitive sententiamus, mandantes Ordinariis 
locorum et ministris tribunalium, ad quos spectant, ut exsequutioni 
mandent hanc sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam 
sacrorum canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, De Ref. Concilii 
Tridentini, iis adhibitis exsequutivis et coercitivis mediis, quae magis 
efficacia et opportuna pro rerum adiunctis exstitura sint. 

Aloisius Sincero, Ponens. 

Ioseph Mori. 

Fridericus Cattani. 

Sac. T. Tani, Not. S. R. Rotae. 



EPISTOLAE. 

L 

AD R. P. D. PIUM MARCELLUM BAGNOLI, MARSORUM EPISCOPUM, OB FILIALE 
VENERATIONIS OBSEQUIUM AB ALUMNIS SEMINARII PRAEFATAE DIOECESEOS 
BEATISSIMO PATRI REVERENTER EXHIBITUM. 

Oli alunni dei Seminario diocesano hanno inviato al Santo Padre, 
nella lieta ricorrenza dei Suo onomastico, un nobile Indirizzo di vene- 
razione, di affettuosa obbedienza e di auguri devoti. 



Secretaria Status. 


L' augusto Pontefice si e compiaciuto dei sentimenti espressi dai 
suddetti seminaristi, e se ne rallegra con V. S. Illma e Revma, per 
incoraggiarla a continuare ed a perfezionare generosamente 1'opera, 
santa, incominciata a favore dei clero e delPintera diocesi. 

Ed a questo fine il Santo Padre, invocando 1'abbondanza delle grazie 
celesti, imparte di cuore a V. S., ai superiori ed agli alunni tutti dei 
Seminario 1'implorata benedizione apostolica. 

Con sensi della piu sincera stima passo, dopo cio, al piacere di 
raffermarmi 

di V. S. Illma e Revma 
Roma, 27 marzo 1913. 


Servitore 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 


IL 

AD R. P. D. IO ANNEM VINCENTIUM TASSO, AUGUSTANORUM EPISCOPUM, QUI 

BEATISSIMO PATRI EXEMPLAR ACTUUM SYNODI DIOECESANAE, TAMQUAM 

FILIALIS OBSEQUII VENERATIONISQUE SPECIMEN, OBTULIT. 

Di vero gradimento e riuscito al Santo Padre il volume degli Atti 
dei Sinodo tenutosi, nelPagosto p. p., in cotesta citta, che V. S. Illma e 
Revma Gli ha offerto con sensi di filiale venerazione. 

Ringraziandola di questo riverente omaggio, 1'augusto Pontefice fa 
voti che le deliberazioni prese durante il Sinodo, venendo tradotte dili- 
gentemente in atto, riescano di grande vantaggio spirituale al clero ed 
ai fedeli alie di Lei cure affidati. 

Sua Santita ha rilevato altresi con piacere come la S. V. molto 
opportunamente abbia aggiunto, quale Appendice, alie Costituzioni Sino- 
dali una copiosa raccolta di Atti della S. Sede e di altri documenti i 
quali potranno, cosi, tornare senza dubbio di grande utilita al clero. 

Godo significarle che il Santo Padre ha parimenti gradito 1' esem- 
plare della versione in francese, per uso della diocesi di Aosta, dei 
nuovo « Catechismo », coi « Primi Elementi della dottrina cristiana », 
e sono in pari tempo lieto di aggiungere che Sua Santita invia con effu¬ 
sione di animo 1'implorata apostolica benedizione alia S. V., al clero 
ed ai fedeli delPintera diocesi. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Aggiungo i miei personali ringraziamenti per gli esemplari dei 
Sinodo e della versione dei Catechismo, cortesemente destinatimi, e 
profitto ben volentieri dell'incontro per raffermarmi, con sensi di sin¬ 
cera stima 

di V. S. Ulm a e Revma 
Roma, 8 aprile 1913 . 

Servitore 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 


III. 

AD R. P. D. ELECTOREM I. SEVIN, LUGDUNENSIUM ARCHIEPISCOPUM, PRIMO CON¬ 
DITO SAECULO A NATIVITATE FRIDERICT OZANAM. 

lia ete bien agreable au Saint-Pere le Pape Pie X d'apprendre par 
les lettres de Votre Grandeur le noble projet forme par Vous, par le 
clerge et les catholiques de votre diocese d'adresser a Dieu des actions 
de graces pour la fecondite des exemples et la vitalite des ceuvres lais- 
sees par le chretien illustre que fut Frederic Ozanam. 11 est naturel que 
ces fetes se deploient, a 1'occasion du centenaire de sa naissance, dans 
la cite de Lyon, si glorieuse dans le passe, comme dans le present, pal¬ 
les manifestations de sa foi et de sa charite. C'est, en effet, dans le sein 
de 1'antique eglise primatiale des Gaules, sous les influences de la 
devotion a la Vierge Marie et dans la pratique si touchante de la visite 
des pauvres, que Dieu a tout d'abord prepare cette ame genereuse et 
qu'il a depose en elle les graces initiales pleines de merveilleuses pro- 
messes. 

Le grand chretien dont vous allez exalter le merite etait profonde- 
ment convaincu, en face du perii social qu'il voyait grandissant toujours, 
que le salut de la societe doit venir de la religion de Notre-Seigneur 
Jesus-Christ et du retour aux enseignements et aux pratiques de 1'Evan- 
gile. II sut mettre avec vaillance au Service de la verite et de la charite 
chretiennes les richesses d'ame dont il etait redevable a la nature et a 
la grace. 

Toujours soumis a 1'Eglise, il a congu et realise un modele d'ceuvre 
catholique et sociale qui, dans le soulagement des miseres humaines, 
recherche avant tout, a 1'aide de la priere et des sacrements, la per- 



Secretaria Status. 


fection surnaturelle de ceux qui s'y devouent, comme de ceux a qui 
elle s'adresse. C'est sur ce fondement, etranger a toute compromission, 
que les Conferences de Charite sous le patronage de saint Vincent de 
Paul, dont Frederic Ozanam fut le principal initiateur et organisateur, 
de grain de seneve sont devenues rapidement un grand arbre etendant 
ses branches chargees de fruits sur tant de regions de 1'Eglise catho- 
lique: exemple puissant pour tous ceux qui s'efforcent de mettre une 
vie agissante au Service de Dieu et du prochain. 

Le Saint-Pere fait des vceux afin qu'il se leve de plus en plus, au 
milieu de vous, une generation de jeunes gens et d'hommes resolus a 
marcher sur les traces d'Ozanam et de ses compagnons. II demande a 
Dieu que ces valeureuses phalanges soient pleines d'enthousiasme dans 
leurs convictions, disciplinees pourtant dans leurs methodes, informees 
des dangers de leur epoque, preservees des conceptions chimeriques, 
entierement disposees, dans la pleine possession des traditions de l'apo- 
stolat chretien, a faire rayonner autour d'elles une action sainte et salu- 
taire pour 1'eveil de la foi et les victoires de la charite. 

Comme gage des faveurs celestes, le Souverain Pontife envoie de 
tout cceur la benediction apostolique aux organisateurs des fetes pro- 
chaines et a tous ceux qui y prendront part. II benit en votre personne 
le chef du diocese; II benit son Eminence le Cardinal de Cabrieres, a 
qui vous avez offert la presidence des fetes; II benit les Eveques qui 
assisteront aux ceremonies; II benit le clerge, le peuple fidele et, avec 
une toute particuliere bienveillance, vos societes de Conferences de 
saint Vincent de Paul. 

Avec mes vceux personnels pour le succes de vos fetes, veuillez 
agreer, Monseigneur, 1'expression de mes sentiments bien devoues en 
Notre-Seigneur. 

Rome, le 10 avril 1913. 


R. CARD. MERRY DEL VAL. 



230 


<, Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

S. CONGREGAZIONE DEI RITI. 

CONGREGAZIONE ORDINARIA. 

II giorno 29 aprile 1913, nel palazzo apostolico Vaticano, fu tenuta la 
Congregazione Ordinaria dei sacri Riti, nella quale al giudizio degli Emi e 
Rmi signori Cardinali, componenti la medesima, e stato sottoposto il dubbio 
sulla introduzione della causa di Beatificazione e Canonizzazione dei Servo 
di Dio Pietro Donders, sacerdote professo della Congregazione dei santis- 
simo Redentore. 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietto della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

7 marzo 1913. — L'Emo signor cardinale Guglielmo van Rossum, Pro- 
tettore della Congregazione delle Suore della sacra Famiglia di Nazaret. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Protonotario apostolico ad instar participantium : 

4 maggio 1913. — Mons. Giuseppe Ernesto Menten, della diocesi di 
Ruremonda. 

Prelati Domestici di S. S.: 

18 aprile 1913. — Mons. Emiliano Dubois, vicario generale delfarchidio- 
cesi di Tolosa. 

— Mons. Giovanni Raynaud, vicario generale della stessa archidiocesi. 

— Mons. Guglielmo Saturnino Assieu, vicario generale della medesima 
archidiocesi. 

— Mons. Francesco Saverio Delpech, arciprete delia Metropolitana di Tolosa. 

20 aprile. Mons. Amedeo Gouin, vicario generale della diocesi di Le Mans. 

26 aprile. — Mons. Lodovico Balics, vicario gen della diocesi di Giavarino. 

26 aprile. — Mons. Antonio Balits, canonico della stessa diocesi. 

27 aprile. — Mons. Mattia Vesely, canonico dei regio collegio capitolare di 
Vysehrad, nella diocesi di Budweis. 



Diarium Romanae Curiae. 


231 


1 maggio 1913. — Mons. Augusto Brehm, consigliere e decano della cat- 
tedrale di Spira. 

— Mons. Conrado Mangola, della diocesi di Rottenburg. 

3 maggio. — Mons. Enrico Fremaux, curato-decano a Lilia. 

— Mons. Edmondo Pietro Jaspar, delParchidiocesi di Cambrai. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Camerieri Segreti sopranmunerari di S. S. : 

21 aprile 1913. — Mons. Ercolano Giampieri, delFarchidiocesi di Zara. 

— Mons. Vincenzo Miossevich, della medesima archidiocesi. 

— Mons. Angelo Piasevoli, della medesima archidiocesi. 

25 aprile. — Mons. Lorenzo Kotecki, della diocesi di Posen. 

— Mons. Giuseppe Surzynski, della medesima diocesi. 

— Mons. Stanislao OkoniewsM, della medesima diocesi. 

26 aprile. — Mons. Carlo Walterbach, delFarchidiocesi di Monaco di Baviera. 

2 maggio. — Mons. Prospero Wenck, delFarchidiocesi di Torino. 

3 maggio. — Mons. Carlo Fritz, delFarchidiocesi di Friburgo (Germania). 
— Mons. Vincenzo Schweitzer, della diocesi di Rottenburg. 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

14 aprile 1913. — Mons. Francesco Hermann, della diocesi di Sirmio 
e Bosnia. 

— Mons. Ernesto Filippi, della diocesi di Poggio Mirteto. 

19 aprile. — Mons. Massimino Corsi, vicario generale della diocesi di 
Bovino. 

25 aprile. — Mons. Stefano Paar, della diocesi di Gia varino. 

26 aprile. — Mons. Giuseppe Pichler, delFarchidiocesi di Monaco di 
Baviera. 

— Mons. Pietro Winkler, della medesima archidiocesi. 

29 aprile. — Mons. Gaspare Mazur, della diocesi di Tarnovia. 

— Mons. Andrea Sekowiski, della medesima diocesi. 

— Mons. Ladislao Chendynski, della medesima diocesi. 

— Mons. Serafino Banfi, della diocesi di Southwark. 

30 aprile. — Mons. Felice Jozefowicz, delFarchidiocesi di Leopoli (rit. lat.). 
3 maggio. — Mons. Giacomo Federico Bussereau, della diocesi di Spira. 

Cappellani d'onore extra Urbem di S. S.: 


18 aprile 1913. — Mons. Paolo Gregor, della diocesi di Gnesen e Posen. 
— Mons. Giovanni Nepomuceno Amschl, della diocesi di Secovia. 

25 aprile. — Mons. Eugenio Dodek, della diocesi drGiavarino. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Cameriere Segreto di Spada e Cappa soprannumerario di S. S. : 

27 aprile 1913. — II Sig. conte Francesco Kwilecki, della diocesi di Posen. 

Cameriere d'onore di Spada e Cappa soprannumerario di S. S. : 

29 marzo 1913. — II Sig. avvocato Francesco Houtart, di Bruxelles. 

ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze : 

La Gran Croce delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

25 aprile 1913. — AI Sig. comm. Costante Groussau, professore di diritto 
alPUniversita cattolica di Lilia. 

La Placca delVOrdine di S. Gregorio Magno: 

28 aprile 1913. — AI Sig. comm. dott. Girolamo Kolle, prefetto di sezione 
nell'1, e R. Ministero di agricoltura a Vienna. 

La Commenda delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

30 aprile 1913. — AI Sig. barone Giuseppe de Coppin de Grinchamps, 
della diocesi di Namur. 

La Commenda dell' Ordine di S. Silvestro Papa : 

1 aprile 1913. — AI Sig. Sebastiano de Probizer, console d'Austria-Unghe- 
ria in Rustschuck (Bulgaria). 

27 aprile. — AI Sig. prof. Michele Zavadlal, ispettore delle scuole medie 
della Dalmazia. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

3 maggio 1913. — Ai Signori: Camillo Caron-Bonnel, - Claudio Charvet- 
Lesaffre, - prof. Maurizio Vanlaer, - Giulio Billiet, - Enrico Mabille de Pon- 
cheville, - Paolo Lambert-Destailleurs, - e Carlo Edme Maria Giuseppe Jeanson, 
delParchidiocesi di Cambrai. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

23 aprile 1913. — AI Sig. Francesco Niederwieser, delParchidiocesi di 
Monaco (Baviera). 

— AI Sig. Edoardo Darwiot, della diocesi di Dijon. 


NEC RO LOGIO. 

10 maggio 1913. — Mons. Antonio Pitera, vescovo titolare di Auzia. 

13 maggio. — Mons. Emmanuele Battista da Cunha, arcivescovo di Braga. 



Annus V. - Vol. V. 


Die 9 lunii 1913. 


Num. 9. 


COMMENTARIUM OFFICIALE 

ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

I. 

ERECTIO NOVI VICARIATUS APOSTOLICI DE BANGUELO, TERRITORIO NYASSENSI 
IN DUAS PARTES SEPARATO. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Magno est semper Nobis solacio, 
quod ferae incultaeque gentes, quae prius in tenebris et in umbra mortis 
sedebant, tanto numero ad Christi fidem convertantur, ut necesse sit 
novas pro eis condere Missiones. Iucundo igitur accepimus animo domi¬ 
nicum gregem ita in latissimo apostolico vicariatu Ny assensi crevisse, 
ut opportunum videatur haud parvam ex illo regionem seiungere, in qua 
proprii pastores spirituale suis ovibus pabulum facilius ac satius prae¬ 
bere queant. Universa itaque huiusmodi re cum VV. FF. NN. S. R. E. 
Cardd. Christiano Nomini Propagando praepositis sedulo perpensa, motu 
proprio atque ex certa scientia et matura deliberatione Nostra, deque 
Apostolicae potestatis plenitudine, harum litterarum vi, territorium Nyas- 
sense, ad occidentem versus usque ad civilia anglo-belgica confinia pro¬ 
latum, per displuvii lineam inter Luangua et Chambezi flumina exsisten¬ 
tem, ac dein per decimum tertium australis latitudinis gradum in duas 
partes dividimus et separamus, quarum alteram ad meridiem iacentem 
antiquo Nyassae nomine dici iubemus, alteram vero ad boream in pro¬ 
prium Vicariatum Apostolicum cum omnibus et singulis iuribus, hono¬ 
ribus, privilegiis et induitis quae ad Missiones pertineant, erigimus et 
constituimus, eumque « de Banguelo » decernimus appellari. Ut autem 


ACTA, vol. V, n. 9. — 9-6-913. 


17 



234 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ex hoc novo vicariatu non minus uberes Christianae religionis ac vitae 
fructus percipiantur, pari auctoritate Nostra, eum curis Congregationis 
Missionariorum ad Afros committimus, qui iam, exantlatis in eadem 
regione laboribus, praeclara actuosi studii et frugiferae sollertiae testi¬ 
monia exhibuerunt. Decernentes praesentes Literas firmas validas atque 
efficaces semper exstare ac permanere, suosque plenos atque integros 
effectus sortiri atque obtinere; illisque ad quos pertinent nunc et in 
posterum plenissime suffragari; sicque in praemissis per quascumque 
iudices ordinarios et delegatos iudicari et definiri debere, atque irritum 
esse et inane si secus super his a quoquam, quavis auctoritate, scienter 
vel ignoranter contigerit attentari. Non obstantibus Nostra et Cancel- 
lariae apostolicae regula de iure quaesito non tollendo, aliisque consti¬ 
tutionibus et sanctionibus apostolicis, ac ceteris omnibus etiam speciali 
et individua mentione ac derogatione dignis in contrarium facientibus 
quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub annulo Piscatoris, die xxvni 
ianuarii mdccccxiii. Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. £g S. a Secretis Status. 


IL 


PRAEFECTURA APOSTOLICA TRIPOLITANA IN VICARIATUM APOSTOLICUM ERIGI¬ 
TUR, TITULO DE LIBYA DISTINCTUM. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Mandatum illud quod Apostolis suis 
Salvator noster dedit inquiens « Euntes docete omnes gentes », supremum 
Nos in terris Apostolatum divinitus obtinentes adigit, ut omni cura et 
studio Christianae Fidei incremento consulamus. Iamvero cum oppor¬ 
tunum videatur, quo validius divini nominis gloria in Africa septentrio¬ 
nali promoveatur atque christifideles ad oras Libycas degentes ube¬ 
riora suscipiant incrementa salutis, ut praefectura apostolica Tripolitana 
in vicariatum apostolicum constituatur, Nos collatis consiliis cum 
VV. FF. NN. S. R. E. Cardd. negotiis Propagandae Fidei praepositis, 
haec quae infrascripta sunt, decernimus, statuimus, edicimus. Itaque motu 
proprio atque ex certa scientia et matura deliberatione Nostris, deque 
apostolicae potestatis plenitudine, praesentium tenore, Praefecturam 



Acta PU PP. X. 


235 


Apostolicam Tripolitanam in Vicariatum Apostolicum, proprio antistiti 
committendum, erigimus. Praeterea volumus ut novus idem vicariatus 
eodem territorio constet quo vetus praefectura, eisdemque limitibus 
circumscribatur; nomen autem ipsi a Libya facimus. Decernentes prae¬ 
sentes Literas firmas validas atque efficaces semper exstare ac perma¬ 
nere, suosque plenos atque integros effectus sortiri atque obtinere; illisque 
ad quos pertinent nunc et in posterum plenissime suffragari; sicque rite 
iudicandum esse ac definiendum, irritumque et inane fieri si secus super 
his a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive ignoranter attentari con¬ 
tigerit. Non obstantibus Nostra et Cancellariae apostolicae regula de 
iure quaesito non tollendo aliisque constitutionibus et ordinationibus 
apostolicis, etiam speciali atque individua mentione ac derogatione dignis, 
ceterisque omnibus in contrarium facientibus quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum, sub anulo Piscatoris, die xxin fe¬ 
bruarii MDCCCCxin, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L,- I$! S. a Secretis Status. 


III. 

ERIGITUR NOVUS VICARIATUS APOSTOLICUS, TITULO DE PIANARANTSOA DISTIN¬ 
CTUS, IN INSULA MADAGASCAR. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Ecclesiarum omnium cura Nobis 
divinitus commissa illud praecipue postulat ut, in quaslibet catholici 
Orbis partes mentis Nostrae oculos coniicientes, quae Christiano populo 
utilitati et incremento futura esse cognoverimus, ea, suprema Nostra 
usi auctoritate, mature paremus. Itaque, quum censeamus, si vicariatus 
apostolicus de Madagascar centrali dividatur, uberiores facile fructus ea 
in insula ferri posse. Nos, postquam hac de re cum VV. FF. NN. S. R. E. 
Cardd. Propagandae Fidei praepositis consilia contulimus, motu proprio, 
certa scientia et matura deliberatione Nostra atque apostolicae Nostrae 
potestatis plenitudine, harum litterarum vi a territorio vicariatus apo- 
stolici de Madagascar centrali regionem meridionalem subtrahimus, atque 
in Vicariatum Apostolicum, titulo de Fianarantsoa distinctum, erigimus, 
eumque curis sacerdotum Societatis Iesu concredimus, statutis limi¬ 
tibus qui sequuntur: ad septentrionem XX gradus latitudinis usque ad 



236 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


fines provinciae civilis dictae de Autsirabe, dein limites australes eiusdem 
provinciae usque dum pertingunt denuo XX gradum latitudinis, hoc ser¬ 
vato ad oceanum usque Indicum; ad orientem oceanus ipse Indicus 
a XX ad XXII gradum latitudinis; ad meridiem vicariatus apostolicus 
de Madagascar meridionali; ad occidentem mare Mozamhiquense a XX 
ad XXII gradum latitudinis. Volumus autem ac iubemus omnia quae 
hisce Litteris Nostris statuimus ac declaramus, rata et firma uti sunt, ita 
in posterum esse; irritumque et inane futurum decernimus quidquid 
super his a quoquam, quavis auctoritate, contigerit attentari, contrariis 
non obstantibus quibuslibet. 

Datum Romae apud sanctum Petrum, sub annulo Piscatoris, die 
x maii mdccccxiii, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 

I * ® S a Secretis Status. 


SUPREMA S. CONGREGATIO S. OFFICII 

(SECTIO DE INDULGENTIIS) 


DECRETUM. 

SODALITATES PROMOVENDIS IUVANDISQUE ECCLESIASTICIS VOCATIONIBUS CON¬ 
STITUTAE SPIRITUALIBUS GRATIIS DITANTUR. 

Adest profecto providentissimus Deus Ecclesiae suae sanctae, ut 
mittat opportuno tempore operarios in messem; non dedignatur autem, 
fideles suos persaepe missionis istiusmodi suscipere cooperatores. Auctor 
est nimirum piissimi consilii, quo multae exortae sunt per orbem Soda¬ 
litates, fovendis, tuendis, iuvandis ecclesiasticis vocationibus. Ex his 
nonnullae spirituales impetrarunt favores, de Summi Pontificis benigni¬ 
tate, aliae vero quibus gauderent implorarunt. Quia tamen communis 
est institutorum ratio. Emis Patribus Inquisitoribus generalibus, quibus 
Ss. Indulgentiarum moderatio pertinet, in solitis comitiis habitis feria IV, 
die 28 maii, anno 1913, aptior visa est communis omnibus elargitio. Et 
Ssmus D. N. D. Pius div. prov. Pp. X, cui in audientia diei 29 maii. 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


237 


eodem anno 1913, R. P. D. Adsessori S. Officii impertita, de his facta 
est relatio, Emorum Patrum voto adhaerens, concedere dignatus est, ut 
omnes et singulae Sodalitates quibus praecipuus et immediatus est 
finis promovere ecclesiasticas vocationes iisque opportunis mediis opi¬ 
tulari, dummodo canonice a Rmis Ordinariis sint erectae vel in poste¬ 
rum erigantur, sequentibus gaudeant Indulgentiis ac privilegio: 

I. Indulgentia plenaria: 

1) a quolibet christifideli lucranda, die ingressus in Sodalitatem, 
si confessus ac sacra synaxi refectus, ad mentem Summi Pontificis pias 
preces fundat; 

2) in articulo mortis, a consociatis lucranda, si confessi ac sacra 
communione refecti, vel saltem contriti, Ssmum Iesu nomen, ore, si potue¬ 
rint, sin minus corde, devote invocaverint, et mortem tamquam peccati 
stipendium de manu Domini patienter susceperint; 

3) diebus festis: Titularis respectivae Sodalitatis; Ss. Aposto¬ 
lorum natalitiis, iuxta decretum S. Congregationis Indulgentiarum, diei 
18 septembris 1862; in uno ex tribus singulorum Quatuor Temporum 
diebus, si consociati, confessi ac sacra synaxi refecti, aliquam ecclesiam 
vel publicum oratorium visitaverint, et ad mentem ibi Summi Pontificis 
oraverint. 

II. Indulgentia centum dierum, pro quolibet pietatis vel caritatis 
opere, quod iuxta fines Sodalitatis peragatur a quocumque ex soda¬ 
libus. 

Hae omnes et singulae Indulgentiae, excepta tamen plenaria in 
articulo mortis lucranda, animabus quoque in purgatorio degentibus 
applicari queunt. 

III. Tandem idem Sanctissimus declaravit. Missas omnes quae in 
suffragium animarum sodalium defunctorum celebrantur, ita illis ani¬ 
mabus suffragari, ac si in altari privilegiato celebratae fuissent. 

Praesenti in perpetuum valituro, absque ulla Brevis expeditione. 
Contrariis quibuscumque non obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L . © S . 

f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 



238 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


S. CONGREGATIO CONSISTORIALIS 


i. 

DECRETUM 

DE SACERDOTIBUS AD MUNUS DEPUTATI IN GALLIA CONCURRENTIBUS. 

Quum sub exitum huius anni finem accipiat in Gallus lex civilis 
quae vetat ecclesiasticos viros eligi ad munus Deputatorum in aula 
legislativa Reipublicae et ad alia similia officia, et idcirco sacerdotes in 
proximis futuris electionibus possint ad illa assequenda concurrere; 
quaesitum est a nonnullis locorum Ordinariis num adhuc vigeat dispo¬ 
sitio a Ssmo D. N. Pio Pp. X data per officium sacrae Congregationis 
a Negotiis ecclesiasticis extraordinariis die 2 aprilis 1906, qua statutum 
est nulli sacerdoti licere sese candidatum sistere ad memorata munera 
absque consensu proprii Ordinarii ac Ordinarii loci ubi se candidatos - 
sistere cupiunt. 

Porro audito Consultorum voto et re mature considerata, sacra 
Congregatio Consistorialis respondendum censuit vigere memoratam 
praescriptionem pro omnibus cuiusvis ordinis et conditionis ecclesia¬ 
sticis viris, etiam si forte antea munera praefata fuerint assecuti. 

Ssmus autem D. N. iussit hanc resolutionem publici iuris fieri, et 
ab eis ad quos spectat religiose servari. 

Datum Romae e Secretaria eiusdem sacrae Congregationis, die 
9 maii, anni 1913. 

C. card. de lai. Secretorius. 

L. A S. 


Ioannes Baptista Rosa, Substitutus. 


IL 

PROVISIO ECCLESIARUM. 

Successivis sacrae Congregationis Consistorialis decretis Ssihus D. N. 
Pius PP. X has quae sequuntur ecclesias de proprio pastore providit, 
scilicet: 

26 aprilis 1913. — Cathedrali ecclesiae Matanzensi praefecit sacer¬ 
dotem Carolum Warren Currier, archidioecesis Baltimorensis. 



S. Congregatio Consistorialis. 


239 


29 aprilis. — Titulari ecclesiae archiepiscopali Chaleidensi Revmum 
D. Carolum Pietropaoli, hactenus episcopum Triventinum et nuper Dele¬ 
gatum apostolicum in ditione Venezuelana renunciatum. 

2 maii. — Metropolitanae ecclesiae Viennensi sac. Fridericum Piffl, 
in saeculo Gustavum, abbatem Lateranensem ac praepositum canoniae 
Claustroneoburgensis. 

7 maii. — Metropolitanae ecclesiae Varsaviensi sac. Alexandrum 
Kakowski, canonicum Varsaviensem et rectorem academiae ecclesia¬ 
sticae in civitate Petropoli. 

— Titulari ecclesiae archiepiscopali Metymnensi Revmum D. Tho- 
mam Fennelly, hactenus archiepiscopum Cassiliensem. 

9 maii. — Titulari ecclesiae episcopali Cibyrensi sac. Sigismundum 
Wartz, professorem theologiae moralis in seminario Brixinensi, quem 
constituit in Auxiliarem Revmi D. Francisci Egger, episcopi Brixi- 
nensis. 

14 maii. — Cathedrali ecclesiae Dunkeldensi sac. Robertum Fraser, 
rectorem collegii Scotorum in Urbe. 

15 maii. — Cathedrali ecclesiae Nicosiensi seu Herbitensi R. P. Augu¬ 
stinum Addeo, in saeculo Felicem, ex ordine Eremitarum S. Augustini, 
priorem in conventu S. Augustini Papiae. 

— Titulari ecclesiae episcopali Tiberiensi sac. Iacobum Sinibaldi, 
canonicum patriarchalis Basilicae Vaticanae, rectorem collegii Lusitani 
in Urbe. 

20 maii. — Cathedrali ecclesiae Venusinae sac. Angelum Petrelli, 
dioecesis Liciensis, parochum loci vulgo Arnesano. 

22 maii. — Titulari ecclesiae episcopali Modrensi Rmum D. Stepha- 
num Iulium Gazaniol, hactenus episcopum Constantiniensem. 

24 maii. — Titulari ecclesiae episcopali Domitiopolitanae sac. Arthu- 
rum Beliveau, parochum cathedralis ecclesiae S. Bonifacii, quem con¬ 
stituit in Auxiliarem Rmi D. Ludovici Philippi Adelardi Lange vin, archie- 
piscopi S. Bonifacii. 

26 maii. — Cathedrali ecclesiae Constantiniensi sac. Iulium Ale¬ 
xandrum Leonem Bouissiere, archidioecesis Albiensis, vicarium gene¬ 
ralem Or anens em. 



240 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA CONGREGATIO DE RELIGIOSIS 

VERSIONES AUTHENTICAE 

DECRETI DE MONIALIUM ET SORORUM CONFESSIONIBUS 


L 

DECRETO 

SOBRE LAS CONFESIONES DE LAS MONJAS Y DE LAS HERMANAS. 

Habiendose hasta el presente publicado segun las diversas necesi- 
dades y circunstancias de los tiempos muchas leyes para regular las 
confesiones sacramentales de las Monjas y de las Hermanas, ha pare- 
cido bien reunirfas modificadas en parte y ordenadas en un solo De¬ 
creto dei tenor siguiente. 

1. Por regia general Cada Comunidad asf de Monjas como de Her¬ 
manas tendra un solo Confesor ordinario, salvo que el numero de Reli¬ 
giosas u otro justo motivo obligue a senalar dos o mas. 

2. El Confesor ordinario por lo general no permanecera en el oficio 
mas de tres anos. Podra sin embargo el Obispo o el Ordinario confir- 
firmarle para un segundo y aun para un tercer trienio: 

а) si por escasez de sacerdotes idoneos para tal oficio, no pu- 
diere proveer de otro modo, o 

б) si la mayoria de las Religiosas aun comprendidas aquellas que 
en otros asuntos carecen de voto, conviniere por votacion secreta en 
pedir la confirmacion dei mismo Confesor. Con todo a las de parecer 
contrario, si lo desean, se proveera de otra manera. 

3. Varias veces al ano dese a cada Comunidad religiosa un Con¬ 
fesor extraordinario al cual todas las Religiosas deberan presentarse, a 
lo menos para recibir su bendicion. 

4. Senale el Ordinario para cada casa religiosa algunos sacerdotes 
a los cuales puedan las Religiosas llamar facilmente en casos particu¬ 
lares para confesarse. 

5. Sea el Ordinario facil en conceder un especial Confesor o Direc¬ 
tor a la Religiosa que lo pidiere para tranquilidad de su conciencia o 



S. Congregatio de Religiosis. 


para mayor aprovechamiento en el camino de la perfeccion ; vigile sin 
embargo para que con tal concesion no se introduzcan abusos; y si 
acaso se introdujeran, elimfnelos con prudencia y cautela, salva siempre 
la libertad de conciencia. 

6. Si la casa religiosa esta sujeta al Ordinario dei lugar, este elige 
los Confesores asf ordinarios como extraordinarios; pero si estuviese 
sujeta a Superior Regular, este presentara los Confesores al Ordinario 
a quien pertenece otorgarles la facultad de oir confesiones. 

7. Para eJ oficio de Confesor ya ordinario ya extraordinario ya 
especial podran designarse sacerdotes asf dei clero secular, como dei 
clero regular previo el permiso de los superiores, con tal sin embargo 
que no tengan sobre las Religiosas potestad en el foro externo. 

8. Estos Confesores deberan haber cumplido cuarenta anos de edad 
y distinguirse por su prudencia e integridad de costumbres : no obstante 
el Ordinario per justos motivos y gravada su conciencia podra elegir 
sacerdotes mas jovenes con que tal que sobresalgan por las predichas 
dotes. 

9. El Confesor ordinario no podra ser nombrado extraordinario 
para la misma Comunidad ni de nuevo elegido como ordinario, salvo 
los casos previstos en el articulo % hasta haber pasado un ano desde 
que ceso en el cargo. El extraordinario podra inmediatamente ser ele¬ 
gido como ordinario. 

10. Guardense todos los Confesores de Monjas o de Hermanas de 
entrometerse en el gobierno asf interno como externo de la Comu¬ 
nidad. 

11. Cuando una Religiosa pida un Confesor extraordinario, ninguna 
Superiora puede por sf misma o por otros, ni directa ni indirectamente 
investigar las causas de tal peticion, ni con palabras o hechos oponerse 
a ella, ni de cualquier manera mostrar disgusto: si tal hiciere sea amo- 
nestada por el propio Ordinario ; si reincidiera en la falta sea depuesta 
por el mismo Ordinario, oida antes la Sagrada Congregacion de Reli¬ 
giosos. 

12. Se prohibe a las Religiosas hablar entre sf de las confesiones 
de sus hermanas, o censurar a aquellas que se confiesan con otro Con¬ 
fesor diverso dei senalado : de lo contrario sean castigadas por la Supe¬ 
riora o por el Ordinario. 

13. Si los Confesores especiales, llamados a un monasterio o casa 
religiosa, advierten que ningun justo motivo de necesidad o utilidad 
espiritual mueve a las Religiosas a acudir a ellos, despfdanlas con pru¬ 
dencia. Se amonesta ademas a todas las Religiosas que no usen de la 



•242 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


facultad de llamar un Confesor especial, sino para su bien espiritual y 
mayor adelantamiento en las virtudes religiosas, prescindiendo de toda 
mira humana. 

14. Siempre que las Monjas o Hermanas por cualquier motivo se 
encuentren fuera de la propia casa, pueden confesarse en cualquier 
iglesia u oratorio, aun semipublico, con cualquier sacerdote aprobado 
para oir confesiones de las personas de uno y otro sexo. La Superiora 
no puede prohibirlo o indagarlo ni aun indirectamente, ni las Religiosas 
estan obligadas a manifestarselo. 

15. En caso de enfermedad grave, aun sin peligro de muerte, todas 
las Monjas o Religiosas pueden llamar a cualquier sacerdote aprobado 
para oir confesiones ; y confesarse con el cuantas veces quisieren mien- 
tras dure la gravedad de la dolencia. 

16. El presente Decreto debera ser observado por todas las Co- 
munidades religiosas de mujeres, tanto de votos solemnes como de votos 
simples y por las Oblatas u otras pias Comunidades que no emiten 
votos, aun cuando el Instituto fuera solo diocesano. Obliga tambien a 
aquellas Comunidades que estan sujetas a la jurisdiccion de Prelados 
Regulares; y si estos descuidaren la fiel observancia de este Decreto, 
debera cuidar de ella el Obispo u Ordinario de aquel lugar, como Dele- 
gado de la Sede Apostolica. 

17. Este Decreto se anadira a las Regias y Constituciones de cada 
Instituto religioso y sera leldo publicamente en lengua vulgar una vez 
al ano en el Capitulo de todas las Religiosas. 

Por tanto, requerido el parecer de los Eminentlsimos Padres Car- 
denales de la Sagrada Congregacion de Religiosos en la plenaria cele- 
brada en el Vaticano el 31 de Enero de 1913, nuestro Santlsimo Padre 
el Papa Pio X, oida la relacion dei infrascrito Secretario, se digno 
aprobar en todas sus partes y confirmar el presente Decreto, ordenando 
que se publicase y que en adelante fuese puntualmente observado por 
todos aquellos a quienes se refiere. 

Sin que obste cosa alguna en contrario, aun merecedora de especial 
e individual mencion. 

Dado en Roma en la Secretaria de la Sagrada Congregacion de 
Religiosos el dia 3 de febrero de 1913. 

Fr. j. C. card. vives, Prefecto. 


L. « S. 


f Donato, Arz. de Efeso, Secretario. 



S. Congregatio de Religiosis. 


243 


IL 

DEKRET 

UBER DIE BEICHTEN DER KLOSTERFRAUEN M1T FEIERLICHEN SOWOHL WIE MIT 

EINFACHEN GELUBDEN. 

Nachdem bis jetzt, entsprechend den Bediirfnissen und Umstanden, 
viele Gesetze behufs Regelung der sakramentalen Beichte der Schwes- 
tern mit feierlichen sowohl wie mit einfachen Geliibden erlassen worden 
sind, schien es nunmehr angezeigt, dieselben zu ordnen und mit einigen 
Abanderungen in ein einziges Dekret mit folgendem Wortlaute zusam- 
menzufassen : 

1. Fiir jede Kommunitat von Schwestern mit feierlichen sowohl 
wie mit einfachen Geliibden soli in der Regel nur ein ordentlicher 
Beichtvater aufgestellt werden; es sei denn, dass die grosse Anzahl 
der Schwestern oder irgend ein anderer triftiger Grund es notwendig 
machte, dass zwei oder mehrere aufgestellt wiirden. 

% Der ordentliche Beichtvater darf in der Regel nicht uber drei 
Jahre im Amte verbleiben. Dessenungeachtet kann ihn der Bischof oder 
Ordinarius zum zweitenmal oder auch zum drittenmal auf weitere drei 
Jahre bestatigen: 

a) wenn er wegen Mangels an Priestern, die fiir ein solches Amt 
geeignet sind, nicht anders vorsehen kann, oder 

b) wenn die Mehrheit der Schwestern, mit Einschluss auch der- 
jenigen, die in anderen Fallen kein Stimmrecht haben, in geheimer 
Abstimmung um die Bestatigung bitten, vorausgesetzt jedoch, dass fiir 
jene, die nicht daftir stimmen, wenn sie es wiinschen, in anderer Weise 
vorgesehen wird. 

3. Mehrmals im Jahre gebe man jeder religiosen Kommunitat einen 
aussergewohnlichen Beichtvater, dem alie Schwestern sich stellen miis- 
sen, wenigstens um den Segen zu empfangen. 

4. Fiir jede religiose Niederlassung miissen vom Ordinarius einige 
Priester bezeichnet werden, die von den Schwestern in Einzelfallen 
behufs Ablegung der hl. Beichte leicht gerufen werden konnen. 

5. Wenn irgend eine Schwester, sei es zur Beruhigung ihres Gewis- 
sens, sei es um in der religiosen Vollkommenheit grossere Fortschritte 
zu machen, einen besondern Beichtvater oder geistlichen Leiter ver- 
langen solite, so soli dieser ihr vom Ordinarius ohne Schwierigkeit ge- 
wahrt werden ; nichtsdestoweniger wird dieser dariiber wachen, dass aus 



244 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


einem solchen Zugestandniss keine Missbrauche erwachsen, und wenn 
ein Missbrauch erwachst, soli er auf kluge Weise Sorge tragen, ihn zu 
beheben, doch so, dass die Gewissensfreiheit immer gewahrt bleibt. 

6. Wenn die religiose Niederlassung dem Ordinarius des Ortes unter- 
worfen ist, wird dieser die betreffenden Priester ftir das Amt des ordentli- 
chen sowohl ais des ausserordentlichen Beichtvaters wahlen; wenn sie 
hingegen einem Ordensobern unterworfen ist, wird dieser die Priester 
fur das Amt eines Beichtvaters dem Ordinarius des Ortes prasentieren, 
dessen Sache es ist, ihnen die Vollmacht zum beichthoren zu erteilen. 

7. Mit dem Amte eines Beichtvaters, sei es des ordentlichen, ausser¬ 
ordentlichen oder besondern, konnen sowohl Weltpriester ais auch, 
mit Erlaubniss ihrer Oberen, Ordenspriester betraut werden, vorausge- 
setzt jedoch, dass sie nicht uber die Schwestern Vollmacht im aussern 
Rechtsbereich haben. 

8. Diese Beichtvater miissen das 40. Lebensjahr vollendet haben 
und sich durch einen unbescholtenen Lebenswandel und durch Klug- 
heit auszeichnen ; der Ordinarius kann jedoch aus einem triftigen 
Grunde und auf eigene Verantwortung hin hiezu auch Priester be- 
stimmen, die dieses Alter noch nicht erreicht haben, vorausgesetzt jedoch 
immer, dass sie sich durch die erwahnten Geisteseigenschaften aus¬ 
zeichnen. 

9. Der ordentliche Beichtvater kann nicht zum ausserordentlichen 
ernannt, noch kann er, abgesehen von den in Absatz 2 erwahnten Fal- 
len, ais ordentlicher Beichtvater von neuem bestatigt werden, vor Ablauf 
eines Jahres nach seiner Amtszeit. Der ausserordentliche Beichtvater 
hingegen kann auch sofort ftir das Amt des ordentlichen Beichtvaters 
bestimmt werden. 

10. Alie Beichtvater von Schwestern, ob mit feierlichen oder mit 
einfachen Geliibden, sollen sich davor hiiten, in die innere oder aussere 
Leitung der Kommunitat sich einzumischen. 

11. Wenn irgend eine Schwester einen ausserordentlichen Beicht¬ 
vater verlangen solite, so ist es keiner Oberin erlaubt, entweder selbst 
oder durch Mittelspersonen, direkt oder indirekt, nach den Grunden dieses 
Verlangens zu forschen, sich der Bitte sei es durch Worte oder durch 
Handlungen zu widersetzen oder in irgend einer Weise ihr Missfallen 
dariiber zu zeigen. Solite eine Oberin so handeln, so muss sie das ers- 
temal vom zustandigen Ordinarius ermahnt werden ; wenn sie ein 
zweitesmal sich verfehlt, so muss sie von ebendemselben abgesetzt werden, 
nachdem er jedoch zuvor die HI. Kongregation ftir Ordensleute ge- 
hort hat. 



S. Congregatio de Religiosis. 


12. Es ist den Schwestern verboten, untereinander uber die Beichte 
der Mitschwestern zu sprechen und sich tadelnde Urteile zu erlauben 
iiber jene, die bei einem andern ais dem aufgestellten Beichtvater beich- 
ten; im Ubertretungsfalle sind sie von der Oberin oder vom Ordina¬ 
rius zu bestrafen. 

13. Wenn die besonderen Beichtvater, die in ein Kloster von 
Schwestern mit feierlichen oder mit einfachen Geliibden gerufen werden, 
bemerken, dass die Schwestern, die sich bei ihnen einfinden, von keinem 
triftigen Grunde, sei es der Notwendigkeit oder des geistlichen Nutzens, 
geleitet werden, so sollen sie sie mit Klugheit entlassen. Auch sollen sich 
alie Schwestern merken, dass sie von dem ihnen zugestandenen Rechte, 
einen besondern Beichtvater zu verlangen, nur im Hinblick auf ihren 
geistlichen Vorteil und grossern Fortschritt in den Tugenden einer 
Ordensperson, nicht aber aus menschlichen Beweggriinden, Gebrauch 
machen sollen. 

14. Sooft sich die Schwestern mit feierlichen oder einfachen Geliib- 
den aus irgendeinem Grunde ausserhalb des Hauses, dem sie angeho- 
ren, befinden, ist es ihnen erlaubt, in jeder beliebigen Kirche oder 
jedem Oratorium, auch einem halboffentlichen, und bei jedem fur beide 
Geschlechter approbierten Beichtvater zu beichten. Die Oberin darf 
das nicht verbieten, noch soli sie sich dariiber erkundigen, nicht einmal 
indirekt; auch sind die Schwestern nicht gehalten, der Oberin diesbe- 
ziiglich irgendetwas mitzuteilen. 

15. Jede Schwester mit feierlichen oder einfachen Geliibden kann 
im Falle schwerer Erkrankung, auch wenn keine Todesgefahr vorliegt, 
irgendeinen fiir die Beichte approbierten Priester rufen und bei ihm 
wahrend der besagten schweren Krankheit sooft beichten, ais sie es fur 
gut findet. 

16. Dieses Dekret muss beobachtet werden von allen religiosen 
Frauengenossenschaften, sowohl von solchen mit feierlichen, ais von 
denen mit einfachen Geliibden, auch von den Oblatinnen und von ande- 
ren frommen Genossenschaften, welche keine Geliibde ablegen, auch 
wenn es sich nur um ein Diozesaninstitut handelt. Es verpflichtet auch 
jene Kommunitaten, die der Jurisdiktion eines Ordenspralaten unter- 
stellt sind, und wenn dieser nicht fur die getreue Beobachtung dieses 
Dekretes Sorge triige, miisste der Bischof oder Ordinarius des betref- 
fenden Ortes ais Delegierter des HL Stuhles es tun. 

17. Dieses Dekret muss den Regeln und Konstitutionen eines jeden 
religiosen Institutes beigefiigt und einmal im Jahre im Kapitel in Gegen- 
wart aller Schwestern in der Landessprache vorgelesen werden. 



246 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Seine Heiligkeit Pius X geruhte, nach Kenntnisnahme des Gutach- 
tens der Kardinale der HL Kongregation fur Ordensleute, die am 31. Ja- 
nuar 1913 in Plenarsitzung im Vatikan versammelt waren, und nach 
erfolgter Berichterstattung des unterzeichneten Sekretars, dieses Dekret 
in allen seinen Teilen zu approbieren und zu bestatigen und seine 
Veroffentlichung zu verordnen, damit es in Zukunft von allen, die es 
angeht; punktlich beobachtet werde. 

Dieses Dekret soli gelten ungeachtet jeder gegenteiligen Bestimmung, 
solite sie auch besondere und eigene Erwahnung verdienen. 

Gegeben zu Rom, aus der Sekretarie der hl. Kongregation fur 
Ordensleute, am 3. Februar 1913. 

Fr. J. G. card. vives, Prdfekt. 

L. © S. 


f Donatus, Erzbischof von Ephesus, Sekretdr. 


III. 

Cum nonnullae in vulganda versione anglica decreti de confessionibus Monia- 
lium et Sororum mendae irrepserint, nova Me additur eiusdem versionis 
editio. 

A DECREE 

REGARDING THE CONFESSIONS OF NUNS AND SISTERS. 

Whereas to present date many laws have been promulgated, in 
various times and circumstances, to regulate the sacramental confessions 
of Nuns and Sisters: therefore, it has now been determined to collect 
and coordinate ali these laws, with some modifications, in one Decree 
of the following tenor, to wit: 

1. To each house of Nuns or Sisters there shall usually be assigned 
only one ordinary Confessor; unless the great number of Religious, or 
some other just moiive, necessitate the appointaient of two or more. 

2. The ordinary Confessor should not, as a rule, hold this onice 
for more than three years. The Bishop or the Ordinary, however, may 
reappoint him for a second or even third term of three years: 

a) if through lack of priests suitable for this duty he cannot 
otherwise provide; or 

b) if by secret ballot a majority of the Religious (counting also 
those who in other matters have no right to vote) request his retention. 



S. Congregatio de Religiosis. 


247 


But the dissentients must be provided for in some other way if they 
so desire. 

3. Several times every year an extraordinary Confessor must be 
given to each religious house. All the Religious must appear before 
this extraordinary Confessor, at least to receive his blessing. 

4. For each religious house the Ordinary will assign several priests 
whom each Religious in particular cases can easily send for to hear their 
confessions. 

5. If any Religious, for the peace of her soul or greater progress- 
in spiritual perfection, ask for a special Confessor or Spiritual Director, 
the Ordinary has readily to grant her demand. The Ordinary, however, 
will see to it that abuses do not arise from such concession; and if 
abuses should come, let him cautiously and prudently remove them, 
always safeguarding liberty of conscience. 

6. If the house of Religious is subject to the Ordinary of the place, 
he is to choose both the ordinary and extraordinary Confessor; but if 
the convent is subject to a Superior who is a Regular, then this Superior 
will present priests for the office of Confessor to the Ordinary of the 
place, to whom it belongs to grant them the power of hearing confessions. 

7. For the office of Confessor (whether ordinary, extraordinary or 
special) priests may be chosen from the secular, or (with the permission 
of their Superiors) from the regular Clergy, provided that in neither 
case they have power in foro externo over these same Religious. 

8. These Confessors should have completed their fortieth year and 
be distinguished for prudence and integrity of life. But the Ordinary 
may, through a just motive and on his own responsibiiity of conscience, 
delegate for this office priests who have not yet reached the age spe- 
cified, provided that they have the other afore-raentioned requirements. 

9. The ordinary Confessor may not be appointed an extraordinary 
Confessor; nor may he, except as provided in Artide 2 of this Decree, 
be reappointed as ordinary Confessor in the same house, until one year 
has elapsed from the expiration ofhis term of office. An extraordinary 
Confessor, however, may be immediately appointed to the office of ordi¬ 
nary Confessor. 

10. Ali Confessors of Nuns or Sisters must be very careful not ta 
mix in the external or internai government of the community where 
they hold office. 

11. If any Religious request an extraordinary Confessor, no Supe- 
rioress may, either personally or through others, either directly or indi- 
rectly, enquire into the reason of the request, or refuse the petition hy 



M8 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


word or deed, or in any way show that she tolerates it unwillingly. 
Should a Superioress fail in this regard, let her own Ordinary admonish 
her; and upon a second offence let him depose her, after having first 
-consulted the sacred Congregation of Religious. 

i°2. The Religious are forbidden to talk among themselves in any 
way about the confessions of their companions in Religion, or to criticise 
those Sisters who confess to one other than the designated Confessor. 
In case they violate this prohibition, they must be punished by the 
Superioress or the Ordinary. 

13. If the special Confessors called to a monastery or religious house 
perceive that the Religious have no just reason of necessity or spiritual 
profit to demand special Confessors, iet said Confessors dismiss the 
Religious prudently. Ali Religious are also admonished to use this 
privilege of asking for a special Confessor only for their spiritual good 
and greater progress in religious virtues, apart from ali human con- 
siderations. 

14. When Nuns or Sisters are outside their own house, no matter 
what the reason, they may confess in any church or oratory, even semi- 
public, to ahy Confessor approved for both sexes. The Superioress may 
not forbid this, or enquire about it, even indirectly, and the Religious 
are not bound to mention the fact to their Superioress. 

15. Any Nun or Religious, when seriously sick, although not in 
danger of death, may call any priest approved for hearing confessions, 
and she may confess to him as often as she wish during this serious 
illness. 

16. This Decree must be observed by ali religious families of women, 
whether of solemn or simple vows, or Oblates or other pious commu- 
nities not bound by vows, even though the Institute be merely diocesan. 
This Decree also binds communities under the Jurisdiction of a Prelate 
Regular; and if he do not see to it that his subjects faithfully obey 
this Decree, the Bishop or Ordinary of the piace shall himself, as a 
Delegate of the Apostolic See, enforce its observance. 

17. This Decree must be added to the rules and constitutions of 
each and every religious family of women and publicly read in the 
vernacular once a year in a eh ap ter of ali the Religious. 

Therefore our Holy Father, Pope Pius X, having heard the mind 
of their Eminences the Cardinals of the sacred Congregation of Reli¬ 
gious, assembied in plenary Congress at the Vatican the thirty-first day 
of January, 1913, has deigned, after the report of the undersigned 
Secretary, to approve and confirm this Decree in ali its parts and to 



S. Congregatio de Religiosis. 


249 


order that it be published and faithfully observed in the future by all 
whom it concerns. 

Aii dispositions whatsoever, even though worthy of special and indi- 
vidual mention, to the contrary notwithstanding. 

Given at Rome, from the Secretariate of the sacred Congregation 
of Religious, the third day of February, 1913. 

Fr. J. C. CARD. VIVES, Prefect. 

L. © S. 

f Donatus, Archb. of Ephesus, Secretary. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA PIDE 


i. 

DECRETUM. 

PRAEFECTURA APOSTOLICA DE BAR-EL-GAZAL IN AFRICA CENTRALI ERIGITUR. 

Quam multis gravibusque difficultatibus in vicariatu apostolico 
Sudanensi, qui latissime patet, obnoxia sit divini nominis annuntiatio, 
exacti consideratio temporis edocet. Quapropter Emi Patres S. huius 
Consilii Fidei Propagandae, plenariis die 26 vertentis maii convocatis 
comitiis, praedicti vicariatus territorium dimidiandum esse censuerunt 
et ab eodem regionem universam Bar-el-Gazai esse distrahendam, quae 
sequentibus concluditur limitibus: Ad septentrionem, decimo latitudinis 
borealis gradu a coufmiis occidentalibus Sudan anglici ad flumen Bar- 
el-Arab, deinde fluminibus Bar-el-Arab, Bar-el-Gazal, Bar-el-Gebel et 
Sobat usque ad confinia anglo-aethiopica. Ad orientem, praedictis con¬ 
finiis anglo-aethiopicis a Baro flumine usque ad montem Naita, mox 
recta linea quae exinde ad urbem Foweira apud Nilum Victoriam ducitur. 
Ad meridiem, Nilo Victoria, ac littore septentrionali Alberti lacus atque 
Continus anglo-belgicis. Ad occidentem tandem, praedictis confiniis anglo- 
belgicis, et deinde anglo-gallicis usque ad decimum latitudinis borealis 
gradum. Porro sic definitum territorium erigendum esse statuerunt in 
separatam Praefecturam Apostolicam, quae a Bar-el-Gazal nuncupetur, 
curisque Congregationis Filiorum S. Cordis concredatur. Quam Emorum 


ACTA, vol. V, n. 9. — 9-6-913. 


18 



250 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Patrum sententiam, ab infrascripto S. eiusdem Congregationis Secretario 
in audientia praefati diei Ssmo D. N. Pio div. provid. PP. X relatam. 
Sanctitas Sua in omnibus adprobare ratamque habere dignata est, prae¬ 
sensque ea de re Decretum fieri iussit. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 30 maii, anno Domini 1913. 

Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 

C. Laurenti, Secretorius. 


II. 

DECRETUM. 

VICARIATUS APOSTOLICI SUDANENSIS NOMEN INNOVATUR. 

Cum Emi Patres S. huius Congregationis Fidei Propagandae, die 
26 vertentis maii, plenariis in comitiis, erectionem praefecturae aposto¬ 
licae de Bar-el-Gazal per dismembrationem a missione Sudanensi con¬ 
stituissent, hunc vicariatum Sudanensem seu Africae centralis, novis 
confiniis ita definitum, ab urbe Cartum, regionis principe, in posterum 
denominandum esse decreverunt. Quam Emorum Patrum sententiam ab 
infrascripto S. eiusdem Congregationis Secretario, in audientia praedicti 
diei Ssmo D. N. Pio div. Prov. PP. X relatam. Sanctitas Sua in omnibus 
adprobare ratamque habere dignata est, atque praesens ea super re 
Decretum confici mandavit. 

Datum Romae ex aedibus sacrae Congregationis de Propaganda 
Fide, die 30 maii, anno 1913. 

Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 

C. Laurenti, Secretorius. 


III. 

DECRETUM. 

INTER PRAEFECTURAS APOSTOLICAS C1MBEBASIAE INFERIORIS ET MAGNI N A M A- 
QUALAND CONFIN f A IMMUTANTUR. 

Territorium ecclesiasticum inter praefecturas apostolicas Cimbeba- 
siae Inferioris ac Magni Namaqualand opportunius distribuendi causa. 
Emi Patres Sacrae huius Congregationis Fidei Propagandae plenariis in 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


comitiis, die 26 superioris maii convocatis, terminum meridionalem distri- 
ctuum civilium de Gobabis, Windhuk, Karibib et Swakopmund, qui 
posthac ad praefatam Cimbebasiae missionem ex integro pertinebunt, 
tamquam ecclesiasticum limitem inter utramque praedictam praefecturam 
constituendum esse censuerunt. Quam sententiam ab infrascripto eius¬ 
dem S. Congregationis Secretario Ssmo D. N. Pio div. prov. PP. X in 
audientia praedicti diei relatam, Sanctitas Sua in omnibus adprobare 
ratamque habere dignata est, praesensque ea de re Decretum fieri iussit. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 2 iunii, anno Domini 1913. 

Fr. H. M. CARD. GOTT:, Praefectus. 

C. Laure uti. Secretorius. 


IV. 

NOMINATIONES EPISCOPORUM. 

Brevibus apostolicis nominati sunt: 

9 maii 1913. — Episcopus titularis ecclesiae Gortiniensis et Goadiu- 
diutor cum futura successione archiepiscopi Wellingtonensis, R. P, Tho- 
mas O' Shea, Societatis Mariae alumnus. 

— Episcopus titularis ecclesiae Milopotamensis et vicarius aposto- 
licus Guamensis, R. P. Augustinus ab Artesa de S egre, in saeculo 
Ioseph Bernaus et Serra, ex ordine Minorum Capulatorum. 

— Episcopus titularis "ecclesiae Myndensis cum munere ordinandi 
clericos Maronitas in Urbe, R. D. Nematallah Carame, rector collegii 
Maronitarum in Urbe. 

16 maii. — Episcopus titularis ecclesiae Gindarensis et vicarius 
apostolicus novi vicariatus de Fianarantsoa in insula Madagascar, 
R. P. Carolus Givelet, Societatis Iesu alumnus. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


S. CONGREGATIO RITUUM 


SURIN AMEN. SEU BUSGODUGEN. 

DECRETUM BEATIFICATIONIS ET CANONIZATIONIS VEN. SERVI DEI PETRI DON- 

DERS, SACERDOTIS PROFESSI E CONGREGATIONE SANCTISSIMI REDEM¬ 
PTORIS. 

Tilburgi in Neerlandia ortus est Petrus Donders die ¥1 octobris, 
anno 1809, bonae indolis puer, qui, ubi adolevit, primum in minori 
Seminario Buscoducensi humanioribus litteris operam dedit, dein in 
maiori Seminario eiusdem dioecesis philosophicis ac theologicis disci¬ 
plinis, donec anno 1841 sacerdotio auctus est. Mox desiderio flagrans 
Christum apud infideles praedicandi, superioribus probantibus, Guyana 
litora petiit et Surinamenses oras. Illis in regionibus fertur pro Fide 
catholica plurimum insudasse. Quum vero anno 1865 Surinamenses mis¬ 
siones sodalibus Redemptoristis, uti vocant, Hollandicae provinciae con¬ 
creditae essent. Servus Dei inter eiusdem Congregationis alumnos, prouti 
petierat, cooptari obtinuit. Traditur ipse ita incubuisse leprosis praeser¬ 
tim spiritualiter excolendis, ut leprosorum apostolus passim meruerit 
appellari. Tandem annis et laboribus fractus, letali morbo correptus, 
extremis Ecclesiae sacramentis rite receptis, obdormivit in Domino 
die 14 ianuarii anni 1887. Interim fama sanctitatis, quae Dei Servum 
adhuc viventem Gomitata est, post eius obitum ita in dies increvit, ut 
Inquisitiones Ordinariae Surinamenses et Buscoducenses super ea con¬ 
fectae fuerint, et ad sacram Rituum Congregationem transmissae. Ser¬ 
vato autem iuris ordine, quum omnia in promptu sint ut ad ulteriora 
procedi possit, instante Rmo P. Claudio Benedetti, congregationis Ssmi 
Redemptoris postulatore generali, attentis litteris postulatoriis quorun- 
dam Emorum S. R. E. Cardinalium, plurium Kmorum Sacrorum Anti¬ 
stitum, necnon Capitulorum, Ordinum ac Congregationum atque viro¬ 
rum ecclesiastica vel civili dignitate praestantium, Emus ac Rmus Dnus 
cardinalis Octavius Cagiano de Azevedo, loco et vice Emi ac Rmi Dni 
cardinalis Iosephi Calasanctii Vives y Tuto, huius Causae Ponentis, in 
Ordinariis sacrorum Rituum Congregationis Comitiis, subsignata die 
ad Vaticanum coactis, sequens dubium discutiendum proposuit: An sit 
signanda Commissio introductionis Causae in casu et ad effectum de quo 



S. Congregatio Bituum. 


253 


agitur? Et Emi ac Rmi Patres sacris tuendis Ritibus praepositi, post 
relationem ipsius Emi Proponentis, audito etiam voce et scripto R. P 
D. Alexandro Verde, sanctae Fidei Promotore, omnibus diligenter per¬ 
pensis, respondendum censuerunt: Affirmative seu signandam esse Com¬ 
missionem, si Sanctissimo placuerit. Die 29 aprilis 1913. 

Facta postmodum de his sanctissimo Domino nostro Pio Papae X 
per infrascriptum Cardinalem sacrae Rituum Congregationi Praefectum 
relatione. Sanctitas Sua Rescriptum eiusdem sacri Consilii ratum: habens, 
propria manu signare dignata est Commissionem Introductionis Causae 
beatificationis et canonizationis Ven. Servi Dei Petri Donders, sacerdotis 
professi e congregatione Ssnii Redemptoris, die 14 maii 1913. 

Fr. S CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. & S. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charystien., Secretorius. 


SACRA ROMANA ROTA 

VICARIATUS AP0ST0L1CI TAIKOU (Corea). 

NULLITATIS MATRIMONII (KO-YOUN). 

Pio Papa X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die 16 ianuarii 1913, BR. PP. DD. Fridericus Cattani, Ponens, 
Antonius Perathoner et Iosephus Alberti, Auditores de turno, in causa 
Vicariatus apostolici Taikou (Corea) - Nullitatis Matrimonii (quae in 
prima instantia H. S. O. a Summo Pontifice concessa fuit), inter Agatham 
Ko et Matthiam Youn Syek-tiyoun; alteram repraesentatam per procu¬ 
ratorem ex officio Ildebrandum Silvestri Faa advocatum, alterum contu¬ 
macem, interveniente et disceptante in causa sacri vinculi Defensore 
apud H. S. T., sequentem tulerunt sententiam. 

Die 11 decembris, anno 1907, puella catholica Agatha Ko, vicariatus 
apostolici Taikou in Corea, 21 annos nata, matrimonio iuncta est cum 
iuvene, pariter catholico, Matthia Youn Syek-tiyoun, in sacello pagi 
Ryen-Hpyeng, coram missionario R. D. Lacroutz, ac contra suam volun¬ 
tatem, et vi metuque a parentibus coacta; ita ut matrimonium a patre 



254 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


suo, ipsa inconsulta, statutum fuerit, invita ad sacellum perducta atque 
ad assensum praebendum minis verberibusque adstricta. Die autem 
29 februarii, anno 1908, cum in paterna domo necessaria ad civile 
matrimonium celebrandum pararentur atque lectica, in qua, de moro 
puella ad maritalem domum deferri debebat, in promptu esset, Agatha 
se abdidit. Tunc omnes qui nuptiis invitati intererant, eam inquirere 
coeperunt, atque inveniam in lectica collocarunt, et ita ad domum sponsi 
Hentern detulerunt. Aliquot tamen post dies maritum aufugit et apud suos, 
se recepit. Sed a patre, verberibus affecta, ad maritalem domum iterum 
reducitur; quod alias quoque factum est. Ipse maritus eam fuste percus¬ 
sio quia secum habitare nolebat; numquam enim apud Matthiam voluit 
cubare, sed noctu penes amitam suam se recipiebat; et tandem, nec vio¬ 
lentia patris nec avunculi nec mariti devicta, hunc non reditura deseruit; 
cum primum sibi licuit, vicarium apostolicum Taikou adivit, ab eoque 
postulavit ut suum matrimonium cum Matthia Youn Syek-tiyoun, nullum 
declararet. Vicarius apostolicus Coreae, Gustavus Carolus Maria Mutel, 
D. Marcello Lacroutz processum canonicum instruendum commisit, 
praecipiens ut testium depositiones, nisi adstante defensore matrimonii, 
reciperet, quod munus R. D. Aemilio Taquet, missionario apostolico, 
demanda vit, facultate concessa iudici instructori eligendi actuarium, qui 
acta exararet. Mandavit insuper ut processus sibi mitteretur, quo ferre 
posset sententiam; aliasque omnes instructiones necessarias adiunxit, 
quibus iuris normae plene adimpleantur. At iudex instructor nonnullos 
testes interrogavit, sacri vinculi defensore non adstante, quia hic a loco 
examinis longe aberat. Deinde, processu expleto, sententiam tulit de 
nullitate huius matrimonii, a qua tamen defensor vinculi ad nostrum 
Tribunal appellavit. Mulieris advocatus, ex officio electus, priusquam 
novus processus initium haberet, Ssmum postulavit ut actus sanaret, 
qui vitio formae laborarent, simulque concederet ut haec causa in prima 
instantia apud hunc S. N. O. decerneretur. Quibus omnibus obtentis, 
nobis haec causa proponitur sub dubio: An constet de nullitate matri¬ 
monii in casu? 


Quod ius pertinet. Vim, quam I. C. Paulus, in Leg. 2, Digest. Quod 
metus causa, definit: « Maioris rei impetus, qui repelli non potest », 
perbelle Card. Fagnanus distinguit in absolutam seu praecisam, et con- 
ditionalem seu compulsivam. Vis absoluta et praecisa tollit volunta¬ 
rium et causat violentam, quod pariter a iuristis definitur: « Illud 
cuius principium est extra, nihil conferente vim passo ». Vis autem 
conditionalis aut compulsiva non tollit omnino voluntarium, sed minuit. 



S. Romana Rota. 


255 


et ideo non producit violentum, sed involuntarium secundum quid; et 
haec est eadem res quae metus (Fagn., Comm. ad cap. 5, h. r. n. 2 et seq.). 
Metus vero a I. G. ulpiano definitur: « Instantis vel futuri periculi causa, 
mentis trepidatio » (Leg. 1, Digest. Quod metus causa). Porro metus a 
doctoribus apud Schmaltzgrueber (h. t. n. 2), tripliciter dividitur, nempe ; 

1) ratione causae, quae esse potest necessaria (et haec intrinseca 
vel extrinseca), aut libera, scilicet ab homine; 

2) ratione modi, prout infertur iuste vel iniuste. Iniustus autem 
metus incuti potest directe seu ad actum determinatum, vel indirecte 
seu non ad aliquem determinatum actum; 

3) ratione qualitatis, prout gravis sit, idest cadens in constantem 
virum, ut eum a proposito dimovere valeat, vel levis, qui eam vim non 
habet ut patientem, animo fortem, a proposito valeat dimovere. 

Metus autem gravis rursus dividitur in absolute gravem et respe- 
ctive gravem. Prior qui de se talis est; alter qui gravis est tantum 
relate ad personam, quae patitur metum. Si quae huc usque diximus 
ad matrimonium referamus, liquido patet, quod vis absoluta, seu prae¬ 
cisa, in contrahente m adhibita, cum violentum inducat, ob absolutum 
defectum consensus, nullum reddat matrimonium. Vis autem conditio- 
nalis, seu metus, quum a causa externa et libera sit inducta, sitque 
gravis, iniusta et directe incussa, etiamsi ex parte contrahentis adfuerit 
assensus in matrimonium, tamen hoc nullum reddit, scilicet est impe¬ 
dimentum dirimens, ut ex pluribus locis iuris constat, et praesertim ex 
capp. 14-15 et 28, De spons, et matr., ubi legitur: « Matrimonium... solo 
« consensu contrahitur; et ubi de ipso quaeritur, plena debet securitate 
« ille gaudere cuius est animus indagandus, ne per timorem dicat sibi 
« placere quod odit, et sequatur exitus qui de invitis solet nuptiis pro- 
« venire » (cap. cit. 14, De spons.). Haec iuris principia in casu nostro 
innuisse sufficiat, quin necesse sit ea longius pertractare, nisi forte 
disputare vellemus, utrum in hoc violentia adfuerit strictiori sensu 
accepta, vel tantum latiori, seu gravis metus; et ideo utrum matrimo¬ 
nium nullum sit tantum ex impedimento vis metusve, vel potius quia 
in eo penitus defuerit assensus. Facta enim tam gravia nobis exhi¬ 
bentur, ut de nullitate huius matrimonii minime sit ambigendum, evi- 
densque appareat violentia seu gravis metus ab homine iniuste incussus 
directe ad matrimonium cogendum. Inquirendum ergo nobis remanet, 
utrum vera sint quae Agatha enarrat, necne. 

Quod factum spectat. Iudex instructor sex excussit testes, praeter 
actricem, inter quos avunculum et patrem istius, qui omnes scientia 



256 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


propria res optime noverant, quique de publica fama in pago Ryen- 
Hpyeng fidem faciunt; et hi, una voce, enarrationem Agathae confir¬ 
mant et, iureiurando debita forma coram iudice praestito, de violentia, 
quam Agatha passa est ut matrimonium cum Matthia Youn Syek-tiyoun 
celebraret, testantur. Hic autem in iudicio adsistere noluit, affirmans 
se aegrotum esse, sed revera quia, ut ait testis Anna Ko, « dicebat 
« se habere pudorem et horrorem etiam loquendi cum femina quae 
«ipsum dereliquit », et ideo, eo contumace, sententiam ferimus. 

Nunc audiamus quid Agatha in iudicio deposuerit. Ipsa affirmat, 
patrem matrimonium statuisse quin esset ab eo interrogata, quod cum 
ab aliis rescivisset, novercae suae dixit: « Si domi habetis feminam 
« vendendam, vendite (quod in patrio sermone significat, in matrimo- 
« nium collocare); ego autem nolo vivere cum illo Youn. Et noverca 
« irata dixit: " Si ita est, tunc exi e domo et patri meo renuntiavit 
« verba quae dixeram. Tunc pater clamans dixit: " Illa stulta! ad quid 
« eiusmodi ineptias profert? „. Quae audiens timui et dissimulavi, nec 
« alia verba de hoc audivi ». Eadem avunculus et ipse pater confirmant. 
Avunculus enim ait: « Non inierunt (parentes) consilium secum, quia 
« si loquebantur cum puella de eius matrimonio, illa detestabatur et 
« aufugiebat; et insuper, iuxta morem Goreanorum, totum negotium 
« matrimonii filiorum pertinet ad solos parentes ». Et pater: « Una vice 
« locutus sum ei de matrimonio contrahendo, at illa stulta non con- 
« sentiebat et dicebat: " Etiam si sit mihi monendum, non contrahant 
« matrimonium cum Youn Syek-tiyoun et ego pluries audivi illam 
« rogavisse tam suam novercam, quam suum avunculum ut impedirent 
« illud matrimonium ». Deinde Agatha enarrat quomodo, die matrimonii 
adveniente, perducta est ad sacellum ut nuptias celebraret: « ... dum 
« irem ad fontem ad lavandas vestes, occurrit mihi in via Ko Tchyen- 
« Koueni Michael, qui custos est sacelli et dixit mihi: " Eamus ad 
«sacellum, sacerdos vocat te,,. Respondi: "Non est necesse ut eam 
« nunc, si de sero ivero, sufficit „. Tunc Tchyen Koueni, urgens me, 
« quasi a me avellere vellet lavandrium sportam, " Cito eamus, inquit, 
« te exspectat „. Ideoque resistere non valens, reliqui meam sportam, 
« et ingressa sum in alienam domum, volens ibi me abscondere. Tchyen- 
« Koueni me insecutus est, et dixit: "Sportam tuam domum reporta 
«et eamus „. Tunc ad domum reversa sum; et cum ille Tchyen-Koueni 
« nimium urgeret ut irem ad sacellum, dixi ei : " Si tecum ivero, coram 
« aliis me pudet,, si tu primo iveris, ego sequar „. Tunc Tchyen-Koueni 
« ad sacellum ivit, ego autem in domo amitae meae me abseonderam, 
« sed cum qui erant in sacello exspectarent et viderent me non venire. 



A. Montana Bota. 


« Tchyen-Koueni exivit ad me quaerendam, et cum venisset in locum 
« ubi latitabam, me apprehendi et secum duxit ». Haec plene confir¬ 
mantur ab ipso sacelli custode, qui postquam testatus est, Agatham 
voluntatem contrahendi matrimonium non habuisse, prosequitur: « Tem- 
« pore matrimonii eius, ego fungebar munere custodiendi sacellum. In 
« die matrimonii, cum Agatha non veniret ad contrahendum illud, eius 
«parentes mihi mandaverunt ut vocarem et adducerem illam; unde 
« ego, eundo ad domum eius, in via inveni Agatham euntem ad lava- 
« torium, et tenui eam ut perducerem in sacellum; at illa adhibebat 
« centum media ad non eundum, attamen ego, secundum eius parentum 
« mandatum, per vim perduxi eam ad sacellum. Attamen scio clare 
« Agatham non habuisse animum contrahendi matrimonium, et quando 
« sacerdos interrogabat Agatham " Tu visne contrahere matrimonium 
« cum Youn Syek-tiyoun ? „ parentes eius pluries urgebant eam dicendo : 
« " responde „, et Agatha coacte respondit quidem, sed ex violentia con- 
« traxit matrimonium ». Deinde Agatha iudici sciscitanti refert quomodo 
nuptiales caeremoniae celebratae sunt. En eius verba: « Quando, appre- 
« hensa, in sacellum introivi, tunc ibi erant Christiani pagi Ryen-Hpyeng, 
« viri et feminae, numero circiter triginta, et dixerunt: " Cito ingredere „; 
« et simul me ad altare impellebant. Tunc sacerdos dixit mihi: " Matri- 
« monium non firmatur nisi consensu contrahentis, neque contra volun- 
« tatem matrimonium conficitur „; et quando me interrogavit " Tu visne, 
« iuxta ritum sanctae Ecclesiae, servire Matthiae Youn tamquam legitimo 
«marito?,,. Et dixit: " Sive volo sive nolo, oportet ut respondeas,,. 
« Haec verba cum audissem, portam posteriorem aperui, et aufugi. Tunc 
«pater meus, per portam anteriorem exiens, baculo me percussit; sed 
« aliae Christianae eum prohibuerunt, et me impellentes, in sacellum 
« denuo ingredi compuierunt. Cum autem flens, iterum aufugere vellem, 
« Christiani me, brachiis apprehensam, exire non permiserunt. Et cum 
« sacerdos aliquot verba, nescio quae, proferret, una ex senioribus chri- 
« stianis respondit: " Volo „. Tunc sacerdos: " Non agitur de tuo matri- 
« monio; ipsa debet respondere ut matrimonium fiat,,. Et pater meus 
« dicebat: " Stulta, cito responde et Christianae: " Responde: volo, 
« volo „. Haec tantum audivi et nihil aliud cogitavi et, inter fletus et 
« singultus, nescio quamnam vocem emiserim ; sed post Missam tantum 
« audivi me matrimonium contraxisse ». Quae pariter testes confirmant. 
Audiantur, prae ceteris, eius avunculus et pater. Avunculus ait: « In 
«momento illo matrimonii, Agatha aufugerat, et homines illam quae- 
« sierunt et perduxerunt ante altare, at illa denuo aufugiebat; tunc eius 
« pater fustibus illam impulit in sacellum, et ita contractum fuit matri- 



258 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« monium ». Pater candide fatetur: « [n momento matrimonii iiia inepta 
« volebat aufugere, tunc ego impellendo illam introduxi in sacellum». 
Iudici autem interroganti utrum Agatha consensum matrimonio prae¬ 
buerit, respondit: « Cum illud matrimonium ab initio per vim factum 
« sit, si illa respondit, respondit, non quia volebat respondere, sed quia 
« volebat vitare imminentes minas et violentias ». Iudex ab eo quae¬ 
sivit quare ad matrimonium filiam coegerit. Cui ille: « Illam coegi 
« sequentibus rationibus ductus. Si ego voluissem illam tradere alicui 
« pagano pro matrimonio, faciliter potuissem, quia sunt multi pagani 
« matrimonio indigentes, sed ego Christianus non poteram hoc modo 
« agere; aliunde in hac regione non erant Christiani iuvenes matrimonio 
«collocandi, praeter illum Youn Syek-tiyoun unum; et praeterea ego 
« credidi, Agatham sensim melius providendo negotium suae salutis, 
« in futurum facere concordiam et ducere vitam communem cum illo 
« Youn ». 

Ceterum omnes testes, de hac violentia et coactione unanimes 
testantur. Anna Ko, quae amica ab infantia Agathae fuit, quaeque cum 
fratre iuniore Matthiae Youn est matrimonio coniuncta, haec dicit: « Non 
« tantum historiam matrimonii (Agathae) clare scio, sed etiam scio quod 
« Agatha semper habuerit omnimodam detestationem ante et post matri- 
;« monium et in momento matrimonii »; et prosequitur: « Perspectis 
« verbis et fletibus Agathae ante matrimonium, fuga et latitatione Aga- 
« thae tempore matrimonii, et vexationibus et verberibus, quae perpessa 
« est Agatha eo quod non iverit in domum mariti post matrimonium, 
« procul dubio apparet Agatham contraxisse matrimonium ex violentia; 
« et insuper omnes pagi incolae dicunt illud matrimonium vere con- 
« tractum non fuisse ». Ioannes Pak deponit: «Cognosco Agatham, et 
« etiam cognosco eam contraxisse matrimonium ex violentia, et pari- 
« ter audivi ab hominibus ex Ryen-Hpyeng, parentes Agathae per vim 
« coegisse suam filiam ut cohabitaret cum Youn Syek-tiyoun ». Ioseph 
Kang dicit: « Ego fui testis matrimonii Agathae Ko cum Youn Syek- 
« tiyoun, et puto Agatham non ex libenti animo, sed ex insuperabili 
« coactione et exhortatione suorum parentum, contraxisse matrimo A 
« nium ». Denique Agatha, a iudice interrogata utrum domum mariti 
ivisset, domesticas curas sumpsisset, haec enarrat: « Caeremoniae civiles 
« die 29 februarii 1908 factae sunt. Illa die, quando vidi afferentes 
« lecticam in qua debebam transferri, secreto aufugi et in alia domo 
«latitavi. Sed contra voluntatem me apprehensam et in lectica collo- 
« catam, duxerunt ad domum sponsi, unde post unam horam ad pro- 
« priam domum reversa sum ... Revera numquam assumpsi curam rei 



S. Romana, Rota. 


259 


« familiaris, sed si ille Youn ad id faciendum me invitaret, vel me apud 
« parentes requireret, parentes mei irascebantur, et ideo non poteram 
« facere quin irem ad domum mariti ; sed noctu vel ibam dormitum in 
« vicinam domum, vel cum glore mea dormiebam; et post unam vel 
« alteram diem revertebar ad domum parentum, et ibi eram usque dum 
« parentes iterum irascerentur, tunc denuo ibam pro una vel altera die 
« ad domum istius Youn, et ita tempus consumpsi... Nec semel cum 
« eo verbum feci; si quando ille Youn me alloqueretur, nullum respon- 
« sum dedi... Et insuper quando ibam ad domum Youn mariti, et 

« ibi aliquid faciebam, si iste Youn ingrederetur, tunc ex proposito, ab 
« incepto opere desistebam... A patre meo, exprobrante quod nollem 
« vitam degere in domo mariti, pluribus vicibus verberata fui, et quando 
« revertebar ad domum parentum, ab isto Youn pariter pluribus vicibus 
« verberata sum, sive manu, sive baculo, sive lapidibus, vel etiam 

« crines capitis mihi arripiendo ». Quae omnia pariter pluribus deposi¬ 
tionibus testium respondent. Eius avunculus reapse testatur Agatham 
cum Youn Syek non cohabitasse, et ideo pluries tum ab ipso Youn, 
tum a patre suo, tum etiam a se vexatam fuisse. Michael Ko etiam 

deponit Agatham cum viro noluisse cohabitare, et prosequitur: « Ex 
« rumore audivi Agatham verberatam fuisse tum a parentibus suis, 
«tum ab avunculo suo; et etiam vidi superiores Agathae tenentes 
« baculos et persequentes eam ad verberan dum; et pariter vidi illum 
« Youn Syek-tiyoun percutientem Agatham et dicentem: " Sic facio quia 
« illa non vult cohabitare „ ». Expressius testis Ioseph Kang refert: 
« Illi (Agatha et Youn) non videbantur tamquam coniuges, sed tamquam 
« inimici; et Agatha semper erat fugitiva et vagabunda... Ego vidi plu- 
« ries Agatham iniurias patientem a suis parentibus et a suo avunculo, 
« non vidi autem ab Youn Syek-tiyoun iniurias patientem, sed audivi 
« pluries ». 

Ergo si causa ulla facile exsolvenda nobis proponi potest, haec 
certe est, in qua tot tantique actus violentiae a patre, ab avunculo et 
ab aliis contra puellam adhibiti sunt ut ea ad matrimonium coge¬ 
retur; et ex alia parte tanta, sive ante nuptialem caeremoniam, sive 

in ipsa, caeremonia, sive post, eiusdem puellae fuit constantia contra 
vim sibi illatam, ut dubium cadere nequeat, illam nullimode praestitisse 
consensum ad matrimonium; quod, etiamsi consensus adfuisset, nullum 
tamen foret, ob dirimens impedimentum. Nunc tantum respondendum 
remanet difficultati, quam defensor vinculi opponit ex quibusdam Aga¬ 
thae verbis depromptam, quae inveniuntur in testimonio illius avunculi. 
Is, cum iudex percuntatus esset, utrum putaret Agatham, de more 



260 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


coniugum, Youn Syek corpus tradidisse, respondit: « Nescio utrum talis 
« relatio habita fuerit inter illos, sed scio quod quadam vice, ego cum 
« Youn Syek-tiyoun, illam Agatham apprehendendo et percutiendo, dixis- 
« sem ei: " Quare tu contemnis tuum maritum et non vis habere rela- 
« tionem cum illo? „ Agatha respondit: " Quamvis habuerim relationem, 
« sic pergam resistere „ ». Ex quibus verbis defensor vinculi argui posse 
affirmat, copulam adfuisse inter Agatham et Youn. Sed, praeterquamquod 
Agatha denuo circa hoc interrogata, sub iurisiurandi fide, unquam rem 
cum Youn habuisse negaverit, aliter etiam sua verba explicavit. En quo¬ 
modo: « Nullo modo habui relationem, sed quadam vice Youn Syek-tiyoun 
« venit ad parentes meos et dixit: " Quamvis mittatis illam stultam in 
« domum meam, non remanet in domo, sed nocte in alia domo dormit, 
« et ita evitat thorum „. Tunc avunculus meus, apprehendendo me, 
« dicebat: " Te ipsam tradesne illi Youn Syek-tiyoun, et simul vivesne?,, 
« et me verberabat; tunc ego coacte respondi: " Quamvis habuerim rela- 
« tionem, sic pergam resistere „. Sed nullo modo habui relationem. 
« Etiam nocte illius diei dormivi in domo meae amitae, quae habitat 
« prope parentes meos, et die sequenti denuo reversa sum Jn domum 
« parentum meorum ». Quod Agatha hic verum deponat, suadet eius 
aversio erga virum, et magis probant media, quae experta est ut tutam 
se redderet a cupiditatibus Youn. Iam in prima interrogatione ipsa 
Agatha iudici fassa est: « Corpus meum numquam tradidi. Semel quidem 
«iste Youn voluit mihi violentiam inferre, sed ex aliquo praetextu, in 
« propriam domum reversa sum. Et ille Youn secum reputans, me 
« amplius nolle ad eius domum redire (si eiusmodi violentiam atten- 
« taret) ab omni impudentia postea abstinuit. Si ad invicem rem habuis- 
« semus, ille Youn, se iactitans, auctor fuisset ut omnes pagi incolae 
« illud scirent; nunc autem omnes sciunt ab invicem rem non habuisse ». 
Et haec plures testes adamussim affirmant; praesertim Anna Ko, quae 
ait: « Etiam solum spectato horrore, quem Agatha habuit erga illum 
« Youn, non potest praesumi talis relatio ; et insuper Agatha, ad evi- 
« tandam hanc relationem, adhibuit media, v. g. multiplicibus vesti- 
« mentis ita seipsam muniebat, ut nullimode suum corpus tangeretur; 
« et huiusmodi rumor in pago divulgatus est ». Michael Ko iudici id 
quaerenti respondit: « Si invicem corpus tradidissent, de hoc rumor 
« exisset, sed pagi omnes homines credunt hanc mutuam traditionem 
« corporis non interfuisse ». Et ipse pater iudici qui eum interrogavit 
« Putasne Agatham, de more coniugum, tradidisse suum corpus illi 
«Youn Syek-tiyoun?» respondit: « Spectatis tam verbis, quam ratione 
« agendi Agathae, non possum praesumere hoc ». Imo ipse Youn 



S. Romana Rota. 


261 


(avunculo Agathae testante), « eam agnoscebat tamquam alienam, et 
«non reputavit tamquam suam coniugem». Insuper, etiamsi Agatha 
copulam habuisset cum Youn, non tamen matrimonium effecisse!, nisi 
affectu maritali illam posuisset, quod minime praesumi potest, sed 
esset probandum. Heic autem non solum id nullimode probatur, sed 
apparet oppositum. 

Quibus omnibus in iure et in facto sedulo perpensis, Christi Nomine 
invocato. Nos infrascripti Auditores de turno, pro tribunali sedentes 
et solum Deum prae oculis habentes, decernimus, declaramus et defi¬ 
nitive sententiamus, proposito dubio respondendum esse: Affirmative, 
seu constare de matrimonii nullitate in casu. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium, ad quos spectat, ut exsecutioni mandent hanc nostram defi¬ 
nitivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam 
ss. canonum et praesertim cap. 3, sess. XXV, Cone. Trid., iis adhibitis 
exsecutivis et coercitivis mediis, quae magis efficacia et opportuna, pro 
rerum adiunctis, futura sint. 

Romae, die 16 ianuarii 1913. 

Fridericus Cattani, Ponens. 

Antonius Per at ho ner. 

Iosephus Alberti. 

Sac. Tancredes Tani, Notarius. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

S. CONGREGAZIONE DEI RITI. 

CONGREGAZIONE NUOVA-PREP ARATORIA. 

II giorno 27 maggio 1913, nel palazzo apostolico Vaticano, con 1'inter- 
vento degli Emi e Rmi signori Cardinali e coi voto dei Rmi Prelati Officiali 
e dei Consultori teologi fu tenuta la Congregazione Nuova-Preparatoria per 
discutere il dubbio sopra 1'eroismo delle virtu della Ven. Serva di Dio Bene- 
detta Rencurel, dei terz'Ordine di san Domenico. 



m 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


CONGREGAZIONE ORDINARIA. 

II giorno 3 giugno, nel palazzo apostolico Vaticano, si e tenuta la Con- 
gregazione Ordinaria dei sacri Riti, nella quale al giudizio degli Emi e Rmi 
signori Cardinali componenti la medesima, furono sottoposte le seguenti materie: 

I” Introduzione della Causa di beatificazione e canonizzazione dei Servo 
di Dio Antonio Chevrier, sacerdote delfarchidiocesi di Lione, fondatore del- 
1'Asilo chiamato La Providence du Prado e della Societa dei Preti Pradossiani; 

2° intorno alia revisione degli scritti della Serva di Dio Ludovica Teresa 
de Montaignac de Chauvance, fondatrice della pia Unione delle Oblate dei 
sacro Cuore di Gesu; 

3° e similmente intorno alia revisione degli scritti dei Venerabile Servo 
di Dio Giovanni Battista da Borgogna, sacerdote professo delPordine dei 
Frati Minori. 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

24 maggio 1913. — II signor cardinale Domenico Ferrata, Protettore delle 
Suore Fedeli Compagne di Gesu. 

26 maggio. — fi signor cardinale Basilio Pompilj, Protettore della vene¬ 
rabile Arciconfratemita Austro-Ungarica dei Ssmo Nome di Maria al Foro 
Tr ajano. 

— II signor cardinale Antonio Vico, Proiettore delVIstituto delle Figlie 
della Carita di santAnna di Saragozza. 

28 maggio. — L'illmo e revmo Mons. Carlo Pietropaoli, arcivescovo tito- 
lare di Calcide, Inviato straordinario presso gli Stati Uniti dei Venezuela. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Protonotarii apostolici ad instar participantium : 

15 febbraio 1913. — Mons. Amedeo Gosselin, superiore dei gran Seminario 
e rettore dell' Universita Laval a Quebec. 

21 maggio. — Mons. Arturo Alfonso Cherrier, preside degli studi della 
Universita di Manitoba, nella diocesi di S. Bonifacio. 



Diarium Romanae Curiae. 


263 


Prelati Domestici di S. S.: 

14 febbraio 1913. — Mons. Francesco Saverio Gosselin, delFarchidiocesi 
di Quebec. 

75 maggio. — Mons. Giovanni Nepomuceno Hauser, della diocesi di Linz. 

16 maggio. — Mons. Everardo de Ortemburg-Tambach, delFarchidiocesi 
di Vienna. 

18 maggio — Mons. Giovanni Garland, delFarchidiocesi di Dubuque. 

22 maggio. — Mons. Giovanni Battista Pelt, vicario generale della dio¬ 
cesi di Metz. 

24 maggio. — Mons. Giorgio Poole, della diocesi di Plymouth. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Camerieri Segreti soprannumerari di S. S. : 

16 maggio 1913. — Mons. Martino Andrea van Zanten, della diocesi di 
Harlem. 

21 maggio — Mons. Alberto de Hormann, della diocesi di Bressanone. 
— Mons. Giuseppe Hausle, della medesima diocesi. 

— Mons. Enrico de Schmuck, della medesima diocesi. 

24 maggio. — Mons. Luigi Scarano, della diocesi di Trivento. 

— Mons. Martino Fenei, della diocesi di Budweis. 

26 maggio. — Mons. Emanuele Giorgio da Fonseca, vicerettore dei col¬ 
legio Portoghese in Roma. 

29 maggio. — Mons. Enrico Gasparri, uditore di nunziatura di prima 
classe. A 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

14 marzo 1913. — Mons. Ladislao Babura, delFarchidiocesi di Strigonia. 
24 maggio. — Mons. Gennaro Gianico, della diocesi di Trivento. 

28 maggio. — Mons. Giovanni Gnidovec, della diocesi di Lubiana. 

Cappellano Segreto d'onore di S. S. : 

31 marzo 1913. — Mons. Ruperto Rohrmoser delFarchid, di Salisburgo. 

Cappellani d'onore extra Urbem di S. S.: 

8 maggio 1913. — Mons. Bonifacio Tolli, della diocesi di Bovino. 

16 maggio. — Mons. Francesco Galli, delFarchidiocesi di Cosenza. 

23 maggio. — Mons. Francesco Gnavi, della diocesi di Ivrea. 

Cameriere d'onore di Spada e Cappa sopranmunerario di S. S. : 

28 maggio 1913. — II sig. Camillo Couillault, delFarchidiocesi di Sens. 



264 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

La Grati Croce delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile.: 

18 maggio 1913. — AI sig. marchese Carlo Enrico Maria de Bardeau. 

La Commenda con placca delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

6 maggio 1913. — AI sig. Paolo Hemelryk, presidente della societa di 
S. Vincenzo de' Paoli delParchidiocesi di Liverpool. 

La Commenda delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

12 febbraio 1913. — AI sig. Alfonso Desjardins, delParchidiocesi di Quebec. 

20 maggio. — AI sig. cav. Giovanni Mac Grane, della diocesi di Rich- 
mond (Stati Uniti d'America). 

21 maggio. — AI sig. conte Pietro de Cosse Brissac, dell' archid, di Parigi. 

II Cavalierato dell' Ordine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

11 febbraio 1913. — AI sig. Pietro Enrico Garneau, deli'archid, di Quebec. 
— AI sig. Giuseppe Alfonso Couture, della medesima archidiocesi. 

7 maggio. — AI sig. Francesco Schumacher, consigliere aulico e presi¬ 
dente dell'1. R. Tribunale circolare di Trento. 

17 maggio. — AI sig. Daniele Giacomo Luigi Perucic, della dioc. di Cattaro. 

22 maggio. — AI sig. Francesco Stuehlen, delParchidiocesi di Colonia. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

8 maggio 1913. — AI sig. Giuliano Cauli, della diocesi di Volterra. 


NECROLOGIO. 

21 maggio 1913. — Mons. Giacomo Corna-Pellegrini, vescovo di Brescia. 



Armus v.-voi.v. 


Die 26 lunii 1913. 


Num. 10, 


ACTA APOSTOLIGAE SEDIS 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

I. 

PRAEFECTURA APOSTOLICA RAJPUTANENSIS IN INDIIS ORIENTALIBUS ERIGITUR 
IN DIOECESIM, A CIVITATE « AIMER » AIMERENSEM APPELLANDAM. 

PIUS PP. x. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Mandatum illud quod Salvator 
noster dedit Apostolis suis dicens « Euntes docete omnes gentes » adigit 
Nos, ut ea sedulo studio praestemus quae ad catholicae Fidei propa¬ 
gationem et incrementum magis opportuna videantur. Iam inde ab 
anno MDCCCLXXXXII per apostolicae Sedis decretum, in Indiis Orienta¬ 
libus, atque in provincia ecclesiastica Agraensi, apostolica praefectura 
Rajputanensis, pro spirituali bono fidelium regionis illius erecta fuit, et 
fratribus Minoribus ordinis S. Francisci Asisiensis Gapulatis in admi- 
nistrationem tradita. Nunc autem cum, inspecto felici iam'habito in ipsa 
praefectura religionis progressu, in spem maioris futuri incrementi expe¬ 
dire visum sit ut eadem praefectura in dioecesim erigatur; Nos, collatis 
consiliis cum VV. FF. NN. S. R. E. Cardd. negotiis Propagandae Fidei 
praepositis haec quae infrascripta sunt decernimus, statuimus, ac man¬ 
damus. Itaque Motu proprio atque ex certa scientia et matura deli¬ 
beratione Nostris, deque apostolicae Nostrae potestatis plenitudine, 
praesentium vi perpetuumque in modum, praefecturam apostolicam. 
Rajputanensem in dioecesim erigimus, cum iisdem limitibus quibus 
vetus praefectura continebatur. Novae autem dioecesis residentiam in 


ACTA, vol. V, n. 10. — 26-6-913. 


19 



266 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


civitate Aimer constituimus; atque exinde volumus ut eadem a civitate, 
novae huic dioecesi, Aimerensi nomen sit. Tandem statuimus ut ipsa 
dioecesis sub dependentia sit eiusdem Agraensis Metropolitani. Decer¬ 
nentes praesentes Litteras firmas validas atque efficaces semper exstare 
ac permanere; suosque plenos atque integros effectus sortiri, atque 
obtinere; iliisque ad quos pertinent, nunc et in posterum plenissime 
suffragari; sicque rite iudicandum esse ac definiendum, irritumque et 
inane fieri si secus super his a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive 
ignoranter attentari contigerit. Non obstantibus Nostra et Cancellariae 
apostolicae regula de iure quaesito non tollendo, aliisque Constitutionibus 
et Ordinationibus apostolicis, etiam speciali atque individua mentione 
ac derogatione dignis, ceterisque omnibus in contrarium facientibus 
quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum sub annulo Piscatoris, die xxii 
maii MDCcccxin, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. J$j S. a Secretis Status. 


II. 

ERECTIO PROVINCIAE ECCLESIASTICAE SIMLENSIS IN INDUS ORIENTALIBUS. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Quae Catholico nomini aeternaeque 
fidelium saluti bene prospere ac feliciter eveniant, ea ut mature prae¬ 
stemus, Nos admonet supremi Apostolatus munus, quo in terris, licet 
immeriti, fungimur. Iamvero Nos ad incrementum religionis et maius 
animarum bonum in Indiis Orientalibus procurandum, novam in amplis¬ 
sima illa regione archidioecesim Simlensem anno MDCCCCX ereximus; 
designationem vero Sedium ipsi Suffraganearum differendam censuimus. 
Cum autem nunc expedire videatur ut nova ibidem ecclesiastica pro¬ 
vincia erigatur. Nos, collatis consiliis cum VV. FF. NN. S. R. E. Cardd. 
negotiis Propagandae Fidei praepositis, opportunas archidioecesi Sim- 
lensi Suffraganeas Sedes adsignare censemus. Quae quum ita sint. Motu 
proprio atque ex certa scientia et matura deliberatione Nostris deque 
apostolicae Nostrae potestatis plenitudine, praesentium vi, perpetuumque 
in modum, novam in Indiis Orientalibus provinciam ecclesiasticam con¬ 
stituimus; eandemque constare volumus ex archidioecesi Simlensi metro- 



Acta Pii PP. X. 


politana, eique Suffraganeis dioecesi Lahorensi, et apostolica praefectura 
de Kafiristan et Cashmiren. Haec vero statuimus decernentes praesentes 
Litteras firmas, validas atque efficaces semper exstare ac permanere, 
suosque plenos atque integros effectus sortiri atque obtinere, illisque 
ad quos pertinent nunc et in posterum plenissime suffragari. Sicque 
rite iudicandum esse ac definiendum, irritum que et inane fieri si quid¬ 
quam secus super his a quovis, auctoritate qualibet, scienter sive igno¬ 
ranter attentari contigerit. Non obstantibus Constitutionibus et Sanctio¬ 
nibus apostolicis caeterisque in contrarium facientibus quibuscumque. 

Datum Romae apud S. Petrum sub annulo Piscatoris, die xxn 
maii MDCcccxnr, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R CARD. MERRY DEL VAL, 

L. S. a Secretis Status. 


EPISTOLAE. 

I. 

AD DESIDERATUM CARD. MERCIER, MECHLINIENSIUM ARCHIEPISCOPUM, OCCA¬ 
SIONE QUINQUAGESIMI A CONDITO COLLEGIO S. RUMOLDI ANNIVERSARII. 

Dilecte Fili Noster, salutem et apostolicam benedictionem. — Iucunda 
te scito attulisse cum nuntiasti fervere istic coniuncta recentiorum ac 
veterum alumnorum studia, ut quinquagesimum celebrent anniversarium 
a condito Collegio S. Rumoldi. Testari enim studia eiusmodi visa Nobis 
sunt, quam libenter alumni iidem recolant exactam ibidem sancte navi- 
terque adolescentiam, quam gratis teneant animis acceptae disciplinae 
beneficia. Et iure admodum tenent. Si enim omnes qui in eodem insti¬ 
tuto versati diligenter sunt, ingenii, apud suos, florent virtutisque opi¬ 
nione: si bene plures ex illis ad altiora vocati, consilio, prudentia, 
doctrina, actuosa caritate, perutilem Ecclesiae ac civitati navarunt, 
navant operam, id ab iis acceptum potissimum referant oportet qui eos 
adolescentes bonitatem, disciplinam et scientiam docuerunt et ad omne 
officii munus apte conformarunt. Quod profecto qui consideret, plane 
videbit quantas rei publicae afferat utilitates disciplina scholaris quam 
relligio penitus informet ac dominetur, et quam frugifere ea impertiatur 
Ecclesia adiutrice et comite. Sit igitur felix, sit faustus sollemnium, quae 
apparantur, exitus, et ad augendum Collegii nomen, ad ampliorem eius 



268 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


fortunam, conferant quam maxime. Ad Nos quod attinet, haud parum 
profecto in idem contulisse putamus cum te, dilecte Fili Noster, alias 
Collegii ipsius alumnum, ad archiepiscopalem istam Sedem eveximus 
sacraeque honestavimus Purpurae honore. Spem sane id iniicit fore ut, 
te auspice. Collegium S. Rum oidi laetiora in dies capiat incrementa. 
Quod ut Deo bene iuvante fiat, testem benevolentiae Nostrae ac caele¬ 
stium adiumentorum conciliatricem, apostolicam benedictionem tibi, 
dilecte Fili Noster, virorum coetui sollemnibus disponendis. Collegii 
moderatoribus ac doctoribus, alumnis denique universis, peramanter in 
Domino impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die III maii MCMXIII, Pontificatus 
Nostri anno decimo. 

PIUS PP. X. 


IL 

AD IULIUM CARD. BOSCHI, FERRARIENSEM ARCHIEPISCOPUM, COMACLENSIUM 

EPISCOPUM, CETEROSQUE ARCHIEPISCOPOS ET EPISCOPOS FLAMINIAE REGIO¬ 
NIS, BONONIAE NUPER CONGREGATOS. 

Dilecte Fili Noster ac venerabiles Fratres, salutem et apostolicam 
benedictionem. — Bononiam nuper congressi litteras ad Nos dedistis 
amoris obsequiique plenas. Amavimus, dilecte Fili Noster ac venera¬ 
biles Fratres, pietatis in Nos vestrae significationem, et vota pergrata 
habuimus quae superioribus diebus pro bona valetudine Nostra nuncu¬ 
pastis. Faxit Deus, ut quod Nobis benignus prorogai aetatis spatium, 
id omne conferamus in Ecclesiae utilitatem. Haec vota Nostra: haec 
una, nimirum Ecclesiae, Nos sollicitat causa. 

Quae vertuntur, quaeque commemoratis Catholicorum sollemnia ob 
datam, sexdecim abhinc saeculis. Ecclesiae pacem, valde velimus ita 
peragantur ubique ut ad Ecclesiae ipsius sinum filios admoveant uni¬ 
versos, efficiantque in eius tuendis fovendis iuribus alacriores. Huc sane 
ea spectare, hoc Nos velle iam alias ediximus: eodemque consilio Eccle¬ 
siae thesauros toto hoc piaculari anno latius universis patere voluimus. 
Et utinam maternam Ecclesiae vocem excipiant omnes et ad emenda¬ 
tricem, ad quam invitat, poenitentiam oblatae indulgentiae abundantia 
perducat ! 

Auspex divinarum gratiarum Nostraeque testis benevolentiae apo- 
stolica sit benedictio, quam vobis, dilecte Fili Noster ac venerabi- 



Acta Pii PP. X. 


269 


les Fratres, et cuiusque vestrum gregi peramanter in Domino imper¬ 
timus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxii maii MCMXTII, Pontificatus 
Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 

III. 

AD R. P. D. BERNARDUM HERRERA RESTREPO, BOGOTENSIUM ARCHIEPISCOPUM, 
DE EUCHARISTICO CONVENTU BOGOTAE IN COLUMBIA PROXIMO MENSE 
SEPTEMBRI CELEBRANDO. 

Venerabilis Frater, salutem et apostolicam benedictionem. — Colum- 
biae Episcoporum coetum decrevisse nuntias Eucharisticum conventum, 
in urbe ista Reipublicae principe, proximo septembri habendum, et 
simul Pastorum, simul fidelium in eo iam studia calescere ut maximo, 
quo fieri potest, splendore celebretur. Id Nos quo animo acceperimus 
facile coniicies, venerabilis Frater, ex desiderio quo, uti nosti, incen¬ 
dimur ut ad amorem atque obsequium in Sacramentum augustum 
Catholicorum renoventur animi. Revirescere enim in populis Christia¬ 
narum cultum virtutum neutiquam visum Nobis sperandum, nisi Christi 
caritas in omnibus augeatur latiusque ea manent Christianae vitae sub¬ 
sidia quorum Eucharistia fons est et caput. Quare huc potissimum 
spectare velimus Columbiae Episcoporum consilia, qua nimirum ratione, 
diligentiori Eucharistiae cultui usuique frequentiori promovendo foven- 
doque satius provideatur. Haec tibi, venerabilis Frater, haec ceteris 
Columbiae Episcopis commendata in primis volumus: quos tamen probe 
scimus commendatione hac Nostra minime egere: ita eos gregis, ita 
officii agnoscimus studiosos. 

Quo vero uberiorem spem Columbiano populo eucharistica haec 
sollemnia praeluceant, admotis annuentes precibus, facultatem facimus 
ut conventus tempore sacrosanctum Eucharistiae sacramentum in tri¬ 
duum diu noctuque in Bogotensi Basilica publicae fidelium venerationi 
exponatur, tum etiam ut Missae privatae horis antelucanis vel, si opus 
fuerit, a prima hora post mediam noctem celebrari incipiant. Ne quid 
vero desit quod communibus sit in votis et ad conventus splendorem 
conferat, tibi, venerabilis Frater, vel alii Episcopo a te designando, pote¬ 
statem libenter tribuimus ultimo congressionis die Papalem Benedi¬ 
ctionem sollemniter populo impertiendi cum indulgentia plenaria, iis 
lucranda qui, admissis rite expiatis. Sacra de altari libaverint precesque 



270 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ad mentem Nostram Deo adhibuerint. Et haec sint Nostrae in Columbiae 
Catholicos caritatis testimonia. 

Auspex demum divinarum gratiarum apostolica sit benedictio, quam 
tibi, venerabilis Frater, ceteris Columbiae Episcopis,; Catholicis universis 
in primisque virorum ac feminarum coetui qui conventui disponendo 
adlaborat, peramanter in Domino impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxx maii MCMXIII, Pontificatus 
Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 

IV. 

AD R. P. D. IACOBUM CARDONA Y TUR, EPISCOPUM TIT. SIONENSEM, QUINQUA¬ 
GESIMO SACERDOTII EIUS ANNIVERSARIO NUPER EXPLETO. 

Venerabilis Frater, salutem et apostolicam benedictionem. — Adven¬ 
tantem sacerdotii tui natalem quinquagesimum iam Nos paterna com¬ 
plexi sumus caritate cum tibi exoptanti fecimus facultatem impertiendi 
populo Papalem Benedictionem statutis celebritatis diebus. 

Novam benevolentiae significationem libet hodie hisce addere lit¬ 
teris, quas tibi nuncias esse volumus cum gratulationum, tum votorum 
quibus te, venerabilis Frater, gaudia iterantem initi sacerdotii ex animo 
prosequimur. Is adsit tibi cui tot annos deservisti, Idemque novas tibi 
tribuat benignus annorum accessiones, ita sane ut auctas benemerendi 
opportunitates spes excipiat uberioris praemii in aeterna vita mansuri 
abundeque afferat quo laeteris in exacti sacerdotii recordatione ac 
memoria. 

Quod ut e sententia cedat, caelestium tibi adiumentorum vim pre¬ 
camur eorumdemque auspicem apostolicam benedictionem, dilectionis 
Nostrae testem, amantissime in Domino impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxv maii MCMXIII, Pontificatus 
Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


271 


SUPREMA S. CONGREGATIO S. OFFICII 

(SECTIO DE INDULGENTIIS) 


DECRETUM. 

S. VINCENTII FERREM PRECES AD SANCTUM VITAE MORTALIS EXITUM A DEO 

IMPLORANDUM INDULGENTIA CCC DIERUM DITANTUR. 

Die 5 iunii 1913. 

Ssmus D. N. D. Pius div. prov. Pp. X, in audientia R. P. D. Adses- 
sori S. Officii impertita, benigne concedere dignatus est, ut christifideles, 
infra relatas preces, a S. Vincentio Ferreri compositas ad sanctum vitae 
mortalis exitum a Deo implorandum, corde saltem contrito, recitantes. 
Indulgentiam trecentorum dierum semel in die lucrari valeant, quam, si 
malint, animabus etiam in Purgatorio degentibus applicare queant. Prae¬ 
senti in perpetuum valituro absque ulla Brevis expeditione. Contrariis 
quibus cumque non obstantibus. 

M.CARD. RAMPOLLA. 

L. © S. 

•f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 


PRECES. 

Miserere mei, Deus: et exaudi orationem meam (Ps. IV, v. 1). 

Miserere mei. Domine, quoniam infirmus sum: sana me. Domine, 
quoniam conturbata sunt ossa mea (Ps. VI, v. 2). 

Miserere mei. Domine: vide humilitatem meam de inimicis meis 
(Ps. IX, v. 13). 

Miserere mei, Deus, quoniam tribulor: conturbatus est in ira oculus 
meus et venter meus (Ps. XXX, v. 9). 

Miserere mei, Deus: secundum magnam misericordiam tuam (Ps. L, 
v. 1). 

Miserere mei, Deus: quoniam conculcavit me homo : tota die impu¬ 
gnans tribulavit me (Ps. LV, v. 1). 

Miserere mei, Deus, miserere mei: quoniam in te confidit anima 
mea (Ps. LV1, v. 1). > 



272 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Miserere mei. Domine, quoniam ad te clamavi tota die: laetifica 
animam servi tui, quoniam ad te, Domine, animam meam levavi 
(Ps. LXXXV, v. 3). 

Miserere nostri. Domine, miserere nostri : quia multum repleti sumus 
despectione (Ps. CXXII, v. 4). 

Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto : Sicut erat in principio, et 
nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen. 

OREMUS. 

Domine Iesu Christe, qui neminem vis perire, et cui numquam sine 
spe misericordiae supplicatur, nam tu dixisti ore sancto tuo et bene¬ 
dicto, omnia quaecumque petieritis in nomine meo, fient vobis; peto a te. 
Domine, propter nomen sanctum tuum, ut in articulo mortis meae des 
mihi integritatem sensus cum loquela, vehementem contritionem de pec¬ 
catis meis, veram fidem, spem ordinatam, caritatem perfectam, ut tibi 
puro corde dicere valeam: In manus tuas. Domine, commendo spiritum 
meum ; redemisti me, Deus veritatis, qui es benedictus in saecula sae¬ 
culorum. Amen. 


SACRA CONGREGATIO CONSISTORIALIS 

VERAPOLITANA. 

DUBIA CIRCA IURAMENTUM ANTIMODERNISTICUM. 

Ordinarius Verapolitanus ad oras Malabaricas in Asia ultimis tem¬ 
poribus ad hanc sacram Congregationem Consistorialem sequentia dubia 
circa iuramentum antimodernisticum proposuit, nempe: 

I. An Ordinarius in casu concedere possit sacerdotibus extradioe- 
cesanis latini ritus, a suis Ordinariis pro sua respectiva dioecesi iam 
adprobatis, facultatem audiendi confessiones sive pro una alterave vice 
sive ad aliquod plus minusve longum temporis spatium, quin cogatur 
ab eis denuo excipere iusiurandum praescriptum in Motu Proprio Sacro¬ 
rum Antistitum contra modernistarum errores; 

II. An idem possit Ordinarius, si agatur de sacerdotibus ritus syro- 
malabarici, qui, etiamsi in suo ritu adprobati fuerint ad confessiones, 
numquam tamen dictum iusiurandum praestiterunt. 



S. Congregatio Consistorialis. 


273 


Porro re mature considerata, Emi huius sacrae Congregationis 
Patres in plenario conventu diei 10 aprilis 1913 ad proposita dubia 
responderunt: Ad I affirmative; ad il, si agatur de facultate conce¬ 
denda per modum actus transeuntis, affirmative; aliter, negative. 

Ssmus autem D. N. Papa in audientia diei 2 maii 1913 resolutionem 
Emorum Patrum ratam habere et confirmare dignatus est publicique 
iuris fieri iussit. 

Romae, ex aedibus sacrae Congregationis Consistorialis, die 20 
iunii 1913. 


L . © S . 


C. CARD. DE LAI, Secretorius. 

Ioannes Baptista Rosa, Substitutus. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


i. 

DECRETUM. 

NOVA PRAEFECTURA APOSTOL1CA DE BETAFO IN MADAGASCARENSI INSULA 
ERIGITUR. 

Quo Christiani nominis propagationi aeternaeque saluti fidelium 
Madagascarensi in insula aptius prospiceretur, opportunum visum est a 
vicariatu apostolico de Madagascar centrali partem territorii seiungere, 
atque in apostolicam praefecturam erigere. Quapropter Emi Patres huius 
S. Consilii Fidei Propagandae, in plenario coetu habito die 10 martii 
vertentis anni, praefecturam apostolicam, de Betafo nuncupandam, in 
territorio a praedicto vicariatu Madagascar centralis separando erigen¬ 
dam censuerunt, sequentibus statutis limitibus, nempe, ad septentrionem 
gradu XIX latitudinis australis a mare Mozambiquensi ad fines provin¬ 
ciae civilis de Itasy orientem versus, dein limitibus meridionalibus eius¬ 
dem provinciae usque ad flumen Kitsamby, exinde finibus septentrio¬ 
nalibus et orientalibus districtus civilis de Faratsiho ad altitudinem 
urbis eiusdem nominis, ex qua linea ducitur usque ad fines occidentales 
provinciae civilis de Yatomandri; ad orientem praedictis finibus pro¬ 
vinciae civilis de Yatomandri usque ad XX gradum latitudinis; ad meri- 



274 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


diem vicariatu apostolico de Fianarantsoa; ad occidentem mare Mozam- 
biquensi a XIX ad XX gradum latitudinis. Novam autem praefecturam 
apostolicam de Betafo curis Missionariorum a Salette nuncupatorum 
concredendam esse iidem Patres statuerunt. 

Facta autem relatione hac super re Ssmo D. N. Pio div. prov. PP. X 
in audientia diei 7 vertentis maii, eadem Sanctitas Sua sententiam 
Emorum Patrum in omnibus ratam habuit atque confirmavit, prae¬ 
sensque ad id Decretum confici iussit. 

Datum Romae, ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 15 maii, anno 1913. 

Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 

C. Laurenti, Secretorius. 


II. 

DECRETUM. 

IMMUTATUR NOMEN VICARIATUUM APOSTOLICORUM IN INSULA MADAGASCAR 

EXSISTENTIUM. 

Cum in generalibus comitiis habitis die 10 martii vertentis anni 
Emi Patres huius S. Consilii Fidei Propagandae novum vicariatum apo- 
stolicum de Fianarantsoa nuncupatum atque praefecturam apostolicam 
de Betafo dictam in insula Madagascar erexissent, quo melius distin¬ 
guantur propriis appellationibus alii vicariatus apostolici in eadem insula 
praeexsistentes, opportunum visum est eosdem nominibus urbium resi- 
dentialium singulorum vicariorum apostolicorum in posterum appellare. 
Quapropter iidem Emi Patres statuerunt, vicariatum apostolicum Mada- 
gascarensem septentrionalem deinceps appellandum esse vicariatum 
apostolicum de Diego Suarez; vicariatum apostolicum Madagascaren- 
sem centralem, de Tananarive; denique vicariatum apostolicum Mada- 
gascarensem meridionalem, de Fort-Dauphin. Facta autem relatione hac 
super re Ssmo D. N. Pio div. prov. PP. X in audientia diei 7 vertentis 
maii, eadem Sanctitas Sua sententiam Emorum Patrum ratam habuit 
et confirmavit, atque praesens ad id Decretum fieri iussit. 

Datum Romae ex aedibus sacrae Congregationis de Propaganda Fide, 
die 20 maii, anno 1913. 

Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 


C. Laurenti, Secretorius 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


275 


III. 

DECRETUM. 

ARCIPELAGUS DE SPITZBERG VICARIATUI APOSTOLICO NORVEGIENSI ADNECTITUR. 

Septentrionum insulas, quae arcipelagum vulgo de Spitzberg nun¬ 
cupatum efformant, quaeque anteactis temporibus aut inhabitatae erant, 
vel etiam inhabitabiles censebantur, novissimis hisce annis quamplures 
undique, praecipue ex Russia, Dania, Suecia, maxime vero ex Norvegia, 
sive itinerum aut piscatus seu venationis desiderio, sive magis mine¬ 
ralium quae passim in insularum illarum visceribus inveniuntur nego¬ 
tiatione compulsi, iugiter frequentare coeperunt, quinimo haud pauci in 
eodem Arcipelago stabile sibi suisque familiis domicilium constabilierunt. 
Quo itaque Catholicorum illuc advenientium, vel illic degentium spiritua¬ 
libus necessitatibus aliqua ratione provideretur, quoque Evangelii Chri¬ 
stiani praeconium in illis etiam tam dissitis regionibus omnibus prae¬ 
dicaretur, eminentissimi Patres huius S. Consilii a Christiano Nomine 
Propagando, in generalibus comitiis die 26 p. e. mensis maii habitis, quae 
de illarum regionum tam spiritualibus quam politicis et oeconomicis 
conditionibus huic S. Congregationi per R. P. D. Ioannem Baptistam 
/Eallize, vicarium apostolicum Norvegiensem, nuper relata fuerunt, rite 
in examen suscipere dignati sunt. Rebus itaque omnibus mature per¬ 
pensis, attentisque votis a laudato vicario apostolico Norvegiensi, nec 
non a R. P, D. Alberto Bitter, vicario apostolico Suaeciae, huic eidem 
S. Congregationi panditis, unanimiter censuerunt: Arcipelagum vulgo de 
Spitzberg nuncupatum vicariatui apostolico Norvegiensi esse adnecten- 
dum, quasi partem integralem unius eiusdemque vicariatus, qui deinceps 
appellandus erit Vicariatus apostolicus Norvegiensis et de Spitzberg. 
Quam eminentissimorum Patrum sententiam in audientia diei 26 eius¬ 
dem mensis ab infrascripto S. huius Congregationis Secretario Ssmo 
D. N. Pio div. prov. PP. X relatam, eadem Sanctitas Sua in omnibus 
benigne adprobare et confirmare dignata est, ac praesens super re Decre¬ 
tum expediri mandavit. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 1 iunii, anno Domini 1913. 

Fr H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 


C. Laurenti, Secretorius. 



276 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


IV. 

NOMINATIONES EPISCOPORUM. 

Brevibus apostolicis nominati sunt: 

22 maii 1913. — Primus episcopus novae dioecesis Aimerensis in 

Indiis Orientalibus, R. P. Fortunatus a Turone, in saeculo Henricus 
Caumont, sacerdos ordinis Minorum Capulatorum. 

2 iunii. — Episcopus tit. ecclesiae Gerrhensis et vicarius apostoli- 

cus Laosiensis, R. P. Constans Ioannes Baptista Prodhomme, alumnus 

seminarii Parisiensis pro missionibus ad exteros. 

3 iunii. — Episcopus tit. ecclesiae Jonopolitanae, R. P. D. Henricus 

Doulcet, translatus ab ecclesia Nicopolitana. 


V. 

NOMINATIO PRAEFECTI APOSTOLICI. 

Decreto sacrae Congregationis de Propaganda Fide nominatus est: 

30 maii 1913. — Praefectus apostolicus de Bar-el Gazai in Africa 
centrali, R. D. Antonius Stoppani, ex instituto Veronensi Filiorum sacra¬ 
tissimi Cordis Iesu. 


S. CONGREGATIO INDICIS 


i. 

DECRETUM. 

Feria II, die 16 iunii 1913. 

Sacra Congregatio eminentissimorum ac reverendissimorum san¬ 
ctae Romanae Ecclesiae Cardinalium a sanctissimo Domino nostro 
Pio Pp. X sanctaque Sede apostolica Indici librorum pravae doctrinae, 
eorumdemque proscriptioni, expurgationi ac permissioni in universa 
Christiana republica praepositorum et delegatorum, habita in palatio 



S. Congregatio Indicis. 


277 


apostolico Vaticano die 16 iunii 1913, damnavit et damnat, proscripsit 
proscribitque, atque in Indicem librorum prohibitorum referri mandavit 
et mandat quae sequuntur opera: 

LUIGI RENZETTI, Lotte wnane; romanzo di vita russa. Roma, 1911. 

SEBASTIAN MERKLE, Vergangenheit und Gegenwart der katholisch- 
theologischen Fakultdten (« Akademische Bundschau », Leipzig, oct. et 
nov. 1912). 

L. LABERTHONNIERE, Sur le chemin du catholicisme. Paris, 1913. 

— Le temoignage des martyrs. Ibid., 1912. 

STEPHEN COUBE, Ames juives. Paris, s. a. 

M. D. PETRE, Autobiography and Ufe of George Tyrrell. London, 1912. 

H. A. VAN DALSUM, Er is geene tegenstelling tuschen de beginselen 

van de fransche Bevolutie en die van het Evangelie. 'S-Gravenhage, 1912, 

Itaque nemo cuiuscumque gradus et conditionis praedicta opera 
damnata atque proscripta, quocumque loco et quocumque idiomate, 
aut in posterum edere, aut edita legere vel retinere audeat, sub poenis 
in Indice librorum vetitorum indictis. 

Quibus sanctissimo Domino nostro Pio Pp. X per me infrascriptum 
Secretarium relatis. Sanctitas Sua Decretum probavit, et promulgari 
praecepit. In quorum fidem, etc. 

Datum Romae, die 17 iunii 1913. 

FR. CARD. DELLA VOLPE, Praefectus. 


Thomas Esser, O. P., Secretorius. 


IL 

Henricus Bremond Decreto huius S. Congregationis, quo liber ab 
eo conscriptus notatus et in Indicem librorum prohibitorum insertus 
est, laudabiliter se subiecit. 

In quorum fidem, etc. 


Thomas Esser, O. P., Secretorius. 



278 


S. CONGREGATIO RITUUM 


i. 

DECRETUM 

ADPROBATIONE NOVAE EDITIONIS MARTYROLOG1I ROMANI. 

Praesentem Martyrologii Romani editionem Vaticanam, a sacra 
Rituum Congregatione revisam et recognitam, sanctissimus Dominus 
noster Pius Papa X suprema auctoritate Sua adprobavit atque typicam 
declaravit; statuitque, ut novae eiusdem Martyrologii editiones huic in 
omnibus sint conformes. Contrariis non obstantibus quibuscumque. 

Die 23 aprilis 1913. 

Fr S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. i& S. 


f Petrus La Fontaine, Episc. Charystien, Secretorius. 


IL 

DECRETUM 

DE MUTATIONIBUS IN BREVIARIO ROMANO FACIENDIS AD NORMAM CONSTITU¬ 
TIONIS APOSTOLICAE « DIVINO AFFLATU ». 

Per Decretum S. R. C. Urbis et Orbis die 23 ianuarii 1912 iniun- 
ctum fuit, ut Breviariis et Missalibus Romanis iam editis et apud typo- 
graphos adhuc exsistentibus adiiceretur fasciculus, iuxta prototypum 
vaticanum adprobatus, cui titulus « Mutationes in Breviario et Missali 
Romano faciendae, etc. », ne utriusque textus liturgici exemplaria iam 
impressa inutilia evaderent. Quum vero sacra eadem Congregatio ceteras 
omnes mutationes, ad normam Constitutionis Apostolicae Divino afflatu 
et Decretorum, tum Breviarium tum Missale Romanum concernentes 
una cum praedictis iam evulgatis, non solum ad modum appendicis, 
sed suis locis respective adiungendas et inserendas censuerit; interim, 
praehabito specialis Commissionis liturgicae suffragio, has mutationes. 
Breviarium tantum respicientes, distincte et ordinate dispositas atque 



S. Congregatio Rituum. 


collectas, sanctissimi Domini nostri Pii Papae X supremae sanctioni 
demisse subiecit. Sanctitas porro Sua, referente infrascripto Cardinali 
sacrae Rituum Congregationi Praefecto, easdem mutationes, prouti in 
novo exstant prototypo, ratas habere et adprobare dignata est, simulque 
mandavit, ut ipsae, in futuris Breviarii Romani editionibus suis respe- 
ctivis locis aptatae, rite inserantur. Attamen eadem Sanctitas Sua benigne 
indulsit, ut Breviarii Romani editiones hucusque impressae adhuc acquiri 
et adhiberi licite valeant; dummodo utentes observent normas pro Horis 
canonicis persolvendis in Constitutione Divino afflatu aliisque Aposto- 
licae Sedis dispositionibus praescriptas. Contrariis non obstantibus qui¬ 
buscunque. 

Die 11 iunii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. % S. 

f Petrus La Fontaine, Episc. Charystien., Secretarius. 


SACRA POENITENTIARIA APOSTOLICA 


DECLARATIO CIRCA IUBILAEUM. 

Proposita nuper est huic sacrae Poenitentiariae quaestio : « An Iubi- 
« laeum indictum litteris apostolicis Magni faustique eventus, datis die 
« 8 martii huius anni, pluries acquiri possit, si iniuncta opera repe- 
« tantur ». 

Re mature perpensa, eadem sacra Poenitentiaria, de mandato 
Ssmi D. N. Pii Papae X, ad quaesitum propositum respondendum esse 
decrevit, prout alias, occasione praecedentium iubilaeorum, declaratum 
est, nempe: 

Praedictum Iubilaeum, quoad plenariam indulgentiam, bis aut pluries 
acquiri posse, iniuncta opera bis aut pluries iterando ; semel vero, idest 
prima tantum vice, quoad ceteros favores, nempe absolutiones a censuris 
et a casibus reservatis, commutationes aut dispensationes. 

Datum Romae in sacra Poenitentiaria, die 6 iunii 1913. 

S. CARD. VANNUTELLI, Maior Poenitentiarius. 


I. Palica, S. P. Secretarius. 



280 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA ROMANA ROTA 

TREVIREN . 

DIFFAMATIONIS. 

Pio Papa X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die Io maii anni 1913, RR. PP. DD. Seraphinus Many, Ponens, 
Franciscus Heiner et Ioannes Prior, Auditores de turno in causa Tre- 
viren. - Diffamationis, inter Dnum Neuerburg, directorem ephemeridis 
«Petrus Bldtter», repraesentatum per procuratorem Angelum dAlessandri, 
advocatum, et Rev. Froberger, repraesentatum per procuratorem Vincentium 
Sacconi, advocatum, in gradu appellationis a dicto Dno Neuerburg inter¬ 
positae contra sententiam Rmae Curiae Trevirensis, sequentem tulerunt 
sententiam. 

In ephemeride Trevirensi, cuius titulus est «Petrus Blatter»,scriptor 
retulit, aut potius ex alia ephemeride exscripsit, contra Rev. sacerdotem 
Froberger, quaedam verba quae huic visa sunt iniuriosa seu diffama- 
toria, quia traduci videbatur uti modernista vel semi-modernista; unde 
hic sacerdos contra ephemeridem Trevirensem querelam movit in Curia 
Trevirensi, petens ut ephemeris cogeretur ad retractationem iniuriae, et, 
si iudex aliquam poenam seu mulctam opportunam putavisset, ut haec 
applicaretur piis operibus. Revera iudex Trevirensis, omissa instructione 
processus, quia putabat agi de re notoria, sententiam tulit, qua iussit 
ut ephemeris iniuriam retractaret, eamque plectit muleta centum mar¬ 
corum, piis dioecesis operibus applicanda. Quae sententia valde displi¬ 
cuit scriptoribus ephemeridis, qui ideo ab illa appellarunt ad S. Rotam, 
mota etiam contra eam sententiam querela nullitatis; hinc, in H. S. O., 
tria dubia concordata, ut sequitur: 

I. An constet de nullitate sententiae Curiae Trevirensis. 

II. An constet de diffamatione in casu. 

III. Et quatenus affirmative ad II, quomodo providendum in casu. 

Occurrit ergo primum dubium: An constet de nullitate sententiae 
Trevirensis. Cui dubio Domini respondendum censuerunt: Affirmative. 

Ut totum hoc intelligatur, dicendum est in S. Rota non admitti nisi 
tres nullitates, scilicet ex defectu iurisdictionis (sive competentiae), man- 



S. Romana Rota. 


281 


dati, citationis. Primus qui tulerit hanc legem pro S. Rota, est Pius IV, 
Const. In throno iustitiae, 27 dec. 1561, § 13, ubi loquens de S. Rota, 
dicit: « Deinceps, etiam in causis pendentibus, non attendantur aliquae 
« nullitates, praeterquam ex defectu iurisdictionis, citationis, vel man- 

« dati, nisi causa nullitatis specialiter ante datam praesentium com- 

« missa reperiretur ». Hanc legem renovavit Paulus V, Const. Universi' 
agri (de reformatione omnium tribunalium Urbis), 1 martii 1612, § 5, 
Be Auditorio Botae, n. 19, his verbis e Bulla Piana desumptis : « Non 
« attendantur praeterea aliquae nullitates in causis, praeterquam ex 
« defectu iurisdictionis, citationis, vel mandati ». Sacram autem Rotam 
his praeceptis inhaesisse testantur Collectiones eius decisionum; adean- 
tur v. g., in Collectione Recentiorum dec. 36, n. 2, P. 10; dec. 416, n. 17, 

P. 16; dec. 89, n. i, P. 18, T. 1; dec. 499, n. 1, P. 18, T. 2; dec. 237, 

n. 28, P. 19, T. 1. Quod etiam asserit de Luca, Be indiciis, disc. 38, 
n. 22 (cf. etiam ibid., disc. 31, n. 43): quem usum valde laudat doctis¬ 
simis ille canonista. 

Porro nullus unquam Pontifex hanc legem et relativum S. Rotae 
usum suppressit; imo Clemens XIII omnes usus, stylum, et facultates 
S. Rotae, in quantum necesse erat, confirmavit, hisque de novo apo- 
stolicae firmitatis robur adiecit, in sua Const. Ex parte, diei 30 Septem¬ 
bris 1760, § 6 et in alia Const. Etsi iustitiae, 6 kal. augusti 1762, § 5. 
Et pariter Pius VII, in Motu Proprio diei 6 iulii anni 1816, § 47, omnes 
eiusmodi usus S. Rotae confirmavit his verbis: « II Tribunale delia Rota... 
« continuera a procedere, nei suoi giudizi, cogli stessi metodi e colla 
« stessa forma, con cui ha proceduto in passato e procede presente- 
« mente, tanto nelle cause profane, quanto nelle ecclesiastiche, e tanto 
« in quelle dello Stato, che nelle estere ». 

Gregorius quidem XVI, in suo Regolamento legislativo e giudiziario, 
diei 10 novembris anni 1835, tribus nullitatibus, de quibus supra, adiecit, 
pro tribunalibus Romanis, alias nullitates accidentales, trium dierum 
praescriptione perimendas (cf. §§ 778-780) ; sed cum iste codex vim non 
habuerit nisi pro Statu Pontificio, ut expresse cavet Gregorius in proe- 
mio codicis, § E volendo, respicere nequit Rotam, qualis erat cum Pius IV 
et Paulus V praefatam legem tulerunt, et qualis restituta est a Pio X Const. 
Sapienti consilio; imo, cum a longo iam tempore de facto desierit Status 
Pontificius, cessavit etiam de facto dictus codex, et ideo, quoad nullitates, 
non remanet nisi praefatum ius generale, relativusque sacrae Rotae usus. 

Constat ergo in S. Rota non admitti nisi tres nullitates ex defectu 
competentiae, mandati et citationis. Verum, quod accurate notandum 
est, hac lege a Pio IV inducta, dici nequit sublatas fuisse nullitates 
ACTA, vol. V, a 10. — 26-6-1913. 


20 





282 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


substantiales, seu de iure naturae. Nam finis quem sibi proposuit Pius IV 
in hac lege ferenda, fuit ut breviores fierent lites, sublatis inutilibus 
dilationibus et impedimentis; quod sic clare dicit in proemio suae Const. 
In throno iustitiae: « Ut universis nationibus ad Sedem apostolicam... 
« pro litium et controversiarum inter eos vigentium recurrentibus, longis 
« iudiciorum curriculis sublatis, ac minoribus quam fieri poterit dispen- 
« diis opportune consulatur »; et in § 1: « ... Nonnulla potius, pro litibus 
« abbreviandis, ac partium dispendiis evitandis vel saltem minuendis... 
« providenda censuimus » ; signum ergo apertum est Pium IV non sustu¬ 
lisse nisi nullitates quae solemnitatem potius iudiciorum aut inutilem 
abundantiam probationum respiciebant, non vero eas quae de iure 
naturae sunt necessariae, ideoque substantiales dici possunt; alioquin 
Pius IV non tam solemnitates et superflua iudiciorum resecasset, quam 
ipsa iudicia destruxisset; iudicium enim, sine eo quod requirit eius 
natura, stare nequit. Unde est quod S. Rota, quae legem Pianam diligen¬ 
tissime observavit, non censuerit eo ipso suppressas fuisse nullitates 
substantiales; dicit enim, in dec. 499, n. 1-3, Recentiorum, P. 18, t. 2: 
« ... Praetermissa in primis nullitate sententiae, unica etiam respon- 
« sione, quod nullitates (in casu a partibus obieetae) non sint ex illis 
« tribus iurisdictionis, mandati et citationis, quae sunt insanabiles, iuxta 
«reformationem Pauli V et prius Pii IV,... ut conclusit Rota coram 
« Buratt, dec. 337, neque ex illis quae sunt de substantia iudicii, ut ibi 
« adnotatur, etc. ». Clarum est ergo S. Rotam attendere, non solum tres 
supradictas nullitates, sed etiam alias quae sunt de substantia iudicii, 
seu substantiales. 

Porro, ut ad factum accedamus, in iudicio Trevirensi adest nullitas 
substantialis, scilicet defectus omnimodus defensionum ex parte conven¬ 
torum. Quod quomodo contingere potuerit, patet ex Actis. Cum enim 
ageretur de diffamatione orta ex quodam loco alicuius ephemeridis Tre- 
virensis, iudex putavit rem esse notoriam, et ideo, secundum quod ius 
et auctores dicunt de notoriis et manifestis, praetermitti posse ordinem 
iudicialem. Unde, missa una et altera citatione (diebus 18 et 21 dec. 
anni 1911) ad « Redactionem » ephemeridis, conventos invitavit ad respon¬ 
dendum scripto aut viva voce, et statim determinavit diem 27 eiusdem 
mensis (scilicet sex tantum diebus post secundam citationem) pro ferenda 
sententia definitiva: quae reipsa hac die 27 prolata est, et statim noti- 
ficata conventis. Verum in casu non agebatur de notorio iuridice sumpto. 
Non enim confundendum est factum quoddam publicum seu notorium 
cum delicto notorio ad iuris et sacrorum canonum sensum. In delicto 



S. Romana Rota. 


283 


seu crimine distinguenda sunt duo elementa: factum sensibile, et eius 
qualitas criminosa; illud est eius substratum materiale; per hanc, quasi 
per eius rationem formalem, constituitur in ratione delicti aut criminis. 
Atqui, ut delictum possit dici notorium iuridice, seu ad effectum ut iudex 
praetermittere possit ordinem iudicialem, requiritur quidem ut factum 
sensibile sit in se ita publicum et notorium ut nulla possit tergiversa¬ 
tione celari, cap. Quaesitum, 10, De cohabit. cler.; cap. Cum olim, 24, De 
verborum significationibus; sed hoc non sufficit, et requiritur etiam, et 
praecipue, ut qualitas criminosa facti sit ita clara et evidens ut nulla 
exceptione excusari possit. Et est communis et certa inter doctores sen¬ 
tentia. Ita enim docet Pirhing, in tit. De accusationibus, n. 104: « Debet 
« autem non solum ipsum factum esse notorium" et evidens, v. g., Titium 
« hominem occidisse, sed etiam qualitates facti, ita ut nulla defensio vel 
« excusatio reo competat; fieri enim potest quod quis aliquem occidit ad 
« se defendendum, vel quia alias impune occidi potuit ». Et in tit. De 
foro competenti, n. 20, idem auctor pariter docet: « Praeterea notandum 
« est: ad hoc ut delictum alicuius notorium censeatur, non satis est 
« factum ipsum esse notorium secundum se, sive de eo publice constare, 
« v. g., quod Titius occiderit Caium, sed insuper requiritur, ut etiam 
« notoriae sint qualitates seu circumstantiae ipsius facti, ita ut ex iis 
«nulla defensio aut excusatio culpae competere possit reo, ut notat 
« Clarus, c. 1. n. 3; Mase, c. 1. n. 9; Tuschus, v. Notorium, conci. 3, n. 4; 
« v. g., Titius Caium occidit in foro publico, praesente populo, ita ut 
« factum negari non possit : hoc casu factum est quidem notorium 
« secundum se, non tamen quoad omnes circumstantias: fieri enim 
« potuit quod Titius Caium occideret ad necessariam sui defensionem, 
« aut subito calore iracundiae, vel quia mentis inops erat, vel quia Caius 
« alias impune occidi potuisset, et ideo excusationem praetendere potest, 
« ita ut nullo modo, vel saltem minus graviter deliquerit, proinde etiam 
« vel nullam poenam, vel saltem minus gravem meruerit ». Ita etiam 
Reiffenstuel, in tit. De accusationibus, n. 265: « Requiritur ut non tantum 
« constet de notorietate delicti, sed etiam de formalitate aut malitia 
«delicti; adeo ut non sufficiat notorie esse commissum homicidium, 
« sed insuper notorie constare debet, quod culpa vel dolo, et non cum 
«defensione inculpatae tutelae, aut casu fortuito, etc., commissum sit; 
« Clarus, § finali, q. 9, n. 3, dicens esse communem conclusionem ». 
Pariter Schmalzgrueber, in tit. De accusationibus, n. 15: « Debet noto- 
« rium esse factum, non tantum in se, sed etiam in ratione delicti; quia 
« nisi hoc modo notorium sit, locus erit tergiversationi et excusationi, 
« cui tamen locus esse non debet in delicto notorio: cap. Tua nos, 8, 



284 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« De cohabitatione cler. ». Ita etiam et in eisdem fere terminis Pichler, 
in eumdem tit. De accusationibus, n. 40. Quos sequuntur canonistae 
recentiores, v. g., Bouix, De iudiciis eccl., P. II, sect. IV, subsecutio I, § 3; 
Lega, De iudiciis, t. IV, n. 119, edit, 1901, etc. Unde haec doctrina, fun¬ 
data in cap. Cum dilectis, 15, De purgatione canonica, et in cit. cap. Tua 
nos, 8, De cohabit, cler. et communiter, imo universaliter apud doctores 
canonum recepta, in uso forensi omnino servari debet. 

Porro, in casu nostro, notorium quidem erat factum sensibile, seu 
substratum materiale, scilicet scriptura quam ab ephemeride Basileensi 
mutuata est et iterum typis edidit ephemeris Trevirensis « Petrus Blat- 
ter » ; verum non ita notoria est qualitas criminosa huius facti; nemo 
enim nescit, in iure nostro, aliquando licitum esse, imo obligatorium, 
manifestare delictum aut culpam alterius, v. g., quando interest reipubli- 
cae aut religionis, aut etiam ad avertendum grave damnum alicuius, uti 
communiter docent canonistae et theologi, v. g., Reiffenstuel, in tit. De 
iniuriis et damno dato, n. 18; Pichler, in eumd. tit. n. 7; D'Annibale, 
Summula, t. % § 260, edit. 3, etc. Et revera, in discussione huius causae 
in H. S. O., plura ad suam defensionem scripsit pars conventa. Non age¬ 
batur ergo de delicto iuridice notorio, et ideo a iudice Trevirensi servari 
debuit ordo iudiciarius, id est, ante omnia, locus dari debuit defen¬ 
sionibus, electioni defensoris, exhibitioni documentorum, productioni 
testium, etc.; quae cum omnia praetermissa fuerint, certo certius adest 
in iudicio Trevirensi nullitas substantialis, cum, extra casus iuridice 
notorios, ipsum ius naturale dictet non posse partem inauditam damnari. 
Quod adeo verum est ut, in iudiciis summariis, in quibus id solum 
servatur quod de iure naturae est, legislator canonicus voluerit apertum 
locum esse defensionibus ; in Clementina enim Saepe contingit, % De ver¬ 
borum significationibus, in qua Clemens V ordinat quidquid refertur ad 
praefata iudicia summaria, praecipit ut iudex lites faciat, in quantum 
potest, breviores, his additis verbis : « Non sic tamen iudex litem abbre- 
« viet, quin probationes necessariae et defensiones legitimae admit¬ 
ti tantur ». Quod cum neglectum fuerit in sententia Trevirensi, dicendum 
est eam nullitate substantiali laborare. 

Addendum est sententiam Trevirensem alia etiam nullitate laborare, 
scilicet ex capite citationis. Dictum est enim supra, in H. S. O. ex prae¬ 
cepto Romanorum Pontificum, negligi nullitates accidentales quae in 
processibus et sententiis occurrunt, sed admitti tres nullitates, nimirum 
ex defectu iurisdictionis, mandati et citationis. Porro revera sententia 
Trevirensis incidit in nullitatem ex defectu citationis. Ut enim valida et 
iuridica sit citatio, plura requiruntur, et praecipue ut in citatione expri- 



S. Romana Rota. 


285 


matur nomen personae citandae, ita ut haec persona sit omnino deter¬ 
minata. De quo audiendus est Reiffenstuel, in tit. De oblatione libelli, 
n. 57: « Requiritur ut in citatorio nomen et cognomen rei seu citandi 
« diserte exprimatur, c. Significante, 34, et c. Significavit, 36, De rescriptis, 
« et c. Cum in multis, eodem in VI. Et merito, partim ut citandus cogno- 
« scat quod citatio ipsum concernat, simulque contra eum contumacem 
« exsecutio fieri valeat, partim ut fraudibus, ceteroquin facile suborituris, 
« aditus praecludatur, et actor amplius variare non possit. Quod si vero 
« communitas aliqua vel civitas aut collegium citari debeat, tunc sufficit 
« generalis citatio, v. g., citando consules et senatores illius civitatis, aut 
« abbatem et priorem talis monasterii : siquidem huiusmodi nomina 
« collectiva certum corpus repraesentant, illudque totum determinant ». 
Similia habentur apud Scaccia, De iudiciis, lib. 1, cap. 32, n. 11; Pichler, 
in tit. De oblatione libelli, n. 18; Schmalzgrueber, in eumd. tit. n. 20, ad 
5 et 7. Unde, si citanda sit persona privata, citari debet proprio nomine ; 
si autem citanda sit persona moralis, quae ius habeat standi in iudicio, 
vel saltem quae sit vere subiectum iurium et onerum, sufficit citatio 
generalis, scilicet citando administratores aut directores. 

Notandum tamen est, ubi agitur de persona privata, contingere 
posse ut nomen eius iudici sit ignotum ; tunc sufficit, in schedula cita¬ 
tionis hanc personam designare huiusmodi qualitate aut officio, quae 
non possint convenire nisi illi soli, et ita personam citandam perfecte 
determinent. Quod iam vigebat iure Romano, uti patet ex L. Nominatim, 
2, D. De liberis et posthumis, et receptum est in iure canonico, in quo 
nominatim dicitur citari aut vocari, qui, licet tacito nomine, his quali¬ 
tatibus aut signis designatur, quae non possint convenire nisi ipsi soli, 
v. g., filius unicus aut primogenitus talis patris, parochus talis parochiae, 
abbas talis monasterii. Cfr. Glossam, in cap. Constitutionem, 9, de S. E., 
in VI, v. Nominatim ; Suarez, De Censuris, disp. 9, sect. 2, num. 10 ; 
Fagnan., in cap. Quod a praedecessore, 1, De schismaticis, num. 47; et 
ita communiter. 

Nunc ergo, quod attinet ad citationem in iudicio Trevirensi, citata 
fuit « Redactio » ephemeridis « Petrus Blatter ». Ita in mandato iudicis 
Trevirensis, diei 18 dec. anno 1911, et in eiusdem epistola, diei 21 dec. 
sequentis, qua conventis terminus peremptorius praefixus est. Verum 
« Redactio » praefatae ephemeridis non est persona moralis proprie 
dicta, quae ius habeat standi in iudicio ; non est enim, in sensu iuris, 
universitas personarum (qualis est civitas, capitulum, collegium, etc.), 
nec universitas bonorum (veluti fundationes, pia opera, etc.), quae ab 
auctoritate civili vel canonica competente erecta fuerit ad dignitatem 



286 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


personae iuridicae seu moralis. Insuper dicta « Redactio » non est per¬ 
sona collectiva, quae sit vere subiectum iurium et onerum ; ut enim com¬ 
muniter contingit in ephemeridibus, unusquisque « Redactionis » socius 
ad unam determinatam partem ephemeridis curandam deputatur, quin 
ullam sibi assumat obligationem respectu aliarum. Saepissime fit ut 
director principalis solus determinet quid in lucem edendum sit, quin 
alium quemcumque audire teneatur. Unio quaedam habetur inter ipsos 
« Redactionis » socios, quatenus singulorum labor ad unum aliquid 
(scilicet fasciculum ephemeridis edendum) conducit, sicut unio habetur 
inter opifices diversarum artium fabrilium in domo aedificanda; sed 
unio ista non sufficit ad constituendos illos tamquam unum corpus mo¬ 
rale, subiectum iurium et onerum respectu aliarum personarum, quarum 
interesse potest. Unde « Redactio » ephemeridis Trevirensis citari non 
potuit ut persona collectiva, ut dicitur « responsabilis », et ideo, in 
actione contra ipsam intentata, citari omnino debuit persona privata 
determinata. 

Unde iure suo usus est D. Neuerburg, cum, nomine sociorum, ad 
duas citationes iudicis Trevirensis, die 26 dee, respondit: « Noi respin- 
« giamo il processo nella vertenza Froberger, perche non puo venir que- 
« relata la Redazione dei " Petrus Blatter,, ma una persona determinata ». 
Oportebat ergo ut tribunal exceptionem factam reciperet de eaque deli¬ 
beraret, et citationem reformaret, citando, v. g., ipsum Neuerburg, qui 
director principalis erat ephemeridis, et revera postea semper conventi 
vices egit in appellatione et in praesenti instantia Rotali. Citationem 
tamen tribunal non reformavit, sed postridie, scilicet die 27 dee, sen¬ 
tentiam definitivam protulit. Citatio ergo tribunalis Trevirensis nulla fuit 
et nullius effectus, utpote directa ad personam citationis incapacem. 

Nec dicatur vitium citationis sanatum fuisse per tertiam citationem 
diei 24 dee. in qua sic scripsit iudex Trevirensis : « A la Redaction des 
« " Petrus-Blatter „. Nous nous en remettons aladecision de la Redaction, 
« ou plutot a 1'auteur de 1'article en question dans le n. 7 de la Revue, 
« de prendre part personnellement a la seance qui aura lieu le mer- 
« credi 27 courant, a 3 heures de 1'apres-midi, dans la salle des debats 
« du vicariat general episcopal, dans laquelle on procedera a 1'affaire 
« du D. Froberger contre les " Petrus-Blatter „ ». 

Vitium, dicimus, citationis sanatum non fuit per hanc epistolam; 
haec enim epistola dici nequit citatio, nec in ea aliquis determinate et 
praecise iubetur ad comparendum; unde nec ipsum tribunal, in sua 
sententia, insistit in hac epistola ad defendendam vim suarum cita¬ 
tionum. 



S. Romana Rota. 


287 


Nec relevat argumentandi ratio Tribunalis, nempe quod: « La cita- 
« zione della Redazione dei " Petrus-Blatter,, non puo essere impugnata, 
« perche avrebbe dovuto essere citato il cosi detto gerente responsa- 
« bile. Checche stabiliscano in proposto le leggi civili, secondo la mo- 
« rale e la legge ecclesiastica la responsabilita degli articoli che appa- 
« riscono in un giornale spetta, oltre che ali' autore, alie determinate 
« persone che ne eurino la compilazione, il cui nome non puo essere 
« noto alia autorita giudiziaria ». Nam : F exceptio mota a D. Neuerburg 
non eo tendebat ut in ius vocaretur ille quam dicunt « gerente respon- 
sabile », sed ut citaretur aliqua persona determinata; 2° iuxta supra 
dicta, ex communiter contingentibus, socii alicuius « Redactionis » 
tenentur quidem de propriis actibus aut scripturis, sed non de actibus 
aut scripturis ceterorum, ad quos actus aut scripturas curandas aut 
inspiciendas non sunt deputati. Unde citandus erat vel ille qui vocatur 
« il gerente responsabile », vel director principalis ephemeridis ; quod 
si eorum nomen ignotum esset iudici, satis erat, iuxta supradicta, ut 
illos designaret proprio officio, quod revera illos perfecte determinat. 

Unde, quod ad dubium primum attinet, solutio in promptu est* 
scilicet : Constare de nullitate sententiae Curiae Trevirensis. 

Cum autem ventum fuit ad duo alia dubia, quae meritum causae respi¬ 
ciunt, D. Ponens retulit quae iam tentaverat, infelici exitu, ad procu¬ 
randam transactionem seu concordiam inter partes. Qua facta relatione 
et discussione habita, DD. Auditores nihilominus putaverunt fieri posse 
ut controversia transactione fmiretur. 

Unde die 7 februarii anni 1913, sic ad dubia proposita rescripse¬ 
runt et decreverunt. 

Ad I dubium : Affirmative. 

Ad II dubium : Dilata, et de novo proponatur concordia. 

Ad III dubium: Provisum in 11. 

Qua sententia prolata, D. Ponens iterum omnem diligentiam adhi¬ 
buit, ut concordia ad optatum finem perduceretur. Quod tandem feliciter 
contigit die 9 mensis maii labentis, quo die ambo procuratores, legitima 
facultate instructi, concordiam subscripserunt. Tenor autem concordiae 
hic est: 

Tenor concordiae inter partes conclusae. 

Cum Domini S. Romanae Rotae Auditores die 7 februarii labentis 
anni 1913, in consueta sede Tribunalis de tribus dubiis primo in hac 
causa concordatis scilicet: I. An constet de nullitate sententiae Curiae 
Trevirensis. IL An constet de diffamatione in casu. III. Et quatenus affir- 



288 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


mati ve ad .11, Quomodo providendum in casu, deliberationem inter se 
instituissent, et ad I dubium respondissent Affirmative; quantum ad duo 
alia dubia, magis ac magis perspexerunt fieri posse ut controversia trans¬ 
actione finiretur, et ideo ad II dubium rescripserunt: Dilata, et de novo 
proponatur concordia: 

Revera concordia, quae iam a D. Ponente tentata fuerat, iterum 
proposita est, et ad felicem exitum deducta. 

Ambo ergo procuratores, scilicet D. advocatus Vincentius Sacconi, 
procurator Rev. Froberger, actoris appellati, et D. advocatus Angelus 
D'Alessandri procurator Dni Neuerburg, directoris ephemeridis « Petrus 
Blatter » conventi in causa et appellantis, ambo legitima facultate 
instructi, nomine suorum clientum, in hos articulos convenerunt : 

I. Scriptores ephemeridis « Petrus Blatter » declarant se, dum tran¬ 
scribebant scripturam ephemeridis « Basier Volksblatt » non intendisse 
Rev. Froberger attribuere omnes sensus et proposita in hac scriptura 
expressa, sed tantummodo, ut fieri solet, sibi proposuisse exhibere 
elenchum completum iudiciorum quae hucusque circa librum R. P. Weiss 
emissa fuerant. 

II. Ex parte sua, Rev. Froberger hanc scriptorum ephemeridis 
« Petrus Blatter » declarationem libenter acceptat, ideoque retractat et 
supprimit omnes insimulationes quas in sua querela contra ephemeri¬ 
dem « Petrum Blatter » movit. 

III. Praesens concordia infra terminum viginti dierum a die notifi- 
cationis sententiae computandorum, publicabitur non solum in epheme¬ 
ride « Petrus Blatter », sed etiam in sex ephemeridibus, quarum nomina 
sunt: « Kolnische Volkszeitung, Germania, Augsburger Postzeitung, Ste- 
sisene Volkszeitung, Neue Ziiricher Nachrichten, Allgemeine Rundschau ». 
Hanc publicationem in sex dictis ephemeridibus faciendam in se assumit 
Rev. Froberger. 

IV. Omnes expensae iudiciales inter partes compensatae habentur. 

V. Ambae partes spontanee renunciant inter se cuicumque actioni 
ulteriori iudiciali in foro civili vel ecclesiastico, vel etiam cuicumque 
actioni in foro administrativo, quae se referat ad praesentem litem. 

Romae, die 9 maii 1913. 

Subscripserunt : V. Sacconi. 

A. D'Alessandri. 

S. Many, Ponens. 

Quibus omnibus tum quoad factum tum quoad ius consideratis, 
sententiam quod attinet, Christi nomine invocato. Nos infrascripti Audi¬ 
tores de turno pro tribunali sedentes et solum Deum prae oculis haben- 




S. Romana Rota. 


tes dicimus, declaramus et definitive sententiamus constare de nullitate 
sententiae Curiae Trevirensis, ad primum propositum dubium respon¬ 
dentes: Affirmative. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tribu¬ 
nalium ad quos spectat, ut exsequutioni mandent hanc nostram defini¬ 
tivam sententiam, et adversus reluctantes, procedant ad normas ss. cano¬ 
num et praesertim cap. 3, sess. XXV, Cone. Trid., iis adhibitis exsecu- 
tivis et coercitivis mediis, quae magis efficacia et opportuna pro rerum 
adiunctis exstitura sint. 

Ad concordiam vero inter partes initam quod spectat, eam Domini 
Auditores cum omnibus iuris effectibus, hisce praesentibus, publicant, 
decernentes insuper ad normam articuli IV dictae concordiae, omne& 
expensas iudiciales inter partes compensatas haberi, ita ut etiam taxa 
expeditionis sententiae et concordiae, in dimidio ab utraque parte solvatur. 

Romae in sede Tribunalis, die 15 maii 1913. 

Seraphinus Many, Ponens. 

Ioannes Prior. 

Aloisius Sincero. 

Sac. T. Tani, Notarius. 



EPISTOLAE. 

I. 

AD PAULINUM PETRUM CARD. ANDRIEU, BURD1GALENSIUM ARCHIEPISCOPUM, OB 

EIUS DECLARATIONEM CONTRA « LE BULLETIN DE LA SEMAINE ». 

Eminentissime Seigneur, 

J'ai 1'honneur d'accuser a Votre Eminence reception de Sa lettre 
du 12 avril, ainsi que du double exemplaire du numero de Y Aquitaine 
relatant la Declaration que Vous avez cru devoir faire contre Le Bul- 
letin de la Semaine. 

Je n'ai pas manque de prendre connaissance de cette Declaration, 
et je ne puis qu'approuver la mesure sage et opportune que Votre Emi¬ 
nence vient de prendre a cet egard pour le bien du clerge et des fideles 
confies a Sa sollicitude. 



290 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Le Saint-Pere Vous felicite de votre zele pastoral a signaler a vos 
chers diocesains les dangers pour leur foi, pour 1'integrite de la saine 
doctrine, a les preserver de tout ce qui pourrait y porter atteinte, et 
affaiblir en eux le devouement et 1'attachement au Vicaire de Jesus- 
€hrist, Pobeissance au Siege Apostolique et a ses decisions. 

En communiquant a Votre Eminence la benediction apostolique 
que Sa Saintete Vous accorde de tout Son cceur, je suis heureux; de 
Vous renouveler 1'hommage de la veneration profonde avec laquelle 
j'aime a me redire 

de Votre Eminence 
Le 21 avril 1913. 

le tres humble et tres devoue serviteur 
R. CARD. MERRY DEL VAL. 


IL 

AD R. D. CAN. LA HITTON, QUI ALTERAM OPERIS SUI « VOCATION SACERDO¬ 
TALE » EDITIONEM BEATISSIMO PATRI, PIGNUS DEVOTIONIS, OBTULIT. 

Monsieur le Chanoine, 

Le Souverain Pontife Pie X vous remercie de 1'hommage filial que 
vous Lui avez fait de la nouvelle edition de votre ouvrage sur la Voca- 
tion sacerdotale, et vous confirme a cette occasion les felicitations qu'il 
vous avait adressees lors de la premiere apparition de votre docte 
travail. 

Deja, Pannee derniere, Sa Saintete avait pleinement approuve la 
decision prise, le 20 juin 1912, par les eminentissimes Cardinaux spe- 
cialement charges d'examiner la question doctrinale soulevee par la 
publication de votre livre. En relevant le merite de cette magistrale 
etude, la Commission cardinalice signalait avec eloge les points impor- 
tants du concept traditionnel de PEglise, mis par vous en lumiere. 

Apres avoir pris connaissance de la presente edition, le Saint-Pere 
vous felicite de nouveau d'avoir rendu un Service important a la cause 
de la pure doctrine, et comme gage de son entiere satisfaction vous 
accorde de tout cceur la benediction apostolique. 

Avec mes felicitations et mes remerciments personnels, veuillez 
recevoir, Monsieur le Chanoine, 1'assurance de mes sentiments bien 
devoues en Notre-Seigneur. 

Le 7 juin 1913. 


R. CARD. MERRY DEL VAL. 



Commissio Pontificia de Be Biblica. 


COMMISSIO PONTIFICIA DE RE BIBLICA 


i. 

DE AUCTORE, DE TEMPORE COMPOSITIONIS ET DE HISTORICA VERITATE LIBRI 

ACTUUM APOSTOLORUM. 

Propositis sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Be Biblica ita 
respondendum decrevit: 

I. Utrum perspecta potissimum Ecclesiae universae traditione usque 
ad primaevos ecclesiasticos scriptores assurgente, attentisque internis 
rationibus libri Actuum sive in se sive in sua ad tertium Evangelium 
relatione considerati et praesertim mutua utriusque prologi affinitate et 
connexione (Luc., I, 1-4; Act., I, 1-2), uti certum tenendum sit volumen, 
quod titulo Actus Apostolorum, seu npci&is 'A-rcoarokwv, praenotatur, 
Lucam evangelistam habere auctorem? 

R. Affirmative. 

IL Utrum criticis rationibus, desumptis tum ex lingua et stylo, tum 
ex enarrandi modo, tum ex unitate scopi et doctrinae, demonstrari 
possit librum Actuum Apostolorum uni dumtaxat auctori tribui debere; 
ac proinde eam recentiorum scriptorum sententiam, quae tenet Lucam 
non esse libri auctorem unicum, sed diversos esse agnoscendos eiusdem 
libri auctores, quovis fundamento esse destitutam? 

R. Affirmative ad utramque partem. 

III. Utrum, in specie, pericopae in Actis conspicuae, in quibus, 
abrupto usu tertiae personae, inducitur prima pluralis (Wirstiicke), uni¬ 
tatem compositionis et authenticitatem infirment; vel potius historice 
et philologice consideratae eam confirmare dicendae sint? 

R. Negative ad primam partem, affirmative ad secundam. 

IV. Utrum, ex eo quod liber ipse, vix mentione facta biennii primae 
romanae Pauli captivitatis, abrupte clauditur, inferri liceat auctorem 
volumen alterum deperditum conscripsisse, aut conscribere intendisse, 
ac proinde tempus compositionis libri Actuum longe possit post eam- 
dem captivitatem differri; vel potius iure et merito retinendum sit 
Lucam sub finem primae captivitatis romanae apostoli Pauli librum 
absolvisse? 

R. Negative ad primam partem, affirmative ad secundam. 



292 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


V. Utrum, si simul considerentur tum frequens ac facile commer¬ 
cium quod procul dubio habuit Lucas cum primis et praecipuis eccle¬ 
siae Palaestiniensis fundatoribus nec non cum Paulo gentium Apostolo, 
cuius et in evangelica praedicatione adiutor et in itineribus comes fuit; 
tum solita eius industria et diligentia in exquirendis testibus rebusque 
suis oculis observandis; tum denique plerumque evidens et mirabilis 
consensus libri Actuum cum ipsis Pauli epistolis et cum sincerioribus 
historiae monumentis ; certo teneri debeat Lucam fontes omni fide dignos 
prae manibus habuisse eosque accurate, probe et fideliter adhibuisse: 
adeo ut plenam auctoritatem historicam sibi iure vindicet? 

R. Affirmative. 

VI. Utrum difficultates quae passim obiici solent tum ex factis 
supernaturalibus a Luca narratis; tum ex relatione quorumdam ser¬ 
monum, qui, cum sint compendiose traditi, censentur confidi et cir¬ 
cumstantiis adaptati; tum ex nonnullis locis ab historia sive profana 
sive biblica apparenter saltem dissentientibus; tum demum ex narra¬ 
tionibus quibusdam, quae sive cum ipso Actuum auctore sive cum 
aliis auctoribus sacris pugnare videntur; tales sint ut auctoritatem 
Actuum historicam in dubium revocare vel saltem aliquomodo minuere 
possint? 

R. Negative. 


IL 


DE AUCTORE. DE INTEGRITATE ET DE COMPOSITIONIS TEMPORE EPISTOLARUM 

PASTORALIUM PAULI APOSTOLI. 

Propositis pariter sequentibus dubiis Pontificia Commissio de Be 
Biblica ita respondendum decrevit: 

I. Utrum prae oculis habita Ecclesiae traditione inde a primordiis 
universaliter firmiterque perseverante, prout multimodis ecclesiastica 
monumenta vetusta testantur, teneri certo debeat epistolas quae pasto¬ 
rales dicuntur, nempe ad Timotheum utramque et aliam ad Titum, non 
obstante quorumdam haereticorum ausu, qui eas, utpote suo dogmati 
contrarias, de numero paulinarum epistolarum, nulla reddita causa, 
eraserunt, ab ipso apostolo Paulo fuisse conscriptas et inter genuinas 
et canonicas perpetuo recensitas? 

R. Affirmative. 

II. Utrum hypothesis sic dicta fragmentaria, a quibusdam recentio- 
ribus criticis invecta et varie proposita, qui, nulla ceteroquin probabili 



Commissio Pontificia de Be Biblica. 


293 


ratione, immo inter se pugnantes, contendunt epistolas pastorales poste¬ 
riori tempore ex fragmentis epistolarum sive ex epistolis paulinis deper¬ 
ditis ab ignotis auctoribus fuisse contextas et notabiliter auctas, per¬ 
spicuo et firmissimo traditionis testimonio aliquod vel leve praeiudicium 
inferre possit? 

R. Negative. 

III. Utrum difficultates quae multifariam obiici solent sive ex stylo 
et lingua auctoris, sive ex erroribus praesertim Gnosticorum, qui uti 
iam tunc serpentes describuntur, sive ex statu ecclesiasticae hierar- 
chiae, quae iam evoluta supponitur, aliaeque huiuscemodi in contrarium 
rationes, sententiam quae genuinitatem epistolarum pastoralium ratam 
certamque habet, quomodolibet infirment? 

R. Negative. 

V. Utrum, cum non minus ex historicis rationibus quam ex eccle¬ 
siastica traditione, Ss. Patrum orientalium et occidentalium testimoniis 
consona, necnon ex indiciis ipsis quae tum ex abrupta conclusione 
libri Actuum tum ex paulinis epistolis Romae conscriptis et praesertim 
ex secunda ad Timotheum facile eruuntur, uti certa haberi debeat sen¬ 
tentia de duplici romana captivitate apostoli Pauli ; tuto affirmari possit 
epistolas pastorales conscriptas esse in illo temporis spatio quod inter¬ 
cedit inter liberationem a prima captivitate et mortem Apostoli? 

R. Affirmative. 


Die autem 12 iunii anni 1913, in audientia infrascripto Rmo Consul¬ 
tori ab Actis benigne concessa, Ssmus Dominus noster Pius Papa X 
praedicta responsa rata habuit ac publici iuris fieri mandavit. 

Romae, die 12 iunii 1913. 

LAURENTIUS JANSSENS, O. S. B., 

Consultor ab Actis. 


Ii. © S. 



294 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

SACRA CONGREGAZIONE DEI RITE 

CONGREGAZIONE ANTIPREP ARATORI A. 

II giorno 17 giugno 1913, presso FEmo e Rmo signor cardinale Lodovico 
Billot, Ponente della Causa di Beatificazione e Canonizzazione dei Ven. Giu- 
liano Maunoir, sacerdote professo della Compagnia di Gesti, fu tenuta la 
Congregazione dei sacri Riti Antipreparatoria, nella quale, dai Rmi Prelati 
Officiali e dai Consultori teologi della medesima, fu discusso il dubbio sopra 
' eroismo delle virtu esercitate dallo stesso Venerabile Servo di Dio. 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

12 giugno 1913. — 11 signor cardinale Ottavio Cagiano de Azevedo, 
Pro-Prefetto della sacra Congregazione dei Religiosi. 

24 giugno. — Il signor cardinale Gaetano Bisleti, Protettore della Con¬ 
gregazione delle Suore delVImmacolata Concezione, di Iaztoviec (Leopoli di 
rito Latino). 

— Il Revino P. Egidio Bertolotti, ex-generale delle Scuole Pie, Consultore 
della sacra Congregazione dell'Indice. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Assistente al Soglio Pontificio : 

5 giugno 1913. — Mons. Domenico M. Valensise, arcivescovo titolare di 
Ossirinco. 

Protonotario Apostolico ad instar participantium: 

14 giugno 1913. — Mons. Eugenio Duval, gia amministratore della diocesi 
di Guadalupa. 



Diarium Romanae Curiae. 


295 


Prelati Domestici di S. S:: 

30 maggio 1913. — Mons. Baldassare Feuersinger, canonico della chiesa 
metropolitana di Salisburgo. 

— Mons. Lorenzo Werthmann, delfarchidiocesi di Friburgo. 

1 giugno — Mons. Giovanni Grobelskij, di rito ruteno, canonico dei 
capitolo di Stanislaopoli. 

10 gnigno. — Mons. Bartolomeo Cattaneo, rettore dei pontificio collegio 
Urbano di Propaganda Fide. 

11 giugno. — Mons. Giuseppe Eisenbarth, canonico della diocesi di Rot- 
tenburg. 

— Mons. Francesco Stanonik, professore nelfUniversita di Gratz. 

12 giugno. — Mons. Tommaso Robinson, decano della diocesi di Perth. 

— Mons. Patrizio Verling, vicario generale della medesima diocesi. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Camerieri Segreti soprannumerari di S. S. : 

3 giugno 1913. — Mons. Valdimiro Kozorowskij, della diocesi di Sta¬ 
nislaopoli. 

7 giugno. — Mons. Alessandro Zamparo, delfarchidiocesi di Gorizia. 

— Mons. Ilario Zorn, della medesima archidiocesi. 

— Mons. Agostino Mucci, della diocesi di Arezzo. 

13 ghigno. — Mons. Francesco Sulc, della diocesi di Koniggratz. 

— Mons. Paolo Rozinck, della medesima diocesi. 

— Mons. Francesco Tschertner, della medesima diocesi. 

- Mons. Polidoro Benedini, della diocesi di Mantova. 

— Mons. Antonio Vollnhals, delfarchidiocesi di Monaco (Baviera). 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

14 giugno 1913. — Mons. Giuseppe Dvorak, della diocesi di Brtinn. 

— Mons. Francesco Bulla, della medesima diocesi. 

Cameriere Segreto di Spada e Cappa soprannumerario di S. S. : 

18 giugno 1.913. — II sig. Enrico Concha y Subercaseaux, delfarchidio- 
cesi di Santiago dei Chile. 



Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
•onorificenze: 

La Gran Croce deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

3 giugno 1913. — AI sig. conte Ottone de Rechberg-Rotenlawen, della 
diocesi di Rottenburg. 

La Commenda con placca deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

7 giugno 1913. — AI sig. Stefano Derville, direttore generale della com- 
pagnia ferroviaria « Paris-Lyon-Mediterranee ». 

La Commenda deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

7 giugno 1913. — AI sig. Antonio Coelho de Castro Villas-Boas, di Evora. 

— AI sig. Augusto Masure, segretario generale della compagnia ferro¬ 
viaria « Paris-Lyon-Mediterranee ». 

— AI sig. Leone di Lanzac di Laborie, segretario generale della Societa 
di S. Vincenzo de' Paoli a Parigi. 

II Cavalierato deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

21 maggio 1913. — AI sig. Luigi Ambrosini, di Roma. 

25 maggio. — AI sig. Giuliano Robert, delParchidiocesi di Rouen. 

— AI sig. Enrico de Grandmaison, della medesima archidiocesi. 

30 maggio. — AI sig. Agostino Guglielmo Claudio Wright, degli Stati 
Uniti d'America. 

7 giugno. — Ai signori Bernardo Faulquier ed Enrico Bouteiller, segre- 
tari dei Consiglio generale della Societa di S. Vincenzo de'Paoli a Parigi. 

12 giugno. — AI sig. Eugenio Masure, di Tourcoing Snella archidiocesi 
di Cambrai. 

II Cavalierato deWOrdine di S. Gregorio Magno, classe militare: 

5 giugno 1913. — AL sig. Achille Bourget, ex-zuavo Pontificio, delfar- 
chidiocesi di Quebec. 

II Cavalierato deWOrdine di S. Silvestro Papa: 

18 maggio 1913. — AI sig. Salvatore Fragano, delParchid, di Napoli. 

6 giugno. — AI sig. Daniele E. Stappleton, di Colombia. 



Annus V. - Vol. V. 


Die 7 lulii 1913. 


Num. 11. 


ACTFAPOSTUIJGAE™S™ 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 


i. 

CONSTITUTIO APOSTOLICA 


DE NOVO AD LATERANUM SEMINARIO DEQUE ALIIS INSTITUTIS IN URBE PRO 
ROMANO ITALOQUE CLERO. 

PIUS EPISCOPUS 

SERVUS SERVORUM DEI 
AD PERPETUAM REI MEMORIAM 

In praecipuis et maximis apostolici officii muneribus hoc 
Nos iam inde ab initio Pontificatus habuimus, studiose dili- 
genterque curare, ut qui in sortem Domini vocati essent, ad 
tantum ministerium et virtutis et doctrinae ornatu quam plenis¬ 
sime instruerentur. Cuius quidem Nostrae curae illa sunt argu¬ 
mento: sacrae seminariorum visitationes decretae et pluribus 
iam locis peractae; novae, praesertim Italiae seminariis, leges 
datae de disciplina ac pietate refovenda deque studiis ad tem¬ 
pora accommodandis; aedes, item per Italiam maxime, adiu- 
vantibus locorum Ordinariis, ab inchoato extructae, ubi segre¬ 
gati a natu minoribus maiores clerici plurium dioecesium, qui 
proximi sint sacerdotio, communiter sub delectis moderatoribus 
et magistris exquisitiori quadam magisque sacro ordini con¬ 
gruenti ratione conformentur; ad haec sacro Consilio Consisto- 


ACTA, vol. V, n. 11. — 7-7-913. 


21 



298 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


riali, cui Pontifex ipse maximus praeest, peculiaris semina¬ 
riorum demandata curatio, aliaque in hoc genere opportune 
constituta. 

Consentaneum enimvero erat, ut huius diligentiae studii¬ 
que partem non postremam alma haec Urbs Nostra sibi vindi¬ 
caret, ubi inter plura omnium fere nationum ephebea, sacrae 
iuventuti instituendae providentissime condita, floret quoque a 
tempore SS. Concilio Tridentino proximo seminarium Nostrum 
Romanum; et cum eo aliis temporibus erecta seminaria Vati¬ 
canum, Pium, SS. Ambrosii et Caroli, nec non collegia Capra- 
nicense, Leonianum, et in Romano seminario Cerasolium; ad 
quae non modo ex Urbe sed ex tota ferme Italia alumni con 
fluunt, rite, inspectante Sede Apostolica, ad sacra instituendi. 

Ac primum omnium, quum ex relationibus Nobis factis et 
ex peritorum consultatione cognovimus aedes quas seminarium 
Romanum una cum Pio ad' Sancti Apollinaris inhabitat neces¬ 
sitatibus pares non esse, eisque carere commoditatibus rerum, 
quae ad tuendam adolescentium valetudinem requiruntur, de 
nova sede comparanda res esse videbatur. Ergo cum cogitare¬ 
mus de idoneo ad aedificandum loco, menti Nobis occurrit an¬ 
tiquissima illa ac omnium celeberrima schola quae in Patriar- 
chio Lateranensi primitus instituta et dein aucta firmiusque 
constabilita, sanctorum ferme seminarium fuit ac tot tantosque 
Dei sacerdotes per saecula Ecclesiae donavit: quam ob rem in 
solo privato Sedis Apostolicae ad Archibasilicam Lateranensem 
ampliorem commodioremque domum seminario Nostro a funda¬ 
mentis excitari iussimus, non sine spe vetustas Cleri Romani 
glorias, Deo favente, revocandi. 

Hisce autem aedibus ingenti molitione exstructis, opus esse 
videbatur efficere, ut ipsum seminarium Romanum et alia, quae 
diximus, pro Italis clericis urbana seminaria et collegia mutatio 
temporum conditionibus iam aptius congruerent. 

Quare nonnullos S. R. E. Cardinales in consilium adhibui¬ 
mus, qui omnia diligenter considerarent, ac Nobis quae sibi visa 
essent opportuniora proponerent. Itaque ipsorum Nos consulto 



Acta Pii PP. X. 


299 


atque ex matura deliberatione Nostra haec statuimus et iu 
bemus : 

I. Seminarium Romanum duplex esto, minus et maius. 

II. Seminarium minus eos habeat alumnos, qui studiis lit¬ 
terarum in gymnasio dent operam; idem locum sedemque se¬ 
minarii Vaticani occupet. — Ita seminarium a clarae memoriae 
Pontifice maximo Urbano VIII in cultum venerandae S. Petri 
Basilicae erectum atque ab aliis decessoribus Nostris munifice 
amplificatum, nunc, salvo eius fine naturaque incolumi, semi¬ 
narii Romani honorem nanciscatur. 

III. Seminarium maius alumnos philosophiae ac theologiae 
studiis deditos complectatur; sedem vero in novis apud Archi- 
basilicam Lateranensem aedibus habeat. 

IV. In aedes easdem seminarium Pium, a decessore No¬ 
stro sanctae memoriae Pio IX conditum, transferimus, salvis pa¬ 
riter, quod ad finem eius natura-mque pertinet, legibus con¬ 
ditoris. 

V. Ibidem sit SS. Ambrosii et Caroli collegium, quod se¬ 
minario Romano adiungimus. 

VI. In collegium Leonianum posthac ne recipiantur nisi 
sacerdotio iam initiati, qui, studiorum et amplioris eruditionis 
causa, sui quisque Episcopi permissu, Romam se contulerint. 

VII. Facultates philosophiae ac theologiae, ut in seminario 
Romano sunt a Pontificibus maximis constitutae, ita in semi¬ 
nario maiori ad Lateranum perseverent. 

VIII. Facultas verci disciplinae iuris, quae item in semi¬ 
nario Romano usque atihuc fuit, iam nunc cum suis alumnis 
apud collegium Leonianum sit: ea tamen a seminario Romano 
avulsa ne habeatur, sed semper in ipsius seminarii scholis nu¬ 
meretur. 

IX. Academia theologica, olim in magno lyceo Sapientiae 
instituta, in aedibus ad S. Apollinaris, quas Consistoriali de¬ 
creto diei XXV Ianuarii 1911 pio operi cessimus pridem erecto in 
religiosa domo a A Sma Trinitate penes Curiam Innocentianam, 
perpetuo maneat. 



300 , 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


X. Legitimo studiorum curriculo in Urbe ad sacerdotium 
tendere, iam nemini ex Italia liceat, nisi vel in Lateranensi vel 
in Vaticano seminario commoretur. Hac tamen lege ne ii te¬ 
neantur, qui ad Evangelium infidelibus praedicandum sese in 
propriis Urbis collegiis parare velint; neu quibus in collegio 
Capranicensi, ex primigenio eius instituto, locus pateat. 

Quod reliquum est, de hac exsequenda Constitutione No¬ 
stra peculiares praescriptiones mox edituri sumus ; quas quidem 
sancte inviolateque, ut ea quae his litteris constituimus, ab 
omnibus servari volumus. 

Iam vero divitem in misericordia Deum imploramus, ut 
super hanc domum, quam quasi alterum Patriarchium magnis 
impendiis excitavimus, oculi Eius aperti sint die ac nocte; opus 
a Nobis singulari studio ad Eius gloriam pro animarum salute 
susceptum, perficiat Ipse et confirmet; alumnisque sacri ordi¬ 
nis, Apostolorum principum et utriusque Ioannis patrocinio 
commendatis, benignus adsit, ut sacerdotes evadant integrae 
fidei, actuosae caritatis, probe doctrinis exculti, solide humili¬ 
tate constituti, quales Ecclesia sancta omnibus sibi precibus et 
votis exposcit. 

Haec autem statuimus et sancimus, decernentes has No¬ 
stras litteras firmas et efficaces esse ac fore, contrariis quibus- < 
vis, etiam peculiari mentione dignis, non obstantibus. 

Datum Romae apud S. Petrum die xxix Iunii, natali 
SS. Apostolorum Petri et Pauli, anno Incarnationis Domini¬ 
cae mcmxiii, Pontificatus Nostri decimo. 

A. CARD. AGLIARDI C. CARD. DE LAI 

S. B. E. Cancellarius. Secretorius S. C. Consistorialis. 


Loco h& Plumbi. 


VISA 

M. RIGGI C. A., Not. 


Reg. in Cane. Apost., n. 43118. 



Acta Pii PP. X. 


301 


IL 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

INDULGENTIAE PERPETUAE CONCEDUNTUR SODALITATI « INFANTES DILIGEN¬ 
TIUS! » UBIQUE TERRARUM. 


PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — In pluribus, praesertim Austriae, 
dioecesibus frugifera quaedam Sodalitas est, sub titulo « Infantes dili¬ 
gentium » vulgo « Katholischer Verein der Kirderfreunde » canonice insti¬ 
tuta, et sub auspiciis S. Familiae posita. Haec pia Sodalitas ad finem 
intendit catholice pueros instituendi, ideoque ipsius socii, et catholicas 
scholas erigendas curant, et singulari sollertia adlaborant ut ipsis parentes 
liberos educandos tradant, pariterque sedulo incumbunt ut sive in orpha¬ 
notrophiis, sive in aliis piis domibus, pueri a parentibus neglecti exci¬ 
piantur; illisque etiam consulentes iuvenibus, qui ob defectum religiosae 
vel civilis institutionis a recto tramite declinarunt, domos pro his quoque 
recipiendis condere student. Hos vero salutares fines ut facilius sodales 
assequantur, tum precibus Deum beatamque Virginem quotidie prose¬ 
quuntur, tum suam addere stipem non praetermittunt. Iam inde ab 
anno MDCCCLXXXIV, suae vitae primo, ipsam Sodalitatem Salisburgi primum 
erectam, per Rescriptum Congregationis Indulgentiis sacrisque Reliquiis 
praepositae die xx decembris mensis obsignatum. Leo PP. XIII ree. mem. 
decessor Noster spiritualibus gratiis ad decennium ditare dignatus est. 
Nunc vero Moderator generalis Societatis ipsius, ut ipsas gratias in per¬ 
petuum confirmare velimus, supplici prece Nos flagitat; Nosque probe 
noscentes quot quantaque bona ex actuosa sodalium eorundem opera 
eventura sint, optatis his annuendum ultro libenterque censemus. Quae 
cum ita sint, ut super enunciata Societas potiora in dies, favente Domino, 
incrementa capiat, auditis VV. FF. NN. S. R. E. Cardd. Inquisitoribus 
generalibus, de omnipotentis Dei misericordia ac BB. Petri et Pauli App. 
eius auctoritate confisi, omnibus et singulis fidelibus qui in Sodalitatem 
« Infantes diligentium » appellatam quavis in dioecesi, ubi illa canonice 
erecta exsistat, in posterum ingredientur, die primo eorum ingressus, si 
vero poenitentes et confessi sanctissimam Eucharistiam sumpserint, ple¬ 
nariam; ac tam inscriptis quam in posterum inscribendis ipsa in Socie¬ 
tate sodalibus qui quotannis festivitatibus Nativitatis ac Paschatis Resur¬ 
rectionis Domini nostri Iesu Christi, Pentecostes, et Immaculatae Con- 



302 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ceptionis Virginis Mariae, nec non diebus quibus iuxta recentem de festis 
praecepto servandis constitutionem, Solemnitatis S. Iosephi purissimi 
Sponsi B. M. V., et Nativitatis S. Ioannis Baptistae festivitates in Ecclesia 
recoluntur, admissorum sacramentali confessione expiati atque eucha¬ 
risticis dapibus refecti, propriam Societatis ecclesiam, si forte exstet in 
locis ubi hi degunt, secus quamlibet ecclesiam vel sacellum publicum, 
a medietate diei praecedentis ad occasum usque solis supradicti cuiusque 
festi diei, singulis annis devote visitent, ibique pro Christianorum prin- 
cipum concordia, haeresum exstirpatione, peccatorum conversione ac 
S. matris Ecclesiae exaltatione pias ad Deum preces effundant, quo ex 
his die id agant, similiter plenariam omnium peccatorum suorum indul¬ 
gentiam et remissionem misericorditer in Domino concedimus. Insuper 
dictis Sodalibus, nunc et in posterum eandem in piam Societatem adlectis 
sive adlegendis, qui contrito saltem corde quotannis diebus festis Puri¬ 
ficationis et Praesentationis B. M. V., S. Annae, S. Ioachim, S. Thomae 
Ap., S. Benedicti abbatis, S. Angelae Mericiae, S. Vincentii a Paulo, 
S. Hieronymi Aemiliani, S. Iosephi Galasanctii, S. Ruperti episcopi et 
S. Petri Canisii pariter propriam Sodalitii ecclesiam, si exstet in locis 
ubi commorantur, secus ecclesiam quamvis sive quodvis sacellum publi¬ 
cum, preces uti superius diximus fundentes, celebrent, quo die id per¬ 
agant, de poenalium numero septem annos totidemque quadragenas in 
forma Ecclesiae solita expungimus. Tandem largimur fidelibus iisdem, 
si malint, liceat plenariis his ac partialibus indulgentiis functorum vita 
labes poenasque expiare. Praeterea cum sancta et salutaris cogitatio sit 
pro definietis exorare ut a peccatis solvantur, defunctorum quoque socio¬ 
rum solatio consulentes, apostolica Nostra auctoritate concedimus, ut 
quae ad quodvis cuiusque ecclesiae sive sacelli altare. Missae pro 
defunctis ex ipsa Sodalitate sodalibus nunc et in posterum rite celebra¬ 
buntur, animae illi pro qua celebratae fuerint, perinde suffragentur, ac 
si forent ad privilegiatum altare peractae. Denique sacerdotibus dire¬ 
ctoribus Sodalitatis superenunciatae, nunc et in posterum, durante mu¬ 
nere permittimus, ut dummodo sint ad sacramentales confessiones exci¬ 
piendas probati, extra Urbem, ac de respectivi Ordinarii consensu, cruces, 
crucifixos, sacra numismata, coronas precatorias, et parvas ex metallo 
D. N. I. Christi, B. Mariae Virginis, et Sanctorum statuas in forma 
Ecclesiae solita, tempore sacrarum Missionum publice, aliis vero tem¬ 
poribus privatim benedicere, illisque indulgentias omnes adiicere queant, 
quae in elencho per typos edito a sacra Congregatione de Propaganda 
Fide enumerantur, non exclusis quod ad coronas, illis quae a S. Bir- 
giten nominantur. Non obstantibus Nostra et Cancellariae apostolicae 



Acta Pii PP. X. 


303 


regulae de non concedendis indulgentiis ad instar, aliisque Constitutio¬ 
nibus et Ordinationibus apostolicis, caeterisque contrariis quibuscumque. 
Praesentibus perpetuis futuris temporibus valituris. Volumus autem, ut 
praesentium litterarum transumptis seu exemplis, etiam impressis, manu 
alicuius notarii publici subscriptis et sigillo personae in ecclesiastica 
dignitate constitutae munitis, eadem prorsus fides adhibeatur, quae ipsis 
praesentibus adhiberetur, si forent exhibitae vel ostensae. 

Datum Romae apud S. Petrum sub annulo Piscatoris, die III iunii 
MDCCCCXIII, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. J$l S. a Secretis Status. 


SUPREMA 


S. CONGREGATIO S. 

(SECTIO DE INDULGENTIIS) 


OFFICII 


i. 

DECRETUM. 

SOLVUNTUR DUBIA CIRCA SS. NUMISMATA SCAPULARIBUS SUFFICIENDA. 

Ad supremam hanc Congregationem sancti Officii sequentia exhibita 
sunt dubia pro opportuna solutione; nimirum: I. Utrum sacerdos pol¬ 
lens facultate Scapularia imponendi, possit unico signo crucis pro uno¬ 
quoque Scapulari benedicere publice omnia Ss. Numismata quae habent 
fideles in ecclesia vel in quodam conventu, quin haec Numismata videan¬ 
tur, nec in individuo cognoscantur? IL Utrum benedictio impertiri possit 
Ss. Numismatibus pro personis iam non adscriptis Scapularibus perimpo- 
sitionem, sed postea vel serius adscribendis; quae Numismata gauderent 
favoribus Scapularium, tempore quo personae erunt adscriptae per regu 
larem impositionem ? Vel estne necessarium, personas iam Scapularibus 
adscriptas esse, antequam Ss. Numismata pro ipsis efficaciter benedici 
possint? III. Utrum benedici possint Numismata multa, quae distri¬ 
buenda sunt quibuscumque personis, quarum aliae iam Scapularibus 
adscriptae sunt, et aliae non adscriptae; et in hoc casu. Numismata, 
saltem personis iam Scapularibus adscriptis data, eruntne benedicta? 



304 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Emi ac Rmi Patres una mecum Generales Inquisitores, in solito 
conventu habito feria IV, die 4 iunii 1913, dixerunt: ad I Affirmative; 
ad II Affirmative ad primam partem. Negative ad secundam; ad III pro¬ 
visum in II. 

Et Ssmus D. N. D. Pius div. prov. Pp. X, in audientia R. P. D. Adses- 
sori supremae huius Congregationis, feria V, die 5, eodem mense eodem- 
que anno, impertita, Emorum Patrum resolutiones benigne approbavit; 
et hoc Decretum desuper expediri iussit. Contrariis quibuscumque non 
obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. $ S. 


f D. Archiep. Seleucien., Aas. S. O. 


II. 

DECRETUM. 

SOLVITUR DUBIUM CIRCA PRECES TERTIARIORUM PRANCISCALIUM ALIIS INSUPER 
SODALITATIBUS ADSCRIPTORUM. 

Quum die 11 iunii 1913, feria IV, Emi ac Rmi DD. Cardinales Inqui¬ 
sitores Generales, in conventu habito in aedibus sancti Officii, perpenso 
dubio sibi proposito: « Num Tertiarii saeculares Franciscani, recitantes, 
« loco Horarum canonicarum, duodecies Pater, Ave et Gloria, possint, 
« hac tantummodo recitatione, omnibus aliis obligationibus, quod preces 
«attinet, satisfacere, quas ex adscriptione ad alias pias sodalitates com 
« traxerint », negativam protulerint sententiam; Ssmus D. N. D. Pius 
div. providentia Pp. X, in solita audientia R. P. D. Adsessori supremae 
sacrae Congregationis sancti Officii, feria V, die 12 iunii 1913, impertita, 
votum Emorum Patrum ratum habens, ad propositum dubium respon¬ 
dendum decrevit: «Negative». Contrariis quibuscumque non obstan¬ 
tibus. 

•M. CARD. RAMPOLLA. 

L, % S. 

f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


305 - 


III. 

DECRETUM SEU DECLARATIO 

-CIRCA PIA OBIECTA A SUMMO PONTIFICE BENEDICTA. 

Die 12 i unii 1913. 

Ssmus D. N. D. Pius div. prov. Pp. X, in audientia R, P. D. Adses- 
sori supremae Congregationis sancti Officii impertita, benigne declarare 
dignatus est, indulgentias, quas Ipse solet adnectere crucibus, crucifixis, 
rosariis, coronis, ss. numismatibus et parvis statuis, Sibi a fidelibus por¬ 
rectis, illas tantummodo esse intelligendas, quae in elencho, a sacra Con¬ 
gregatione Indulgentiarum die 28 augusti 1903 edito, recensentur, quaeque 
apostolicae nuncupantur; nisi expressis verbis significet, alias insuper 
velle adnectere, v. gr. S. Birgittae, vel Crucigerorum, specifice ac nomi- 
natim eas designando. Contrariis quibuscumque non obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L.HBS. 


f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 

IV. 

DECRETUM SEU DECLARATIO 

DE INDULGENTIIS SACERDOTALI FOEDERI « PRO PONTIFICE ET ECCLESIA » 

CONCESSIS. 

Die 12 iunii 1913. 

Ssmus D. N. D. Pius div. prov. Pp. X, in audientia R. P. D. Adses- 
sori S. Officii impertita, benigne declaravit, Indulgentias et facultates ad 
Indulgentias spectantes, quibus ditatum est Sacerdotum ex quavis 
natione foedus pro Pontifice et Ecclesia, quibusque innuitur in apo- 
stolicis Litteris d. d. 27 mensis aprilis 1913, esse sequentes: 

1. Facultas Benedictionem Papalem impertiendi semel in anno, in 
fine concionum temporis Quadragesimae, vel Missionum vel spiritualium 
exercitiorum, cum Crucifixo et unico crucis signo, dummodo eodem die 
eodemque loco Episcopus similem non impertiat, cum adnexa plenaria 
indulgentia, animabus defunctorum etiam applicabili, ab iis adquirenda, 
qui eiusmodi Benedictionem confessi ac S. Communione refecti acce¬ 
perint, et ad mentem Summi Pontificis pie oraverint. 



306 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


% Privilegium altaris in suffragium animae illius defuncti pro quo 
applicatur Missa, ter in hebdomada, dummodo sacerdos consociatus 
simile privilegium aliunde non obtinuerit. 

3. Indulgentia plenaria, etiam animabus in Purgatorio degentibus 
profutura, a sacerdotibus consociatis toties lucranda, quoties rite con¬ 
fessi Missam ad intentiones Summi Pontificis adplicaverint. 

4. Facultas adplicandi coronis a S. Rosario Indulgentias Crucige- 
rorum, de explicito tamen consensu Ordinarii loci in quo haec facultas 
exerceatur, sub poena nulli tatis. 

Contrariis quibuscumque non obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. © S. 


f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 

V. 

EXTENSIO INDULTORUM CIRCA ABSOLUTIONES GENERALES TERTII ORDINIS FRA¬ 
TRUM MINORUM S. FRANCISCI. 

Beatissime Pater, 

Procurator generalis Ordinis Fratrum Minorum Capuccinorum, ad 
pedes Sanctitatis Vestrae provolutus, humiliter exponit, ut sequitur: 

Rescripto Sacrae Congregationis Indulgentiarum, die 16 ianuarii 1886, 
Tertiarii saeculares S. P. Francisci, legitime impediti quominus eccle 
siam adeant. Absolutionem generalem, diebus assignatis, qui profesti sunt, 
accepturi, eam accipere valent die festo de praecepto, qui intra octiduum 
eorum profestorum dierum occurrat. Item, alio Rescripto eiusdem sacrae 
Congregationis, 21 iulii- 1888, iidem Tertiarii Absolutionem generalem 
pridie festi, post expletam sacramentalem confessionem recipere valent. 

Ex illis autem duobus Rescriptis patet, praefata indulta Tertiariis 
saecularibus S. P. Francisci concessa fuisse pro illis Absolutionibus 
generalibus quae illo tempore in indice indulgentiarum eiusdem Tertii 
Ordinis recensentur, seu quae ipsis directe concessae fuerunt. 

Sed cum hodie iidem Tertiarii, vi Litterarum apostolicarum diei 
5 maii 1909 et Rescripti diei 17 maii 1909, communicatione omnium 
indulgentiarum et fructuum spiritualium cum I et II Ordine S. Fran¬ 
cisci fruantur, ideoque vi huius communicationis etiam ius habeant ad 
illas Absolutiones generales et Benedictiones papales, quae I et II Ordini 

S. Francisci indultae sunt; idcirco. 



Suprema S. Congregatio S. Officii. 


307 


Orator Sanctitatem Vestram humiliter supplicat, ut praefata Indulta, 
Rescriptis sacrae Congregationis Indulgentiarum die 16 ianuarii 1886 et 
die 21 iulii 1888 concessa, extendere dignetur pro eisdem Tertiariis ad 
Absolutiones generales, quas ipsi vi communicationis indulgentiarum 
cum I et II Ordine lucrari valent. 

Et Deus, etc. 

Die 12 iunii 1913. 

Ssmus D. N. D. Pius div. prov. Pp. X, in audientia R. P. D. Adses- 
sori sancti Officii impertita, benigne annuit pro gratia iuxta preces. Con¬ 
trariis non obstantibus quibuscumque. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. ©S. 

f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 


SACRA CONGREGATIO CONSISTORIALIS 

DECLARATIO. 

DE NOVIS LEGIBUS A REPUBLICA S. MARINI CIRCA BONA ECCLESIASTICA CONDITIS. 

Civile Reipublicae S. Marini gubernium, nulla pertractatione cum 
ecclesiastica auctoritate praemissa, imo ne hac quidem praeventa, die 
27 aprilis 1912 legem tulit, cui adiecit aliquas exsecutionis normas, 
quibus, supremum dominium in bona ecclesiastica sibi arrogans, ius 
sibi vindicabat bona ipsa concedendi, vel non, parochis aliisque ab aucto¬ 
ritate ecclesiastica electis; eademque in vacatione beneficiorum occu¬ 
pandi; imo semel concessa, unius potestatis civilis iudicio et arbitrio, 
auferendi et sequestrandi, nedum « quando siansi commesse malversa- 
« zioni o gravi negligenze neh" amministrazione », sed etiam « quando 
«sia necessario per motivi di ordine pubblico »; ac denique, in casu 
vacationis aut sequestrationis bonorum, reditus erogandi in finem alium 
ac a fundatione praefinitum. 

Ad sacram Congregationem Consistorialem delatam rem Emi Patres 
semel et iterum expenderunt, ac denique, probante Ssmo Domino nostro, 
haec quae sequuntur declaranda et publici iuris facienda iusserunt: 
« Memoratam legem et additas exsecutionis normas spolium consti¬ 
tuere iuris ac status, quibus a saeculis in Republica S. Marini legitime 



308 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Ecclesia fruebatur, tanta maiori offensione patratum, qua sine ullo prae¬ 
nuntio, sine ulla plausibili ratione statutum et consummatum est. Quae 
enim adducitur patrimonii ecclesiastici tuendi ratio commentitiam esse 
evinci, tum ex eo quod canonicae leges, si libere riteque applicentur, 
abunde sufficiant ad conservationem rectamque bonorum ecclesiastico¬ 
rum administrationem ; tum ex eo quod plures legis et normarum articuli 
nil ad bonorum conservationem conferant, sed ad id unum intendant 
ut privationis aut sequestrationis bonorum minatione sacerdotes ter¬ 
reant, eisque iustam libertatem adimere et civilis potestatis ditioni et 
arbitrio mancipare nitantur. Quapropter eamdem legem, utpote iniusta, 
laesiva iustae libertatis Ecclesiae et dissolutiva ecclesiasticae disciplinae, 
nullo modo ab Ecclesia acceptari posse, quin imo a canonicis legibus, 
iam esse damnatam, prout liquet ex art. XI Const. Apostolicae Sedis 
quo contra usurpantes aut sequestrantes bona ecclesiastica poenae sta¬ 
tutae sunt ». 

Datum Romae e Secretaria eiusdem sacrae Congregationis Consisto- 
rialis, die 14 iunii 1913. 

C. CARD. DE LAI, Secretarius. 

L. 

Ioannes Baptista Rosa, Substitutus. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


i. 

DECRETUM. 

ERIGITUR MISSIO « DE PUTUMAYO » PRO INDIS AMERICAE MERIDIONALIS. 

Apostolico zelo et paterna charitate curam suscipiens providendi 
lacrimabili conditioni Indorum latissimas regiones Americae Meridio¬ 
nalis incolentium, Ssmus Dnus noster Pius div. providentia PP. X, in 
suis encyclicis Literis sub die 7 iunii 1912, inter alia, propositum mani¬ 
festavit novas disponendi missionales stationes, in quibus Indi ipsi per¬ 
fugium et praesidium salutis invenirent. Nunc vero providum saluber- 
rimumque consilium exsequi incipiens, erigendam statuit atque decrevit 
novam Missionem de Putumayo nuncupandam, cuius praecipua statio 
sit in loco La Chorrera dicto, quaeque regimini, administrationi et 



S. Congregatio Consistorialis. 


309 


ecclesiastico ministerio missionariorum ex Ordine Fratrum Minorum 
Unionis Leonianae committatur ad nutum Sanctae Sedis. 

De mandato igitur Sanctitatis Suae haec S. Congregatio Christiano 
nomini propagando praeposita, Missionem, ut supra, de Putumayo deno¬ 
minandam per praesens Decretum erigit, eique tribuit et adsignat ter¬ 
ritorium quod per hoc idem Decretum dismembratur a latissima regione 
hactenus spectante ad praefecturam apostolicam S. Leonis de Amazo- 
nibus, spatium videlicet quod extenditur ab ora sinistra fluminum Agua- 
rico. Napo et Amazonum usque ad punctum in quo flumen Amazonum 
attingit territorium brasiliense; septentrionem versus regionem Chor- 
rera cum adiacentibus territoriis, reservata, ea ex parte, limitum descri¬ 
ptione ulterius pro rerum adiunctis A determinanda. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 4 octobris 1912. 

Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 

L. j $ S. 

C. Laurenti, Secretorius. 


IL 

NOMINATIO PRAEFECTI APOSTOLICI. 

Decreto S. Congregationis de Propaganda Fide nominatus est: 

24 iunii 1913. — Praefectus Apostolicus de Betafo, R. P. Franciscus 
iosephus Dantin, e Congregatione Missionariorum « de la Salette ». 


S. CONGREGATIO RITUUM 


i. 

LUGDUNEN. 

DECRETUM BEATIFICATIONIS ET CANONIZATIONIS VEN. SERVI DEI ANTONII CHE- 
VRIER PRESBYTERI, FUNDATORIS ASYLI « LA PROVIDENCE DU PRADO », 
SOCIETATIS PRESBYTERORUM PRADOSIENSIUM INSTITUTORIS. 


Lugduni in Gallia, ex honestis piisque coniugibus Claudio et Mar¬ 
garita Frechet, die 16 aprilis anno 1826, ortus est Antonius Chevrier, 
biduo post in paroecia S. Francisci Salesii baptizatus. Aetate succre- 



310 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


scens scholas elementares Fratrum a doctrina Christiana frequentavit; 
ac postea in clericorum schola S. Francisci atque in Argenteriensi semi¬ 
nario studiis classicis sedulam dedit operam; ob eximias dotes praece¬ 
ptoribus et condiscipulis carus et acceptus. Volventibus annis 1846 usque 
ad..annum 1850, in magno seminario Lugdunensi cursum theologicum 
summa cum laude absolvit; et die 25 maii postremi anni, coelesti qua¬ 
dam dulcedine ac laetitia perfusus, sancto sacerdotio insignitus est. Mox 
ab archiepiscopo Lugdunensi in paroeciam S. Andreae missus, ibi vicarii 
munus ita gessit, ut parochi et incolarum existimationem ac benevo¬ 
lentiam sibi conciliaverit. Interim Opus pro pueris ad sacram synaxim 
primum vocandis in loco Fourviere instituit ac deinceps in alterum 
la Guillotiere transtulit atque perfecit, domo ac sede satis ampla fir¬ 
miter assignata asylo quod nobili titulo condecoratur: La Providence du 
Prado. Sex annis post, annuente Lugdunensi antistite, Antonius paroe¬ 
ciae oppidi Moulin-a-Vent, Gratianopolensis dioecesis, praepositus, duas 
sodalitates instituit: unam Sororum fundationi Prado deservientium, 
quae regulari tyrocinio aptisque regulis munitae atque tertio Ordini 
S. Francisci adscriptae, perfectionem religiosam profitentur; alteram 
presbyterorum Pradosiensium, quorum intuitu ac directione ipse Servus 
Dei librum conscripsit cui titulus: « Sacerdos secundum Evangelium 
seu verus discipulus Iesu Christi ». Tandem, diuturno morbo patienter 
tolerato et in dies ingravescente consumptus. Sacramentis ultima vice 
refectus atque alumnorum praesentia et apostolica benedictione recreatus, 
placidissime obiit die 2 octobris anno 1879, aetatis suae quinquagesimo 
tertio nondum expleto. Opinio sanctitatis, quam Antonius in vita sibi 
acquisierat, post obitum adeo invaluit ut super ea iuridicae inquisitiones 
auctoritate Ordinaria in ecclesiastica Curia Lugdunensi adornatae fue¬ 
rint et ad sacrorum Rituum Congregationem deductae. Quum vero 
omnia ad tramitem iuris in promptu sint, instante Revmo P. Ludovico 
Copere, Societatis Mariae et Causae Postulatore, attentisque litteris postu¬ 
latoriis quorundam eminentissimorum S. R. E. Cardinalium, plurium 
reverendissimorum Sacrorum Antistitum, Moderatorum generalium Ordi¬ 
num seu Congregationum, aliorumque virorum ecclesiastica vel civili 
dignitate illustrium, Emus ac Revmus Dnus cardinalis Dominicus Fer¬ 
rata, eiusdem Causae Ponens seu Relator, in ordinariis sacrorum Rituum 
Congregationis Comitiis, subsignata die ad Vaticanum coactis, sequens 
dubium discutiendum proposuit: An signanda sit Commissio introdu¬ 
ctionis Causae in casu et ad effectum de quo agitur? Et Emi ac Revmi 
Patres sacris tuendis Ritibus praepositi, post relationem ipsius Emi Po¬ 
nentis, audito voce et scripto R. P. D. Alexandro Verde, sanctae Fidei 



& Congregatio Bituum. 


311 


Promotore, omnibus accurato examine perpensis, rescribendum censue- 
runt: Affirmative seu Commissionem esse signandam, si Sanctissimo pla¬ 
cuerit. Die 3 iunii 1913. 

Facta postmodum de his sanctissimo Domino nostro Pio Papae X 
per infrascriptum Cardinalem sacrae Rituum Congregationi Praefectum 
relatione. Sanctitas Sua Rescriptum eiusdem sacri Consilii ratum habens, 
propria manu signare dignata est Commissionem Introductionis Causae 
Ven. Servi Dei Antonii Chevrier, presbyteri, fundatoris asyli La Provi- 
dence du Prado et Societatis presbyterorum Pradosiensium institutoris, 
die 11, eisdem mense et anno. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

f- * S. 


f Petrus La Fontaine, Ep. Charyst, Secretorius. 


II. 

DECRETUM 

DE PRECIBUS IN FINE MISSAE RECITANDIS. 

A nonnullis locorum Emis Ordinariis, sacrorum Rituum Congrega¬ 
tioni sequens quaestio, pro opportuna solutione, proposita fuit; nimirum: 

An, attentis S. R. C. Decretis n. 3697, Ordinis Min. Capuecinorum, 
7 decembris 1888 ad III, de Missa Conventuali sine cantu, et n. 4271 
Baionen., 8 iunii 1911 ad II, de Missa votiva lecta S. Cordis Iesu, prima 
feria VI cuiusvis mensis, etiam aliqua similis Missa lecta, ex. gr. occa¬ 
sione primae communionis, aut communionis generalis, sacrae confir¬ 
mationis vel ordinationis aut pro sponsis, haberi possit uti solemnis; 
eique applicari valeant praefata decreta quoad Preces in fine Missae, a 
Summo Pontifice praescriptas, omittendas? 

Et sacra Rituum Congregatio, audito Commissionis liturgicae suf¬ 
fragio, omnibus accurate perpensis ita rescribendum censuit: « Affirma- 
« Uve, si Missa cum aliqua solemnitate celebretur, vel Missam, quin cele- 
« brans ab altari recedat, immediate ac rite subsequatur aliqua sacra 
« functio seu pium exercitium ». 

Atque ita rescripsit ac declaravit. Die 20 iunii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. © S. 

f Petrus La Fontaine Ep. Charyst., Secretarius. 



318 


Acta Apostolicae Sectis. - Commentarium Officiale. 


SACRA ROMANA ROTA 

NEO-EBQRACEN. 

NULLITATIS MATRIMONII (BONI DE CASTELLANE-GOULD). 

Pio PP. X feliciter regnante. Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die prima martii 1913, BR. PP. DD. Fridericus Cattani, Ponens, 
Antonius Perathoner, Iosephus Alberti, Auditores de turno in causa Neo- 
Eboracen. - Nullitatis matrimonii, instante pro appellatione comite Boni 
de Castellane, repraesentato per legitimum procuratorem advocatum Phi- 
Uppum Pacelli, domina autem Anna Gould contumace, interveniente et 
disceptante in causa sacri Vinculi defensore ex officio, sequentem tulerunt 
definitivam sententiam. 

Comes Maria Paulus Boni de Castellane, natione Gallus, Lutetiae 
Parisiorum anno 1894 cognovit Annam Gould, ditissimam puellam 
Americanam, quae Lutetiam venerat, eamque in Americam reversam 
postea sequutus est, et, cum nonnulla amoris signa ab ea accepisset, 
illam in matrimonium petiit. Huic petitioni assensum dedit frater Annae 
(cui parentes iam mortui erant) et ideo festinanter nuptiae paratae sunt. 
At Anna protestanticae sectae, quae episcopaliana vocatur, addicta erat, 
neque adhuc baptismum receperat; comes autem Paulus catholicae 
religioni adhaerens, exegit, ut sua sponsa saltem baptizata esset. Ipsa 
igitur, quatuor vel quinque-ante matrimonium hebdomadis, in sua 
episcopaliana secta baptismum accepit. Dispensatione insuper ab impe¬ 
dimento mixtae religionis obtenta, die 14 martii 1895, in ipsa Neo-Ebo- 
racensi urbe, coram reverendissimo archiepiscopo Augustino Corrigan, 
matrimonium celebratum est. Undecim annos circiter comes Paulus et 
Anna, tamquam legitimi coniuges, in Gallia communem vitam duxe¬ 
runt, tresque, eo tempore, susceperunt filios. Denique anno 1906, cum 
Annae persuasum esset, quod comes Paulus coniugalem fidem fre¬ 
gisset, eum dereliquit, et primum legalem separationem, deinde divor¬ 
tium a laico tribunali Parisiensi obtinuit, aliique viro se iunxit, qui, ut 
protestantico ritu cum ea posset copulari, catholicam religionem per 
apostasiam deseruit. Sed, quia pluries et pluribus Anna, sive ante, sive 
post suum matrimonium cum comite Paulo Boni de Castellane, dixerat. 



S. Romana Rota. 


313 


se iure divortiandi, quod sua secta sibi concedebat, uti velle, si coniux 
felicem eam non effecisset et praesertim si datam fidem fregisset, dubi¬ 
tatum ab eo est, utrum suum cum Anna matrimonium ob istius con¬ 
sensus defectum valeret. Ideo, de Summi Pontificis licentia, causam 
nullitatis sui matrimonii Nostro sacro Tribunali proposuit, atque in 
prima instantia sustinuit, conditionem ab Anna fuisse matrimonio appo¬ 
sitam contra eius substantiam. At haec conditio non satis probata 
RR. PP. Auditoribus de Turno visa est, qui ideo non constare de nul- 
litate matrimonii edixerunt. A qua tamen sententia actor utili tempore 
appellavit, atque, suppletoria instructione peracta, novum iudicium 
instauratum est, in quo domina Anna Gould contumax remansit, quia 
a Nobis rite in vadimonium citata, Curia Parisiensi mediante, contem- 
ptim citationis libellum respuit. Nobis igitur haec causa nunc iudicanda 
venit sub dubio: An sententia Rotalis 9 decembris anni 1911, sit con¬ 
firmanda vel infirmanda in casu. 

Quod factum pertinet. Quum advocatus comitis Boni de Castellane, 
in causa actoris, contendat nullum esse istius matrimonium ob defe¬ 
ctum consensus ex parte uxoris Annae Gould, in primis diligentissime 
a Nobis perpendenda sunt argumenta, ex quibus nullitatem argui posse 
affirmat, et quoniam quae exhibetur probatio est mere testimonialis, 
ad trutinam revocare oportebit, sive facta a testibus asserta, sive eorun¬ 
dem testium auctoritatem, ut deinde tuto decernere possimus, utrum 
ex his, quae in facto probantur, constet, sive conditionem, sive propo¬ 
situm aut intentionem in Anna Gould exstitisse, unde invaliditas matri¬ 
monii prodeat. Actor in suo libello introductivo, haec enarrat: «Nel 
« suddetto giorno 14 marzo 1895, un quarto d'ora prima che si cele- 
« brasse il matrimonio, la signora Anna Gould, vestita gia degli abiti 
« nuziali, si mise a piangere. Interrogata in proposito dal fratello del- 
« 1'oratore, che doveva essere uno dei testimoni, la medesima gli rispose: 
« " Io piango, perche in fondo non so per quale ragione mi marito, e 
« se voglio maritarmi „. Sorpreso altamente il detto suo fratello di tale 
« sua risposta, fece allora ad essa osservare, che era troppo tardi il 
« pariare in siffatta guisa, e che sarebbe stato scandaloso di mancare 
« in tal momento alia parola data. Ed incontanente avendo richiamato 
« Taltro testimonio, cioe il signor Giovanni dei principi dei Drago, per 
« fargli conoscere quanto eragli stato detto dalla signora Gould, questa 
« allora ebbe a dire ad ambedue: " Sia! Io andro senz' altro avanti 
« TArcivescovo, poiche mi dichiarate che non posso piu fare altrimenti. 
« Ma ricordatevi che io mi marito senza sapere il perche; che sono 


ACTA, vol. V, 11 . 11. — 7-7-1913. 


22 



314 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« stata spinta da Boni (cioe dalToratore conte de Castellane) a fare un 
« tale atto troppo presto ; che non ho avuto il tempo sufficiente a riflet- 
te tervi. In tutti i casi, intendo ora di dichiararvi, ed e bene che il 
« Boni lo sappia e che voi ancora lo sappiate, che io sono protestante 
« ed americana, mentre egli e francese e cattolico, che il matrimonio 
« non ha per noi due il medesimo significato, e che io sono decisa ad 
« abbandonarlo e divorziare, se cosi mi piaccia, ed il giorno in cui mi 
« converra. Noi abbiamo questo vantaggio sopra voi cattolici, di poterci 
« cioe rimaritare quando lo vogliamo. Ed e questa la ragione per la 
«quale non intendo di adottare la vostra religione,,». Tres autem 
testes adducit actor, qui ante matrimonium audierunt ab Anna Gould 
propositum divortiandi, et sex affert, qui hoc idem ab ea post matri¬ 
monium acceperunt, quique priorum testimonia confirmant, et luculen¬ 
tius demonstrant, quaenam fuerit Annae mens. Tres, quibus ante 
matrimonium Anna suum propositum manifestavit, sunt: comes Ioannes 
de Castellane, frater actoris, princeps Ioannes dei Drago et domina 
Catharina Cameron. Horum prior, in iudicium accitus, schedulam exhi¬ 
buit, in qua haec leguntur: « J'affirme, que la veille de son mariage 
« avec mon frere, mademoiselle Anna Gould m'a tenu les propos sui- 
« vants: " Je suis desolee de me marier; et Boni m'a tant poussee et 
« pressee, que je lui ai cede ; ce qui me rassure c'est que je peux 
« divorcer; Boni croit qu'il me gardera toujours; il ne me gardera que 
« tant que je voudrai, et s'il ne me convient plus, je divorcerai. Je suis 
« protestante, et je sais que je peux divorcer quand je voudrai „. Je 
« lui dis alors, qu'elle devrait bien se faire catholique; et elle me 
« repondit: " Pour rien au monde, parce que si je me faisais catholique, 
«je ne pourrais pas me remarier, etje veux etre libre de le faire, quand 
«je voudrai „. Ma mere m'a plusieurs fois, pendant notre sejour a 
« New York, dit combien elle trouvait navrants les sentiments de made- 
« moiselle Gould; elle trouvait ces sentiments si affreux, qu'elle en 
« pleura a chaudes larmes la veille et le jour meme du mariage. Made- 
« moiselle Ketty Cameron me dit plusieurs fois, pendant notre sejour 
« et surtout les deux derniers jours, combien Tetonnaient et 1’effrayaient 
« les propos de mademoiselle Gould son amie. Le matin meme du 
«mariage, D. Giovanni dei Drago et moi nous causames de Tetat 
« d’esprit de mademoiselle Gould et nous, etions navres de voir mon 
« frere epouser une jeune fille, qui affirmait sa volonte de divorcer 
« lorsque cela lui plairait. D. Giovanni dei Drago me dit meme, le 
« matin du mariage, que mademoiselle Gould 1’avait charge de prevenir 
« mon frere de ses intentions de divorcer. - (signe) Comte Jean de 



S. Romana Rota. 


315 


« Castellane ». - Tunc iudex ab eo quaesivit, an relata verba fuerint 
revera illa, quae audierat a domina Gould, et an de his fratrem suum 
certiorem fecerit. Cui ille respondit: « Ces paroles m'ont tellement 

«frappe, que j'en ai conserve un souvenir exact, et je les rapporte de 
« la fagon meme, dont elles m'ont ete dites. Mademoiselle Gould ne 
« m'avait pas charge de le dire a mon frere. Lui en ai-je parle? Je 
« crois, sans pouvoir 1'affirmer. Mais ce que je puis dire d'une fagon 
« generale, c'est que j 1 ai dissuade mon frere de ce mariage, a cause du 
« langage et de 1’attitude de mademoiselle Gould ». Quaesivit iterum 
iudex, an post matrimonium, Anna eamdem intentionem ei manifesta¬ 
verit. Testis respondit: «A moi personnellement elle ne me l’a pas 
« repete, mais je sais qu'elle le disait a beaucoup de personnes qu'elle 

« voyait, si bien que le jour ou elle a realise son projet, je n'en ai. 

« pas ete tres etonne. On m'avait meme averti de prevenir mon frere ». 
Et deinde: « Apres la separation, j'ai fait tous mes efforts pour la rap- 
« procher de mon frere. Elle m'a toujours repondu, que son plan etait 
«bien trace, qu'elle avait 1’intention de divorcer et de se remarier». 
Hic testis, denuo atque tertio in iudicium vocatus, eadem iureiurando 
confirmavit, et ita, quae ultimo loco dixerat, iudici sciscitanti decla¬ 

ravit: « C’est presque immediatement apres le mariage, des son retour 
«en France, qu’Anna Gould a dit, a plusieurs reprises, au duc de 
« Luynes, qui me Ta repete des ce moment, que son intention etait 
« bien de divorcer, lorsque cela lui conviendrait; ce qu’elle m'avait dit 
« du reste a moi-meme, avant son mariage, comme je 1’ai dit dans mes 
« depositions precedentes. Apres le mariage, Anna Gould ne m'a pas 
« dit expressement: " Je divorcerai d’avec votre frere „, mais quandje 
« lui parlais de se faire catholique, elle me repondait, qu'elle ne vou- 
« drait pas se priver des avantages du protestantisme, qui lui donnait 
« notamment la faculte de divorcer ». 

Modo principem Ioannem dei Drago audiamus, qui huic matrimonio, 
ut testis, adfuit, cui pariter domina Gould propositum divortiandi pate¬ 
fecit. En quomodo rem enarrat: « Alia cerimonia intervennero il padre 
« e la madre dello sposo. Tutto questo so di scienza propria e posso 
« aggiungere anche, che la madre, direttamente con me prima dei 
« matrimonio, si e mostrata dispiacente dei matrimonio stesso, e cio 
« perche la sposa non praticava alcuna religione, tanto che non era 
« stata nemmeno battezzata; cio che venne fatto nella chiesa prote- 
« stante un mese circa prima dei matrimonio, e per rendere meno peg- 
« giore il matrimonio. II padre si mostrava meno contrario, perche 
« guardava piu il lato degli interessi. Rammento che la mattina stessa 



316 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« nella quale si doveva celebrare il matrimonio, trovandomi in una 
« stanza prossima a quella nella quale era la sposa (casa dei sig. Giorgio 
« Gould, fratello maggiore della sposa, in casa di cui si celebrava il 
« matrimonio), sentii piangere e pariare concitatamente, tanto da poter 
« distinguere cosa si dicesse. NeH'avvicinarmi, fui chiamato dalla sposa 
« stessa, la quale mi disse, in istato di agitazione, che ella non era 
«affatto sicura delPaffetto dello sposo e temeva di far male a sposarlo ; 
« ad ogni modo dichiarava esplicitamente che ella sposava a condizione 
« di esser libera di poter divorziare, non appena si vedesse tradita dallo 
« sposo, e alPuopo mi pregava di comunicar nettamente tale sua affer- 
« mazione alio sposo ». Testis interrogatus, an dum Anna haec dicebat, 
alii etiam adessent, respondit: «...Vi era una delle damigelle d'onore, 
«il cui nome non ricordo; e non so precisare se il fratello stesso dei 
« conte Boni abbia potuto udire tale dichiarazione, ma ritengo che 
« 1'abbia potuta sentire, tanto che, quando ne discorremmo insieme, 
« pochi minuti dopo, non fu cosa nuova per lui ». Iudex iterum testem 
perconctatus, an domino Boni de Castellane retulerit conditionem a 
sponsa appositam ante matrimonii celebrationem, ait: « Feci (la comu- 
« nicazione) immediatamente prima dei matrimonio. Lo sposo si mostro 
« molto dolente e ferito nei suoi sentimenti religiosi, ma non crede di 
«troncare il matrimonio, per evitare uno scandalo; tale comunicazione 
« fu fatta da me confidenzialmente alio sposo, in un angolo della stanza, 
« senza la presenza di altri ». Deinde affirmat, quod Anna, etiam post 
matrimonium, repetere solebat, se facturam quod revera fecit (scilicet 
divortium) et sequitur: « Posso aggiungere, che ho la persuasione che 
« la signora Anna Gould e donna di carattere fermo, risoluto e auto- 
« ritario ed incapace di recedere dalle sue idee ». Demum deponit: 
« Unico motivo, che io sappia (quo Anna divortium fecit), fu 1'infedelta 
« dei marito. So bene che la donna americana pretende, piu d'ogni 
« altra, la fedelta dei marito. La vita coniugale duro fino a qualche 
« mese prima della istanza dei divorzio... la signora Anna Gould ebbe 
« qualche pressione al principio dei fidanzamento, e moltissime la mat- 
« tina stessa dei matrimonio, malgrado le dichiarazioni fatte, relativa- 
« mente alia poca sicurezza della fedelta dei marito...; in vista delfesito 
« infelice dei matrimonio, sento lo scrupolo di aver fatte delle pressioni 
« per la celebrazione dei matrimonio stesso, passando sopra, o, dico 
« meglio, non ponderando 1'importanza, relativamente alia condizione 
« apposta di voler divorziare. Posso aggiungere, che tutti i membri 
« della famiglia, i quali non potevano non udire quanto stava acca- 
« dendo la mattina dei matrimonio, essendo la casa relativamente pie- 



S. Romana Rota. 


317 


« cola, si adoperarono a che il matrimonio venisse celebrato, non ostante 
«l'esitazione della sposa, per evitare uno scandalo. Questo e il mio 
« assoluto e sicuro convincimento ». 

Tertia testis, cui, ut diximus, Anna Gould, ante suum matrimonium, 
manifestavit propositum divortiandi, est Catharina Cameron, quam 
Anna secum habebat, honoris causa. Haec ita testatur iudici: « Je suis 
« certaine, qu'avant le mariage, devant moi et devant plusieurs per- 
« sonnes, Mme. Gould a dit qu'elle divorcerait, si elle 11 'etait pas heu- 
« reuse. Elle m'a dit cela a moi, en reponse au ne question, queje lui 
« faisais au sujet de son mariage. Je lui demandais, si ehe etait sure 
« d’etre heureuse avec Mr. de Castellane; la reponse fut: " S 'il ne me 
« rend point heureuse, je le divorcerai „. En Amerique, presque toutes 
« les jeunes filles, qui se marient, ont cette intention d'user du divorce, 
« si le mariage ne les rend pas heureuses ». 

Ioannes de Castellane et Ioannes dei Drago non modo sponso verba 
Annae illico retulerunt, verum etiam istius patri, qui, ut matrimonio 
filii interesset, tunc in urbem Neo-Eboracensem cum uxore se contu¬ 
lerat. En quomodo ipse haec enarrat: « J'ai assiste au mariage. J'ai cru 
« que cela etait de mon devoir, pour ne pas nous rendre plus que ridi- 
« cules. Le matin meme du mariage, mon fils Jean et le prince dei Drago 
« vinrent me faire part d'une scene, qui s'etait passee entre eux et 
« Anna Gould. Cette derniere leur avait dit tres nettement, qu’elle etait 
« protestante et qu’elle le resterait, pour avoir la faculte de divorcer 
« quand bon lui semblerait... que le mariage iTentrainait pas pour elle 
« de lien irrevocable, et qu’elle le quitterait... Inutile de dire combien 
«je fus peniblement affecte et indigne par de pareilles paroles. Nous 
« avons cru a ce moment-la, qu'on pourrait peut-etre la ramener a des 
« meilleurs sentiments ... et puis les choses etaient si avancees, tout le 
« monde en avait tellement parle, que nous iTavons pas cru pouvoir 
« reculer. J'ai fait cependant tout ce que j'ai pu, pour que ma femme 
« ignore les paroles de notre future belle-fille. Ce que ma belle-fille 
« avait dit avant le mariage, elle l'a tres souvent repete apres le mariage ; 
« et c'etait si peu pour elle un propos en l'air, mais bien 1'expression 
« d'une volonte deliberee et arretee, que en fait, onze ans apres le 
« mariage, elle divorgait d'avec mon fils ». 

Huius ergo testimonium, duorum testium dicta, scilicet filii sui 
Ioannis et Ioannis dei Drago, apprime confirmat, imo eisdem fidem 
auget, circa intentionem ab Anna ante matrimonium manifestatam. Quae 
Anna dixerat his duobus testibus, rescivit postea etiam actoris mater, 
piissima mulier, Anna Maria Magdalena de Juigne marchionissa de 



318 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Castellane, cui quoque nurus suum suppositum ius divortiandi ita 
magni aestimare edixit, ut ipsa, ne hoc amitteret, religionem catho¬ 
licam nunquam vellet amplecti. Ad rem testis audiatur, quae de cetero 
huic matrimonio aegre consensum praestitit: « J' ai ete, des le debut, 
« opposee au projet de mariage de mon fils avec Mile. Anna Gould. 
« D'abord, parce qu'elle etait protestante, ensuite, parce que la famille 
« Gould ne me plaisait pas, ni la jeune fille personnellement ». « Bien 
« que ce mariage ne me satisfit pas, puisqu'il etait decide, j'ai cru devoir 
« aller y assister a New York. Je n'ai entendu, au moment du mariage, 
« aucun propos de mademoiselle Gould, qui du reste etait tres peu 
« communicatae avec moi; maisj'ai su, quelque temps apres le mariage, 
« que la veille, ou le matin meme du mariage, elle avait fait une scene, 
« en presence de mon fils Jean, du prince dei Drago et de mademoiselle 
« Cameron, dans laquelle elle ne paraissait plus decidee a se marier, 
« mais avait ajoute, qu'apres tout, si cela n'allait pas, elle divorcerait. 
« C'est quelques mois apres le mariage, qu'elle m'a tenu a moi-meme 
« le meme propos, etant chez moi a Rochecott; voici dans quelles cir- 
« constances: elle etait venue assister a la messe dans la chapelle du 
« chateau, et, en sortant, je l'en remerciai, mais elle me dit tout de 
« suite: " Je ne me fairai jamais catholique, parce que je tiens a pou- 
« voir divorcer „. - C'est alors que (racontant cette reflexion, dont je 
« m'etonnais) a mon fils Jean, il me dit qu'immediatement avant le ma- 
« riage, elle avait tenu devant lui le propos que j'ai rappele plus haut ». 

At si ante matrimonium Anna tribus testibus ius pro libito divor¬ 
tiandi, quod sibi arrogaba!, dimittere nolle, imo data causa, illo se usu¬ 
ram edixit, post matrimonium valde pluribus eadem iteravit. Hoc quod 
supra testatur actoris pater, mater ipsa confirmat: « Pendant la duree 
« de la vie matrimoniale, Anna Gould a tres souvent repete ce propos: 
« " Je divorcerai „. Elle l'a redit a beaucoup de personnes, dans les cir- 
« constances les plus variees, tantot d'un ton badin, tantot d'un ton tres 
« serieux et grave. Cetait une pensee chez elle longuement murie, et 
«une decision si bien arretee, qu'en fait elle a divorce. II me souvient 
« que, pariant devant elle de menages malheureux et de la situation 
« creee aux enfants par le divorce, elle disait: " Oh! cela ne fait rieni 
« on arrange la situation des enfants „ ». Et iudici interroganti, utrum 
vita coniugalis inter sponsos concors fuisset, respondit: « La vie de 
«menage a dure environ onze ans. Pour le public, la vie paraissait 
« pacifique; dans 1'intimite, des scenes repetees, venant du fait d'Anna 
« Gould, rompaient la quietude de la vie conjugale. Anna allait jusqu'a 
« mordre son mari ». 



S. Romana Rota. 


319 


Sed modo ceteros testes audiamus, quibus ipsa Anna, post suum 
matrimonium, pluries animum aperuit circa divortiandi facultatem, quam, 
ante matrimonium, sibi reservare dixerat. Comes Joannes de Montebello 
haec iudici testatur: «Je n'ai point assiste au mariage. J'ai entendu 
« dire depuis et repeter un propos qu'Anna Gould avait tenu au prince 
« dei Drago, et que ce dernier aurait repete. Elie avait dit: " Je suis 
« protestante, et si je ne suis pas contente de mon mari, je le quit- 
« terai, et je me referai une vie „ ». Et, cum iudex ab eo quaereret, 
utrum idem propositum ab Anna audierit et quibus verbis expressum, 
ita respondit: « Anna Gould m'a dit et repete a satiete ce qu'elle disait 
« d'ailleurs a tout le monde: " En Amerique c'est bien commode; quand 
« le mari cesse de plaire, on refait sa vie avec un autre. Etje n'y man- 
« querai pas, si je ne suis pas contente de Boni „. J' ai entendu dire 
« d'ailleurs que c'etait pour cette raison-la, que Anna Gould n'avait 
«jamais voulu se convertir au catholicisme. Anna m'a tenu le propos, 
« que je viens de rapporter, d'une maniere tellement significative, un 
«jour que je me trouvais chez eux au chateau du Marais, que j' a i cru 
« ce jour-la devoir en avertir Boni. Ce dernier prit la chose en sou- 
« riant, et me dit, qu'il comptait trop sur son affection pour y croire ». 
Et adiungit: « La vie conjugale a dure environ une dizaine d'annees. Anna 
« Gould est d'un caractere difficile. Je puis dire au contraire que Boni 
« a toujours eu pour sa femme une affection deferante, et s'il a eu cer- 
« tains torts, il a eu pour elle, devant le monde, les plus grands egards ». 
Denique interrogatus circa causas divortii petiti atque obtenu a muliere, 
haec habet: « Les causes du divorce sont surtout la possibilite de se faire 
« une nouvelle vie. Anna Gould a pris officiellement pretexte de quel- 
« ques legeretes de son mari ». 

Comitissa de Montebello, iam Annae amicitia coniuncta, ita testatur : 
« J'ai tres present a 1'esprit, qu'il y a environ cinq ans, au chateau du 
« Marais, Anna Gould, devenue comtesse Boni de Castellane, m'a tenu 
« au moins a deux reprises le propos suivant: " Dans ma religion et 
« dans mon pays, c’est bien plus commode, on quitte son mari, quand 
« on n’est pas content „. Et tenant ce propos, elle repondait a une refle- 
« xion, que je lui faisais, touchant sa non conversion au catholicisme. 
«Elle avait si peu la comprehension du mariage catholique et des con- 
« sequences qu'il entraine, qu'elle ne craignait pas de me dire: " Si mes 
«enfants, plus tard, ne me satisfont pleinement, je les priverai de mon 
« heritage „. Ces reflexions, qui montraient 1'idee fausse qu'elle avait 
«du mariage, la conception qu'elle en avait comme d’un contrat pas- 
« sager, comme d’une piece ou l’on entre et d’ou l’on sort, m'avaient 



320 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« toujours fait trembler pour le bonheur de Boni de Castellane. Quand 
« la separation s'est produite, je n'en ai point ete etonnee,je m'y atten- 
« dais ». Deinde prosequitur: « Anna Gould, pendant la duree de la vie 
« conjugale, a toujours ete de mauvaise humeur quand j'etais la, figure 
« de bois et desagreable pour son mari ». Quanta autem levitate Anna 
Gould maritalem domum deseruerit, et quam parvi ipsa fecerit uxoris 
matrisque officia, ex his quae haec testis iudici enarrat, clare potest 
apprehendi. « Je ne sais pas exactement (ipsa ait) toutes les raisons du 
« divorce. Je crois qu'au fond, la raison principale etait, qu’Anna Gould 
« ne voulait supporter aucune entrave, aucune direction et prendre son 
« entiere independance. Je vis Anna Gould deux heures et demie apres 
« la separation d’avec son mari; j 1 al 1 ai la voir de la part de son mari. 
« Elie fut assez aimable pour me recevoir; malgre 1’ordre categorique, 
« qu’elle avait donne de ne laisser monter personne a sa chambre, elle 
« me re£ut dans sa chambre d’hotel (Bristol, si je ne me trompe, place 
« Vendome); elle etait assise devant une table, ayant a sa droite, son 
« chien, sur le tapis de la table, un jeu de bridge etale, a sa gauche, 
« une regie de ce jeu, elle cherchait la solution d'un eas de bridge dif¬ 
ficile. J'ai cru de mon devoir alors d'essayer, par tous les moyens, 
« de faire vibrer dans son ame, ce qui pouvait rester de sentiments 
« conjugaux ou maternels. Ma tristesse et mon etonnement furent bien 
« grands, quand je fus reduite a conclure qu'a 1'heure meme ou cette 
«jeune femme venait de detruire son foyer, elle n'avait conserve 
« aucune idee du devoir, aucun sentiment meme maternel, et que, dans 
« le plus grave calme, elle cherchait la solution d'une difficulte au 
« bridge ». 

Modo audiamus testem marchionissam de Talleyrand, quae, quamvis 
protestanticae sectae anglicanae vocatae sit addicta, tamen sentiendi 
agendique modum Annae Gould sapienter reprobat. Haec, sub iurisiu- 
randi fide, sequens dat testimonium : « Je n'ai pas assiste a la celebra- 
« tion du mariage. Anna m'a dit a moi-meme, plusieurs fois, mais depuis 
« le mariage: " Si Boni ne se conduit pas comme il faut, je divorcerai 
« et je me remarierai „. Je lui ai dit, qu'elle avait tort, que si elle ne 
« pouvait pas vivre avec son mari, qu'elle peut se separer, mais qu'elle 
« ne divorce pas, et qu'elle ne se remarie pas. Un autre jour, lorsque 
«nous nous promenions a la campagne, je lui disais: "Vos enfants 
« sont catholiques, vous prierez bien vous-meme pour vous faire catho- 
« lique „. Elle m'a repondu: " Jamais de la vie, parce que si je me fai- 
« sais catholique, dans le eas, ou Boni se conduirait mal, je ne pourrais 
« plus divorcer „. Telle que je connais Anna Gould, je crois qu'elle etait 



S. Romana Rota. 


321 


« tres eprise, et qu'elle n'aurait jamais bronche, si lui avait ete fidele a 
« son devoir ». 

In priori iudicii instructione, coram iudice stetit quoque Anna Gould, 
rea in causa, quae postquam se iunxerat principi de Sagan, titulum 
sumpserat ducissae de Talleyrand. Haec iudici perconctanti, res, quae 
ad suum matrimonium cum comite Boni de Castellane pertinent, longe 
diversimode enarravit, ab his quas modo a testibus audivimus. En 
quomodo: « Etant a Paris, en 1894, j'eus occasion de rencontrer 
« madame la marquise de Castellane chez mademoiselle Reed : madame 
«la marquise pensa a moi pour son fils le comte Boni, qui me fut 
« presente et me fit la cour. Je retournai en Amerique, ou je trouvai le 
« comte Boni, qui m'y avait precede et qui demanda ma main a mon 
«frere, car j'avais alors perdu mes parents. J'acceptai ce mariage, je 
« puis dire, librement ». Negat deinde, se ante matrimonium dixisse ea, 
quae sibi testes attribuunt, circa suam divortiandi intentionem. Relate 
vero ad tempus quod matrimonium subsequitur, haec habet: « Pendant 
« les trois premieres annees de mon mariage, je ne me souviens pas 
« avoir parle de divorce. Mais, quand les difficultes sont venues, il m'est 
« arrive plusieurs fois de menacer mon mari de demander le divorce. 
« La troisieme annee de mon mariage, des soupgons me vinrent sur la 
« fidelite de mon mari, qui me furent confirmes par des lettres, qui lui 
« etaient adressees par une femme et que j' a i trouvees. C'est alors 
« que j'ai eu vraiment 1'idee de me separer et que j'en ai parle a plu- 
« sieurs personnes. Je patientai cependant encore pendant quelques 
« annees, et enfin en 1906, autant qu'il m'en souvient, je demandai la 
« separation de corps ; puis, a 1'instigation de mon avocat, aujourd'hui 
« decede, j' a i demande le divorce ». Et iterum a iudice interrogata, 
utrum in actu celebrationis matrimonii sua voluntas fuisset manendi 
perpetuo unita marito, an potius pro lubito divortiandi, respondit: 
« A ce moment-la j'etais encore tres enfant (iudici dixerat enim, se 
« tunc, scilicet anno 1910, triginta annos habere); la pensee de la possi- 
« bilite d'un second mariage ne m'est meme pas venue. J'ai dit: "oui „, 
« parce que je me mariais comme on se marie ordinairement. Je n'ai 
« pense a rien autre ». Huic Annae testimonio iudex delegatus hanc 
addit adnotationem : « Paris, le °1\ juillet 1910. La rea d'abord a refuse 
« de preter serment sur 1'Evangile, disant qu'elle ne 1'avait jamais fait, 
«et ajoutant que certainement elle dirait la verite, ce qu'elle a repete 
« en effleurant du bout des doigts le livre des Evangiles ». 

In his, quae Anna in iudicio deponit, quinque mendacia inveniuntur, 
quorum duo ex invictis documentis comprobantur, tria autem ex testi- 



JjU Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 

bus. Primum est aetas tenella, vix 15 annorum, quam sibi Anna tribuit, 
quando matrimonium Neo-Eboraci contraxit cum comite Boni de 
Castellane. Quum enim in iudicio fuerit excussa, scilicet mense iulii 
1910, triginta tantum annos se habere dixit, dum e contra actor 
instrumentis cuiusdam contractus emptionis, ab ea paulo post matri¬ 
monium stipulati, demonstrat, tunc temporis, illam iam attigisse maio¬ 
rem aetatem, et ideo in irritum cadit argumentum a defensore Vin¬ 
culi desumptum ex tenella sponsae aetate, ut omnino inverosimile 
probaret in ea propositum divortiandi. Secundum in assertione con¬ 
sistit, se recepisse educationem divortio omnino contrariam, et ean¬ 
dem opinionem per nonnullos annos post matrimonium retinuisse. At 
contrario ex actis novae instructionis constat, alia in sua familia exstare 
divortia. Ex testibus autem primo falsum esse eruitur quod Anna asserit, 
nempe se a marchionissa de Castellane in uxorem sui filii Pauli desi¬ 
gnatam fuisse, quum primum Parisiis ab ea cognita fuit; ab ipsa enim 
actoris matre et aliorum testimoniis scimus, quam aegre haec sui filii 
matrimonio cum Anna assensum dederit. Et si ex tribus testibus Annae 
declaratio ante matrimonium, de suo praesumpto iure et de intentione 
divortiandi, quando sibi libuerit, nobis relata est, valde plures atte¬ 
statur, eandem declarationem ab ea esse factam post suum matrimo¬ 
nium; et non tantum tribus elapsis iam annis a matrimonio contracto, 
quando scilicet, ut ipsa ait, primitus infidelitatem coniugis cognovit, 
sed etiam ante hoc tempus, imo paulo post matrimonium. Hoc si non 
satis erui videatur ex testimoniis, quae supra retulimus, audiatur iterum 
mater actoris, quae in secunda instructione denuo excussa et distinctius 
a iudice interrogata, deposuit. Iudex eam percontatus est : « Est-il vrai 
« (comme l'a depose un des temoins, votre fils Jean) que vous avez dit 
« a New York, a 1'occasion du mariage du comte Boni Votre fils, que vous 
« trouviez navrants les sentiments de mademoiselle Anne Gould? ». Illa 
respondit: « II est vrai, que j'ai dit a New York (avant le mariage de 
« mon fils) que j'etais peinee des sentiments manifestes par mademoi- 
« selle Anna Gould dans les circonstances suivantes: il arrivait tres 
« souvent que, dans les conversations mondaines, et a propos de presen- 
« tations de jeunes filles, ne portant pas le nom de leur mere, parce que 
« celle-ci etait divorcee et remariee; tout ce monde protestant approu- 
« vait le divorce, et mademoiselle Anna Gould paraissait trouver cela 
« tout naturel. 1'etais donc peinee de penser, que ma future belle-fille 
« etait elevee dans ces idees, qu'elle approuvait, au sujet du divorce, et 

«precisement . une personne tres liee avec les Gould, la mere de 

« madame Georges Gould, etait dans cette situation de femme divorcee ». 




S. Romana Rota. 


323 


Iterum iudex: « Est-il vrai (comme l'a depose le meme temoin) que la 
« veille du mariage, vous avez pleure a chaudes larmes, a cause de ces sen- 
« timents? ». Gui illa: « C'est plus que vrai, non seulement j'ai pleure, 
« mais j' a i eu une crise de desespoir telle, qu'il a fallu 1'intervention 
« de mon second fils et de mon mari, pour m'empecher d'aller chez les 
« Gould dire des paroles, qui auraient empeche ce mariage. Je suis bien 
« au regret de n'avoir pas suivi ma premiere impression ». Iudex quaerit: 
« S'il est vrai que les sentiments de mademoiselle Gould vous navraient 
« et vous faisaient pleurer, comment avez-vous connu ces sentiments, 
« etant donne que dans votre premier interrogatoire, vous avez dit: " Je 
« n'ai entendu, au moment du mariage, aucun propos de mademoiselle 
« Gould, qui du reste a ete tres peu communicative avec moi? „ ». Tune 
illa: « Dans mon premier interrogatoire on m'a demande si, avant le 
« mariage, j’avais entendu dire a mademoiselle Gould qu’elle divorce- 
« rait. Je ne l’ai pas entendu dire cela; seulement, il resultait de toutes 
« les conversations tenues devant elle, et par elle, qu’elle approuvait les 
« gens qui divorgaient et qu'elle trouvait tout naturel qu'on usat de 
« cette faculte. Mon fils Jean l'a entendu dire, la veille du mariage: " Si 
«je ne suis pas contente, je divorcerai Moi, je ne l'ai pas entendue 
« tenir ce propos. Comme je 1'ai dit, elle a fort peu cause avec moi, et 
« c'est sur ses conversations que je 1'aijugee ». Denique iudex: « Dans 
« votre premier interrogatoire, vous rapportez une conversation tenue 
« a vous, dans laquelle mademoiselle Gould vous aurait declare, qu'elle 
« tenait a pouvoir divorcer; mademoiselle Anna Gould vous a-t-elle tenu 
« des propos semblables dans les trois premieres annees de son ma- 
« riage? ». Testis refert: « Dans mon premier interrogatoire j'ai raconte 
« comment chez moi, en sortant de la chapelle, ou elle venait d'assister 
«a la messe, ma belle-fille m'a dit: " Je me ferais volontiers catholique, 
« si TEglise catholique acceptait le divorce „. Elle m'a dit cela quatre 

« mois apres son mariage. J 'ai fait part a mon fils Jean de la tristesse, 

« que me causait cette parole. C'est alors qu'il m'a rapporte le propos 
« tenu par Anna Gould la veille du mariage. J’ajoute que ma belle-fille 
« n’avait aucun grief contre son mari, quand elle manifestait ainsi sa 

« volonte d’user du divorce. Eajoute que mademoiselle Gould dit avoir 

« ete elevee dans des idees contraires au divorce. Or, dans sa famille, 
« sur cinq enfants maries, trois sont divorces et un a epouse une femme 
« mariee ». 

Quod autem Anna non tantum tribus annis post matrimonium, sed 
etiam illo tempore, quando adhuc matrimonialis vita ab ea pacifice duce¬ 
batur, saepe saepius de divortio locuta sit, utpote de iure ad se perti- 



324 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


nente, quo usura esset, quando sibi placuisset, aliud gravissimum exstat 
testimonium, ducis nempe de Luynes, qui semel atque iterum interro¬ 
gatus fuit, scilicet in prima et in secunda causae instructione. Prima 
vice, ita testatus est: « Au cours de la vie commune et avant qu'il n'y 
« eut de dissension serieuse entre les epoux, lajeune femme avait cons- 
« tamment le mot divorce a la bouche, dans les circonstances les plus 
« futiles. Elie m'a dit plusieurs fois a moi-meme, que le jour ou elle en 
« aurait assez, elle divorcerait, que cela se faisait couramment en Ame- 
« rique, et que sa religion protestante, qu'elle avait voulu garder, admet- 
« tait parfaitement le divorce et un autre mariage; elle disait notam- 
« ment: " Quand on ne se convient plus, on divorce, et on change de 
« mari „. Elle le repetait si souvent, que j'ai cru devoir en parier a 

« son mari, qui n'a pas considere alors que ce fussent des paroles 

« serieuses ». Deinde prosequitur: « Pendant quelques annees, la vie 
« commune a paru pacifique entre eux, au moins exterieurement, quoi- 
« que la jeune femme parut souvent de mauvaise humeur, comme une 
« enfant gatee. Lorsque la dissension se mit serieusement entre eux.je 
« fus charge, par mon ami Boni de Castellane, d'une tentative de rap- 
« prochement, aupres de sa femme. Dans la conversation que j'eus 
« avec elle, je compris, que ce que j'avais considere jusque la comme 
« des boutades de sa part, etait 1'expression reelle de sa pensee. Elle 

« me dit alors: " Vous n'avez jamais voulu croire, que je n'avais pas 

« adopte vos stupides idees frangaises, et que j'avais toujours conserve 
« mes idees americaines, m'autorisant a divorcer quand je le voudrais. 
« C'est meme la principale raison, pour laquelle je n'ai pas voulu me 
« faire catholique „. Comme je lui parlais de ses enfants, qui auraient 
« a souffrir plus tard de ce divorce, elle me repondit, qu'en Amerique 
« on n’avait pas 1’habitude de se sacrifier pour ses enfants, et que du 
« reste, elle n’avait jamais eu des sentiments maternels developpes. J’ai 
« alors compris, qu’en presence de pareils sentiments, il n’y avait rien 
« a faire ». In secunda autem instructione, haec adiunxit: « C’est tres 
« peu de temps apres son mariage, un an tout au plus, que j’ai entendu 
« Anna Gould exprimer ses idees sur le divorce, et dire qu’il etait natu- 
« rei et legitime d’en user, que cela se faisait couramment en Amerique, 
« et que c’etait tres bien. Elle n'annongait pas encore 1'intention d'en 
« user pour elle-meme, mais il etait tres clair pour moi, d'apres ses dires, 
« que le jour ou elle serait tentee d'en user, elle n'hesiterait pas. Elle 
« avait tellement 1'habitude de parier du divorce, qu'on se demandait 
« si cette idee n'etait pas chez elle une idee fixe ». Enarrat deinde 
testis, quod quum, quadam vice, ipse et comes Boni de Castellane, delec- 



S. Romana Rota. 


325 


talionis causa, mare percurrerent, eorumque navicula ob infortunium 
periclitaretur, ab alio navigio recepti, ad suas uxores, quae a longe ex 
alia navi eorum periculum adspexerant, reducti sunt. At domina de 
Castellane, quin laetaretur de incolumitate sui viri, « se mit en colere, 
«disant que tout avait ete arrange d'avance, et que son mari devait 
« avoir un rendez-vous avec une femme sur ce bateau. Et immediate- 
« ment elle parlait d'envoyer une depeche pour retenir des places sur 
« un bateau en partance pour PAmerique, parce qu'elle voulait divorcer. 
« Elle n'avait que le mot de divorce sur les levres ». 

Modo audiamus testes partis adversae, scilicet inductos ab Anna 
Gould ad probandum, se nunquam de divortio, vel ante matrimonium 
vel tribus qui successerunt annis, locutam fuisse. Ipsa in iudicium addu¬ 
xit sex testes, nempe tres fratres tresque sorores. Eius frater Howard 
Gould Parisiis interrogatus est, ceteri in urbe Neo-Eboracensi. Prior 
iudici ita fassus est: « Je declare que jamais je n'ai entendu ma sceur 
« tenir un propos, qui indiquat qu'elle voulut se liberer des obligations, 
« que lui imposait le mariage catholique; et, la veille meme du mariage, 
« elle me declarait, qu’elle aimait beaucoup son fiance et qu'elle espe- 
« rait bien que jamais rien ne pourrait l'en detacher; et toute la famille 
« de mademoiselle Gould etait dans les memes sentiments, et avait la 
« meme impression ». Deinde sequitur: « Je n’ai jamais entendu, apres 
« le mariage, ma sceur dire, qu'elle eut 1'intention de ne pas remplir 
« toutes ses obligations, et meme elle ne m'a jamais laisse soupgonner, 
«jusqu'a sa separation d'avec monsieur de Castellane, qu'elle eut 1'in- 
« tention de se separer de lui ». Et iudici sciscitanti, utrum vita coniu- 
galis inter sponsos fuerit pacifica, necne, quamdiu perduravit, ita respon¬ 
dit: « Je n'ai pas eu occasion de voir le menage, pendant la vie com- 
« mune. Je n'ai jamais soupgonne, qu'il y ait eu des orages. La vie 
« commune a dure environ une douzaine d'annees. De temps en temps 
« je recevais des lettres de ma sceur, et jamais elle ne m'a parle de diffi- 
« cultes intimes. II y a six ans environ, elle est venue avec son mari 
« en Amerique et tous deux semblaient parfaitement heureux ». Alius 
frater Georgius Gould, a iudice interrogatus: « Sapete, oppure udi- 
« ste, se Anna, prima dei matrimonio, era disposta ad assumere tutti 
« gli obblighi, che la Chiesa cattolica impone alie persone maritate? » 
respondit: « Credo di si. Elia ebbe lunghe conversazioni con Mons. Cor- 
« rigan ». Denuo: « Sentiste, o da vostra sorella o da altri, che ella espri- 
« messe Pintenzione di esser libera e di abbandonare suo marito o di 
« divorziare da lui, quando ad essa piacesse di farlo? » respondit: « Mai 
« 1'udii ». Alius frater Edwin Gould, iisdem iudicis interrogationibus. 



326 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


eodem modo ac suus frater Georgius, respondit. Annae soror Editti 
Kingdom Gould priori interrogationi respondit: « Elia di buon grado 
«assunse tutti gli obblighi»; secundae interrogationi pariter respondit:: 
«Mai 1'udii, ne da essa ne da altri». Alia soror Addie Woordward 
Adams eidem priori interrogationi respondit: «Per quanto io sappia, 
« sono sicura che ella assunse tutti gli obblighi »: secundae autem: 
«Non lo sentii; al contrario ella mi disse che non credeva nel divorzio ». 
Testis Edua Montgomery Grane, pariter Annae soror, interrogationi priori 
respondit: « Non posso rispondere a questa interrogazione, perche mai 
«ho conversato con Anna Gould su questo soggetto »; secundae vero: 
« Posso dire che ella mi disse il contrario ». 

Ex responsionibus ab his testibus redditis, in primis apparet, parum 
edoctos fuisse circa ea de quibus a iudice interrogati sunt, idest circa 
mentem et animum Annae, et ideo tres sunt mere negativi, uti Geor¬ 
gius, Edwin et soror Edith. Aliae duae sorores, Addie et Edua, relate 
ad primam quaestionem non magis determinate loquuntur. Addie enim 
dicit: « Per quanto io sappia», etc. Edua clarius dicit: « Non posso 
« rispondere », etc. Relate vero ad secundam magis praecise deponunt, 
se contrarium ab Anna audivisse, sed nec verba referunt, nec tempus 
determinant. At hoc revera facit in suo testimonio Howard: «... Ia veille 
«meme du mariage, elle me declarait», etc. etc. Sed unus hic testis, 
de cuius attendibilitate a nemine certiores facti sumus, destruere nequit 
tot tantaque contraria testimonia, particularibus circumstantiis commu¬ 
nita, quorum praecipui testes, ab ipsa archiepiscopali Parisiensi Curia, 
probitate commendantur, quaeque proinde, his contrariis non obstan¬ 
tibus, in sua auctoritate permanent. Nec horum auctoritati valde illae 
officiunt discrepantiae seu inter testes discordiae, quas minutius scru¬ 
tatur atque perpendit S. Vinculi defensor, in priori iudicio, et quibus 
tantum pondus addit. Etsi enim discrepantiae non desint, hae sunt in 
circumstantiis mere accessoriis; circa autem factum principale, inter 
testes adest concordia. Qui enim de tempore ante matrimonium testan¬ 
tur, in hoc plene consentiunt, Annam professam esse, si matrimonio 
cum Boni de Castellane felicitatem non esset consecutura, se uti velle 
divortio, cuius facultatem sibi dabat episcopaliana secta, cui adhaerebat; 
praesertim autem si maritus coniugalem fidem servaturus non fuisset. 
Hoc idem propositum seu intentionem sexcenties Annam manifestasse 
toto tempore, quod matrimonio successit, scilicet a primis mensibus 
usque dum abruptum fuit, unanimiter ceteri testes deponunt, quod 
factum a nobis praecise quaerebatur. Quod si maior discrepantia 
appareat inter testium depositiones et libellum actoris eiusque asser- 



S. Romana Rota. 


327 


tion.es , potest explicari; libellus enim, ut prima sententia fatetur, 
« non semper genuinam factorum veritatem significare solet, quippe 
« qui ab advocato, ad evincendam propositam actionem, magis quam 
« ab actore conscriptus », et actor in casu nostro, ut a testibus sci¬ 
mus, ita erga Annam erat amore obccecatus, ut minimi momenti face- 
cet illius divortiandi propositum. Ceterum meminisse iuvat, quae, circa 
accidentales testimoniorum circumstantias, habet divus Thomas: « Si 
« vero sit discordia testimoniis in aliquibus circumstantiis non perti- 
« nentibus ad substantiam facti..., talis discordia non praeiudicat testi- 
« monio... quin immo aliqua discordia in talibus facit testimonium cre- 
« dibilius, ut Chrysostomus dicit super Matthaeum » (II' II quaest. 79, 
art. 9). Cui plene adhaeret Benedictus XIV, qui ita scribit: « Expedit 
« enim aliquando, ut aliqua adsit discordia inter testes, non in substan- 
« tialibus, sed in accidentalibus; concordia siquidem in omnibus, hoc est 
« tum in substantialibus tum in accidentalibus, tantum abest ut fidem 
« conciliet, ut eam potius testibus minuat » (De Can. et Beat. Sanet., 
lib. III, cap. 7, n. 10). Et hoc magis verum est, quando testes de his 
quae tempore remoto evenerunt, reddere debent testimonium, ut adamus- 
sim accidit in casu nostro, in quo inter processus instructionem et matri¬ 
monium Annae cum Boni de Castellane, sexdecim intercesserunt anni. 
Ceterum nonnullae contradictiones, quae in priori summario inter 
testes adesse videbantur, quasque prior sententia diligenter notaverat, 
in nova instructione ita declaratae sunt, ut revera eas non exstitisse 
appareat. Quaerere quis posset, utrum solo veritatis amore Anna in 
primo iudicio steterit adversus coniugem Paulum, validitatem sui matri¬ 
monii defendens, qua non tantum viro suo, sed sibi et alteri quoque 
viro, cui postea se adiunxit, libertas adimeretur. Quod ita revera sit, 
grave dubium nobis ingerunt ea, quae a duobus testibus referuntur circa 
animum Annae erga suum coniugem, in causa actorem. Enimvero qui¬ 
dam Aloisius Morel, testis in causa, inter cetera deponit: « Elie (Anna 
« scilicet) a voue une haine implacable au comte de Castellane, et cela 
« a la suite d'intrigues, qui se sont manifestees autour d'elle ». Et deinde: 
« ... elle me repondit: " Le nom de Castellane je 1'execre et je ne ferai 
« rien pour le defendre „ ». Et marchionissa de Talleyrand, quae (utpote 
uxor fratris illius principis de Sagan, quocum Anna nunc vivit) valde 
bene suam glorem noscere debet, de ea sic loquitur: « C'est une hon- 
« nete femme, mais elle a un caractere tres exigeant, elle demandait a 
«Boni ce qu'il ne pouvait pas lui donner; d'autre part, elle est tres 
«vindicative; elle l'est hereditairement, elle aime la vengeance et elle 
« la poursuivra jusqu'a la mort de celui qui a manque ». Postea: « Boni 



328 


Acta Apostolicae .Sedis. - Commentarium Officiale. 


« a eu des torts, mais elle s'est vengee avec ferocite et elle se vengera 
«jusqu'a la fin. Si elle avait ete plus indulgente, et si, en presence des 
« torts de son mari, elle s'etait retiree chez elle avec ses enfants, tout 
« le monde aurait ete a ses pieds, et lui plutot repousse. Mais aujour- 
« d'hui l'opinion a change, et Monsieur de Castellane est devenu plus 
« interessant ». « ... Anna Gould, a ce que j' a i entendu dire, fera l'im- 
« possible pour empecher Boni de retrouver sa liberte ». 

Quod ius spectat. Matrimonium, quod primitus indissolubile a Deo 
institutum est, Christus Dominus, elapsae naturae humanae reparator, 
ad pristinam, quam etiam apud populum iudaicum amiserat, indissolu- 
bilitatem restituit, simulque ad dignitatem sacramenti novae legis evexit; 
ita ut natura ipsius contractus matrimonialis inter baptizatos, a natura 
sacramenti realiter non distinguatur. Omnis ergo causa, quae nullitatem 
contractus efficiat, efficit etiam nullitatem sacramenti, et viceversa; et 
quoniam quivis contractus voluntate contrahentium efficitur, si quid in 
voluntate, vel unius contrahentis, desit,-quod necessarium sit ad contra¬ 
ctum faciendum, hic nullus evadit. Ad matrimonium vero, praesertim 
prout est sacramentum, necessario, imo substantialiter, pertinet indissolu- 
bilitas, quae proinde a doctoribus bonum sacramenti vocatur. Si quis ergo 
matrimonium dissolubile contrahere vellet, illud vellet quale consistere 
nequit, et proinde vellet absurdum. Diximus: si quis vellet, non autem si 
quis nesciret, indissolubilitatem esse matrimonio essentialem. Quia, etsi 
hoc aliquis ignoraverit, imo erronee putaverit, matrimonium esse natura 
sua dissolubile, posset tamen valide contrahere, si voluntatem haberet, 
saltem implicitam, eo modo matrimonium faciendi, quo a Christo Domino 
est institutum, ignorantia enim et error afficiunt intellectum, dum e contra, 
ut supra diximus, matrimonium perficitur voluntate; et ideo, ut verbis 
card. De Lugo utamur, « in casu simplicis erroris, habetur unicus ac 
«sufficiens voluntatis actus, in casu autem intentionis sese non obli- 
« gandi, habentur duo actus voluntatis se mutuo destruentes; unde illic 
« adest consensus matrimonialis, hic non adest » (De Sacram., disput. VII, 
sect. 8). Nec quis dicat, actum reiiciendi obligationem indissolubilitatis 
absorberi ab actu magis generali faciendi matrimonium, quia, ut bene 
notat sententia rotalis Nicien., coram Many 24 ianuarii 1911, « actus 
« reiiciendi obligationem, cum sit magis specificus, certe praevalet actui 
« magis generali, quia species derogat generi, iuxta regulam 34 iuris 
« in VI, quae valet in toto iure, et notanter in contractibus, ut habet 
«Reiffenstuel, De regulis iuris, cap. % reg. 34, n. 9-12 »; et etiam quia, 
ut bene notat La Croix, « inter duas intentiones contrarias, illa est de 



S. Romana Rota. 


329 


« praesenti praevalens, quae essentialiter est exclusiva alterius ; atqui, 
« inter istas intentiones, posterior est exclusiva prioris ; ergo etc. » (Theol. 
Moral., lib. VI, pars III, cap. III, n. 251). Ullimode ergo consistere nequit 
matrimonium simul cum voluntate, vel etiam unius contrahentis, posi¬ 
tive contraria illius indissolubilitati, quia in eo deesset consensus, seu 
esset fictitius tantum et simulatus. Et hoc verum est, quocumque modo 
haec voluntas exprimatur, sive per modum conditionis, sive per sim¬ 
plicem intentionem vel propositum, sive sub modo vel causa, cui alli¬ 
getur consensus; quin necesse sit, ut deducatur in pactum; semper enim 
verum est, voluntatem deesse (Cfr. De Angelis, Praei. I. C, lib. IV, t. 5, 
n. 7). Nec relate ad indissolubilitatem, seu bonum sacramenti, locum 
habet distinctio, quam sacri iuris interpretes ponunt inter voluntatem 
non sumendi obligationem et voluntatem sumendi quidem obligationem, 
sed eam non adimplendi, quae distinctio pro ceteris bonis matrimonii 
essentialibus datur, ut habet divus Thomas, et cum eo Sanchez (lib. IT, 
disp. 29, n. 12). Attamen voluntas bono sacramenti contraria numquam 
praesumitur, nec asserenti creditur in foro externo, nisi plene probetur, 
quia causa matrimonii semper gaudet favore iuris. 

Haec, quae hucusque diximus, explorati iuris sunt, et a doctoribus, 
sive canonistis sive theologis, longe proposita atque explanata. Satis 

hic sit, ex his, locos nonnullos indicare, quin oporteat referre : D. Thomas, 
in IV, Dist. 31, q. I, art. 3, in corp; Sanchez, De Matrim., lib. II, 

Disp. 29, n. 1142; lib. V, disp. 12, n. 5; Gonzalez, in titul. De conditio¬ 
nibus appositis, cap. 7, n. 9; De Lugo, Disp. schol., De sacram, in 

gen., disp. 8, sect. 8, n. 121 ; Tamburini, De Matrim. 1. VIII, tract. 4; 
Pontius, inappend. ad tract, de matrim., lib. 9, pars 2, n. 11 (ubi quaerit: 
« Si haereticus in eo sit errore, ut existimet matrimonium esse ex causa 
« dissolubile, et licere libellum repudii, ut olim in lege ante Christum, 
«quid fiet? ». Cui quaestioni ita in terminis paulo post respondet: 

« ... si vero expresse ita velit contrahere et non aliter, sive eum animum 
« explicet, sive in mente retineat, nullum est matrimonium »). La Croix, 
Theol. Mor. L. VI. pars 3; De matrim., cap. II, nn, 250, 251, 252, 253, 
254, 255 ; (ubi hic auctor casum huic nostro simillimum sibi solvendum 
proponit, in quo quamvis de conditione agatur, tamen de intentione 
etiam pertractat). Et ex recentioribus: Gasparri, De Matrim., t. II, n,- 919, 
1014 et seq. (edit. 3) ; Wernz, lus Decret., t. IV, pars I, n. 52 et pars II, 
n. 312, not. 44 (edit. 2); Ballerini-Palmieri, Opus morale, i. 6, n. 498 et 
seq; Lehmkuhl, vol. II, n. 879 et seq.; D'Annibale, pars II, n. 303 et 412; 
Noldin, De Sacram., n. 569; et N. S. O. in Nicien. diei 24 ianuarii 1911, 


ACTA, vol. V, a 11. — 7-7-913. 


23 



330 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


coram Many; in Montispessulana, diei 13 dec. 1912, coram Prior; in 
Monacen.-Friburgen., diei 24 iulii 1909, coram Mori, n. 8. 

Haud difficulter priori sententiae assentimur, ubi haec habet: «... testes 
« in hanc sententiam unanimi suffragio concordant, Annam protestatam 
« fuisse mordicus sibi, et ante et post celebratas nuptias, ius vindicasse 
« discedendi a viro, si hic foret infidelis aut alias sibi displiceret, et 
« hanc facultatem sibi competere ex placitis sectae protestanticae, cui 
« adhaerebat, quamque derelinquere nolebat, ne sibi adimeretur haec 
«eadem facultas». Et deinde: «Iamvero adducti testes referunt eam 
« fuisse Annae voluntatem, nempe discedendi a viro, si hic fuisset infi- 
« delis, quod sibi arrogabat ius, utpote sectae evangelicae addictae », et 
postea: « Iamvero hi non loquuntur de propria ac vera conditione ab 
« Anna contractui apposita; sed de intentione libere et libenter utendi 
« divortiandi facultate, quam illi dabant placita sectae protestanticae ». 
(Conf. sententiam appellatam, prope finem). Sed minime cum ea sententia 
admittimus, quae ex his praemissis concludit: «his in terminis conti¬ 
netur examussim error iuris ». Et perperam nobis videtur, huic casui 
ab ea aptari, quae referuntur ex Emo Card. Gasparri, ubi hic errorem 
iuris explicat (n. 902-903, edit. 3); sed potius aptari, quae idem auctor 
ibi subiungit: « Quod si contrahens, explicito voluntatis actu, seu vera 
« mentis conditione, illam proprietatem revera excludit, matrimonium 
«irritum est»; et quae clarius infra (n. 919) habet: «Si contrahens 
« habet quidem intentionem contrahendi matrimonium, sed simul habet 
« intentionem explicitam ac positivam sese non obligandi aliquo modo ... 
« dicens, non interpretative tantum, sed positive in mente sua: " Volo 
« contrahere matrimonium, sed nolo tradere alteri parti... ius perpe- 
« tuum „... non est dubium... matrimonium esse prorsus irritum ex defectu 
« consensus ». Quomodo enim simplex error iuris admitti potest, ubi 
adest intentio, quae "est actus voluntatis in aliquem finem tendentis?,, 
(D. Thomas, I* II“, Q. XII, Art. 1). « Qui vero voluntatem habet (ait Lehm- 
« kuhl, vol. II, n. 879), postea si sibi placuerit, ad alias nuptias trans- 
« eundi, matrimonium invalidum contrahit, eo quod nolit perpetuum ius 
« alteri tradere, quod tamen essentiale est ». Nec magis validitati huius 
! matrimonii favent quae habet Benedictus XIV, De syn., I. 13. c. 22, 
n. 7, quaeque a priori sententia referuntur. Ibi enim, de his qui contra¬ 
hunt cum errore iuris, quin propositum contra indissolubilitatem matri¬ 
monii positive efforment (licet praesumptam voluntatem habuerint non 
contrahendi, si aliter tenerent). Pontifex ait: « ... locus est praesumptioni, 
« ut, dum matrimonium, prout a Christo institutum fuit, inire voluerunt, 
« illud omnino perpetuum, ac, interveniente etiam adulterio, indissolu- 



S. Romana Bota. 


331 


« bile contrahere voluerint, prae valente nimirum generali, quam diximus 
« voluntate, de matrimonio iuxta Christi institutum ineundo, eaque pri¬ 
matum illum errorem absorbente; quo fit ut matrimonium ita contra¬ 
ctum, validum firmumque maneat ». At si quis contrahat expresso 
proposito divortiandi a comparte, istius adulterio adveniente, tunc 
theoria praesumptionis, seu praevalentiae voluntatis generalis privatum 
errorem absorbentis, non amplius, ut quisque videt, adduci potest, quia 
praesumptio cedit veritati; sed potius locum habet doctrina, quam idem 
Pontifex ibi exponit: « Quicumque contractum vult, necesse est, ut eius- 
« dem substantiam velit, ideoque si contrahentes, in matrimonii foedere 
« ineundo, conditionem apponunt illius substantiae contrariam, certis- 
« simum est argumentum, nequaquam eos in veri matrimonii contractum 
« consentire ». Neque pariter assentiri possumus his, quae in priori sen¬ 
tentia inveniuntur, nempe: «Propositum... aliquid agendi non secum- 
« fert consensum conditionatum, et in dubio, quis praesumitur pure 
« contraxisse, nisi aperte liqueat de conditione, praesertim si conditio 
«substantiae contractus opponatur, uti considerat Benedictus XIV, loco 
« citato ». Hic enim prior sententia videtur sumere conditionem strictiori 
sensu, seu tantum prout est suspensiva consensus, ita ut haec sola, non 
vero propositum contra matrimonii substantiam, nullum reddere possit 
matrimonium, quod verum minime est. Sensus verbi conditio, iuxta 
Benedictum XIV, idem est ac ille, qui eidem verbo tribuitur in Decretai, 
lib. IV, tit. 5. De conditionibus appositis in desponsatione vel in aliis 
contractibus, c. uti, ubi conditio sumitur non taxative, sed demonstra¬ 
tive, et non stricto sensu, sed latiori, seu pro quocumque voluntatis 
actu, quo positive bonum essentiale matrimonii excludatur. Exemplum 
adduci potest ex cit. cap. ult. h. t. Ibi enim conditio : « contrallo tecum, 
« donec inveniam aliam honore vel facultatibus ditiorem », non est 
proprie dicta conditio, sed potius modus contra substantiam matrimonii 
(Cf. Santi, Praei I C, lib. IV, tit. 5, n. 39; et De Angelis, lib. IV, 
t. 5, n. 5). Ita quoque hunc locum Benedicti XIV interpretatur Emus 
Card. Gasparri, qui postquam illum retulit (De Matrim., vol. II, n. 920), 
prosequitur: « Ceterum haec intentio excludendi aut limitandi substan¬ 
tiam, etc. ». Modo hanc a nobis expositam doctrinam casui nostro aptantes, 
edicimus quod, si Anna Gould, ante suum matrimonium cum Boni de 
Castellane, intentionem aut propositum habuit, illud nequaquam indis¬ 
solubile contrahendi, sed sibi reservandi facultatem divortio, quavis de 
causa, utendi, et hanc voluntatem in actu matrimonii, saltem virtualiter 
retinuit (de qua voluntate, ex his quae diffuse in facto exposuimus, 
dubitare non licet), certe verum non praestitit consensum, sed simulatum. 



332 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


et ideo invalidum fuit matrimonium. Admittendum autem non arbitra¬ 
mur, cohabitationem per undecim annos inter sponsos protractam et 
copulam spontanee ab Anna admissam, potuisse, in casu; defectum 
consensus sanare. Ut enim Anna hoc facere posset, oportuisset quod 
illa nullitatem sui matrimonii cognovisset, illudque voluisset revalidare ; 
et id probari deberet, quia revalidatio matrimonii non praesumitur. At, 
in casu, Annam ignorasse, matrimonium nullum fuisse ob suum divor- 
tiandi propositum, evincitur ex secta, cui illa adhaerebat, seu ex errore 
in quo inveniebatur; illud autem noluisse sanare, etiamsi nullitatem 
cognovisset, evincitur ex eius proposito, centies repetito post matri¬ 
monium, toto tempore, quo vita communis perduravit. 

Hisce igitur omnibus sedulo perpensis et consideratis. Nos infra- 
scripti Auditores, pro tribunali sedentes, et solum Deum prae oculis 
habentes, Christi nomine invocato, decernimus, declaramus et definitive 
sententiamus, proposito dubio respondendum esse: Negative ad primam 
partem , affirmative ad secundam partem , seu sententiam Rotalem diei 
9 decembris 1911 esse infirmandum in casu. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium, ad quos spectat, ut exsequutioni mandent hanc nostram 
definitivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam 
sacrorum canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, De Ref. Concilii 
Tridentini, iis adhibitis exsequutivis et coercitivis mediis, quae magis 
efficacia et opportuna pro rerum adiunctis exstitura sint. 

Romae, in sede Tribunalis S. R. Rotae, die 1 martii 1913. 

Fridericus Cattani, Ponens. 

Antonius Perathoner. 

Iosephus Alberti. 

Sac. T. Tani, Not. S. R. Rotae. 



Secretaria Status. 


333 


SECRETARIA STATUS 

EPISTOLAE. 

1 . 

AD R. D. CAN. PANNI BR, QUI BEATISSIMO PATRI, REVERENTIAE SPECIMEN, 

« NOUVEAU PSAUTIER DU BREVIAIRE ROMAIN » EXHIBUIT. 

Monsieur le Chanoine, 

Le Souverain Pontife a ete tres sensible a 1'hommage que vous lui 
avez fait de votre Nouveau Psautier du Breviaire Romain, et vous en 
temoigne sa particuliere satisfaction. 

Vous avez voulu entrer dans les vues du Saint-Pere et favoriser 
1'amour de la priere liturgique en en facilitant 1'intelligence par une 
traduction fidele, par des commentaires sobres et neanmoins sans seche- 
resse, d'une erudition aussi sure qu'eclairee. 

Votre competence incontestee dans les Sciences scripturales etait 
la meilleure garantie que ce travail, non moins delicat qu’opportun, 
ferait honneur a son auteur et a cette illustre faculte theologique de 
Lille, qui vous compte parmi ses membres les plus distingues. 

Sa Saintete est heureuse de vous adresser ses meilleures felicita- 
tions et vous envoie de tout cceur la benediction apostolique. 

II m'est agreable de vous offrir mes felicitations personnelles et de 
vous exprimer, Monsieur le Chanoine, mes sentiments tres devoues en 
Notre-Seigneur. 

Le 14 juin 1913. 

R CARD. MERRY DEL VAL. 


II. 

AD R. P. J. LINTELO S. J., OB NUMEROS IAM EDITOS EPHEMERIDIS « ACTION 
EUCHARISTIQUE» BEATISSIMO PATRI, DEVOTIONIS ERGO, REVERENTER 
OBLATOS. 

Mon Reverend Pere, 

Le Saint-Pere Pie X. a agree avec une speciale bienveillance 1’hom- 
mage filial des numeros parus du bulletin, revetu de 1'approbation eccle¬ 
siastique, que vous publiez sous le titre dAction Eucharistique. 



334 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Ces interessantes pages, simples et pratiques, ou vous vous etes pro- 
pose de vulgariser dans le clerge les decisions si salutaires des Decrets 
eucharistiques du Souverain Pontife, en particulier du Decret Quam sin¬ 
gulari, contribueront a dissiper des prejuges, a eclairer bien des cons- 
ciences et a exciter le zele sacerdotal pour 1'application des Decrets sur 
la T. S. Communion. 

Sa Saintete vous felicite de vos nobles efforts et de votre zele dans 
1'apostolat eucharistique, et, avec Ses encouragements paternels, Elie 
envoie de cceur a vous et a vos collaborateurs la benediction apo¬ 
stolique. 

Je vous suis bien reconnaissant des exemplaires que vous m'avez 
gracieusement offerts, etje vous prie d'agreer, avec mes felicitations, mon 
Reverend Pere, 1'assurance de mes sentiments devoues en Notre-Seigneur. 

Le 23 juin 1913. 

R. CARD. MERRY DEL VAL. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

S. CONGREGAZIONE DEI RITI. 

CONGREGAZIONE ORDINARIA PARTICOLARE. 

II giorno 1 luglio 1913, nel palazzo apostolico Vaticano fu tenuta la Con- 
gregazione Ordinaria Particolare dei sacri Riti, nella quale furono sottoposte 
al giudizio degli Emi e Rmi signori cardinali componenti la medesima, le 
seguenti cause: 

1° Intorno alia validita dei Processi Apostolici ed Ordinarii costruiti per 
la causa di beatificazione e canonizzazione dei Ven. Servo di Dio Mariano da 
Rocca Casale, laico professo delFOrdine di Frati Minori. 

2° Intorno alia validita dei Processi Apostolici ed Ordinarii costruiti per 
la causa di beatificazione e canonizzazione dei Ven. Servo di Dio Giuseppe 
Amando Passerat, sacerdote professo della Congregazione dei Ssmo Redentore. 

3° Intorno alia validita ed al rilievo dei Processo Apostolico costruito 
nella Curia di Vannes sopra la fama di santita, vita e miracoli in genere della 
Ven. Serva di Dio Caterina de Franche ville, fondatrice delle Suore Figlie 
della B. Vergine Maria, dei ritiro di Vannes. 

4° E finalmente intorno al culto, in ossequio ai Decreti di Urbano VIII, 
non mai prestato alia Ven. Serva di Dio Suor Angela Maria della Concezione, 
riformatrice delle monache delFOrdine della Trinita. 



Diarium Bomanae Curiae. 


335 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

28 giugno 1913. — II signor cardinale Benedetto Lorenzelli, Protettore 
delVAr ciconfratemita dei Ss. Giovanni e Petronio dei Bolognesi. 

— II signor cardinale Gaetano Bisleti, Protettore delVAr ciconfratemita di 
santa Maria dell' Orto in Boma. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Protonotarii Apostolici ad instar participantium: 

10 giugno 1913. — Mons. Sebastiano Nicotra, deH'archidiocesi di Catania. 

24 giugno. — Mons. Ersilio Menzani, vicario generale delParchidiocesi 
di Bologna. 

27 giugno. — Mons. Antonio Padilla, della diocesi di Nuova Segovia. 

Prelati Domestici di S. S.: 

19 giugno 1913. — Mons. Carlo Vorlicek, arcidiacono di Kutua Hora, nella 
diocesi di Koniggratz. 

21 giugno. — Mons. Enrico Giacomo Grosch, delParchidiocesi di West- 
minster. 

22 giugno. — Mons. Giovanni Maria Ippolito Perretant, superiore dei gran 
seminario della diocesi di Belley. 

— Mons. Giovanni Luigi Ippolito San vert, vicario generale della mede- 
sima diocesi. 

24 giugno. — Mons. Adriano Zecchini, sottosegretario della S. Congrega- 
zione di Propaganda Fide. 

28 giugno. — Mons. Ludovico Vidos de Kolta, canonico della cattedrale 
di Sabaria (Ungheria). 


Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Camerieri Segreti soprannumerari di S. S. : 

31 maggio 1913. — Mons. Francesco Farkas, della diocesi di Sabaria. 

25 giugno. — Mons. Lorentino Magnanimi, della diocesi di Arezzo. 

— Mons. Giuseppe Santiangeli, della diocesi di Fabriano. 



336 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S.: 

31 maggio 1913. — Mons, Roberto Schlamadmger, della diocesi di Sabaria. 
13 giugno. — Mons. Michele Paolinovie, della diocesi di Macarasca. 

— Mons. Valdimiro Bakotio, della medesima diocesi. 

18 giugno. — Mons. Alberto Angelotti, della diocesi di Montepulciano. 

24 giugno. — Mons. Gioacchino Bonardi, delTarchidiocesi di Firenze. 

— Mons. Olinto Fedi, della medesima archidiocesi. 

29 giugno. — Mons. Carlo Trnka, della diocesi di Budweis. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

La Commenda delVOrdine Piano: 

19 giugno 1913. — AI sig. conte Agostino Antonelli, di Terracina. 

La Commenda con placca delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

14 giugno 1913. — AI sig. Ulisse prof, de Nunzio, di Roma. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

27 giugno 1913. — AI sig. Gasparo Dill, della diocesi di Wiirzburg. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

21 giugno 1913. — AI sig. Luigi Betti, delParchidiocesi di Firenze. 

26 giugno. — AI sig. Carlo Kellermann, di Vienna. 

27 giugno. — AI sig. Luigi Burrasca, di Padova. 


NECROLOGIO. 

24 giugno 1913. — Mons. Giuliano Miranda y Ristuer, vescovo di Segovia. 


ERRATUM. 

In fasciculo X, pag. 293, linea 2‘, loco « ex epistolis » legendum est « ex 
epistoliis ». 



Annus V. - Vol. V. 


Die 28 lulii 1913, 


Num. 12. 


AiirTAPo AA 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

PRAEFECTURA APOSTOLICA DE URUBAMBA IN APOSTOLICUM VICARIATUM ERI¬ 
GITUR, DE URUBAMBA ET MATRE DEI DICTUM. 

PIUS PP. x. 

Ad futuram rei memoriam. — Felix catholicae Fidei propagatio, dum 
animum Nostrum summa laetitia perfundit. Nos insuper in Domino sol¬ 
licitat, ut ecclesiis vel omnino erigendis, vel ad potiores gradus evehendis, 
pro re ac tempore provideamus. Itaque, cum Praefectura Apostolica 
« de Urubamba » in Peruana Republica, quae die quinto februarii 
anno MCM auspicatu condita fuit, uberes salutis fructus, Deo adiuvante, 
dederit ac laetam spem praebeat se maiores in posterum daturam; ita 
Nos, de consilio etiam VV. FF. NN. S. R. E. Cardinalium Christiano 
nomini Propagando praepositorum, eamdem Praefecturam in Vicariatum 
Apostolicum cum Vicario, episcopali aucto dignitate, evehendam cen- 
suimus. Quare, praesentium tenore, Motu-proprio, ex certa scientia ac 
matura deliberatione Nostris deque apostolicae potestatis Nostrae pleni¬ 
tudine, praedictam Praefecturam Apostolicam « de Urubamba » Reipu- 
blicae Peruanae in Vicariatum Apostolicum erigimus et constituimus, 
cum omnibus ac singulis privilegiis, iuribus, honoribus et induitis, quae 
ad huiusmodi apostolicos vicariatus pertinent vel pertinere possunt. 
Praeterea novo huic Vicariatui, praeter vetus Apostolicae Praefecturae 
territorium, etiam civilem districtum a Matre Dei nuncupatum adsigna- 
mus, quem ideo a iurisdictione reliquorum Ordinariorum, pro sua cuius¬ 
que parte, apostolica eadem auctoritate Nostra, disiungimus ac sepa- 


ACTA, vol. V, n. 12. — 28-7-913. 


24 



338 


Acta Apostolicae Sedis. 


Commentarium Officiale. 


ramus, eique nomen imponimus Vicariatus Apostolici « de Urubamba et 
Matre Dei ». Divino autem hominum generis Redemptore confidimus, 
catholicam Fidem in ampla et nobilissima Peruana ditione semper nova 
ac maiora incrementa suscepturam. Decernentes praesentes Nostras Lit¬ 
teras firmas efficaces semper exsistere et fore suosque plenarios et integros 
effectus sortiri, illisque ad quos spectat et in posterum spectabit in omni¬ 
bus et per omnia plenissime suffragari; sicque in praemissis per quos¬ 
cumque iudices ordinarios et delegatos iudicari et definiri debere, atque 
irritum esse et inane, si secus super his, a quoquam, quavis auctoritate, 
scienter vel ignoranter contigerit attentari. Non obstantibus Nostra et 
Cancellariae Apostolicae regula de iure quaesito non tollendo, ceterisque 
constitutionibus et sanctionibus Apostolicis in contrarium facientibus 
quibuscumque. 

Datum Romae apud sanctum Petrum, sub annulo Piscatoris, die 
iv iulii MDCCCCVIII, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. $ S. a Secretis Status. 


SACRA CONGREGATIO CONSISTORIALIS 


PROVISIO ECCLESIARUM. 

Successivis sacrae Congregationis Consistorialis decretis Ssmus* 
D. N. Pius PP. X has quae sequuntur ecclesias de proprio pastore pro¬ 
vidit, scilicet: 

30 maii 1913. — Titulari ecclesiae episcopali Castabalensi praefecit 
Sae. Marcum Zapata, archidiaconum cathedralis ecclesiae S. Ioannis 
de Cuyo, quem constituit Auxiliarem Revmi D. Iosephi Americi Orzali, 
episcopi S. Ioannis de Cuyo. 

d iunii. — Cathedrali ecclesiae Casertanae Revmum D. Marium 
Palladino, hactenus episcopum Isclanum. 

— Cathedrali ecclesiae S. Severini Revmum D. Adamum Borghini, 
hactenus episcopum titularem Carpasiensem. 

— Cathedrali ecclesiae Adriensi sac. Anselmum Rizzi, dioecesis Man¬ 
tuanae, ibidem parochum loci vulgo Ostiglia. 



S. Congregatio Consistorialis. 


339 


14 iunii 1913. — Titulari ecclesiae episcopali Gerasensi sac. Carolum 
Iosephum Eugenium Ruch, vicarium generalem Nanceyensem, quem con¬ 
stituit Coadiutorem cum iure futurae successionis Revmi D. Caroli Fran- 
cisci Turinaz, episcopi Nanceyensis. 

19 iunii. — Cathedralibus ecclesiis Parentinae et Polensi sac. Try¬ 
phonem Pederzolli, parochum ecclesiae S. Antonii Thaumaturgi in civi¬ 
tate Tergestina. 

20 iunii. — Cathedrali ecclesiae Peterboroughensi sac. Michaelem 
Iosephum 0'Brien, parochum ecclesiae Ssmi Cordis in urbe Peterbo¬ 
roughensi. 

21 iunii. — Cathedrali ecclesiae Florianopolitanae sac. Ioannem 
Borges Quintao, Congregationis Missionis et rectorem seminarii Curity- 
bensis de Parana. 

23 iunii. — Cathedrali ecclesiae Hajdudoroghensi graeci ritus 
sac. Stephanum Miklosy, parochum loci vulgo Satoraljanjhely. 

1 iulii. — Titulari ecclesiae episcopali Castoriensi sac. Franciscum 
Gossmann, canonicum cathedralis ecclesiae Vaciensis, quem constituit 
Auxiliarem Revmi D. Caroli Emmanuelis Csaky, episcopi Vaciensis. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


NOMINATIO EPISCOPI. 

Brevi apostolico nominatus est: 

4 iulii 1913. — Episcopus titulans ecclesiae Adrahensis et vicanus 

apostolicus novi vicariatus de Urubamba et Matre Dei, R. P. Raymundus 
Zubieta, Ordinis Praedicatorum. 



340 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA ROMANA ROTA 

GRATIANOPOLI! ANA. 

NULLITATIS MATRIMONII (REYNIER-DE OBLONGE). 

Pio Papa X feliciter regnante, Pontificatus Dominationis suae anno 
decimo, die 8 aprilis 1913, RR. PP. DD. Michael Lega, Decanus, Ponens, 
Guilelmus Sebastianeiii et Seraphinus Many, Auditores de turno, in causa 
Gratian op olitana - Nullitatis Matrimonii ex capite clandestinitatis, instante 
in gradu appellationis Dna Maria Reynier, repraesentatam per procura¬ 
torem Nazarenum Ferrata, interveniente et disceptante in causa Vinculi 
Defensore ex officio, sequentem tulerunt definitivam sententiam. 

Maria Reynier, aetate minor, annos nata 20, die 2 octobris 1906, in 
ecclesia parochiali S. Aloisii, nupsit Marcello de Ghalonge, suo conso¬ 
brino, praehabita legitima dispensatione ab impedimento consanguini¬ 
tatis in tertio gradu. Vix anno exacto cum dimidio ab initis nuptiis, 
discordiae natae sunt inter coniuges, et animo adeo dissociati ut, absque 
spe reconciliationis, consortium coniugale disruptum sit. Exinde Maria 
Curiam ecclesiasticam Gratianopolitanam adiit, petens suum matrimo¬ 
nium declarari nullum et irritum propter impedimentum clandestinitatis, 
quippe ipsa non erat parochiana S. Aloisii, cum eius pater Tunetem 
transtulerit suum domicilium, derelicto domicilio Gratianopolitano, tem¬ 
pore quo nuptiae celebratae sunt. Iudex Gratianopolitanus, sua sententia 
diei 23 februarii 1912, adhaesit actricis intentioni, edicens revera matri¬ 
monium irritum fuisse ac nullum ob praefatum clandestinitatis impedi¬ 
mentum. Iure ipso exigente, appellationis instantia instaurata est, et 
H. S. T. sententia diei 17 iulii 1912 rescripsit: De matrimonii nullitate 
non satis constare. Ab hac sententia appellationem interposuit Maria, 
quare hodierna actione quaeritur An sententia rotalis diei 17 iulii 1912 
sit confirmanda vel infirmanda in casu. 

Ad factum quod attinet, quaerendum est an facta in probationem addu¬ 
cta satis significent patrem Mariae revera ea intentione dereliquisse sub 
anno 1896 civitatem Gratianopolitanam ut suum domicilium canonicum 
inibi hactenus obtentum perdiderit, idemque acquisiverit exclusive Tunete. 

Iamvero 1) Familiae Reynier, originariae urbis Gratianopolitanae, 



S. Romana Rota. 


341 


fortuna aucta est, ex quo Mariae avus opificium instituit ganterie, quod 
Mariae pater Paulus Reynier gerere coepit cum, mortuo eius parente, 
pro indiviso istud, haereditatis iure, pervenit ad tres fratres, Paulum 
(Mariae patrem), Augustum et Henricum. Paulus, qui iam a natura sor¬ 
titus erat gracile corpus, sub anno 1906 gravis morbi aggressibus per¬ 
tentatus est, adeo ut periti physici consilio gestionem negotiorum dere¬ 
linquere coactus sit. Praeterea medicus consuluit « de passer 1'hiver dans 
« le midi, et Pete a la campagne ». 

2) Hoc facere neque novum neque difficile erat Paulo, qui in Africa, 
Tunete, iam a iuvenilibus annis assuetus erat, saeviente hieme in occi¬ 
dentalibus Europae oris, morari, fugiens caelum Gratianopolitannm. Rem 
ita exponit sententia Gratianopolitana : « Paul Reynier, dont la sante fut 
« toujours delicate, allait en Tunisie des 1875 des Page de 24 ans passer 
« quelques semaines d'hiver; il continua a le faire apres son mariage 
« (1883) ; il y acheta meme en 1889 una grande propriete a Bordy £hakir 
« a 10 kil. de Tunis, qu'il fit planter de vignes. Ses deux freres, pour 
« lui plaire, participerent a 1'achat, et Pun d'eux, Auguste, dit que les 
« voyages hivernaux de Paul Reynier de 1889 a 1896 duraient de deux 
« a quatre mois, quand meme il devait laisser en France sa femme et 
« ses enfants. En 1900, il remplace - le bordy arabe - la maisonnette, 
« par une maison confortable, et Laure Reynier y sejourne des lors avec 
« son mari. En 1903, Petat du malade s'aggrave, aussi le sejour a Bordy 
« Ghakir est-il de 8 mois et 8 jours, jusqu'au 29juin 1904 ». Sane inse- 
quentibus duobus annis, ob infirmitates quibus Gratianopoli detinebatur 
et filia Maria et filius Severinus, Tunete singulis duobus annis, non plus 
moratus est Paulus quam quatuor aut quinque menses. Notatu autem 
dignum visum est Dominis, quod pari gradu procedit commoratio Tunete 
a Paulo electa, ac status eius valetudinis, quare commoratio, quae antea, 
sub anno 1875, unum vel vix alterum durabat mensem, annis 1903-1905 
pertingit ad 8 menses ; sed una semper et constans videtur fuisse intentio 
et voluntas; nempe habere domum Tunetensem uti locum aptum vale¬ 
tudini curandae. Ipsae vineae Tunete comparatae earumque cultura in 
id videntur potissimum ordinatae ut actuoso Pauli ingenio occupationem 
praeberent et solatium. Fatetur Iudex Gratianopolitanus : « Paul Reynier 
« ne peut plus diriger la ganterie, mais il peut surveiller des plantations 
« et ses vignobles tunisiens, non dans le detail, car il se console par la 
« de son changement force de travail ». In hoc concordant omnes testes, 
culturam vinearum et administrationem Paulum non habuisse uti scopum 
suae commorationis magis vel minus diuturnae Tunete, ubi morabatur 
valetudinis curandae gratia; haec usque fuit praecipua intentio. 



342 


Acta Apostolicae Sedis. 


Commentarium Officiale. 


3) Pro aestivo tempore rari transigendo familia Reynier habebat iam- 
pridem villam « Glaix ». De hac, sententia primae instantiae narrat: 
« La villa Glaix resta toujours une villegiature. Louee en 1864, achetee 
« en 1883 par le pere de Paul Reynier, elle lui revint en heritage a lui 
« et a ses deux freres Auguste et Henri. La propriete en etait indivise, 
« chacun s'y ali ait reposer des affaires; mais Paul Reynier, marie en 1883 
« et ayant par la suite trois enfants, se rendit proprietaire par les deux 
« tiers et fit reconstruire la maison en 1904 pour y mieux justifier et 
« ameliorer le sejour de sa famille ». 

4) Sed, quia a medicis illi praeceptum fuerat fugere caelum Gra- 
tianopolitanum sub quo aegrotaverat et iterum aegrotare coepisset, 
valetudine restituta, si ibi iterum habitare prosecutus esset, inquirendum 
est an, hisce in adiunctis, Paulus ita dereliquerit domum suam animo 
non amplius revertendi ut domicilium Gratianopolitanum amiserit, idem 
vero assecutus sit Tunete. 

Dubitare non licet, prouti testatus est medicus Perriol, Paulo claris¬ 
simis et praeceptivis verbis significatum fuisse, ipsi absolute expedire 
longe abesse a sede Gratianop olita na, secus ipsa vita periclitaretur. Idem 
Paulus, uti testes pariter referunt, nunquam refragatus est huic senten¬ 
tiae in ipsum latae, atque adeo pollebat intellectu et mente ut haec probe 
intelligeret et sibi consuleret, prouti necesse erat. Revera ipse, praecipue 
ab anno 1900 ad annum 1903, moram non traxit Gratianopoli, ne ad 
integrum quidem mensem; et quia, ut assisteret filiae aegrotae, huc sese 
contulit mense decembri anni 1905, statim morbi aggressum patitur; et 
alium sub initio sequentis anni; quare magis magisque in proposito 
confirmari debuit fugiendi caelum Gratianopolitanum. Iudex Gratiano- 
politanus ita accurate refert tempus protractae commorationis in hac 
urbe ab anno 1903: « En 1903 il fut forcement de 39 jours. A cause 
« de diverses maladies il fut forcement plus long en 1904, puisque en 
« trois reprises Paul Reynier habita sa maison 102 jours et en 1905 
« quatre vingt quinze jours ... enfin dans Pannee 1906, la plus importante 
« puisque c'est celle du mariage, Paul Reynier, avant celui-ci resta 16 
«jours a Grenoble, du 5 au 21 juin ». 

5) Ex ipsa rerum conditione hoc sequi debebat, seu Paulum a 
sede Gratianopolitana non posse divelli penitus, quia ipse ibi habebat 
domum omnino instructam, ibique privative propriam; ibi habebat 
medicos suos consiliarios, quibus ipse eiusque familia plane confidebant, 
ibi habebatur centrum relationum familiarium. Opificium autem et aedes 
adnexae, domus et agri Tunete possessi et casa ruri posita, vulgo Glaix, 
erant as familiaris indivisus inter tres fratres; quos, dempto Paulo, 



S. Romana Rota. 


343 


caelibes fuisse memorat sententia Gratianopolitana; hi proinde neque 
desiderabant, neque sollicitabant divisionem familiaris patrimonii. Maria 
autem actrix, fratres Pauli et alii testes affirmant Paulum pecunias seu 
bona mobilia quae ex sua industria sibi comparaverat, collocasse in 
commercio, exercito a sua gente, seu uti habet Maria: « Toute la for- 
« tune de mon pere etait dans la maison Reynier ». Gui assertioni nemo 
contradicit. Imo Iulius Martin, director opificii, interrogatus « Apres qu'il 
« eut abandonne la direction de 1'usine, quel role avait-il dans les affaires 
« de la maison Reynier? » reposuit: « II n'etait plus que le conseiller de 
« ses freres, et meme ses freres s'abstenaient, autant qu'ils pouvaient, de 
« lui demander conseil pour ne pas le fatiguer. II etait bailleur des fonds et 
« conseiller». Equidem ob peculiarem peritiam et experientiam quibus pol¬ 
lebat Paulus in hoc negotio, atque ob gravissima incommoda ei obventura, 
si bene res non gereretur, necessario consequebatur mentem Pauli eiusque 
cogitationes, quamvis corpore absentis, usque intentas fuisse in officinam 
Gratianopolitanam. Hoc sensu a veritate plane non aberravit Sac. Chap- 
peron, parochus loci Glaix tempore initi controversi coniugii, qui, per¬ 
contatus « Si la famille Reynier n'habitait que Tunis et Glaix, vous 
« expliquiez-vous comment le mariage se faisait a St-Louis, et sans 
« meme qu'il fut annonce a Glaix et sans delegation de votre part ? », 
respondit: « J'etait persuade que Mr Paul Reynier, etant le maitre prin- 
« cipal de l'usine, avait forcement son domicile a Grenoble ». Ceterum 
hoc fuisse persuasum omnibus tunc temporis, evincitur ex facto, potuisse, 
praevia dispensatione, uti. dictum est, concessa ab Episcopo Gratiano- 
politano, solemnia celebrari in ecclesia S. Aloisii et compleri Municipio, 
quin ulla protestatio, exceptio, suspicio de illegitimitate actus oriretur. 
Siquidem externa facies rerum non videbatur penitus mutata tunc tem¬ 
poris, quia Paulus iam a iuvenilibus annis Tunete morari solitus fuerat, 
eiusque familia huc illuc discurrebat; quare non videtur Dominis vim 
fecisse veritati domina Gillet de Ghalonge, mater sponsi, cum interrogata 
« La maison de Grenoble donnait-elle 1'impression que 1'on etait vrai- 
« ment chez soi, au centre de ses relations et ses affaires ? », fassa est : 
« Oui ». Quae cum fassa sit conciliationem inter sponsos modo esse, malo 
fato, « impossible absolument », non videtur esse contraria declarationi 
nullitatis. 

6) Porro, villa Glaix parum distabat ab urbe Grenoble, et, dum 
Paulus cum familia, aestivo tempore, ibi morabatur, pene quotidie, aut 
ipse aut alii de familia, ut plurimum ad breve tempus, Gratianopolim 
se conferebant; quamobrem tunc videbantur quasi Gratianopoli morari; 
et hodie potissimum hoc est in more hominum et familiarum, praesertim 



344 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


in magnis urbibus, ubi maxime excoluntur commercia, ut familiae ruri 
aut in suburbio habitent aestivo et autumnali tempore, et, qui com¬ 
mercia agunt, se conferant quotidie ad consuetum domicilium seu ad 
centrum suorum negotiorum, reversuri ad suos, expletis negotiis. 

7) Denique aliud elementum facti advertere non praetermiserunt 
Domini, nempe terminos praescriptionis quae a medico Perriol facta est 
Paulo ut relinqueret gelidum aerem Gratianopolitanum. Hic fatetur, 
causam determinantem Paulum ut Tunete moraretur, fuisse tantummodo 
curam suae valetudinis; de se autem haec refert: « C'est depuis 1896 
« a la suite d'accidents particulierement graves que j'ai du conseiller a 
« Mr Reynier de se retirer de ses affaires et vivre en dehors de la ville, 
« 1'hiver dans le midi et Pete dans la campagne ». 

Quare medicus non praescripserat caelum Tunetense, sed meri¬ 
dianas oras in genere, quamvis in secundo interrogatorio idem Perriol 
percontatus « Lui avez-vous conseille Bordy Chakir de preference a tout 
« autre coin, par ex. de la Cote d'azur? » respondit: « Oui, parce que 
« Bordy Chakir est au moins a 10 kil. de la mer etc. ». Verum idem 
narrat: « Vers la fin de sa vie, alors qu'il a ete juge trop faible pour 
« qu'on puisse lui conseiller une traversee de la Mediterranee, au lieu 
« de passer son hiver dans un hotel de Grenoble, il est alie passer 
« 1'hiver a Leysen ». Et interrogatus: « Ne craigniez-vous que la le souci 
« de 1'exploitation viticole ne lui fit du mal un peu comme ceux de la 
« ganterie? » respondit: « Non, parce que Bordy Chakir etait dirige au 
« point de vue agricole, depuis plusieurs annees, par un beau-frere de 
« Mr Reynier, et alors un travail etait plutot une distraction. De plus, 
« Bordy Chakir etait amenage specialement pour un malade: il y avait 
« fait construire une grande galerie de cure comme a Leysen ». Proinde 
Paulus quia a peritis physicis non habuerat praeceptum ut hiemali tem¬ 
pore moraretur Tunete, sed tantum hi consuluerant meridianum caelum, 
et tunc temporis praeferebant Tunetem, non poterat habere propositum 
ibi perpetuo manendi ; pendebat enim a nutu medicorum, ut ei contigit 
cum Leysen morari debuit ex consilio medici. 

Item, quamvis desperaret de sua valetudine, tamen ab omni spe 
deiectus esse non potuit, quod alienum est ab humano ingenio, et hoc 
fatetur ipse medicus Perriol, referens : « Mr Reynier ne s'illusionnait 
« guere sur son etat; il m'a dit maintes fois qu'il avait bien peu de 
« chance de s'en tirer; que pour lui c'etait une question de durer plus 
« ou moins long, selon qu'il serait soigne plus ou moins ». 

Ceterum est in more medicorum, praesertim nostra aetate, ut curent, 
his potissimum qui corde laborant, persuadere morbum mitiorem, levio- 



S. Romana Rota. 


345 


rem esse quam revera sit, ne scilicet morbo physico addatur moralis. 
Quantam spem adhuc foveret Paulus de recuperanda valetudine, diffi¬ 
cile est coniicere, quamvis hoc arctissime sit coniunctum cum proposito 
quod contenditur ipsum habuisse derelinquendi Gratianopolim. Indicia 
quae infra examinabimus, videntur persuadere ipsum sub anno 1896, 
cum dimisit gestionem negotiorum officinae ex iussu medicorum, non 
concepisse aliquod novum propositum quoad sedem Tunetensem; nam 
perrexit ibi habitare solus usque ad annum 1900, quo novam domum 
exstruxit et uxorem secum habere voluit. 

Hisce in facto praestitutis, consequitur, ad ius quod attinet, atten¬ 
dendum esse domicilium patris ; Maria enim Reynier tunc temporis erat 
aetate minor; quapropter necessario participabat domicilium patris sui, 
Pauli. Paulus vero Gratianopoli omni procul dubio ante annum 1896, 
seu ante gravem morbum, habuit domicilium, immo illam domicilii spe¬ 
ciem qua nulla est fortior et stabilior in iure. Nam ibi habebat nedum 
domum A apertam et instructam sibi, a se aedificatam et omnino propriam, 
sed summam rerum et fortunar um suarum habebat atque centrum 
suorum negotiorum, quibus totis animi viribus ipse incubuerat, unde 
officina ganterie tantam prosperitatem nacta est potissimum ex Pauli 
industria. Hoc domicilium praeterea est coniunctum cum origine fami¬ 
liae Pauli, seu est domicilium originis in sensu proprio et canonico, 
quatenus Pauli parentes, tempore eius nativitatis, stabilem ibi habebant 
sedem seu domicilium, uti considerat Reiff., Be foro comp. n. 21; de ori¬ 
gine autem quatenus est distincta a domicilii notione, sed est veluti 
basis et fortius argumentum et fundamentum domicilii, late et docte 
disserit Fourneret, Le domicile matrimonial, in primo capite. Sane in 
re matrimoniali non sufficit ad validas nuptias ineundas locus originis, 
seu domicilium originis, nisi inibi quoque habeatur domicilium habita¬ 
tionis, sed hoc advertere oportebat, quod difficilius in iure et iurispru- 
dentia praesumitur quis renunciasse domicilio habitationis, una simul 
domicilio originis, nisi concludentes omnino habeantur probationes. 
Quare cum non constat aperte per expressam animi declarationem quem 
voluisse relinquere suum domicilium et suae potissimum originis domi¬ 
cilium, potius admissa est cumulatio duorum vel plurium domiciliorum, 
uti declaratum est ab H. S. O. in dec. 429, n. 13, part. V, tit. II; 
decis. 670, n. 24, part. IV, t. III; decis. 364, n. 7, part. XIII Recent. 

Duo posse haberi domicilia iam admisit ius Romanorum, uti expo¬ 
nit ulpianus, 1. 6, § 2, tit. I, lib. 50, dig. scilicet: « Viris prudentibus 
« placuit duobus locis posse aliquem habere domicilium, si utrobique 




346 


Acta Apostolicae Sedis. 


Commentarium Officiale. 


« se instruxerit, ut non ideo minus apud alteros se collocasse videatur ». 
Hanc legem ius canonicum confirmavit in celebri cap. 2 De Sepult., 
in VI, ubi dicitur quis habere duo domicilia, se collocans aequaliter in 
utroque; ubi aequalitas non materiali sed morali modo accipienda est, 
etiam ex parte domus instructae et bonorum, cum attendatur potissi¬ 
mum animus non deliberatus derelinquendi vetus domicilium, uti ele¬ 
ganter cavetur in 1. 27, § 2, tit. I, lib. 50, Dig. ubi: « Si quis instructus sit 
« duobus locis aequaliter, neque hic quam illic minus frequenter commo- 
« retur, ubi domicilium habeat ex destinatione animi esse accipiendum ». 

In themate actrix contendit suum patrem domicilium mutasse, seu, 
derelicto domicilio Gratianopolitano, se cum sua familia transtulisse 
Tunetem, ibique domicilium acquisivisse canonicum. 

Notio canonica domicilii continetur expresse in 1. 7. De incolis et 
ubi quis domicilium habere videtur in Cod. Iustinianeo ita determinata : 
« In eodem loco singulos habere domicilium non ambigitur ubi quis 
« larem rerumque ac fortunarum suarum summam constituit; unde rur- 
« sus non sit discessurus, si nihil avocet; unde cum profectus sit, pere- 
« grinari videtur; quo si redit, peregrinan iam destitit». Iamvero prae¬ 
ter ipsam originem, uti iam animadversum est, haec omnia quoque 
elementa cucurrisse egregie in Paulo quoad ecclesiam S. Aloisii Gra- 
tianopolitani, ambigi non potest, et est superfluum disserere. 

Sed modo quaeritur, an sub anno 1896 hoc domicilium cessaverit, 
alio constituto Tunete, quo se contulit Paulus, fugiens caelum Gratia- 
nopolitanum. 

Ut probetur antiquum Pauli domicilium fuisse exstinctum, hoc pro¬ 
bari debet invicte, seu probationibus non aequivocis, Paulum ex desti¬ 
natione sui animi hoc voluisse et intendisse, et ita voluisse et intendisse 
ad exclusionem pristini domicilii, quocum nullimode consistere seu cumu¬ 
lari posset novum, veluti duplex domicilium. 

Quia animus latet in penetralibus, hodie vero Paulus in ius vocari 
non potest, cum e vivis iampridem excesserit, ex non aequivocis iudi- 
ciis eius est animus indagandus. 

Equidem, quamvis domicilium resultet ex duplici elemento, nempe 
ex facto habitationis et ex animo seu voluntate perpetuo in aliquo 
loco manendi, tamen animus est elementum potius et formale, uti habet 
lex citata, ex destinatione animi domicilium esse accipiendum. Quare qui 
alio se transfert animo deliberato et certo ibi perpetuo manendi, veteri 
sede animo non redeundi derelicta, a prima die ibi sortitur suum domici¬ 
lium, et exstinguit anterius, quamvis nullimode bona, fortunas suas 
illuc transtulerit; dec. 162, n. 20, part. 15, inter Recent. Sed in humanis 



S. Romana Rota. 


347 


ab hisce elementis facti potissimum in iudiciis, discedere non fas est, 
quia sunt indicia externa, nata probare internum animi motum, ita intel- 
ligendus Fagn. in comment, cap. Signifie, de parochis, n. 4, ubi docet: 
« Si in loco relicto quis omnia vendidit et secum quidquid habere 
« potuit, asportavit, sed in alio loco domum et possessionem emit, satis 
« probabiliter censetur primum reliquisse et secundum domicilium ele- 
« gisse"». Inquit censetur, seu indicia prostant ad iudicandum de translato 
domicilio. Inde in 1. 20 ad Municip. et de incolis, Dig. cavetur: « Domi- 
« cilium re et facto transfertur, non nuda contestatione ». Seu, non cre¬ 
ditur asserenti in iudicio se transfulisse alio domicilium, si facta con¬ 
tradicant. 

Mariae patronus arbitratur se argumentum praebere ineluctabile 
voluntatis Pauli alienae penitus a domicilio Gratianopolitano quod ei 
relinquere necesse fuit, quia medici ei rotundis verbis significarunt, sibi 
mortem certo et cito obventuram, nisi fugeret caelum Gratianopolitanum; 
quare, contendit Patronus, neque volebat, neque poterat amplius Gratia¬ 
nopoli commorari, ideoque discessit non rediturus. 

Facilis argumentatio; at difficillima probatio: nam in primis prae¬ 
ceptum medici in sua substantia continetur his verbis: « 1'hiver dans 
« le midi, et 1'ete a la campagne » : quod, uti iam animadversum est, 
non parvam habet latitudinem, neque certum locum et stabilem assi¬ 
gnat Paulo qui tamen semper medicorum nutui stare debebat. Hac de 
causa. Domini dixerunt difficile esse admittere in Paulo propositum se 
perpetuo stabiliendi Tunete, cum hoc, magis quam a sua voluntate, pen¬ 
deret a praescriptione medicorum et a conditione suae valetudinis. Pro¬ 
inde causa valetudinis, non secus ac ratio agendi aliquod munus publi¬ 
cum in certo loco ad nutum moderatoris reipublicae, dicitur causa 
accidentalis seu causativo, quae non videtur secumferre propositum 
commorandi perpetuo in aliquo loco, saltem ad exclusionem prioris 
domicilii, uti argumentatur De Luca in pluribus locis; quocirca causa 
curandae valetudinis non secus ac rusticationis, ut plurimum, ne sor¬ 
tiendi quidem quasi domicilium praestat occasionem. Ita in disc. XXXVII, 
de proeminent, agit quaestionem, an quidam nobilis vir domicilium 
habens in civitate Brictinorien. a qua tamen ad tempus indefinitum 
discedere coactus fuit ut Senatoris munus Florentiae exerceret, « relin- 
« quendo tamen in loco domicilii domum apertam cum aliquibus ex 
« famulis et de familia », deseruerit et amiserit domicilium. Et censuit 
De Luca « negative respondendum esse, quia unumquodque dissolvi 
« debet eo vinculo quo ligatum est. Unde, quemadmodum ad contra- 
« hendum seu acquirendum civitatem domiciliariam non sufficit solum 



348 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« factum habitationis materialis in loco, nisi etiam concurrat declaratio 
« animi explicite verbis vel implicite factis sequuta; ita idem animus 
« hanc civilitatem deserendi implicite vel explicite declaratus requiritur, 
« neque sola absentia materialis sufficit, potissimum ubi accedit potius 
« eiusdem animi declaratio in contrarium de facto, cum retentione domus 
« apertae cum familia... secundo (advertit) quod haec non erat absentia 
« mere voluntaria et sine causa... ita absentia accidentalis seu causa- 
« tiva non tollit propriam civilitatem, seu domicilium legitime contra- 
« ctum ». In disc. LXXXIII, de Regalib., cum ageretur de probando 
domicilio certae Sydoniae ad effectum evitandi solutionem gabellae 
praestandae ab advenis seu forensibus, ita argumentatur idem Doctor, 
n. il: «Dum Sydonia ab annis 18 citra, cum fratre defuncto bona sta- 
« bilia in hoc loco, pro communi, possedit et successive domum apertam 
« cum fratre habuisse dicitur, atque publica onera more aliorum civium 
« vel incolarum supportavit. Unde propterea civilitatis seu incolatus 
« requisita concurrere videbantur. Nihilo obstante quod in eodem loco 
« continuam habitationem non habuerit, quia non implicat quem esse 
« civem vel incolam duorum locorum, ac pro civitate seu incolatu reti- 
« nendo sufficit in loco possidere bona cum domo aperta in qua eius 
« coniuncti familiares, seu ministri morantur ». 

Hae autem regulae seu conclusiones adamussim faciunt ad casum 
nostrum. Nam revera Pauli absentia a civitate Gratianopolitana dicenda 
est accidentalis seu causativa, quippe eius voluntati et genio contraria, 
pendens ab adiunctis et a nutu medicorum. Porro Paulus amabat iam 
a sua adolescentia Africanas oras, sed ad brevem hiemalem incolatum. 
Anno 1896 fit a medico Perriol praefata praescriptio; ast Paulus, qui 
officinae administrationi iam valedixerat, pergit solus, saltem usque ad 
annum 1900, hiemare Tunete, familia Gratianopoli relicta. Hoc ita refert 
actrix quae interrogata « A quelle epoque commen 5 a-t-il passer 1'hiver 
« en Tunisie? », respondit: « L'hiver complet depuis 1900 et reguliere- 
« ment... Depuis 1900 il y a toujours passe 1'hiver complet avec ma 
« mere. Avant de 1901 ma mere allait et venait ». Clarius ipsa mater 
retulit: « De 1891 a 1900 je restai a Grenoble ou Claix, mon mari seul 
« passait ses hivers en Tunisie ». Domus autem Tunetensis ampliata 
est non anno 1896, sed sub anno 1900, uti refert eadem actrix, seu 
quatuor annis a facta a medico praescriptione, vi cuius, uti contendit 
actrix, Paulus valedixisset domicilio Gratianopolitano. Ceterum etiam 
domus ruralis loci Claix aucta est et pene sub id tempus nova moli¬ 
tione constructa, et hoc quia, auctis vitae commodis et incommodis, 
Paulus suae valetudini diligentius consulebat. Quocirca in casu deside- 



S. Romana Rota. 


349 


ratur omnino declaratio animi verbis sequuta, neque habetur implicita, 
quia anno 1896, cum iubente perito physico deserit negotia suae offici¬ 
nae, Tunete prosequitur habitare non secus ac antea solus, dumtaxat 
magis protracto commorationis tempore, dum statim debuisset commo¬ 
dam sibi parare et suae familiae domum, quod facere distulit usque 
ad annum 1900, ingravescente morbo; unde non habetur in ratione 
agendi Pauli illa mutatio substantialis et formalis quae tam gravem 
animi deliberationem doceat; sed, quod iam animadversum est in facti 
specie, ab anno 1875 et 1906 commoratio hiemalis Tunetensis pene sub 
hoc aspectu et eadem ratione protrahitur, aucto progressu aetatis et 
morbi commorationis tempore, sed plus et minus non mutant speciem. 
Faciunt vero ad casum nostrum, cum agatur de amittendo domicilio 
originario indubie et iampridem acquisito, quae notat De Luca: « Pro 
« ci vili tate seu incolatu retinendo sufficit in loco possidere bona cum 
« domo aperta in qua eius coniuncti, familiares seu ministri morantur ». 
Paulus autem post annum 1900 de sua propria familia unum vel alte¬ 
rum semper Gratianopoli reliquit. 

Inter disputandum invocata est auctoritas doctoris Aichner (Com¬ 
pendium iur. eccles., edit. VII, par. 164) qui, innixus praescriptioni quo¬ 
que Instructionis Austriacae, docet: « Quamdiu m loco domicilii habita- 
« tionem (quis) sibi vel familiae suae destinatam retinet, absentia longior, 
« licet per se sumpta non sufficit ad efficiendam domicilii veri transla- 
« tionem ». Sed animadverterunt Domini quod certissime non sufficit ad 
domicilium, quod quis emat vel retineat domum ad usum familiae suae, 
quin ipse cum illa habitare intendat: duo enim, ut iam supra dictum 
est, ad domicilium requiruntur, scilicet factum habitationis personalis, 
seu realis, et animus ibi commorandi perpetuo ; quapropter cum Instru¬ 
ctio Austriaca dicit: « ... habitationem sibi vel familiae suae destinatam 
« retinet » intelligit destinationem comprehensam in ratione dominii, non 
exclusa, imo inclusa necessario cohabitatione patrisfamiliae cum ipsa 
familia; quod clare ostendunt verba quae sequuntur: « ...absentia longior, 
« licet per se sumpta etc. » nemo enim dicitur absens a loco in quo non 
soleat habitare. 

Quapropter ex Aichner sententia inferre non licet patrisfamilias 
posse sibi unum, familiae alterum domicilium comparare, quasi ipse 
relinquere possit locum habitationis seu domicilium, animo non amplius 
revertendi, quod tamen ipse conservat familiae quae perseverat habitare 
in loco pristinae habitationis patris. Hoc nullimode admitti potest, siqui¬ 
dem uxor et filii habent domicilium legale necessarium apud patrem, qui 
proinde, si revera transferat domicilium, secum trahit integram familiam, 



350 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


etsi haec perseveret habitare in loco veteris domicilii. Neque errandi 
occasionem praebet ratio loquendi doct. Aichner, qui animadvertit patrem- 
familias retinere domum seu habitationem a se de facto aut a familia 
incolatu possessam. Siquidem, uti iam animadversum est, in domicilio 
duo concurrunt copulative, animus seu voluntas perpetuo ibi commo¬ 
randi et factum habitationis. Sed, acquisitum domicilium, non amit¬ 
titur simplici absentia vel longa, eo magis si pater abest sed familia 
aut aliqui de familia remanent in loco habitationis. Quod permaneant 
in loco familia aut aliqui de familia, domus aperta seu instructa, et 
cetera huius generis adiuncta, sunt totidem indicia et nihil aliud quam 
indicia, quae in foro iudiciali attenduntur pro indagando animo quod 
est potius et formalius elementum domicilii, uti cavetur in cit. leg. 27, Dig. 
Ad municip. et de incoi, tit. I. 

In themate autem nedum probatum non est, Paulum propositum 
habuisse derelinquendi vetus domicilium et novum comparandi, sed 
series factorum visa est Dominis docere, Paulum non indiguisse tali 
translatione et de eadem ne cogitasse quidem. Etenim medicus eum 
iussit, sub anno 1896, hiemare in meridianis oris, et ruri degere aestivo 
tempore, relicta negotiorum officinae gestione. Hoc alterum illico prae¬ 
stitit, et hoc erat novum in Pauli moribus; alterum neque novum neque 
insuetum; agebatur enim de magis protrahendis moris ruri, tempore 
aestivo; Tunete, sub hieme. 

Quae enim narrat Sententia Gratianopolitana de villa Claix et retu¬ 
limus in facti specie, nos docent familiam Reynier hanc uno aut alio 
titulo possedisse ab anno 1864, eamque Paulum prae suis fratribus 
curasse, sibi et familiae suae aptam efficere, praecipue sub anno 1904, 
seu « fit reconstruire la maison en 1904 pour y mieux justifier et ame- 
« liorer le sejour de sa famille ». Sed indubitatum est ibi familiam 
Reynier nunquam acquisivisse vel quasi-domicilium, quippe quae hic 
morabatur rusticandi causa. Quocirca, uti docent omnes Doctores et accu¬ 
rate explicat Deshayes, Questions pratiques sur le mariage, le domi- 
cile, q. 28, tempore quo familia ruri moratur, censetur, ad effectum 
domicilii canonici quod attinet, morari in loco sui ordinarii domicilii. 
Eo magis quod omnes testes asserunt, a villa ad urbem pene quoti¬ 
dianas fuisse concursationes aut Pauli, aut uxoris, aut alterius de familia. 
Inde fluit Paulum eiusque familiam, dum aestivo tempore morabatur in 
villa Glaix, censeri in veteri domicilio Gratianopolitano, quod iam indubie 
acquisitum erat, neque satis probatum est fuisse derelictum. Sane Maria, 
actrix, interrogata « Pendant leur sejour a Glaix, vos parents ne conti- 
« tinuaient-ils pas a entretenir des relations frequentes avec Grenoble? 



S. Romana Rota. 


351 


« Venait-on presque tous les jours a Grenoble?», respondit: « Nous 
« venions souvent a Grenoble, mais pour faire des commissions, pas 
« des visites. Nous ne venions pas a notre habitation de la rue Mare- 
« chai Dode ». Quae cauta responsio ita postea explicatur: « Jamais nous 
« ne prenions de repas dans notre habitation. 11 est arrive qu'on y cou- 
« cha, mais tres rarement ». Mater actricis clarius res ita refert, inter¬ 
rogata: « Durant cette villegiature, ne veniez-vous pas tres souvent a 

« Grenoble? Ne deseendiez-vous pas tres souvent a votre hotel? », 

respondit: « Nous venions tres souvent; nous dejeunions quelquefois 
« chez mon beau-frere, mais pas chez nous, ou nous n'avions pas de 
« domestiques, ni d'installations ». De tempore quo habitae sunt com¬ 
morationes ordinariae Gratianopoli, haec retulit idem testis: « Nous pas- 
« sions de 8 a 15 jours a Grenoble avant 1'installation a Glaix. S'il nous 
« est arrive d'y rester parfois davantage, c'etait a cause de la sante de 
« mon mari et pour lui permettre de voir les docteurs ». Alludit com¬ 
morationi quam Paulus fecit ad 4 menses anni 1904 et ad 3 menses 
anni 1905, uti iam animadvertimus in facti specie. Praeterea, de tem¬ 
pore quo solita erat familia Reynier ante et post Pauli morbum com¬ 
morari in villa, haec retulit mater actricis: « Avant la retraite de mon 
« mari, nous avons toujours passe un certain temps a Glaix. J'y allais 

« ordinairement de juin a octobre; mais mon mari y venait irregulie- 

« rement. Depuis la maladie de mon mari nous y passions ensemble 
« 4, 5 ou 6 mois, entre juin et novembre. En 1906, nous y sommes 
« venus vers la fin d'aout pour en repartir deux mois apres ». Haec 
longior commoratio a Paulo post morbi aggressum ducta in villa Glaix, 
est factum permanens, quo conservatum est, etiam in ratione facti, domi¬ 
cilium Gratianopolitanum. Ipse Paulus in testamento scripsit sibi eli¬ 
gere sepulturam Gratianopoli, si in villa Glaix diem clauderet extremum. 

Inde in re nostra ad litteram applicatur praescriptum citatae legis 
27 Dig.: « Si quis instructus sit duobus locis aequaliter, neque hic quam 
« illic minus frequenter commoretur, ubi domicilium habeat ex destina- 
« tione animi esse accipiendum »; immo cum in casu nostro agatur non 
de domicilio acquirendo sed de non amittendo, a fortiori frequentes 
commorationes habitae Gratianopoli usque ad mortem Pauli excludunt, 
pene ad evidentiam, hypothesim amissi domicilii. Domus autem Tune- 
tensis, aestivo et autumnali tempore, non magis aperta aut instructa 
haberi potest quam Gratianopolitana, reliquo anni tempore. 

Neque haec conclusio argui potest petitionis principii, quasi admit¬ 
tatur uti certum quod in quaestione est, nempe ipsum domicilium Gra¬ 
tianopolitanum non fuisse amissum, quocum solidatur et confunditur 



352 


Acta, Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


commoratio habita aestivo tempore apud Glaix. Namque domicilium Gra- 
tianopolitanum est certe et solidissime acquisitum; hoc fuisse amissum 
invictis probationibus demonstrandum esset; facta seu indicia quae attu¬ 
limus, nempe domum apertam seu instructam, summam fortunarum et 
bonorum et ipsius factum aestivae commorationis, et alia huiusmodi 
sunt argumenta quae indubie praesumere faciunt de animo ex cuius 
destinatione domicilium obtinetur. Nulla externa domicilii elementa cum 
desint, videtur res attingere pene evidentiam, quia iure merito commo¬ 
ratio aestiva a Gratianopolitano domicilio non est disiungenda. Dicendum 
enim est, nihil esse immutatum in hoc domicilio, nisi hoc fuisse amis¬ 
sum probetur. 

Quare heic advertenda sunt quae in facto considerat sententia Gra- 
tianopolitana: « Bien que nous ayons remarque chez la demanderesse 
« et ses temoins une tendance a diminuer la duree du sejour a Grenoble, 
« nous ne pouvons d'autre part tenir compte, pour 1'augmenter, des 
« visites, des voyages innombrables (constates dans les calepins de 
« Mme Laure Reynier) qu'on y faisait alors qu'on residait a Glaix, d'abord 
« parce que n'etait pas le malade qui les faisait, celui de qui dependait 
« le domicile, et puis parce qu'on ne couchait pas d'ordinaire a Grenoble 
« et que le domicile canonique est celui du coucher. Nous devons donc 
« conclure que le fait materiei de 1'habitation a Grenoble est devenu 
« insuffisant et que 1'hotel de Grenoble n'est plus en realite qu'un lieu 
« de passage ». Equidem, dixerunt Domini, haec insufficientia sunt ad 
domicilium acquirendum, sufficientia vero ad non annuendum: quando¬ 
quidem eiusmodi commorandi ratio, potius quam mutare vetus domici¬ 
lium in locum transitus, efficit ut domicilium perseveret, et permaneat; 
atque id consequitur quod docet Aichner 1. c, nempe patremfamilias 
locum suae habitationis retinere, quum hunc derelinquere non intendat, 
quamvis, de facto, heic maiorem et frequentiorem trahant commoratio¬ 
nem sui de familia, quam ipse. 

Res cum ita se haberent, probe intelligitur quare episcopus, paro¬ 
chus, municipes et alii omnes cives, ne suspicati sint quidem Paulum 
transtulisse domicilium Tunetem ; quae publica opinio sane non efficit 
neque destruit canonicum domicilium; sed est iudex naturalis illorum 
factorum quibus domicilium constat. 

In hoc enim instituto, - uti in ceteris - Romani iurisconsulti, in no¬ 
tionibus iuridicis efformandis, communem sensum et veritatem assequuti 
sunt, et hac de causa perpetuo durant immutatae eiusmodi notiones. 

Recte ad rem advertit Fourneret, op. cit., p. 31, in aestimando domi¬ 
cilio rationem habendam de publica opinione; unde in Rubrica tituli 



S. Romana Rota. 


353 


dictum est: « De incolis et ubi quis domicilium habere videtur » et non: 
«ubi quis domicilium habet» et concludit: «Pour juger si 1'installa- 
« tion est suffisante, le texte legislative ne dedaigne pas les indications 
« qui resulteront de 1'opinion commune; le juge s'enquerra de ce qu'en 
« pensent les gens d'alentour ». 

Domicilio constituto, qui discedit videtur peregrinari, et si lon¬ 
gius protrahatur peregrinatio, haec non destruit domicilium, quando 
perdurant nota elementa facti. Ita Paulus visus est peregrinari, sed non 
relinquere suam sedem, quia hanc voluntatem neque implicite signifi¬ 
cavit. 

Quod si Jus Canonicum, uti explicat Wernz, in voto exarato in una 
Parisien., apud S. Congregationem Concilii, mense augusto anni 1898, 
et Fourneret in opere citato c. 114 sqq. ampliavit notionem domicilii, 
et praeter domicilium inductum est quasi-domicilium, etiam faciliorem 
reddidit cumulationem duorum domiciliorum, pro bono nempe anima¬ 
rum, pro commodiore sacramentorum administratione. 

Desertio autem domicilii nec praesumi in casu potest, quia con¬ 
traria facta obstant. Ipsum factum quod adducitur a patrono actricis, 
nempe propositum locandi domum, si penitus examinetur, retorquetur 
in ipsam actricem. Nam hoc propositum revera habuisse Paulum non 
satis est probatum; quia vero non fuit exsecutioni datum, inter alias 
probabiles coniecturas, praesumere licet, nempe Paulum non locasse 
domum, quia praevaluit propositum non valedicendi suae sedi Gratia- 
nopolitanae. Praeterquam quod ipse contractus locationis poterat fieri 
ad tempus et sub conditionibus resolutivis, ita ut voluntas non dese¬ 
rendi urbem originariam evidentius appareret. 

Quocirca, omnibus perpensis. Domini dixerunt quod voluntas Pauli 
deserendi istud domicilium nullimode est probata, eo magis quod, si 
admittatur acquisitum domicilium Tunetense, hoc potest coexistere cum 
veteri sede domiciliari. 

Proinde ad rem facit regula Juris et iurisprudentiae quam ita enun- 
ciat D'Annibale (I, num. 83 in nota 12). « In dubio utrobi quis domici- 
« lium habeat, loco ne originis an alio, illo (loco originis) habere prae- 
« sumitur ». Et Fourneret, op. cit., pag. 108, tradit: « Un point laisse 
« dans 1'ombre par beaucoup d'auteurs, bien qu'il ait une souveraine 
« importance, c'est qu'il est plus difficile de prouver la cessation d'un 
« domicile que d'etablir qu'il n'a jamais existe ; il semble que le domi- 
« cile, une fois aequis, tienne le domicilie. De Luca (de praeemin., 
« dise. 37, num. 10) va jusqu'a dire que la perte du domicile est une 
« chose odieuse, a n'admettre par consequent que sur une preuve mani- 


ACTA, vol. V, n. 12. — 28-7-913. 


25 



354 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« feste. Non seulement il faut appliquer ici la regie: Le jus quaesitum 
« est plus facile a defendre que le jus quaerendum, mais il faut aller 
«jusqu'a considerer comme une peine la perte du domicile et ne Fad- 
« mettre que si elle est evidente ». Quod si rigorosa nimis videatur 
haec ultima conclusio, ita intelligenda est, nempe domicilium esse quid 
favorabile pro fidelibus ; quare eius amissio est valde odiosa, et proinde 
stricte intelligenda et applicanda. In hoc autem peccavit sententia pri¬ 
mae instantiae quod consideravit domicilium Gratianopolitanum quasi 
domicilium acquirendum, et non, e contra, ut domicilium solidissime 
acquisitum amittendum. 

Domini autem considerarunt posse concedi Paulum Tunete acquisi- 
visse quasi-domicilium aut ipsum domicilium, quamvis hoc patiatur diffi¬ 
cultatem, uti explicatum est, sed istud nullimode excludere domicilium 
Gratianopolitanum. • 

His igitur omnibus perpensis, Christi nomine invocato. Nos Audi¬ 
tores de turno, pro tribunali sedentes et solum Deum prae oculis 
habentes, dicimus, declaramus et definitive sententiamus, non satis 
constare de matrimonii nullitate in casu, proposito dubio respondentes: 
Sententiam rotalem diei 17 iulii 1912 esse confirmandam. Actricem vero 
in expensas condemnamus. 

Ita pronunciamus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tri¬ 
bunalium, ad quos spectat, ut exsecutioni mandent hanc nostram defi¬ 
nitivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam 
ss. canonum et praesertim Cone. Trid., sess. XXV, cap. 3, de reform., 
iis adhibitis exsecutivis et coercitivis mediis, quae magis efficacia et 
opportuna, exstitura pro rerum adiunctis, sint. 

Romae, in sede Tribunalis S. R. Rotae, die 8 aprilis 1913. 

M. Lega, Decanus Ponens. 

G. Sebastianeiii. 

S. Many. 

Ex Cancellaria, die 6 maii 1913. 

Sae. T. Tani, Notarius. 



Signatura Apostolica. 


355 


SIGNATURA APOSTOLICA 

BONONIEN. 

DONATIONIS. 

Inter Praesidem et Conservatores Congregationis B. M. V. « a Fulmine » 
in civitate Bononien., actores, repraesentatos per legitimum procura¬ 
torem Vincentium Sacconi, advocatum; et canonicum Raphaelem Ma- 
riotti, conventum. 

In ecclesia Servorum B. V. Mariae perillustris civitatis Bononiensis, 
imago Deiparae sanctissimae nuncupata a Fulmine (vulgo dei Fulmine), 
impensa fidelium veneratione celebratur. In qua quidem ecclesia, inde 
ab anno 1875, pia Congregatio, cui eiusdem imaginis nomen inditum, 
canonice condita erectaque fuit per Decretum cardinalis Monchini, archi- 
episcopi Bononiensis: cuius consodalitatis scopus, exorare beatam Ma¬ 
riam Virginem sub titulo a Fulmine invocatam, ut fideles congregati, a 
fulgure et tempestate, nec non a morte subitanea liberarentur. 

Quaedam pia foemina, Catharina Flandoli, in illam Congregationem 
adiecta, indefessaque eiusdem adiutrix, beatae Virginis Mariae imaginis 
sub praedicto titulo a Fulmine cultui sustentando propagandoque, summa 
animi sui alacritate ferventique zelo, corrogatis fidelium oblationibus, 
suam navabat operam, ut a praelaudata Congregatione annuum festum 
cum octiduo in honorem Ssmae Deiparae sub memorato titulo invocatae, 
magnifico apparatu celebraretur. Quin imo ex nonnullis indiciis apparet, 
mentem eiusdem Catharinae Flandoli eam fuisse, ut collata stipe fundum 
pro Virginis festo tuto perennando paullatim efformaret. 

Antonia Malvasia, comitissa, vidua pientissima, quae et ipsa prae¬ 
dictae Congregationis consodalis, non minori cordis affectu ac devota 
sedulitate, quam Catharina Flandoli, B. Mariam Virginem a Fulmine 
invocatam prosequebatur; summam pecuniae quindecim millium libel¬ 
larum, ad fundum pro festi quotannis in honorem B. Deiparae sub 
memorato titulo celebrandi expensis constituendum, quemadmodum for-/ 
tassis optabat praelaudata Flandoli, erogare largiter deliberavit. Hoc de 
suo proposito docuit praelaudatam Catharinam Flandoli, et quum satis 
perspectum eius zelum haberet, praefata comitissa summam quindecim 



356 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


millium libellarum eidem tradidit, unica sub conditione (quemadmodum 
ex eius iurato testimonio colligitur), celebrandi singulis annis festi in 
honorem B. Virginis a Fulmine. 

Catharina Flandoli oneri a pia comitissa Antonia Malvasia sibi impo¬ 
sito et magno devoti animi gaudio erga B. Virginem suscepto, alacriter 
satisfacere curavit; summae nempe sibi traditae redditum, singulis annis, 
solvens piae Congregationi, de qua supra, ut festum B. Mariae Virginis 
a Fulmine decore in praedicta Fr. Servorum ecclesia celebraretur. 

Catharina Flandoli postmodum, timore fortassis affecta ne, suam 
post mortem, donationis a comitissa Malvasia largitae exsequutio peri¬ 
clitaretur, existimavit se consulto facturam, si traditam sibi pecuniam 
tutius collocaret, committens eam, depositi titulo, canonico Raphaeli 
Mariotti, qui praefatae Congregationis B. Mariae Virginis a Fulmine 
bonorum exactoris munere iam fungebatur. Attamen Catharina Flandoli, 
in actu traditionis summae libellarum 15.000, eidem canonico Mariotti 
legem et conditionem adiunxit, ut sibi, quoad ipsa viveret, redditus 
attribueretur dictae summae, quo ipsa expensis festi in honorem beatae 
Mariae Virginis a Fulmine quotannis celebrandi occurrentibus consu¬ 
lere valeret, quemadmodum usque ad id tempus fecerat; post obitum 
vero suum, idem canonicus voluntatem piae foeminae donatricis per se 
adimplere teneretur. 

Rebus igitur cum canonico Mariotti ita compositis, Catharina Flan¬ 
doli, quae constanter seduloque piae Congregationi B. Mariae Virginis 
a Fulmine et Fr. Servis Mariae, summam pecuniae cum stipe a fide¬ 
libus corrogata, pro memorati festi celebratione impendere sategit, 
anno 1901 obiit in Domino. Canonicus Mariotti per novem annos, nempe 
usque ad 1910, summam pecuniae ex redditu 15.000 lib. provenientem, 
pro festi celebratione Congregationi et Fratribus erogare non destitit. 

Verum, anno 1910, canonicus Mariotti, mutato consilio, a summa 
iis eroganda cessavit, festumque in honorem beatae Mariae Virginis a 
Fulmine non in ecclesia Servorum Mariae, sed in sacello iuvenilis con¬ 
sociationis, vulgo Ricreatorio, a se exstructo, celebrari curavit, pia dona¬ 
trice comitissa Malvasia ad rem a se interrogata, ac non modo non 
repugnante, sed consentiente. 

Fratres Servi beatae Mariae praedictae ecclesiae, qui hac in causa 
iuridicam una cum pia Sodalitate a Fulmine communem personam 
gerere videntur, statim ac canonicus Mariotti festi in honorem beatae 
Mariae Virginis & Fulmine celebrationem ad suum sacellum transtulit, 
scripserunt comitissae Malvasia, docentes eam de facto quod contigerat. 
Ipsa casum per epistolam exposuit archiepiscopo Bononiensi, qui eidem 



Signatura Apostolica. 


357 


epistolam misit, cuius conclusio haec fuit: « Io credo che i Religiosi 
« Servi di Maria non abbiano il diritto di reclamare la nota somma 
«da lei ». 

Huic responsioni Servi Mariae non acquieverunt; sed arbitrati ius 
suum nec non piae Congregationis fuisse a canonico Mariotti procul dubio 
laesum, promiserunt actionem adversus illum penes Curiam archiepi- 
scopalem Bononien., quae sub die 10 mensis maii 1911 sequentem pro¬ 
tulit sententiam: « Risolviamo definitivamente che ne alia Congregazione 
« della B. V. dei fulmine, ne alia chiesa dei Servi di Bologna compete 
« alcun diritto per ottenere la continuazione dei contributo di cui godet- 
« tero in passato per piu di tre lustri, per far fronte alie spese delle 
« sacre funzioni della B. V. dei Fulmine ». 

Adversus istam sententiam Fratres Servi Mariae, nomine proprio et 
Congregationis a Fulmine appellationem interposuere penes sacram de 
Religiosis Congregationem; quae, omnibus rationibus mature perpensis, 
ac praesertim documentis severo examine' cribratis, proposito dubio: An 
sententia Curiae Archiepiscopalis Bononiensis in casu sit confirmanda vel 
infirmanda? in generali coetu diei 3 maii 1912 respondit: Ad mentem. 
Mens est: 1) che V Arcivescovo e libero di far celebrare la festa dove meglio 
crede; 2) che se non vi siano gravi ragioni in contrario, si esorti a farla 
celebrare nella chiesa dei Serviti; 3) che il capitale sia conser\’ato e ammi- 
nistrato esclusivamente dalla Curia; 4) che la stessa Curia diocesana invi- 
gili pel fedele adempimento della volonta della pia benefattrice. 

Huiusmodi vero responsum aegre ferentes Praeses et Conservatores 
Congregationis B. Mariae Virginis a Fulmine, sanctissimo D. N. Pio Pp. X 
supplicarunt, ut ipsis concedere dignaretur Pontificiam Commissionem; 
cuius vi, causa apud sacram de Religiosis Congregationem pertractata, 
ad supremum Apostolicae Signaturae tribunal, iuris ordine servato, defi- 
nive iudicaretur. Sanctissimus postulationi benigniter indulsit; atque ita 
causa haec Bononien. - Donationis funditus pertractata est in supremi 
Tribunalis plenaria sessione habita in aedibus Vaticanis die 7 mensis 
iunii 1913, relatore Emo P. D. Basilio card. Pompilj, propositis dubiis 
inter partes concordatis, quae sequuntur: 

1. An sit locus restitutioni in integrum in casu? 

Et quatenus affirmative: 

2. An et quomodo constet de pia donatione lib. 15.000 favore Congre¬ 
gationis B. M. V. « dei Fulmine » in ecclesia BR. FF. Servitarum in civi¬ 
tate Bononiensi? 

3. An et quomodo constet de detentione ex parte can. Baphael Mariotti 
aliarum summarum eidem Congregationi oblatarum? 



358 


Acta Apostolicae Sedis.. - Commentarium Officiale. 


Et quatenus affirmative ad 2'”, sive ad 3 -m : 

4. An sit locus restitutioni fructuum iam a praefato Canonico per¬ 
ceptorum P 

Porro ex eorum disceptatione clare constitit, illis adaequatam et 
iuri nostro conformem responsionem contineri in decisione, quam S. de 
Religiosis Congregatio protulit in generali coetu diei 3 mensis maii anni 
proxime elapsi 1912. Quamobrem EE. PP. eandem decisionem, quum sibi 
probatam ratamque habuissent, sua iudiciali sententia confirmarunt, 
decernentes: Stetur decisioni S. C. Religiosorum; et Archiepiscopus Bono¬ 
niensis gravi obligatione teneatur invigilandi ut sors (il capitale) integra, 
ser\’etur, atque integri fructus impendantur pro celebrando festo B. M. V. 
« dei Fulmine ». 

De expensis autem iudicialibus supremum Tribunal decrevit, eas 
inter partes esse compensandas. 

Atque ita editum est, pronunciatum, decretum, declaratum ac defi¬ 
nitive iudicatum: mandatumque ut haec definitiva sententia publici iuris 
fieret atque ab omnibus, ad quos spectet, exsecutioni mandaretur, non 
solum, etc., sed et omni, etc. 

Datum Romae, ex aedibus S. Tribunalis, die vigesima septima mensis 
iunii 1913. 


L. © S. 

Iosephus adv. Fornari, S. T. A. 


Nicolaus Marini, a Secretis. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

SACRA CONGREGAZIONE DEI RITI. 

CONGREGAZIONE ANTIPREP ARATORI A. 

II giorno 15 luglio 1913, presso P Emo e Rmo signor cardinale Domenico 
Ferrata, Ponente della Causa di beatificazione e canonizzazione della Ven. Lodo- 
vica de Marillac, vedova le Gras, confondatrice dell’ Istituto delle Figlie della 
Carita, fu tenuta la Congregazione dei sacri Riti Antipreparatoria, per discu¬ 
tere quattro miracoli, che si asseriscono da Dio operati per intercessione della 
Venerabile medesima; i quali vengono proposti per la sua beatificazione. 



Diarium Romanae Curiae. 


359 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietto della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

21 luglio 1913. — II signor cardinale Gaetano Bisleti, Protettore delle suore 
dell'Apostolato dei sacro Cuore di Gesii, che hanno la casa madre in Avana. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Assistenti al Soglio Pontificio: 

21 maggio 1913. — Mons. Stefano Giulio Gazaniol, vesc. titolare di Modra. 
14 luglio. — Mons. Giacomo Stammler, vescovo di Basilea e Lugano. 

Prelati Domestici di S. S.: 

9 luglio 1913. — Mons. Vittore de Lastic, vicario generale dell' archidio- 
cesi di Naxos. 

— Mons. Giovanni Me Quirk, delParchidiocesi di New-York. 


Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Camerieri Segreti soprannumerari di S. S. : 

7 luglio 1913. — Mons. Angelo Giorgi, della diocesi di Bergamo. 

13 luglio. — Mons. Teodorico Boscia, della diocesi di Troia. 

— Mons. Secondino De Stefano, della medesima diocesi. 

19 luglio. — Mons. Crisanto Sommaripa, delParchidiocesi di Naxos. 

— Mons. Luigi Calcagno, vicario generale della diocesi di Casale. 

20 luglio. — Mons. Teodoro Smika, delParchidiocesi di Olmiitz. 

Camerieri d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

8 luglio 1913. — Mons. Giovanni Nepomuceno Grimert, della diocesi di 
Leitmeritz. 

9 luglio. — Mons. Alessio Patrizio, della diocesi di Asti. 

10 luglio. — Mons. Pietro Lewickij, della diocesi di Premislia di rito ruteno. 
— Mons. Andrea Telep, della medesima diocesi e rito. 

Cappellano d'onore extra Urbem di S. S.: 

8 luglio 1913. — Mons. Domenico Garibaldi, della diocesi di Chiavari. 



360 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

La Gran Croce delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

30 giugno 1913. — AI sig. conte Giovanni Battista Batthyany, della dio- 
cesi di Sabaria. 

La Commenda con placca delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

2 luglio 1913. — AI sig. Luigi Bahia y Urrutia, della diocesi di Madrid, 
senatore dei regno di Spagna. 

La Commenda delVOrdine di 8. Gregorio Magno, classe civile: 

2 luglio 1913. — AI sig. dott. Enrico Gripat, della diocesi di Angers. 

La Commenda dell' Ordine di S. Silvestro Papa : 

' 15 luglio 1913. — AI sig. Bartolomeo Vaassen, di Aquisgrana, neh" archi- 

diocesi di Colonia. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

2 luglio 1913. — AI sig. Antonio Matre, segretario generale della fede- 
razione delle societa cattoliche degli S. U. d'America in San Luigi (Missouri). 

4 luglio. — AI sig. Gabriele Buprich Robert, architetto dell' Istituto Cat- 
tolico di Parigi. 

— AI sig. Adolfo Geoffray, scultore, delParchidiocesi di Parigi. 

— AI sig. Gabriele Beauchesne, editore, della medesima archidiocesi. 

7 luglio. — AI sig. Tito Lamperi, delParchidiocesi di Firenze. 

75 luglio. — AI sig. dott. Enrico Knepper, di Elberfeld, nelParchidiocesi 
di Colonia. 


II Cavalierato delVOrdine di 8. Silvestro Papa: 

15 luglio 1913. — AI sig. Ermanno Gerhatz, delTarchidiocesi di Colonia. 
— AI sig. Gaspare Reisen, della medesima archidiocesi. 


NECROLOGIO. 

20 luglio 1913. — Mons. Francesco Maria Delamaire, arciv. di Cambrai. 
22 luglio. — Mons. Vittore Corvaja, vescovo titolare di Tripoli. 



Annus V. - Vol. V. 


Die 12 Augusti 1913. 


Num. 13. 


AGTA A AIWOpAE A EDB 

COMMENTAEIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

PIUM OPUS « A SUFFRAGIO SACERDOTALI » ERIGITUR IN ARCHISODALITATEM 
CUM FACULTATE UBIQUE AGGREGANDI. 

PIUS PP. x. 

Ad futuram rei memoriam. — Eximiae caritatis opus, iam inde a sex 
et viginti annis Neapoli erectum ac Franciscali Sodalitio commissum, 
quo sacerdotes morientibus collegis adsunt, et iis praesertim qui ex 
hoc saeculo migraverint, caelestem pacem adprecantur. Pontificiae bene¬ 
volentiae testimoniis dignum profecto existimamus. Laeto enim accepimus 
animo frugiferum huiusmodi Institutum, iam nunc in multas dioeceses 
progressum, ingenti numero sodales complecti, qui omnes defunctis pre¬ 
sbyteris sive die sexto Februarii quotannis ex praescripto parentant, 
sive etiam alia religionis opera pro eorum animis conficiunt. Quo factum 
est, ut Nos ipsi pium hoc opus, non secus ac rec. me. Leo XIII 
decessor Noster, peculiaribus gratiis prosecuti simus, illudque novo 
poti oreque titulo cohonestandum esse libentes censeremus. Humiles 
igitur preces a dilecto filio huius Consociationis conditore ac moderatore 
Nobis porrectas propensa excipimus voluntate, et pium memoratum 
opus, quod « a Suffragio Sacerdotali » dicunt, atque in Neapolitana civi¬ 
tate canonice erectum exsistit, praesentium tenore, Apostolica auctoritate 
Nostra, in Archisodalitatem cum solitis privilegiis perpetuum in modum 
evehimus atque instituimus, certa spe freti illud maiora in Domino 
incrementa suscepturum. Huius autem Archisodalitatis sic erectae offi¬ 
cialibus ac sodalibus praesentibus et futuris, ut ipsi alias quaslibet 


ACTA, vol. V, a 13. — 12-8-913. 


26 



362 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


sodalitates cognomines atque eiusdem instituti ubique terrarum exsi¬ 
stentes, servata tamen forma Constitutionis Clementis PP. VIII deces¬ 
soris Nostri « Quaecumque a Sede Apostolica » aliisque Apostolicis 
ordinationibus desuper editis, aggregare, et cum illis omnes et singulas 
indulgentias, peccatorum remissiones ac poenitentiarum relaxationes ipsi 
Sodalitati ab Apostolica Sede concessas, vel ei, ita in Archisodalitatem 
nunc a Nobis erectae, in posterum concedendas, et quae aliis impertiri 
queant, communicare licite possint ac valeant, eadem auctoritate Nostra, 
praesentium tenore, concedimus ac largimur. Decernentes has Nostras 
Litteras semper firmas, validas, efficaces exsistere et fore, suosque ple¬ 
narios et integros effectus sortiri et obtinere, iliisque ad quos spectat 
et in posterum spectabit, in omnibus et per omnia plenissime suffra¬ 
gari; sicque in praemissis per quoscumque iudices ordinarios et dele¬ 
gatos iudicari et definiri debere, atque irritum esse et inane si secus 
super his a quoquam, quavis auctoritate, scienter vel ignoranter conti¬ 
gerit attentari. Non obstantibus contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud sanctum Petrum, sub annulo Piscatoris, die 
x ianuarii MDCCCCXIII, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. (T/c S. a Secretis Status. 


EPISTOLAE. 

I. 

AD MAIESTATEM SUAM GU1LELMUM II, GERMANIAE IMPERATOREM, BORUSSIAE 

REGEM, OB VIGESIMUM QUINTUM REGNI EIUS ANNIVERSARIUM. 

Sire, 

L'echeance jubilaire de vingt-cinq annees de regne glorieux est une 
occasion tres propice d'offrir a Votre Majeste des felicitations et des 
vceux. Les Souverains et les Gouvernements de tous les pays tiennent 
a honneur de prendre part au concert unanime d'hommages que la piete 
filiale et 1'admiration respectueuse de Vos peuples s'appretent a faire 
retentir en solennelles acclamations. 

Ce Nous est une joie a Nous-meme de Vous adresser par ce mes- 
sage, au milieu de 1'allegresse universelle. Nos souhaits tres ardents de 
longue vie, de gloire et de succes. 



Acta Pii PP. X. 


363 


Nous prions le Seigneur, principe de toute puissance et de toute 
souverainete, d'accorder sante et bonheur a Votre Majeste, paix et pros- 
perite au vaste Empire qui Vous est redevable de tant de bienfaits. 

En cette heureuse circonstance, il Nous est aussi agreable d'exprimer 
Notre vive gratitude a Votre Majeste desireuse d'assurer la felicite de 
ses sujets catholiques, dont le devouement tres fidele Lui est connu. 
Nous demandons en retour a Dieu que le spectacle emouvant de la 
tendresse de Vos peuples renouvelle la vigueur et la force de votre 
cceur, afin que Vous portiez tres longtemps encore le poids du sceptre 
et de la couronne pour le plus grand bien de la nation Allemande. 

En implorant la faveur celeste pour la conservation de Votre Auguste 
Personne, Nous associons a Notre priere et a Nos vceux Sa Majeste 
1'Imperatrice et tous les membres de la Famille Imperiale. 

Du Vatican, le 5 juin 1913. 

PIUS PP. X. 


IL 

AD R. P. IOSEPHUM HISS, MODERATOREM SOCIETATIS MARIANA E, QUINQUAGE¬ 
SIMO RECURRENTE ANNIVERSARIO EX QUO RELIGIOSA VOTA IPSE NUN¬ 
CUPAVIT. 

Dilecte Fili, salutem et apostolicam benedictionem. — Vertitur tibi 
annus a nuncupatis religiosis votis quinquagesimus eumdemque laetitiae 
sanctae causam non tibi tantum afferre scimus sed et universis soda¬ 
libus Instituti quod moderaris. Argumento id quidem est, dilecte Fili, 
eximiam eosdem habere virtutis tuae opinionem : idque Nos gratulamur 
tibi ex animo Nobisque gaudemus. Faxit Deus ut te duce, te magistro 
tam diu sodales tui utantur, ut sollertia prudentiaque tua florere, Ma¬ 
rianum istud Institutum sine ulla temporis intermissione pergat. Id Nos 
avemus tibique tuisque a Deo contendimus, idque apostolica conciliet 
benedictio, quam, caelestium auspicem adiumentorum, tibi, dilecte Fili, 
atque illis omnibus peramanter in Domino impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die xxv iunii MCMXIII, Pontificatus 
Nostri anno decimo. 


PIUS PP. X. 



364 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


III. 

AD R. P. D. CAELESTINUM ENDRICI, EPISCOPUM TRIDENTINUM, GRATULANDI 

CAUSA. 

Venerabilis Frater, salutem et apostolicam benedictionem. — Quod 
Nobis proxime per litteras renuntiasti, in tua dioecesi ob saecularem 
memoriam Edicti Gonstantiniani, quo primum Ecclesiae licuit pace et 
libertate publice frui, sollemnes ac celebres caerimonias esse habitas, 
plurimosque ad sacram Synaxim accessisse, ut a Iesu Deo et plenam 
libertatis copiam Ecclesiae matri et incolumitatem Nobis precarentur, 
fuit sane periucundum; ac libenter agnovimus tuorum maximeque tuam 
in Nos pietatem et fidem. Quare gratias tibi, venerabilis Frater, et clero 
populoque tuo agimus ex animo; simul autem, quod tribuistis Nobis 
officium remunerantes, apostolicam benedictionem, auspicem divinorum 
munerum, amantissime vobis impertimus. 

Datum Romae apud S. Petrum, die III mensis iulii MCMXIII, Ponti¬ 
ficatus Nostri anno decimo. 

PIUS PP. X. 


SUPREMA S. CONGREGATIO S. OFFICII 

(SECTIO DE INDULGENTIIS). 


DECRETUM 

INDULGENTIA IAM CONCESSA FIDELIBUS SE INVICEM SALUTANTIBUS PER INVO¬ 
CATIONEM NOMINIS IESU, ETIAM MARIAE ADIECTO NOMINE, MANET. 

Sunt quos amor pius erga Beatissimam inter virgines sic delectat, 
ut Iesum nunquam commemorare queant, nisi glorioso comitante nomine 
Matris suae, corredemptricis nostrae, beatae Mariae. Laudabilis haec con¬ 
suetudo ad illam extenditur invocationem, seu Christianam salutationem, 
circa quam Decretum supremae H. S. Congregationis, die 27 martii 1913, 
datum est. Equidem, pluribus in locis salutantur christicolae his verbis : 
Laudetur Iesus et Maria - Hodie et semper. Ne pereant forte, quae pro 



Suprema S. Congregatio S. Officii, Ss. Congr. Consistoriaiis, Concilii 365 


sola datae sunt Iesu nominis invocatione Indulgentiae, istiusmodi in 
adiunctis, apud Ssmum D. N. D. Pium div. prov. Pp. X, die 26 mensis 
iunii 1913, in audientia R. P. D. Adsessori S. Officii impertita, suppli¬ 
catum est, ut benigne concedere dignaretur, invicem salutantes sub invo¬ 
catione et laude ss. nominum Iesu et Mariae easdem lucrifacere indul¬ 
gentias, quas ss. nomen iesu tantum laudantes. Sanctitas vero sua, has 
preces perlibenter suscipiens, et gratiam extensionis concessit, et prae¬ 
sens Decretum expediri iussit. Contrariis quibuscumque non obstantibus. 

M. CARD. RAMPOLLA. 

L. £B S. 

f D. Archiep. Seleucien., Ads. S. O. 


SACRA CONGREGATIO CONSISTORIALIS 


TITULI ARCHIEPISC OPALIS COLLATIO. 

Ssmus Dominus noster Pius PP. X, decreto sacrae Congregationis 
Consistoriaiis diei 1 augusti 1913, archiepiscopalem titulum Antiochiae 
de Pisidia, retentis tamen Nanceiensi sede eiusque ac ecclesiae Tullensis 
titulo, Rmo D. Carolo Francisco Turinaz, amplioris honoris causa, per¬ 
sonaliter contulit et addidit. 


SACRA CONGREGATIO CONCILII 

MONITUM. 

S. Congregatio Concilii notum facit presbyteros Idolandum Sarzana 
et Hostilium Garbini e dioecesi Viterbiensi non habere facultatem colli¬ 
gendi eleemosynas pro Missis celebrandis. 



366 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA CONGREGATIO DE RELIGIOSIS 


DUBIUM CIRCA MANUSCRIPTA RELIGIOSORUM. 

Sacra Congregatio de Religiosis, in plenario coetu ad Vaticanum 
habito die 2 iunii 1911, nonnulla dubia de Religiosorum manuscriptis 
perpendit et resolvit, de quibus videre est in hoc Commentario (pag. 270 
eiusdem anni). 

Nunc autem rursum ab Ea quaesitum est: 

« An Religiosi tum votorum solemnium, tum votorum simplicium, 
« qui aliquod manuscriptum durantibus votis exaraverunt, eiusdem 
« dominium habeant, ita ut illud donare aut quocumque titulo alienare 
« valeant ». 

Et Emi PP. Cardinales huius sacrae Congregationis, in plenario 
coetu ad Vaticanum habito die 11 iulii 1913, responderunt: « Negative ». 

Quam Emorum Patrum responsionem Ssmus Dnus noster Pius 
Papa X, referente infrascripto S. Congregationis Secretario, ratam habuit 
et confirmavit die 13 iulii 1913. 

O. CARD. CAGIANO DE AZEVEDO, Pro-Praefectus. 

L. © S. 

f Donatus Archiep. Ephesinus, Secretorius. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 


i. 

DECRETUM. 

ERIGITUR PRAEFECTURA APOSTOL1CA INSULAE FORMOSAE. 

Quo feliciter percepta in insula Formosa curis Fratrum Praedica¬ 
torum incrementa Fidei augeantur in posterum, preces nuper porrectae 
sunt ut insula illa, non multo ante in ditionem Imperii Iaponici redacta, 
divideretur a Vicariatu Apostolico de Amoy, et in separatam Missionem 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


367 


erigeretur. Cum itaque hoc super negotio, examen instituissent Emi ac 
Rmi Patres sacro Consilio Fidei Propagandae praepositi in plenario 
coetu habito die 7 vertentis mensis, omnibus mature perpensis, a Vica- 
riatu Apostolico de Amoy partem illam distrahendam censuerunt quae 
constat insula Formosa aliisque eidem adiacentibus insulis, modo Iapo- 
nicae dominationi subiectis : ex ea autem efformandam esse Praefecturam 
Apostolicam Insulae Formosae nomine distinguendam, cuius spiritualem 
administrationem adhuc in posterum retineant Fratres Praedicatores 
Provinciae Ssmi Rosarii insularum Philippinarum. 

Hanc vero Emorum Patrum sententiam per infrascriptum sacrae 
huius Congregationis Secretarium Ssmo D. N. Pio PP. X relatam in 
audientia diei 14 eiusdem mensis. Sanctitas Sua ratam in omnibus habuit 
et confirmavit, atque praesens in re Decretum expediri iussit. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 19 iulii 1913. 


L. $ S. 


Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 


C. Faurenti, Secretorius. 


II. 

DECRETUM. 

IMMUTANTUR FINES INTER VICARIATUS APOSTOLICOS FOKIENSEM ET AMOENSEM. 

Ampliori Christiani nominis propagationi animum intendentes soler- 
tissimi Praesules Vicariatuum Apostolicorum de Fo-kien et de Amoy in 
Sinensi provincia Fukien exsistentium, unanimiter a S. Sede petierunt 
ut aptior induceretur finium inter utrumque Vicariatum divisio. Quod 
negotium cum Emi ac Rmi Patres S. huius Congregationis rite consi- 
derassent in plenario conventu habito die 7 vertentis iulii, statuendum 
censuerunt a Vicariatu Apostolico Fokiensi seiungendas esse praefe¬ 
cturas civiles Lun-yen-chou, Yung-chun-chou, Hsing-hua-fu una cum 
insula Nan-jih et parvas alias si quae sunt ad praefecturam Hsing-hua-fu 
attinentes: dictas vero regiones adiungendas esse finitimo Vicariatui 
Amoensi, a quo per Decretum huius item diei seiungitur insula Formosa 
una cum aliis proximis minoribus insulis quae modo Iaponicae domi¬ 
nationi subsunt. 



368 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Hanc vero Emorum Patrum sententiam Ssmus D. N. Pius PP. X 
in audientia die 14 eiusdem mensis infrascripto S. huius Congregationis 
Secretario concessa ratam in omnibus habuit et confirmavit, atque prae¬ 
sens in re Decretum confici mandavit. 

Datum Romae ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 19 iulii 1913. 


L. $ S. 


Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 

C. Laurenti, Secretorius. 


III. 

DECRETUM. 

PRAEFECTURA APOSTOLICA TERRAE GULIELMI IN DUAS SCINDITUR. 

Gulielmi Terra, in septentrio-orientali Novae Guineae insulae plaga, 
in Apostolicam Praefecturam erecta. Patribus e Societate Verbi Divini 
iam ab anno 1896 concredita fuerat, qui S. Evangelii praeconium populis 
illius regionis, vel infidelitate obcoecatis, vel etiam haeretica labe iam 
infectis, strenue praedicarent. Quo vero uberiores ad Dei gloriam ani¬ 
morumque salutem spirituales fructus colligi possent, R. P. D. Everardus 
Limbrock, Praefectus Apostolicus, S. huic Congregationi Christiano nomini 
Propagando praepositae humillimas iterato preces obtulit, petens ut ex 
eadem Apostolica Praefectura pars quaedam distraheretur, et altera sic 
Missio seu Praefectura efformaretur, aliis quidem evangelicis operariis 
tradenda. Cum autem Patres e Societate Ss. Cordium vulgo, de Picpus 
nuncupati, parati essent ad huiusmodi missionem suscipiendam riteque 
excolendam, cum utriusque religiosae Societatis praesulibus de hac re 
agere visum est. Eorumque itaque habito mutuo consensu, votoque 
excepto revmi Praefecti Apostolici, eminentissimi ac reverendissimi 
Patres huius S. Congregationis a Christiano nomine Propagando in 
generalibus comitiis die 7 vertentis mensis iulii habitis, gravi hoc negotio 
rite in examen adsumpto, rebusque omnibus mature perpensis, haec 
decernenda statuerunt: 

Ex Apostolica Praefectura Terra Gulielmi nuncupata eam partem 
esse distrahendam, quae a limite occidentali eiusdem Praefecturae ad 
gradum 142,22 longitudinis (Greenwich) orientem versus sese extendit 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


369 


et praecise ad stationem vulgo de Eitape dictam; eamque partem in 
novam erigendam esse Apostolicam Praefecturam « Terra Gulielmi occi¬ 
dentalis » nuncupandam, dum altera pars « Terra Gulielmi orientalis » 
exinde vocabitur; ipsamque denique novam Praefecturam Patribus e 
Societate Ss. Cordium vulgo de Picpus esse concredendam. Quam emi- 
nentissimorum Patrum sententiam, in audientia die 14 labentis iulii 
Ssmo D. N. Pio div. prov. PP. X ab infrascripto S. huius Congrega¬ 
tionis Secretario relatam. Sanctitas Sua in omnibus benigne adprobare 
ratamque habere dignata est, ac praesens ad hoc Decretum edi iussit. 

Datum Romae, ex aedibus S. Congregationis de Propaganda Fide, 
die 25 iulii, anno Domini 1913. 


Fr. H. M. CARD. GOTTI, Praefectus. 


L. © S. 


C. Laurenti, Secretorius. 


IV. 

NOMINATIO EPISCOPI. 

Brevi apostolico nominatus est: 

16 iulii 1913. — Coadiutor cum iure futurae successionis Vicarii 

Apostolici Cameronensis et episcopus titularis Coptitensis, Rev. D. Fran- 
ciscus Hennemann, societatis Missionum. 



370 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


S. CONGREGATIO RITUUM 


i.. 

BITURIGEN. 

DE FESTO S. SEPULCHRI EXTRA TEMPUS PASCHALE CELEBRATO. 

R. D. Aristides Bedu, curatus decanus Novi sancti Sepulchri in dioe¬ 
cesi Bituricensi, a sacra Rituum Congregatione, per rescriptum diei 1 iulii 
anno 1910 editum, obtinuit pro die 15 iulii quotannis recitandum in 
sua ecclesia Officium de sancto Sepulcro D. N. I. C, uti idem Offi¬ 
cium ponitur in Breviario Romano-Seraphico sub Dominica II post 
Pascha; nunc vero ipse Orator enixe iterum instat, ut obtentum Offi¬ 
cium, quod in Breviario Romano-Seraphico uni tantum tempori Paschali 
convenit, ita rite aptetur, ut extra tempus Paschale congrue valeat 
recitari. 

Sacra porro Rituum Congregatio, ad relationem subscripti Secretarii, 
audito Commissionis liturgicae suffragio, ita precibus respondendum 
censuit: « Sumantur ad Matutinum festi sancti Sepulchri omnes anti- 
« phonae ex eodem Communi Dedicationis Ecclesiae unde et Psalmi 
« iam accipiuntur; Lectio autem IX sumatur ex aliis Appendicibus, ut 
« infra; quod vero spectat cantum, sumatur cantus pro Fratribus Mino- 
« ribus approbatus, et in additis Missae respondentis partibus serventur 
«Decreta quae approbationem et editionem cantus Gregoriani mode- 
« rantur ». 


Lectio IX. 

Petrus igitur videns resurrectionem, quam Dei Filius praenuntia¬ 
verat, impletam; qui sollicitus venerat, securus abscessit. Maria tamen, 
resurrectionis ignara, non cessavit lacrimas fundere, nesciens hanc esse 
Dominici corporis gloriam, quam putabat injuriam. Cujus inanes moe¬ 
rores Angelus magis prohibet, quam consolatur, ut Evangelista testatur: 
Mulier, inquit, quid ploras? Si spiritali prudentia intentionem divini 
sermonis intelligas, lacrimarum causam non tamquam ignarus inter¬ 
rogat, sed importunos fletus dolentis abjurgat. Maria, inquit, quid ploras? 



S. Congregatio Bituum. 


371 


quum vacuo monumento, non damno funeris sed merito resurgentis, 
Jesu Christi corpus virtus sibi, non facinus vindicasset? Culpat eodem 
tempore a Maria lacrimas fundi quo debuit gloriari. 

Atque ita rescripsit et servari mandavit. Die 15 februarii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L.&S. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charyst., Secretorius. 


II. 

ORDINIS FRATRUM MINORUM. 

DE FESTO S. MARIAE ANGELORUM DE PORTIUNCULA. 

Hod iernus Pater Minister provinciae sanctae Mariae Angelorum a 
Principatu, Ordinis Fratrum Minorum, praepositus, Ssmum Dominum 
nostrum Pium Papam X supplicibus votis rogavit, ut Festum Titulare 
ipsius provinciae, ritu duplici primae classis cum Octava iuxta pecu¬ 
liares Rubricas Breviarii Romano-Seraphici n. 16 et 47 peragendum, a 
Fratribus ipsiusmet Provinciae in posterum celebrari valeat sub titulo 
Dedicatio S. Mariae Angelorum de Portiunculae die propria, nempe 
2 augusti, cum Officio ac Missa approbatis pro locis Mexicanis; retentis 
tamen Tectionibus primi et secundi Nocturni e Breviario Romano-Sera- 
phico et assumptis Tectionibus tertii Nocturni ex Officio beatae Mariae 
Virginis de Misericordia, Clero Savonensi concessis: ita ut Officium de 
Communi Dedicationis Ecclesiae, iuxta praedictas Rubricas peculiares 
n. 139 omittatur. 

Sanctitas porro Sua, referente infrascripto Cardinali sacrae Rituum 
Congregationi Praefecto, attento commendationis officio Revmi Patris 
Procuratoris generalis enuntiati Ordinis, benigne annuere dignata est 
pro gratia in omnibus iuxta preces: servatis Rubricis. Contrariis non 
obstantibus quibuscumque. 

Die 26 februarii 1913. 

Fr. S. CARD. MARTINELLI, Praefectus. 

L. © S. 

j Petrus Fa Fontaine, Ep. Charyst., Secretarius. 



372 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SACRA ROMANA ROTA 


i. 

GE-LI MERIDIO-OCCIDENTALIS. 

NULLITATIS MATRIMONII (WANG-SANG). 

Pio PP. X feliciter regnante, Pontificatus Dominationis Suae anno 
decimo, die 16 aprilis 1913, RR. PP. DD. Franciscus Heiner, Ponens, 
Ioannes Prior et Aloisius Sincero, Auditores de turno, in causa Ce-li 
meridio-occidentalis - Nullitatis matrimonii, instante pro appellatione 
Defensore Vinculi vicariatus apostolici Ge-Ii meridio-occidentalis, inter 
Ioannem Baptistam Wang, repraesentatum per legitimum procuratorem 
Antonium Cagiano de Azevedo, advocatum, et Anastasiam Sang, interve¬ 
niente et disceptante in causa Defensore Vinculi, sequentem definitivam 
tulerunt sententiam. 

Ioannes Baptista Wang, viduus Sinensis, iam ab adolescentia in 
religionem catholicam receptus et agricola opulentus in pago Kia-Tsonen 
vicariatus apostolici Ce-li Meridio-Occidentalis, anno 1906 consilium iniit 
rursus uxorem ducendi in matrimonium. Tunc Paulus, ex priore uxore 
filius, patri proposuit quamdam viduam, in civitate Tchai-Tsum habi¬ 
tantem, integris exornatam moribus et venusto adspectu praeditam. 
Pater porro, quamvis hanc mulierem, nomine Lu Caeciliam, numquam 
vidisset, statim annuit et iuxta mores Sinenses, suadente filio Paulo, 
amico suo Ioanni Yu commisit munus suo nomine cum vidua Lu Cae¬ 
cilia de ineundo matrimonio tractandi. Caecilia vero exquirenti Ioanni Yu 
respondit se "nolle novas nuptias inire, at ei adduxit aliam viduam, quam¬ 
dam Anastasiam Sang, ut cum ea de ineundo matrimonio cum Ioanne 
Wang tractare! Mediator deinde, quin prius animum mandantis exqui- 
siverit, interrogat hanc viduam an nubere velit Ioanni Wang, eamque, 
comitante Caecilia, illico adducit in orphanotrophium pagi Paitang prope 
pagum in quo habitat Ioannes Wang. Mediator de facta substitutione 
mulieris certiorem reddit Paulum, sed nec ipse nec Paulus eam cum 
Ioanne Wang communicat. Idem vero mediator vocat mandantem ad 
invisendam mulierem adductam. Ioannes tamen, negotiis impeditus, non 
venit, sed misit solummodo novercam suam, quae, utpote senex (7°2 an¬ 
norum) et parvi iudicii, Ioanni relationem bonam retulit. Anastasia ipsa. 



S. Romana Rota. 


373 


quae ante matrimonii celebrationem per tres vel quatuor dies in orpha¬ 
notrophio morata est, pluries petiit ut futurum maritum antea videre 
posset, sed frustra. Die statuto Ioannes primus in ecclesiam venit, et 
sacerdos, sacris indutus vestibus, ad altare accessit. Tandem mulier 
adducitur. De consensu interrogata respondit: « Quomodo nunc possum 
« respondere: nolo? Volo! ». 

Sacris expletis ritibus, quum ex ecclesia egrediebantur, vir prima 
vice mulierem inspexit, ac advertens eam esse indecoram et senem usque 
ad canitiem, magna ira exarsit. Substitutione mulieris detecta, firmiter 
protestatus est, se nullatenus Anastasiam uti uxorem suam agnoscere 
posse. Res denique eo producta est ab amicis, ut mulierem in domum 
receperit, at non ut uxorem, sed tamquam ancillam. Ob frequentes con¬ 
tumelias ac percussiones ex parte viri, pluries de domo evasit uxor, 
tamen toties reversa est. Tandem die festo Epiphaniae, anno 1907, denuo 
evasit mulier, quin redierit. 

Quamobrem Ioannes, qui in matrimonio valide coniunctum cum 
Anastasia numquam se censuit, utpote dolo deceptus in ipsa Sacramenti 
substantia, tribunal ecclesiasticum adiit, petens ut matrimonium nullum 
declararetur ob errorem substantialem personae. Die 27 septembris 1910 
prodiit sententia, qua matrimonium Wang-Sang declaratum est nullum 
« saltem propter errorem substantialem personae ». Defensor porro vinculi 
appellationem instituit ad S. G. de Sacramentis. Causa deinde commissa 
est H. S. O. a quo decidenda est sub formula: An constet in casu de 
nullitate matrimonii. 

Praemittendum est, matrimonium in casu impugnari posse non 
solum ex capite erroris substantialis personae, sed etiam ex capite 
defectus consensus mulieris. Uti enim ex actis et probatis constat, mulier 
illis diebus quibus ante nuptias in orphanotrophio morata est, institit 
ut sibi liceret futurum maritum saltem videre. Mane dein nuptiarum 
pertinaciter denuo institit, imo ecclesiam ingredi recusavit nisi antea 
vir sibi ostensus fuisset. At Paulus et mediator ei studiose dissuaserunt, 
et tandem eam, sub praetextu quod sacerdos nimis iamdiu exspectaret, 
ad ingressum compulerunt. Ita mulier perturbata ad altare accedit, et 
antequam eventus bene percipere valeat, sacerdoti ipsam immediate de 
consensu interroganti verbis illis respondit: « Quomodo nunc possum 
«respondere: nolo? Volo! ». Quare non immerito iudex primae instan¬ 
tiae ait: « Quoad consensum mulieris Sang attendendum est 1) illam 
« constanter et usque ad ultimum momentum et coram omnibus per- 
« sonis affirmavisse suam voluntatem videndi suum maritum futurum, 
« dicendo se nolle nubere, nisi prius viderit eum. Attendendum est 



374 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« 2) quod ii qui eam impedierunt ne eum videret, sunt iidem qui con- 
« tieuerunt de mutatione coram Ioanne Baptista. Ex verbis mulieris 
« respondentis sacerdoti interroganti, consensus eius nedum appareat 
« liber, quin potius apparet indignatio et repugnantia mulieris in angu- 
« stia positae et nescientis quo se verteret. Non constat ergo de con- 
« sensu mulieris Sang». Aliud tamen est: non constare de consensu, 
et aliud: constare de non consensu. Quum vero caput accusationis ex 
defectu consensus mulieris fundamentum nimis tenue habeat, RR. PP. 
censuerunt defectum consensus mulieris in causa praesentatum omitten¬ 
dum esse, praesertim cum in casu ob errorem substantialem personae 
de matrimonii nullitate iam satis constet. 

Et sane, in iure notissimum est, errorem substantialem de ipsa per¬ 
sona ex lege naturali esse impedimentum dirimens matrimonii. « Certum 
« est apud omnes, docet Sanchez, lib. VII, disp. 18, errorem personae 
« antecedentem, id est qui causa est ut matrimonium ineatur, alias non 
« ineundum, dirimere ipsum ... Caeterum, quantumvis fatuus et crassus 
« sit error, credo eum satis esse ad dirimendum matrimonium, quando 
< circa personam contingit ». Coscius autem. De sep. thori, lib. I, cap. 2, 
n. 2, ait: « Error personae est quando hic putatur Vigilius et est Plato ... 
« Dirimit procul dubio matrimonium error personae, velut si mulier 
« cogitans et intendens contrahere cum primogenito, contrahat cum alio; 
« aut si quis putans illud contrahere cum Bertha, contrahat cum Seja, 
« non tantum de iure positivo, verum etiam de iure naturae, quia per- 
« sona est primarium et substantiale obiectum matrimonii ». Wernz vero, 
Ius Decret., tom. IV, par. 2, cap. L, n. 225, optime docet: « Error sub- 
« stantialis de persona, sive antecedens sive concomitans, vincibilis sive 
« invincibilis, ex dolo vel sine fraude ortus, in culpabilis vel culpabilis, 
« sive ob defectum errantis sive alterius non errantis, ex iure naturae, 
« non ex mera constitutione Ecclesiae, constituit impedimentum dirimens 
« matrimonii. Nam ad valorem matrimonii essentialiter requiritur mutuus 
« consensus maritalis duarum personarum in individuo sufficienter deter- 
« minatarum, sed per errorem substantialem de persona alterius sponsi 
« in errante sponso omnino impeditur mutuus consensus maritalis, quo- 
« niam consensus errantis sponsi fertur in tertiam personam ab altera 
« parte contrahente omnino diversam. Ergo ex iure naturae per huius- 
« modi errorem valor matrimonii omnino impeditur ». Card. Gasparri 
denique. De Matrim., II, n. 889, ita explicat errorem substantialem de 
persona: « Error facti circa personam verificatur, quando quis vult 
« contrahere cum persona certa et determinata, e. g. Maria, qualem falso 
«putat esse hanc praesentem, cum qua contrahit». 



S. Romana Rota. 


375 


In facto autem dubitari nequit, quia in casu Ioannes Wang, qui cum 
Lu Caecilia matrimonium inire volebat, praesentem Anastasiam Sang 
falso putaverit esse illam Lu Caeciliam. 

Ioanni Wang novas nuptias inire volenti proposuit Paulus filius 
viduam quamdam, Lu Caeciliam, ex pago Tchai-Tsum, quam cognoscebat 
Paulus tamquam foeminam adspectu decoro, moribus integris, bona 
indole, capacitate familiae regendae ornatam. Quibus auditis, pater decla¬ 
ravit se Lu Caeciliam ducere velle. Cuius facti testis est filius, Paulus 
Wang, qui interrogatus « Antequam matrimonium contraheret pater 
« tuus, monuistine illum de quali persona? », respondit: « Interrogavi 
« eum, an velit matrimonium contrahere cum vidua Lu Caecilia ex pago 
«Tchai-Tsum, et ille mihi respondit quod velit... Monui illum de bona 
« indole capacitateque gubernandae familiae et de forma illius, quia 
« faciebam commercium prope pagum Tchai-Tsum et bene cognoscebant 
« illam viduam ». Interrogatus « Pater tuus haec audiendo voluitne 
« nubere cum illa persona? », respondit: « Voluit ». 

Haec confirmat pater, Ioannes Wang. Interrogatus enim « Qualem 
« volebas ducere ? », respondit : « Volebam ducere viduam ex pago 

« Tchai-Tsum ». Iterum interrogatus « Qualis et cuius aetatis mulierem 
« volebas ducere? », respondit: « Dixerunt mihi, quod habeat 37 annos ». 
Interrogationi denique « Tempore quo matrimonii benedictio fiebat, qua- 
« lem potabas mulierem?», dedit responsionem: « Putabam illam esse 
« viduam ex pago Tchai-Tsum ». 

Ioannes Yu, amicus Ioannis Wang, munus ab illo accepit eundi in 
pagum Tchai-Tsum ad petendum consensum Lu Caeciliae in matrimo¬ 
nium. Ita deponit hic testis: « Fui mediator istius matrimonii... Inten- 
« debat invitare et adducere viduam Lu Caeciliam, ut nubat Ioanni 
« Baptistae Wang ». 

Ex depositionibus igitur testium Pauli Wang et Ioannis Yu, quae 
ab actore confirmantur, patet Ioannem Wang statuisse matrimonium 
contrahere cum determinata persona, Lu Caecilia nomine, ex pago Tchai- 
Tsum, 37 annorum, certis qualitatibus ornata, quibus coniux omnino 
desiderabilis apparebat. In illam consensit, mandatumque dedit amico 
petendi huius mulieris consensum in matrimonium. Definitive recusante 
muliere Lu Caecilia, mandatum cessavit. Mandatum enim datum non 
fuit alternativum, sed exclusivum, ut ex ore testium discimus. Interro¬ 
gatus Ioannes Yu « Quia ipsa noluit, cur non statim rediisti? », respondit: 
« Quia ipsa vidua Lu indicavit mihi aliam viduam quam nesciebam ». 
Nullum verbum de mandato generali quaerendi uxorem pro mandante, 
vel cum alia muliere negotium pertractandi, si persona determinata 



376 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


recusasset. Potuit quidem mediator aliam quaerere mulierem in uxorem 
Ioannis Wang, sed consensus istius in priorem vi mandati in alteram 
transferri non potuit. Oportebat Ioannem Yu monere amicum suum de 
substitutione personae, ut novo actu voluntatis in illam consentiret. 
Nemo tamen Ioannem Wang de substitutione facta monuit, et sponsus 
ad ecclesiam porrexit putans, se cum Lu Caecilia matrimonium con¬ 
tracturam, uti fidem faciunt fere omnes testes, nemine contradicente. 

Testantur in primis Paulus Wang et Ioannes Yu, se eum non mo¬ 
nuisse de substitutione facta. Anastasia Sang dein affirmat se virum 
non vidisse ante nuptiarum celebrationem, id quod alii testes confir¬ 
mant, Lu Caecilia scilicet, Maria Yen, Ioannes Yu; et sacerdos missio- 
narius, Petrus Tcheng, qui matrimonii celebrationi adstitit, deponit: 
« Statim ac pervenerunt ad pagum Paitang scivi quod facta fuit sub- 
« stitutio personae. Tunc monui Yu Ioannem, ut quaerat Ioannem Bapti- 
« stam Wang ad videndam illam mulierem ... Wang moram fecit usque 
« ad diem matrimonii ». Noverca tandem a viro missa ad invisendam 
futuram sponsam testatur, se nescivisse ante matrimonium de substi¬ 
tutione facta. 

Ex dictis ergo patet, actorem in celebratione matrimonii renovasse 
consensum prius expressum vi mandati in determinatam personam Lu 
Caeciliae, qui proinde consensus nullius valoris erat respectu mulieris 
Anastasiae Sang, cum qua ritum externum explevit. 

Mutationem seu substitutionem personae, nesciente sponso, factam 
esse, confirmatur insuper modo agendi Ioannis Wang immediate post 
ritum matrimonialem expletum. Sponsa ita loquitur: « Post benedictio- 
« nem, exeundo extra ecclesiam Wang I. B. aspexit me torvis oculis. 
« Audivi alios dicentes quod non vult me habere quia provecta sum 
« aetate. Tunc ego volebam reverti in familiam cum propinqua mea. 
« Sed illa cum aliis exhortati sunt me ut maneam, dicentes quod post 
« aliquos dies melius me tractabit ». Paulus Wang porro haec deponit 
de-ritibus civilibus qui celebrationem matrimonii secuti sunt: « Pater 
« meus non fuit praesens in atrio in quo faciebant ritus civiles, sed ex 
« industria, prae tristitia, recesserat .in alio atrio, neque manducavit, 
« neque cum uno homine dixit verbum, etiam exquisitus ». Praeterea 
idem ad interrogationem iudicis « Suntne qui exhortati sunt patrem 
« tuum ut eam acciperet ut uxorem ? », respondit: « Multi fuerunt. Sed 
« pater meus numquam voluit audire et talia loquentes tamquam ini- 
« micos habuit longo tempore. Etiam amita mea exhortata est illum. 
« At ille per unum annum non locutus est cum illa ». Similiter deponunt 
etiam alii testes. Quae omnia sane demonstrant, consensum matrimo- 



S. Bomana Bota. 


377 


nialem datum fuisse a sponso in suppositione, quod ad altare praesens 
fuit Lu Caecilia, ornata illis dotibus a filio Paulo descriptis, dum revera 
praesens fuit alia mulier, Anastasia scilicet Sang. Summae itaque negli- 
gentiae arguendus est Ioannes Wang in re tanti momenti, et error ipsius 
fatuus fuit et crassus et culpabilis, sed hoc non impedit, iuxta verba 
superius relata Sanchesii et Wernz, quominus iure naturae ex errore 
substantiali personae nullus et irritus sit consensus praestitus. 

Neque dici potest, matrimonium initio invalidum decursu temporis 
sanatum fuisse per diuturnam cohabitationem et copulam maritalem. 
Etenim neque pacifica cohabitatio neque copula cum affectu maritali 
locum habuit. Ad rem testatur Lu Caecilia: « Post ritus civiles exhor- 
« tata sum illam ut intret in cubiculum mariti. Hoc fecit et noctem 
« transegit. Sed omnino mane vocavit me dicendo, quod volebat omnino 
« discedere, quia vir dedignatus est illam ». Porro Anna Soung deponit: 
« Haec verba ipsius viduae audivi: ipsa dixit quod Wang Ioannes Baptista 
« monuit illam: " Tu non debes violare me, nec ego violabo te „ ». Maria 
Wang deponit: «Audivi viduam Sang mihi dicentem: "Ego displiceo 
« ei et ille mihi displicet „ ». Sacerdos Petrus Tcheng autem ait: « Mulier 
« Sang post aliquos dies ipsa mihi dixit expressis verbis, dum fugeret.,.: 
« " Nunc sum in talibus circumstantiis, ut non possim manere in familia 
« eius; ipse non accipit me in cubiculum: dixit mihi: indigna es me „ ». 
Missionarius denique Jaladieu ait: « Je lui (Anastasiae) ai demande: 
« " Pourquoi es-tu restee longtemps dehors ? „. Elie m'a repondu qu'elle 
« avait peur d'etre tuee par J. B. Wang ». Vir ipse omnino negat copulam 
unquam locum habuisse, et praesumptio veritatis suae assertionis habetur 
in vehementi et continua repugnantia quam erga mulierem monstravit, 
de qua concordes sunt testes, non exclusa ipsa vidua Sang. 

Neque obstat quod mulier contra depositionem iuratam mariti testata 
est, semel copulam locum habuisse. De hac depositione mulieris ita 
loquitur sacerdos supra citatus: « Ante quatuor dies vidi Lu Caeciliam 
« et dixi illi : " Quomodo antea audivi quod non habuerunt rem coniu- 
« galem, et nunc vidua Sang dicit quod semel habuerunt „. Vidua Lu Cae- 
« cilia respondit mihi: " Forsan alii suaserunt ei ut ita dicat, ut accipiat 
« aliquam pecuniam „ ». Sententia autem appellata ait: « De consumma- 
« tione matrimonii, ex depositionibus testium impossibile videtur Ioan- 
« nem Baptistam consummasse matrimonium cum muliere Sang, etiam 
« materialiter (scii, ad libidinem satisfaciendam, quo in casu de conva- 
« lidatione matrimonii sermo esse non potest), a fortiori affectu maritali. 
« Verba mulieris Sang affirmantis semel peractum fuisse actum coniu- 
« galem, non concordant cum circumstantiis etiam ab ipsa relatis. Prae- 


ACTA, vol. V, n. 13. — 12-8-913. 


27 



378 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« sumitur eam sic locutam fuisse, tantummodo occasione iudicii, cum 
« spe subsidii pecuniarii sic facilius obtinendi ». 

Quibus omnibus tum in iure quum in facto consideratis ac sedulo 
perpensis, Christi Nomine invocato. Nos infrascripti Auditores, pro Tri¬ 
bunali sedentes et solum Deum prae oculis habentes, ad propositum 
dubium respondemus: Affirmative, seu constare de matrimonii nullitate 
in casu. 

Ita pronuntiamus et definitive sententiamus, mandantes Ordinariis 
locorum et ministris tribunalium, ad quos spectat ut exsecutioni man¬ 
dent hanc nostram definitivam sententiam, et adversus reluctantes pro¬ 
cedant ad normam sacrorum canonum, et praesertim cap. 3, sess. XXV, 
De Beform., Concilii Tridentini, iis adhibitis exsecutivis et coercitivis 
mediis, quae magis efficacia et opportuna pro rerum adiunctis exsti- 
tura sint. 

Romae, die 16 aprilis 1913. 


Franciscus Heiner, Ponens. 
Ioannes Prior. 

Aloisius Sincero. 

T. Tani, Notarius. 


IL 

ORDINATIO. 

DE FERIIS AUTUMNALJBUS. 

Ssmus D. N. Pius Pp. X, fel. reg., cum notitiam habuerit, ex relatione 
infrascripti Decani, iam fuisse experientia comprobatum, iudiciales pro¬ 
cessus melius explicari et expediri, si feriae, dictae autumnales, ali¬ 
quantisper anticipentur, idque esse in votis RR. DD. Auditorum, iussit 
ac decrevit, ferias autumnales decurrere a die 24 augusti ad diem 
14 octobris, et hoc a currenti anno observari mandavit. 

Die 5 iulii 1913. 


M. lega. Decanus. 



Signatura Apostolica. 


379 


SIGNATURA APOSTOLICA 

COLONIEN. 

NULLITATIS MATRIMONII (HOSPELT-BERNARDT) 

SIVE NULLITATIS SENTENTIAE ROTALIS. 

Inter illmum dominum Antonium Hospelt, actorem, repraesentatum per 
legitimum procuratorem Christophorum Astorri, advocatum; et domi¬ 
nam Aloisiam Bernardi conventam, quae citata non comparuit; 

interveniente et disceptante in causa Vinculi Defensore ex officio. 

Antonius Hospelt catholicus, in Germaniae perillustri urbe Coloniae 
ortus ex divite familia, die 26 octobris 1882, ineunte 20 aetatis suae 
anno, militiae adscitus, servitium armorum Argentorati explere coepit. 
Ibi malo suo fato, in laqueum cuiusdam foeminae, Ludovicae Bernardt, 
ex evangelica secta, incidit, quae omnia amatoriae artis blandimenta 
apprime callens, ita incautum adolescentem suo affectu incendit, ut sibi 
eam desponsaturam promiserit, facta etiam alia pollicitatione ingentis 
summae pecuniae eidem tradendae. Statim ac Antonii parentes initae 
cum ista foemina eius consuetudinis nuntium acceperunt, summopere 
adnixi sunt ut filium suum a foeda hac consuetudine removerent; quin 
etiam pater, quo vehementius natum ab insano proposito deterreret, 
exheredationis poenam ei comminatus est. Lex enim imperii Germanici, 
huiusmodi in casibus, edicit iuxta par. 2383 Codicis civilis: « 11 discen- 
« dente puo essere privato della porzione legittima, se, contro la volonta 
« di quello della cui eredita, si tratta, conduce vita riprovevole ed immo- 
« rale ». Haec comminatio patris adversus filium Antonium desideratum 
sortita non est exitum; immo vero profuit callidissimae foeminae ut viam 
excogitaret qua periculum exheredationis prorsus averteretur. 

Itaque, militari servitio absoluto, Antonius, qui tenacius usque Ludo¬ 
vicae adhaerebat, postquam aliquot diebus apud suos parentes diver- 
satus fuisset, revertitur ad illam; et ambo prius Lausannam, postea 
Basileam in Helvetia sese contulerunt; in qua postrema civitate Anto¬ 
nius, suadentibus tum quodam mulieris propinquo, nomine Honauer, 
tum alio mulieris amico nomine Siibinger, consilium coepit proficiscendi 
Londinum, ubi ipse, iam a die 26 octobris aetate maior effectus, absque 



380 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ullo obice, impugnatum cum Ludovica matrimonium celebrare tandem 
posset. Haec nuptiarum conciliatio videtur inventa et disposita callidae 
mulieris ingenio. Et revera ambo, nulla amplius interiecta mora, Lon- 
dinum profecti sunt. Ad quam urbem cum pervenissent die 2 novembris 
eiusdem anni 1903, opera cuiusdam Tunk ab amicis Ludovicae antea 
edocti, diemque adventus Antonii et Ludovicae in urbem ementiti, incon¬ 
sultus iuvenis voti sui compos factus est; quippe qui die 4 eiusdem 
mensis novembris matrimonium coram officiali civili cum Ludovica 
contraxit. 

Peractis nuptiis, coniuges in urbem Karlsruhe incessanter perrexe¬ 
runt. Ibi maritalis vitam contubernii usque ad insequentis anni 1904 
aestatem, etsi non omnino, uti asseritur, tranquillam, utcumque duxe¬ 
runt. Verum quies et concordia isti contubernio diu non arrisere; nam 
iurgia et querelae inter coniuges exortae usque adeo processerunt, ut 
maritalis consuetudinis vita fere impossibilis evaserit. Si huius eventus 
originem rimari placeat, praecipua sane causa frigescentis utrinque affe¬ 
ctus, indeque consequutarum in eo contubernio discordiarum, repetenda 
ex facto, quod Ludovica pollicitam initio amorum ab Antonio ingentem 
pecuniae summam (100,000 marchi) cui ipsa potissimum inhiaverat, tan¬ 
dem accepisset; ex parte vero Antonii, fastidium satietasque, deferbe- 
scente cupiditatis aestu, illecebrarum quibus olim incautum iuvenem 
ipsa irretiverat. Videtur etiam non abs re coniici posse, cum aliis viris 
detectas Ludovicae consuetudines, eodem ipso tempore quo illa Antonii 
maritali utebatur contubernio, effecisse ut iuvenis, tandem aliquando 
ab illo amatoriae insaniae veterno excussus, facti poeniteret, cuperetque 
a Ludovica quamprimum, discisso matrimonio, separari. Tunc ex quadam 
naturali contrariorum sibi repugnandum lege, contigit, ut in Antonii 
animo vehemens revivisceret amoris flamma, qua ab ineunte adole¬ 
scentia puellam nomine Mariam Asbach Coloniae admodum dilexerat; 
quacum, etiam post matrimonium Ludovicae, epistolare habere commer¬ 
cium non desierat. 

Antonius itaque ad hoc suum propositum matrimonii dissolvendi 
perficiendum, urgentibus quoque suorum parentum studio precibusque 
sollicitior factus, mense iunio anni 1904 promovit apud tribunal civitatis 
Karlsruhe querelam divortii, quam tamen mense novembri eiusdem anni 
revocavit, insequenti autem anno 1905 mense iunio, eamdem divortii 
querelam apud tribunalia praedictae civitatis iterum proposuit. Tribunal 
vero primae, uti aiunt, instantiae reiecit querelam partis, et admisit 
divortium ex culpa tantum viri seu actoris Antonii Hospelt, concessa 
quoque actione reconventionali uxoris. A qua sententia cum Antonius 



Signatura Apostolica. 


381 


provocasse! ad tribunal secundae instantiae, istud in sede appellationis 
praecedentem sententiam tribunalis primae instantiae reformavit, prolata 
altera sub die 20 maii anni 1908, qua decrevit, matrimonii contracti in 
urbe Londinensi dis 4 novembris 1903 inter partes contendentes divortium 
admitti ex utriusque culpa. 

Hac sententia Antonius liberum sese arbitratus, dare operam coepit 
ut coram Ecclesia matrimonium cum praefata puella Maria Asbach cele¬ 
brare posset. Parochus proprius Antonii in civitate Colonien., propter 
initum a iuvene matrimonium civile in Anglia cum Ludovica Bernardt, 
documentum status liberi ei tradere noluit, nisi prius illud civile matri¬ 
monium declararetur nullum per iudicialem auctoritatis ecclesiasticae 
sententiam. Curia Coloniensis, ad quam Antonius supplicem libellum 
pro impetranda civilis illius matrimonii nullitatis declaratione porrexerat, 
sententiam sub die 22 aprilis 1909 pronuntiavit, qua nullitatem dicti 
matrimonii admisit. Verum Defensor vinculi io Curia Colonien, statim 
ab ea sententia appellationem promovit apud S. Rotae Romanae tri¬ 
bunal. Interim, pendente adhuc appellatione, Antonius morae, propter 
passionis aestum, impatiens, cum praedicta puella Maria Asbach civile 
matrimonium inivit. Porro sacrae Rotae tribunal, rite perspecta atque 
examinata in primo turno causa, die 27 augusti 1910, dubio « An con- 
« stet de nullitate matrimonii in casu? » sententia sua respondit: Nega¬ 
tive. Quum vero actor Antonius Hospelt adversus hanc sententiam ad 
secundum turnum provocasse!, die 10 mensis iunii 1912, prolata est ab 
eo conformis priori sententia, nempe: « Non constare de matrimonii 
« nullitate in casu: seu ad propositum dubium (an sententia rotalis 
« die 27 augusti 1910 sit confirmanda vel infirmanda in casu) : Affirma¬ 
ta Uve ad primam partem; Negative ad secundam: statuentes praeterea 
« actorem teneri ad omnes iudicii expensas ». Adversus quam senten¬ 
tiam denuo a sacro Rotae tribunali favore matrimonii inter Antonium 
Hospelt et Ludovicam Bernardt prolatam, actor per suum patronum 
interposuit recursum penes supremum hoc Signaturae Apostolicae tri¬ 
bunal, ad obtinendam declarationem nullitatis huiusmodi sententiae vel 
saltem eius circumscriptionem. 

Causa igitur funditus pertractata est in supremi Tribunalis sessione 
habita in aedibus Vaticanis die 12 huius mensis iulii 1913, relatore 
Emo P. Domino Francisco cardinali Cassetta, propositoque dubio: 

Sitne nulla sententia rotalis in casu, et sitne locus eius circumscri¬ 
ptam? Emi ludices responderunt: Negative ad utramque partem. 

In expensis autem iudicialibus supremum idem Tribunal condemna¬ 
vit et condemnat dominum Antonium Hospelt, causae actorem. 



382 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Atque ita editum est, pronunciatum, decretum, declaratum, ac defi¬ 
nitive iudicatum; mandatumque ut haec definitiva sententia publici iuris 
fieret, atque ab omnibus, ad quos spectet, exsecutioni mandaretur; non 
solum, etc., sed et omni, etc. 

Datum Romae, ex aedibus S. T., die 23 mensis iulii 1913. 


L. « S. 

Iosephus adv. Fornari, S. T. A. 


Nicolaus Marini, a Secretis. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 

SACRA CONGREGAZIONE DEI RITE 

CONGREGAZIONE GENERALE. 

II giorno 29 luglio 1913, nel palazzo apostolico Vaticano, dinanzi 1'augusta 
presenza dei S. Padre, fu tenuta la Congregazione Generale dei sacri Riti, nella 
quale gli Emi e Rmi signori Cardinali, i Rmi Prelati ed i Consultori Teologi 
componenti la medesima, hanno discusso e dato il loro voto sui dubbio delle 
virtu in grado eroico della Causa Corisopiten. di beatificazione e canonizza- 
zione dei Ven. Servo di Dio Michele Le Nobletz, sacerdote e missionario. 

CONGREGAZIONE ORDINARIA. 

II giorno 5 agosto 1913, nel palazzo apostolico Vaticano fu tenuta la 
Congregazione ordinaria dei sacri Riti, nella quale al giudizio degli Emi e 
Revmi signori Cardinali componenti la medesima, sono state sottoposte le 
seguenti materie: 

1° Introduzione della Causa di beatificazione e canoiiizzazione della 
Serva di Dio Suor Maria Bernarda Soubirous, delle Religiose della Carita e 
della Istruzione Cristiana di Nevers; 

2° Revisione degli scritti dei servo di Dio Giuseppe da Palermo, chie- 
rico novizio dei Frati Minori Cappuccini. 



Diarium Romanae Curiae. 


383 


SEGRETERIA DI STATO. 

NOMINE. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato, il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

28 luglio 1913. — II Rmo Padre Filippo Maroto, procuratore generale dei 
Figli dei Cuore Immacolato di Maria, Consultore della suprema sacra Congre- 
gazione dei SanfUffizio. 

6 agosto. — F'Emo e Rmo signor cardinale Benedetto Forenzelli, Membro 
della sacra Congregazione dei Riti. 


Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 

Prelati Domestici di S. S.: 

27 maggio 1913. — Mons. Giuseppe Cassar, cappellano dei marinai catto- 
lici a Malta. 

18 luglio. — Mons. Fuigi Gasparrini, vicario generale della diocesi di Nola. 

30 luglio. — Mons. Alberto Dien, direttore generale de 11'« Opera Apo- 
stolica » in Parigi. 

Con Biglietti della Segreteria di Stato il Santo Padre si e degnato di 
nominare : 

Camerieri Segreti soprannumerari di S. S. : 

24 luglio 1913. — Mons. Cesare Donnini, della diocesi di Cremona. 

26 luglio. — Mons. Piero Scarponi, canonico penitenziere della cattedrale 
di Macerata. 

27 luglio. — Mons. Roberto Bracci, canonico penitenziere della cattedrale 
di Pesaro. 

29 luglio. — Mons. Vincenzo Sisto, della diocesi di Casale. 

Cameriere d'onore in abito paonazzo di S. S. : 

28 luglio 1913. — Mons. Emilio Mazzari, delTarchidiocesi di Brindisi. 

ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

La Commenda con placca dellOrdine di S. Silvestro Papa: 

21 luglio 1913. — AI sig. Nicola Berkovio, delFarchidiocesi di Sarajevo. 

— AI sig. Vincenzo Fekki, della medesima archidiocesi. 



384 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


La Commenda delVOrdine Piano: 

29 luglio 1913. — AI sig. conte Pietro Gaterini, esente coi grado di colon- 
nello nel corpo della Guardia Nobile Pontificia. 

La Commenda delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

17 maggio 1913. — AI sig. Vincenzo Azzopardi, avvocato della Corona, 
della diocesi di Malta. 

— AI sig. Giovanni Pullicino, giudice di Sua Maesta Britannica, della mede- 
sima diocesi. 


La Commenda delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

20 luglio 1913. — AI sig. Giuseppe Spitalsky, boemo. 

27 luglio. — AI sig. Carlo Paulitshke, di Vienna. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

17 maggio 1913. — AI sig. ing. Andrea Vassallo, della diocesi di Malta. 
— AI sig. Antonio Lanzon, della medesima diocesi. 

24 luglio — AI sig. prof. Emilio Pesenti, presidente della direzione dio- 
cesana di Venezia. 

II Cavalierato delVOrdine di S. Gregorio Magno, classe militare: 

17 maggio 1913. — AI sig. Tancredi Curmi, sopraintendente della polizia 
a Malta. 


II Cavalierato delVOrdine di S. Silvestro Papa: 

17 maggio 1913. — AI sig. Francesco Pace, della diocesi di Malta. 

22 maggio. — AI sig. Lorenzo Balbi, della medesima diocesi. 

23 luglio. — AI sig. ragioniere Giovanni Battista Valsecchi, presidente 
delPUnione Economica della diocesi di Venezia. 


NEC RO LOGIO. 

28 luglio 1913. - Mons. Guglielmo Giles, vescovo titolare di Filadelfia. 
6 agosto. — Mons. Giuseppe Uberto Drehmanns, vescovo di Ruremonda. 



Annus V. - Vol. V. Die 30 Augusti 1913. Num. 14. 

AGTTARMJGA A EDIS 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

CONCEDUNTUR INDULGENTIAE PLENARIAE ET PARTIALES ARCHISODALITIO « A 
SUFFRAGIO SACERDOTALI » NEAPOLI ERECTO. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Per similes Litteras Nostras, die x 
mensis ianuarii anno vertente Piscatoris annulo obsignatas, frugiferum 
•opus « a suffragio Sacerdotali » canonice Neapoli erectum ad Archiso- 
dalitii gradum proveximus, cum facultate cognomines eiusdemque insti¬ 
tuti societates in universo terrarum orbe sibi aggregandi. Nunc autem 
cum dilectus filius Vincentius Pelliccia, sacerdos, eiusdem pii operis 
hodiernus moderator, Nos enixis precibus flagitet, ut fidelibus idem in 
Archisodalitium nunc et in posterum adlectis, sive adlegendis, pecu¬ 
liares nonnullas indulgentias et spirituales gratias largiri de Apostolica 
benignitate dignemur. Nos piis votis huiusmodi, quae in operis tam 
salutaris bonum atque incrementum cedunt, quantum in Domino pos¬ 
sumus, obsecundandum censemus. Quae cum ita sint, auditis VV. FF. 
NN. S. R. E. Cardinalibus Inquisitoribus generalibus et abrogatis indul¬ 
gentiis ac privilegiis quovis modo Sodalitati huc usque concessis, de 
omnipotentis Dei misericordia ac BB. Petri et Pauli Apostolorum Eius 
auctoritate confisi, omnibus et singulis qui in enunciatum Sodalitium 
in posterum ingredientur et die primo inscriptionis ipsorum, si fuerint 
sacerdotes, admissorum sacramentali confessione expiati. Missam in 
suffragium vita functorum sacerdotum celebrent, et pro Christianorum 
principum concordia, haeresum exstirpatione, peccatorum conversione 


ACTA. vol. V, n. 14. — 30-8-913. 


28 




386 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ac S. matris Ecclesiae exaltatione pias ad Deum preces effundant; si vero 
clericf, similiter vere poenitentes et confessi ac sacra Communione refecti. 
Missam, ut supra, audiant, precesque,uti ante diximus, fundant, plenariam: 
et die qua solemnis commemoratio agitur decessorum Nostrorum et S. R. E. 
Cardinalium nec non episcoporum, sacerdotum et clericorum defuncto¬ 
rum, omnibus et singulis nunc et in posterum idem in Archisodalitium 
canonice inscriptis, qui similiter sacra exomologesi expiati atque Angelo¬ 
rum pane recreati, huic commemorationi solemni intersint, ibique, uti 
supra, orent, etiam plenariam: tandem iisdem inscriptis atque inscriben¬ 
dis nunc et in posterum, si die, ab Ordinario designando, quo defunctis 
sodalibus solemnia iusta quotannis persolvuntur, his aderint; et similiter 
si quotannis Nativitatis D. N. I. C, Assumptionis et Immaculatae Conce¬ 
ptionis Virginis Deiparae nec non sanctissimi Corporis Christi Domini 
festis diebus, a medietate diei praecedentis ad occasum usque solis 
respectivi festi diei, simulque uno cuiusque per annum mensis die ad 
cuiusque eorum lubitum eligendo, ab ortu usque ad occasum solis ipsius 
diei, propriam Archisodalitii ecclesiam, si exstet in locis ubi socii com¬ 
morantur, secus cuiusque curialem, visitent, ibique quae antea recen¬ 
suimus pietatis opera rite praestent, idest confessi, angelorum Pane se 
reficiant atque orent, uti superius, plenariam pariter indulgentiam con¬ 
cedimus. Praeterea die secunda mensis novembris, qua in Ecclesia reco¬ 
litur fidelium defunctorum memoria, sodalibus Archisodalitii eiusdem 
similiter vere poenitentibus et confessis ac sacra Communione refectis 
plenariam peccatorum suorum omnium indulgentiam et remissionem 
largimur, toties lucrandam quoties intra spatium quod intercedit a medie¬ 
tate diei praecedentis ad occasum usque solis eiusdem commemora¬ 
tionis diei vel propriam Archisodalitii vel curialem uniuscuiusque eccle¬ 
siam, preces, uti superius diximus, fundentes, celebrent. Ad haec eisdem 
fidelibus nunc et in posterum ipsam in Archisodalitatem adlectis vel 
adlegendis, quoties in suffragium defunctorum sacerdotum orantes, tem¬ 
plum quodvis, sive publicum sacellum inviserint, trecentos dies; quoties 
autem vel minoribus funeribus sacris in suffragium uniuscuiusque sodalis 
defuncti peragendis adsint, vel coemeteria visitent, ibique pro defunctis 
sodalibus orent, de numero poenalium in forma Ecclesiae consueta 
septem annos totidemque quadragenas expungimus; sacerdotibus vero 
sodalibus nunc et in posterum exsistentibus largimur, ut quo die ad 
quodvis cuiusque ecclesiae sive sacelli altare Missam pro piandis defun¬ 
ctis sodalibus celebrent, eadem Missa illi animae pro qua celebrata 
fuerit perinde suffragetur ac si rite fuisset ad privilegiatum altare peracta. 
Denique fas sit ipsis sodalibus, plenariis his omnibus ac partialibus 



Acta Pii PP. X. 


387 


indulgentiis functorum vita labes poenasque expiare, si malint. Prae¬ 
sentium autem indulgentiarum participes volumus societates omnes 
ipsius instituti ac nominis ubique terrarum exsistentes, quae Neapoli¬ 
tano Archisodalitio rite in praesens aggregatae reperiantur, vel aggre¬ 
gentur in posterum. Non obstantibus Nostra et Cancellariae Apostolicae 
regula de non concedendis indulgentiis ad instar, aliisque constitutionibus 
et ordinationibus Apostolicis ceterisque contrariis quibuscumque. Volu 
mus autem, ut praesentium Litterarum transumptis seu exemplis, etiam 
impressis, manu alicuius Notarii publici subscriptis et personae in eccle¬ 
siastica dignitate constitutae sigillo munitis, eadem prorsus fides adhibea¬ 
tur, quae adhiberetur ipsis praesentibus si forent exhibitae vel ostensae. 

Datum Romae apud sanctum Petrum sub annulo Piscatoris, die xv 
iulii MCMxiii, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. iJiS a Secretis Status. 


EPISTOLA. 

AD R. P. HYACINTHUM MARIAM CORMIER, MAGISTRUM GENERALEM ORDINIS 
PRAEDICATORUM, DE GENERALI COETU ORDINIS PROXIME IN HOLLANDIA 
HABENDO. 

Dilecte fili, salutem et apostolicam benedictionem. — Cum primum 
secreto Dei consilio ad Petri Cathedram immerito evecti sumus, omnes 
cogitationes curasque Nostras in eo collocavimus, ut religiosis familiis, 
in hac tanta rerum acerbitate, consuleremus; eas enim, cum optime 
semper de Ecclesia deque animarum salute meruerint. Nobis ad omnia 
in Christo instauranda magno usui fore prospiciebamus. Quod ut ex 
optato eveniret, pro viribus enisi sumus, ut religiosi sodales vestigia 
sanctissimorum persequerentur virorum quos colerent sui quisque Or¬ 
dinis conditores ac parentes; nemo enim non videt, quo arbor puriores 
et copiosiores e radicum libris suecos hauserit, eo latius diffundi ramos 
et uberiorem polliceri fructum. 

Ex iis autem sodalitatibus non mediocrem curarum Nostrarum par¬ 
tem insignis Praedicatorum Ordo iure sibi vindicat, tum pro veneratione 
erga Patriarcham Dominicum Nostra, quo veluti auspice Pontificatum ini¬ 
vimus, tum quia S. Thomae Aquinatis doctrinam permagni facimus: qua 
profecto velimus studiosos imbui omnes, ut prava de divinis humanisque 



388 


Acta, Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


rebus scita, quae ubique irrepserunt, evellantur, et Christiana veritas, 
perspicue cognita, in omnium animis penitus haereat. 

Iamvero, cum ad Nos perlatum sit, die octavo et vicesimo huius 
mensis, id est in S. Augustini Doctoris festo, futurum ut generalis vestri 
Ordinis coetus in Hollandia agatur, cuius erit antiquam Dominicianae 
familiae vitam et spiritum redintegrare, tradita a maioribus tueri, et 
disciplinae leges pro temporum necessitate perficere, subiit animum 
Nostrum quonam pacto possemus consiliis et auctoritate Nostra incepto 
vestro suffragari. Quod cum diu multumque Nobiscum reputaverimus, 
tibi, dilecte Fili, qui coetui iure tuo praeeris, edicimus quae sequuntur, 
pro certo habentes, ab iis non esse vos, pro summa observantia in Nos 
vestra, ne transversum quidem unguem in condendis decretis disces¬ 
suros. 

I. Cum, defervescente in Christiano populo fidei caritatisque ardore, 
magis decrescat in dies eorum numerus qui, ad evangelicam perfectio A - 
nem assequendam, religiosis sodalitatibus adscribi cupiant. Praelati 
Ordinis omnia consulto experiantur ut eiusmodi deprecentur incom¬ 
modum; sed caveant omnino ne festinanter neve gregatim adulescentes 
adsciscant, de quibus in incerto sit afflatune divino sanctissimam istam 
vitae rationem deligant. Quos vero, re diligenter perpensa, in tironum 
numerum cooptarint, sedulo curent ut ii proprium Dominici Patris legi¬ 
feri effingant ingenium constanterque retineant; et in primis animi 
demissionem praebeant et obediendi virtute fulgeant, nulla rei obe- 
dienter faciendae ratione quaesita, nulla mora tergiversando interposita. 
Plerumque enim fieri cernimus, ut nonnulli non idcirco claustra turpiter 
deserant quod in Ordinem ausi sint invito Deo se inficere, sed potius 
quod apta in tirocinio institutione caruerint, nec formam induerint, abso¬ 
luto tirocinio, quae virum Deo sacrum deceat. 

Eadem in tironibus admittendis excolendisque adhibeatur prudentia 
ac sollertia cum de Tertiariis agitur, a quibus sane plurimum utilitatis 
sperandum est catholico nomini, si ii ceteros exemplo antecedant et 
pietatis artes remque omnem optimam provehant. Quemadmodum enim 
patriarchae illi Dominicus et Franciscus sunt divinitus excitati ut conatu 
studioque communi fulcirent Ecclesiam, ita oportet utriusque familiae 
Tertiarios, coniunctis viribus, in tuenda Apostolicae Sedis et societatis 
Christianae incolumitate certatim elaborare. 

II. Iis unice munus disciplinas sacras tradendi Praelati committant, 
quos certo norint, non modo ad eum diem nullam dedisse suspicionem 
de suae integritate doctrinae, sed etiam ea mente esse ut prorsus sequan¬ 
tur, tum in catholica veritate explananda,-tum in erroribus refellendis. 



Acta Pii PP. X. 


389 


normas ac regulas quas Apostolica Sedes nostra aetate praescripsit aut 
posthac praescriptura sit. 

III. Libri a religiosis viris conscripti ne primum neve deinceps 
edantur nisi ante Praelati Ordinis probarint, iis tamen servatis quae in 
Constitutionibus Ordinis, in Litteris Apostolicis Officiorum ac munerum ac 
posterioribus Apostolicae Sedis decretis sancita sunt. Ea vero ut tutius 
ad effectum deducantur. Praelati per se ipsi deligant censores ex iis soda¬ 
libus, quos constet, tum praestare aliis incorruptae professione doctrinae 
rerumque intelligentia quae in iudicio sunt, tum nullius rationem libero 
animo habere : iis contra submotis, quos scriptores ipsi malle videantur. 

IV. Sodales qui scribendo id sibi proponunt, ut explicent, evolvant, 
pensent certas quasdam sententias, certa quaedam systemata, nostris 
hisce diebus usu recepta, quae qui tenent ad catholicam veritatem prope 
accedere videantur, immo etiam arbitrentur se eam uberius illustrare ac 
rectius interpretari quam factum sit sapientia veterum, volumus intelle¬ 
gant, eius generis sententias ideo esse periculi plenas, quia leves ieiu- 
nasque mentes, rerum novarum natura cupidas, facile illiciunt et a fide 
aeternaque salute prohibent. Quamobrem filiis Dominici sancti itemque 
Angelici Doctoris discipulis sollemne esto pro catholica fide aperte for- 
titerque propugnare et, cum benigna hominum aestimatione, errores 
fucata veri specie nudare. 

V. Gradus academicos Romani Pontifices saluberrimo eo consilio 
instituerunt auxeruntque privilegiis, ut eos publice commendarent qui 
in sacris disciplinis excellerent; verum Apostolica Sedes est haud semel 
conquesta quod ab iis religiosi viri causam nanciscerentur capiendi sibi 
et vitae commoda et chori communiumque officiorum vacationem. 

Vigilent Praelati ne prava eiusmodi consuetudo irrepat neve con¬ 
sistat; ea enim plus hodie religiosos viros dedecet, cum, serpente latius 
in Ecclesiam bello, necesse est homines, ingenio rerumque usu valen- 
tiores, honorum et commoditatis vitae iacturam magno animo facere, 
labores quosvis tolerare, ut pro Deo Ecclesiaque devoveant se totos. Ad 
rem meminerint Dominiciani sodales decessoris Nostri Clementis VIII 
praescripta: « A servitio chori cum lectoribus et praedicatoribus supe- 
« riores, iis tantum diebus quibus eos legere aut praedicare contigerit, 
« dispensare possint ». 

VI. Sodales e Praedicatorum Ordine instantes esse ministerio verbi, 
quod habent instituto suo praecipuum, magna cum voluptate frequenter 
accepimus. Verum eos vehementer cohortamur, demisso suscipiant im- 
pleantque animo sanctissimum munus, praedicantes Iesum Christum, et 
hunc crucifixum; quod nisi fecerint, quin immo inanem gloriam homi- 



390 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


numque gratiam aucupari maluerint, erunt semetipsos pascentes, nubes 
sine aqua, arbores autumnales, infructuosae. Omni igitur contentione 
studeant id efficere quod discipulo suo Timotheo Apostolus tanto opere 
mandabat: Sollicite cura teipsum probabilem exhibere Deo, operarium 

inconfusibilem, recte tractantem verbum veritatis. Ita et praeclaro Nobis 
erunt solacio et hominum salutem mirifice provehent. 

VII. Quod singuli sodales adscribantur ut filii, non, quemadmodum 
ante actis temporibus, ad peculiare aliquod coenobium, sed contra ad 
Provinciam, id cum hodiernae rerum condicioni videatur aptius con¬ 
gruere, et quia vitae communi perfecte degendae plurimum confert, et quia 
facilius ita prospicitur aequabili utilique redituum proventuumque parti¬ 
tioni inter tironum domos, missiones et varia coenobia, quae maiore sub¬ 
sidio indigeant, decernimus auctoritate Nostra, consuetudinem hanc, soda¬ 
les ad Provinciam adscribendi, iam nunc vim habere et naturam induere 
Constitutionis Ordinis propriae, contrariis quibusvis non obstantibus. 

Quae videmur, dilecte Fili, pro Nostra in Dominicianam familiam 
caritate, utiliter constituisse, ea cum religiosis viris communices qui 
tecum ad generalem coetum proxime habendum iure suo convenient. 
Confidimus vero futurum, ut universi Ordinis sodales notationibus ius- 
sisque Nostris obtemperent modesteque pareant; qua in re se dignos 
praebebunt Patris sui legiferi heredes, quem Apostolica Sedes habuit 
observantissimum. Vos autem laboresque vestros eiusdem sancti Patriar¬ 
chae tutelae committimus; et caelestium munerum auspicem paternaeque 
benevolentiae Nostrae testem, tibi, dilecte Fili, religiosis viris qui tecum 
generalem coetum acturi sunt, et universo Praedicatorum Ordini, apo- 
stolicam benedictionem peramanter impertimus. 

Datum Romae apud sanctum Petrum, die iv mensis augusti, festo 
S. Dominici, anno mcmxiii, Pontificatus Nostri decimo. 


PIUS PP. X. 



S. Congregatio Consistorialis. 


391 


SACRA CONGREGATIO CONSISTORIALIS 


i. 

TRANSLATIO ECCLESIAE CATHEDRALIS. 

Decreto S. Congregationis Consistorialis diei 22 augusti 1913 dignitas 
ecclesiae cathedralis Oranensis quae in templo S. Ludovici constituta 
erat ad novas aedes Ssmo Cordi Iesu sacras translata est. 


IL 

PROVISIO ECCLESIARUM. 

Successivis sacrae Congregationis Consistorialis decretis sanctissi¬ 
mus D. N. Pius PP. X has quae sequuntur ecclesias de proprio pastore 
providit, nempe: 

4 iulii 1913. — Cathedrali ecclesiae Monasteriensi praefecit sac. Ioan- 
nem Poggenburg, eiusdem cathedralis ecclesiae Monasteriensis canoni¬ 
cum et vacantis dioecesis vicarium capitularem. 

8 iulii. — Cathedrali ecclesiae Laudensi Rmum D. Petrum Zanolini, 
hactenus episcopum Fabrianensem et Mathelicensem. 

— Cathedrali ecclesiae de Chiapas sac. Maximinum Ruiz, archidioe- 
cesis Mexicanae, ibidem canonicum poenitentiarium basilicae Guadalu- 
pensis. 

15 iulii. — Cathedrali ecclesiae Limburgensi sac. Augustinum Kilian, 
eiusdem ecclesiae cathedralis canonicum. 

18 iulii. — Metropolitanae ecclesiae Tarraconensi Rmum D. Anto¬ 
ninum Lopez et Pelaez, hactenus episcopum Iaccensem. 

— Metropolitanae ecclesiae Burgensi Rmum D. Iosephum Cadena 
et Eleta, hactenus episcopum Victoriensem. 

— Cathedrali ecclesiae Cordubensi Rmum D. Raymundum Guilla- 
met et Coma, hactenus episcopum Legionensem. 

— Cathedrali ecclesiae Legionensi sac. Iosephum Alvarez Miranda, 
canonicum poenitentiarium cathedralis ecclesiae Ovetensis. 

— Cathedrali ecclesiae Segobriensi Rmum D. Aloisium Amigo et 
Ferrer, hactenus episcopum titularem Tagastensem et administratorem 
apostolicum dioecesis Celsonensis. 



392 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


18 iulii 1913. — Cathedrali ecclesiae Salmantinae Rmum D. Iulianum 
de Diego et Garcia Alcolea, hactenus episcopum Asturicensem. 

— Cathedrali ecclesiae Asturicensi sac. Antonium Senso Lazaro, 
canonicum cathedralis ecclesiae Matritensis. 

— Cathedrali ecclesiae Placentinae in Hispania sac. Emmanuelem 
Torres et Torres, canonicum decanum metropolitanae ecclesiae Hispa¬ 
lensis. 

— Cathedrali ecclesiae Pacensi Rmum D. Adulphum Perez Munos, 
hactenus episcopum Canariensem. 

— Cathedrali ecclesiae Canariensi sac. Angelum Marquina Corrales, 
canonicum magistralem metropolitanae ecclesiae Burgensis. 

— Cathedrali ecclesiae Oriolensi sacerdotem Raymundum Plaza et 
Blanco, dioecesis Conchensis, auditorem tribunalis sacrae rotae Matri¬ 
tensis. 

— Cathedrali ecclesiae Victoriensi Rmum D. Prudentium Melo et 
Alcalde, hactenus episcopum titularem Olimpiensem. 

28 iulii. — Cathedrali ecclesiae Nuceriae Paganorum sac. Iose- 
phum Romeo, archidioecesis Rheginensis, ibique parochum loci vulgo 
Catona. 

— Cathedrali ecclesiae Laquedoniensi sac. Cosmam Agostino, dioe¬ 
cesis Hieracensis, ibique parochum loci vulgo Mammola. 

— Cathedrali ecclesiae Cenetensi sac. Rodulphum Caroli, urbis 
Romae, cubicularium intimum Sanctitatis Suae, rectorem collegii san¬ 
ctorum Caroli et Ambrosii de Urbe et officialem S. Congregationis de 
Religiosis. 

1 augusti. — Cathedrali ecclesiae S. Annae in America centrali 
sac. Rochum Orellana, archidioecesis S. Salvatoris, ibique cancellarium 
curiae archiepiscopalis. 

— Cathedrali ecclesiae S. Michaelis in America centrali sac. Ioannem 
Antonium Duenas, canonicum metropolitanae ecclesiae S. Salvatoris. 

— Titulari episcopali ecclesiae Mopsuestianae sacerdotem Iacobum 
Vilanova, archidioecesis S. Salvatoris, ibique vicarium generalem et 
canonicum ecclesiae metropolitanae, quem constituit auxiliarem R. P. 
D. Antonii Adulphi Perez y Aquilar archiepiscopi S. Salvatoris. 

2 augusti. — Titulari archiepiscopali ecclesiae Apamensi Revmum 
D. Renatum Franciscum Renou, hactenus archiepiscopum Turonensem- 

5 augusti. — Metropolitanae ecclesiae Turonensi Rmum D. Albertum 
Negre, hactenus episcopum Tutelensem. 

6 augusti. — Cathedrali ecclesiae Tutelensi Rmum D. Iosephum 
Metreau, hactenus episcopum titularem Therm en sem. 



S. Congregatio Consistorialis. 


393 


6augusti 1913. — Cathedrali ecclesiae Superiorensi Rmum D. Iosephum 
Mariam Koudelka, hactenus episcopum titularem Germanicopolitanum. 

— Cathedrali ecclesiae Joliettensi sac. Gulielmum Forbes, parochum 
ecclesiae S. Ioannis Baptistae in urbe Marianopolitana. 

— Cathedrali ecclesiae Montis Laurei in ditione Canadensi sacer¬ 
dotem Franciscum Xaverium Brunet, cancellarium et secretarium archie- 
piscopi Ottaviensis. 

19 augusti. — Cathedrali ecclesiae Notensi sac. Ioseph Vizzini, dioe¬ 
cesis Calatanisiadensis, magistrum S. Theologiae in scholis pontificii 
seminarii Romani et officialem S. Congregationis Consistorialis. 


S. CONGREGATIO DE PROPAGANDA FIDE 

PRO NEGOTIIS RITUS ORIENTALIS 


DECRETUM 

QUO STATUUNTUR MUTUAE RELATIONES DISCIPLINARES INTER EPISCOPOS LATINOS 

CANADENSES ET EPISCOPUM RUTHENUM ILLIUS REGIONIS, NEC NON INTER 

CLERUM ET FIDELES UTRIUSQUE RITUS. 

Fidelibus ruthenis in regione Canadensi commorantibus superiore 
anno datus est Episcopus eiusdem ritus qui ordinaria potestate eos 
regat ac gubernet. Ne autem propter diversitatem ritus ac disciplinae 
dissensiones oriantur inter fideles ruthenos et latinos, sacra Congregatio 
Christiano Nomini Propagando praeposita pro negotiis Rituum Orienta¬ 
lium, in plenariis comitiis diei 11 huius mensis, omnibus rite ac mature 
perpensis, quae sequuntur ad decennium statuenda censuit ad relationes 
mutuas episcopi, presbyterorum ac populi rutheni ritus cum episcopis, 
presbyteris ac populo latini ritus illius regionis componendas. 

CAPUT I. 

De Episcopo rutheni ritus. 

Art. 1. Nominatio Episcopi rutheni ritus pro regione Canadensi, 
Apostolicae Sedi est unice et omnino reservata. 

Art. 2. Episcopus rutheni ritus sub immediata huius Apostolicae 
Sedis iurisdictione ac potestate est. Plenam autem iurisdictionem ordi- 



394 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


nariam et personalem exercet in omnes fideles rutheni ritus in regione 
Canadensi commorantes, sub dependentia tantum R. P. D. Delegati Apo- 
stolici pro tempore. 

Art. 3. Eidem ius ac potestas competit regendi ac gubernandi gre¬ 
gem suum, ac leges et statuta condendi in iis quae iuri communi non 
adversantur. Ipsius insuper munus erit vigilare ut tum doctrina et boni 
mores, tum ritus et disciplina Ecclesiae Orientalis catholicae integre 
custodiantur. 

Art. 4. Episcopus missiones ruthenas frequenter et regulariter visi¬ 
tare districte tenetur, ut gregem sibi concreditum apprime cognoscat, 
eaque omnia quae ad spirituale eius bonum attinent, melius provideat. 
Ad quod facilius assequendum utile erit universum territorium Cana- 
dense in regiones dividere, prout melius in Domino iudicaverit, quarum 
unaquaeque subcessive visitetur, ita ut unoquoque saltem quinquennio 
omnes missiones ruthenae episcopali subsint visitationi. 

Art. 5. In visitatione rationes ab unoquoque rectore missionis expo¬ 
scet administrationis bonorum missionis eiusdem, curabitque ne rector 
nomine et iure proprio ea retineat, pro quorum acquisitione fideles 
quovis modo subsidia contulerint. Ut autem securitati bonorum tempo¬ 
ralium ecclesiarum summa cum diligentia prospiciatur, eiusdem erit, 
audito in pertractandis negotiis virorum peritorum consilio, eas tituli 
possessionis formas adhibere, omnesque praescriptiones servare, quae civi¬ 
libus legibus singulorum locorum respondeant, quaeque ecclesiasticorum 
bonorum administrationi, conservationi, ac tutae transmissioni faveant. 

Art. 6. Controversiae si quae exoriantur inter Episcopum rutheni 
ritus et episcopos latini ritus Canadenses, deferantur in devolutivo tan¬ 
tum ad Delegatum Apostolicum Canadensis regionis, salva, item in devo¬ 
lutivo, appellatione ad Apostolicam Sedem. 

Art. 7. Ordinaria residentia Episcopi rutheni ritus erit in urbe 
Winnipeg. 

Art. 8. Ad constituendam annuam stipem pro substentatione Episcopi, 
donec redditus stabiles habeantur, concurrere debent singulae ruthenae 
communitates, eidem solvendo, ad instar cathedratici, annuam praestatio¬ 
nem certam et moderatam, ab ipso secundum aequitatem determinandam. 

Art. 9. Episcopus quinto quoque anno plenam et accuratam rela¬ 
tionem de statu personali, morali ac materiali missionum proprii ritus 
exhibeat Delegato Apostolico, qui eam transmittet ad S. Congregationem 
de Propaganda Fide pro negotiis Ritus Orientalis; atque iuxta morem 
apud episcopos Canadensis regionis inductum, singulis saltem decenniis 
ad sacra Apostolorum limina accedat, ut obsequium et obedientiam 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


395 


suam Pontifici Summo praestet, eique rationem recidat de pastoralis 
muneris implemento, deque omnibus quae ad ecclesiae suae statum et 
cleri populique mores ac disciplinam, animarumque sibi concreditarum 
salutem pertinent. 


* CAPUT II. 

Be Clero rutheno. 

Art. 10. Cum nondum habeantur sacerdotes rutheni qui vel nati vel 
saltem educati sint in regione Canadensi, Episcopus rutheni ritus, 
praevia intelligentia cum Delegato Apostolico, omni studio curet ut 
Seminarium pro clericis ruthenis in Canada educandis quantocius insti¬ 
tuatur. Interim vero clerici rutheni in Seminaria latinorum de consensu 
Ordinarii admittantur. Sed nonnisi qui se coelibatum perpetuo servaturos 
coram Episcopo promiserint, in Seminarium sive nunc sive in posterum 
admittantur; et nonnisi caelibes ad sacros ordines in regione Canadensi 
exercendos, promoveri poterunt. 

Art. 11. Ad sacrum ministerium exercendum apud fideles rutheni 
ritus non admittantur sacerdotes nisi sint caelibes vel saltem vidui et 
absque liberis, integri vita, zelo ac pietate praediti, sufficienter eruditi, 
lucri non cupidi et a politicis factionibus alieni. 

Art. 12. Antequam habeatur numerus sufficiens presbyterorum ruthe- 
norum qui in Canadensi regione educati fuerint, si providenda occurrat 
de suo rectore aliqua missio ruthenorum vel vacans vel noviter erecta. 
Episcopus rutheni ritus idoneum sacerdotem caelibem vel saltem viduum 
postulet ab episcopis ruthenis vel Galitiae vel Hungariae per tramitem 
S. Congregationis de Propaganda Fide pro negotiis Ritus Orientalis. Illi 
vero sacerdoti sive uxorato, sive viduo, sive caelibi, qui proprio marte, 
neque ab Episcopo rutheno vocatus, neque a S. Congregatione missus, 
illuc perrexerit, Episcopus ruthenus nullas concedere potest facultates, 
sive celebrandi Sacrum, sive administrandi sacramenta, sive munia eccle¬ 
siastica quomodocumque obeundi. 

Art. 13. Sacerdoti ex Europa mittendo praedicta S. Congregatio 
tradet documentum quo ipsi concedatur facultas ad assumendam spi¬ 
ritualem curam fidelium rutheni ritus sub dependentia Ordinarii rutheni 
Canadensis. 

Art. 14. Quilibet ruthenus sacerdos ex Europa proveniens et in 
Canadensi regione commorans pro fidelium rutheni ritus spirituali cura, 
semper manebit incardinatus dioecesi originis; attamen Episcopus ruthe¬ 
nus originis, iurisdictionem suam in eum nullimode exercebit, quoadusque 



396 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


ipse in Canada commorantur: omnino et unice pendeat a iurisdictione- 
Episcopi rutheni Canadensis. 

In patriam autem supradicti sacerdotes redire aut revocari nequeant 
absque expressa licentia Ordinarii Canadensis, in scriptis concedenda. 

Art. 15. Laici rutheni, cuiuscumque originis ac domicilii fuerint, qui 
sacros Ordines in Canada suscipere cupient, sub omnimoda iurisdictione 
manebunt Episcopi rutheni Canadensis, in cuius manus iuramentum 
missionis seu stabilitatis ad inserviendum in territorio emittent. 

Art. 16. Omnes rectores missionum ruthenarum Canadensis dominii 
sunt amovibiles ad nutum Ordinarii rutheni. Amoveri autem non pote¬ 
runt absque causis gravibus et iustis. 

Art. 17. Datur tamen facultas presbytero amoto, appellationem inter¬ 
ponendi, in devolutivo, contra decretum remotionis ad tribunal Dele¬ 
gati Apostolici, qui intra tres menses a die appellationis causam defi¬ 
nire curabit, salvo semper iure recursus ad Sanctam Sedem, item in 
devolutivo. 

Art. 18. Sustentationi sacerdotis providebit Episcopus, salarium 
eidem adsignando assumendum ex omnium ecclesiae proventuum massa 
seu cumulo. 

Art. 19. lura stolae et emolumenta sacri ministerii in singulis mis¬ 
sionibus determinanda sunt ab Ordinario rutheno iuxta probatas diver¬ 
sorum locorum consuetudines. Ea tamen privato arbitrio extendere ad 
sacras functiones a taxa immunes, aut illa ultra taxam determinatam exi¬ 
gere, omnino vetitum est. Caveant insuper sacerdotes rutheni ne iura 
illa a vere pauperibus exigant; ac omnino vetitum est ea extorquere 
sub comminatione dilationis baptismi vel benedictionis matrimonii, 
aut fidelem solvendi incapacem excludere a quacumque sacra fun¬ 
ctione. 

Art. 20. Sacerdotes lati ni ritus qui a S. Congregatione de Propa¬ 
ganda Fide facultatem obtinuerunt transeundi ad ritum ruthenum in 
auxilium Episcopi rutheni pro spirituali adsistentia fidelium ruthenorum, 
quoadusque in ritu rutheno permanebunt, unice et omnino sub iurisdi¬ 
ctione Episcopi rutheni erunt. Sacra Congregatio autem vehementer 
hortatur episcopos latinos Canadenses clero locupletiores, ut Episcopo 
rutheno in animarum bonum aliquot sacerdotes ad tempus concedant, 
si ab eodem requirantur. 

Art. 21. Si qui vero sunt sacerdotes regulares qui transitum ad ritum 
ruthenum obtinuerunt, ipsi in his quae ad vitam religiosam spectant, a 
propriis superioribus regularibus ; in his vero quae ad curam animarum 
et ritum ruthenum pertinent, ab Episcopo rutheno dependent. 



S. Congregatio de Propaganda Fide. 


397 


Art. 22. Episcopus ruthenus nonnisi in clerum et populum ruthe- 
num iurisdictionem suam exerceat; si tamen aliquo in loco exsistant 
fideles rutheni ritus, in eoque nondum sit missio ruthena constituta, 
aut nullus adsit presbyter eiusdem ritus, poterit tunc iurisdictionem 
suam in fideles ruthenos presbytero latino loci communicare, certiorato 
Ordinario. 

Art. 23. Poterunt insuper episcopi latini Canadenses, certiorato 
Episcopo rutheno, iurisdictionem dare presbyteris ruthenis illis in locis 
in quibus fideles latini ritus adsunt sibi subditi, sed nullus adest pre¬ 
sbyter latinus qui curam eorum gerere queat. 


CAPUT III. 

De fidelibus ruthenis. 

Art. 24. Fideles rutheni iis in locis in quibus nulla ecclesia nec 
sacerdos proprii ritus habeatur, ritui latino sese conformare valebunt; 
eisque eadem facultas conceditur etiam ubi propter longinquitatem 
ecclesiae suae non eam possint nisi cum gravi incommodo adire, quin 
tamen ex hoc ritus mutatio inducatur. 

Art. 25. Transitus a ritu rutheno ad latinum laicis ruthenis qui verum 
et stabile domicilium in regione Canadensi constituerint, concedi nequit 
nisi a S. Congregatione de Propaganda Fide pro negotiis Ritus Orien¬ 
talis, gravibus et iustis intervenientibus causis ab ipsa S. Congregatione 
cognoscendis, audito Episcopo rutheno Canadensi. 

Art. 26. Si vero contingat ut hi quandoque in patriam revertantur, 
tunc etsi ex pontificio rescripto ritum latinum susceperint, licebit eis, 
Apostolica Sede exorata, ad pristinum ruthenum ritum redire. 

Art. 27. Non licet missionariis latinis, sub poenis ab Apostolica Sede de¬ 
cernendis, quempiam ruthenum ad latinum ritum amplectendum inducere. 

Art. 28. Fideles rutheni, etiam in locis in quibus adest presbyter 
rutheni ritus, apud sacerdotem latinum ab Ordinario loci adprobatum 
peccata sua confiteri et beneficium sacramentalis absolutionis valide et 
licite obtinere possunt. E converso fideles latini peccata sua confiteri 
possunt apud sacerdotem ruthenum ab episcopo suo adprobatum, in 
locis in quibus adest missio aut ecclesia rutheni ritus. Presbyteri vero 
rutheni absolvere non poterunt fideles latini ritus a censuris et a casibus 
reservatis in dioecesi latina in qua sacrum ministerium exercent, absque 
venia Ordinarii latini. Vicissim idem dicatur de presbyteris latinis quoad 
censuras et reservationes statutas ab Episcopo rutheno. 



398 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Art. 29. Omnibus fidelibus cuiusque ritus datur facultas, ut, pietatis 
causa, sacramentum eucharisticum quolibet ritu confectum suscipiant; 
ac insuper, ubi necessitas urgeat nec sacerdos diversi ritus adsit, licebit 
sacerdoti rutheno ministrare Eucharistiam consecratam in azymo; et 
vicissim sacerdoti latino ministrare in fermentato; at suum quisque 
ritum in ministrando servabit. 

Art. 30. Quisque fidelium praecepto Communionis paschalis ita satis¬ 
faciet, si eam suo ritu et quidem a parocho suo accipiat. 

Art. 31. Sanctum Viaticum moribundis ritu proprio e manibus pro¬ 
prii parochi accipiendum est; sed, urgente necessitate, fas esto a sacer¬ 
dote quolibet illud accipere; qui tamen ritu suo ministrabit. 

Art. 32. Funerum celebratio ac emolumentorum perceptio in familiis 
mixti ritus, ad parochum illius ritus pertineant ad quem defunctus 
pertinebat. 

Art. 33. Ad vitanda gravia incommoda quae inde ruthenis evenire 
possent, facultas eis fit dies festos et ieiunia observandi iuxta consue¬ 
tudinem locorum in quibus degunt. Attamen diebus dominicis et festis 
in utroque ritu in eamdem diem incidentibus, sacrae liturgiae in ecclesia 
sui ritus, si in loco exsistat, rutheni interesse tenentur. 


CAPUT IV. 

De matrimoniis inter fideles mixti ritus. 

Art. 34 Matrimonia inter catholicos ruthenos et latinos non prohi¬ 
bentur; sed ad vitanda incommoda quae ex rituum diversitate in fami¬ 
liis evenire solent, uxor, durante matrimonio, ritum viri sequi potest, 
quin ex hoc sui nativi ritus mutatio inducatur. 

Art. 35. Soluto matrimonio, mulier proprium ritum originis resumere 
valet. 

Art. 36. Matrimonia tum inter fideles mixti ritus, tum inter fideles 
ruthenos, servata forma decreti Ne temere contrahi debent. 

Art. 37. Attamen matrimonia mixti ritus in ritu viri et ab eiusdem 
parocho erunt benedicenda. 

Art. 38. Dispensationes matrimoniales in matrimoniis mixti ritus, si 
quae sint dandae vel petendae, dentur et petantur ab episcopo sponsae. 

Art. 39. Nati in regione Canadensi ex parentibus diversi ritus, ritu 
patris sunt baptizandi; proles enim sequi omnino debet patris ritum. 

Art. 40. Baptismus in alieno ritu ob gravem necessitatem susceptus, 
cum nimirum infans morti proximus esset vel natus esset in loco in 



S. Congregatio de Propaganda JPide. 


399 


quo tempore nativitatis parochus proprius patris non aderat, ritus muta¬ 
tionem non inducit. 

Art. 41. Infantes ad eius parochi iurisdictionem pertinent, cuius 
ritus est eorum pater. 

Haec autem omnia Ssmus Dnus noster Pius div. prov. Papa X in 
audientia diei 13 augusti vert, anni, referente infrascripto huius sacrae 
Congregationis Secretario, rata habuit ac confirmavit, praesensque de¬ 
cretum edi iussit. Contrariis quibuscumque non obstantibus. 

Datum Romae, ex aedibus huius S. Congregationis, die 18 augusti 
anno 1913. 

Fr. H. M. card. gotti. Praefectus, 

L. S. 

Hieronymus Rolleri, Secretorius. 


S. CONGREGATIO RITUUM 


DECRETUM 

DE VIGILIIS AD RELIQUIAS MARTYRUM PERSOLVENDIS IN NOCTE ANTE DEDICA¬ 
TIONEM ECCLESIAE. 

Sacrorum Rituum Congregationi sequens quaestio, pro opportuna 
solutione, proposita fuit; nimirum: 

Iuxta Pontificale Romanum tit. de ecclesiae dedicatione seu consecra¬ 
tione, celebrandae sunt vigiliae ante Reliquias sanctorum Martyrum quae 
in altari consecrando includentur; et canendi Nocturni et Matutinae 
Laudes in honorem eorundem sanctorum; quaeritur: 

Nocturni et Laudes in casu sumendine sunt e novo Psalterio Bre¬ 
viarii Romani per dies hebdomadae disposito; an e Communi plurimo¬ 
rum martyrum ; et quo ritu canendi ? 

Et sacra Rituum Congregatio, audito Commissionis Liturgicae suf¬ 
fragio, praepositae quaestioni ita respondendum censuit: « In casu vigi- 
« Mae persolvantur cum Matutino trium nocturnorum et Laudibus de Com- 



400 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« muni plurimorum martyrum, sub ritu duplici, cum Oratione de III loco 
« Deus qui nos, omisso verbo annua, et nominibus reticitis, iuxta decre- 
« tum n. 2886, Genomanen., 14 iunii 1845 ». 

Atque ita rescripsit ac declaravit. Die 18 augusti 1913. 

Fr. S. card. martinelli. Praefectus. 

L. © S. 

f Petrus La Fontaine, Ep. Charyst., Secretorius. 


SACRA ROMANA ROTA 


FLORENTINA. 

FINIUM PAROCHIALIUM. 

Pio PP. X. feliciter regnante, Dominationis Suae Pontificatus anno X, 
RR. PP. DD. Michael Lega, Decanus Ponens, Guilelmus Sebastianeiii et 
Ioseph Alberti, Auditores de turno, in causa Florentina - Finium Paro- 
chialium; inter Parochum ad S. Donati, repraesentatum per legitimum 
procuratorem advocatum Vincentium Sacconi, ex una; et Parochum ad 
S. Nicolai, repraesentatum per legitimum procuratorem advocatum Naza¬ 
renum Patrizi, ex altera parte, die 5 maii 1913 sequentem protulerunt 
definitivam sententiam. 

In agro Calenzano archidioecesis Florentinae, duae inter plures alias 
habentur paroeciae, altera sub invocatione S. Donati, matrix Ecclesia, 
ceteris filiabus antiquitate longe praestans; altera nuncupata a S. Nicolao, 
filialis S. Donati, quae processu temporis, quippe posita in pago Calen¬ 
zano, maiorem in dies dignitatem nacta est. Quare anno 1655 Prioratus 
titulo et honore, anno vero 1799 Plebanatus iuribus aucta fuit, et exinde 
a veteri paroecia S. Donati separata est, ei attributis duabus paroeciis 
suffraganeis, aliis duabus suffraganeis remanentibus veteri plebaniae 
S. Donati. 

Harum plebanalium ecclesiarum, nempe S. Donati et S. Nicolai, 
fines non uno ex latere se attingunt; inde autem enata est hodierna con¬ 
troversia, iudiciali actione proposita, qua disceptatur utrum S. Donati 
fines, ex parte qua ad meridianum spectant, definiantur per viam dictam 



S. Montana Mota. 


401 


dei Berti vel potius - uti contendit parochus S. Nicolai adversus paro¬ 
chum ad S. Donati - huius fines terminentur a via di Trevalle aut Ber- 
tolinese nuncupata. 

Etenim inter has duas vias certa territorii portio continetur quae 
pertineret ad S. Donati ecclesiam, si huius fines pertingerent - uti con¬ 
tendit istius ecclesiae parochus - ad viam dei Berti; secus suam inten¬ 
tionem obtineret parochus ad S. Nicolai si eius paroecia terminetur ad 
septentrionem a via Trevalle seu Bertolinese dicta. 

Usque ad annum 1880 in hac controversa territorii parte exerceri 
non poterat pastoralis cura quia in ea, hoc anno, prima domus excitata 
•est, posthac aliae domus aedificatae sunt; poterant vero in idem terri¬ 
torium parochi, hodie contendentes, exercere iura realia, vel alia eius- 
modi iura adnexa curae pastorali, veluti decimas colligere. Revera, inter 
argumenta quibus sibi vindicat, uti suum territorium parochiale, contro¬ 
versam portionem, parochus ad S. Nicolai ponit praecipue factum, quod 
ipse contendit indubie probatum, nempe, decimas praediales a se col¬ 
lectas et exactas fuisse ab agricolis has praedii particulas excolentibus. 

Quum vero sub anno 1880 incolae haberi coeperunt in controverso 
territorio, in hos curam exercuit parochus ad S. Nicolai, eosdemque inter 
S. Nicolai parochianos in publicis tabulis descripsit tum parochus tum 
municipalis magistratus, et nulla habita est controversia usque ad 
annum 1889, quum parochus Becattini, iam ab anno 1880 ad S. Donati 
parochus, querelam movit apud Curiam, sibi vindicans dictum territo¬ 
rium novasque domus ibi recens aedificatas. 

Curia mandavit parocho loci Pizzodintonte, Paulo Biagiotti, rem in 
facto et in iure examinare, habita ratione deductionum utrinque exhi¬ 
bitarum, et relationem exarare de peracta investigatione. 

Parochus ad S. Nicolai potissimum sibi arrogabat et arrogat iuris- 
dictionem in controversas domus, quia in hac territorii parte decimas 
ab immemorabili percepit, quare parochus Biagiotti plures testes exami¬ 
navit, sex et viginti, praemisso iuramento, ut idem refert (et parochus 
Becattini hoc non negat, immo de nonnullis testibus hoc affirmat expres¬ 
sis verbis), eosdem interrogans super facto an decimae solutae sint paro¬ 
cho ad S. Nicolai, necnon super opinione vulgata in populo circa fines 
utriusque parochiae ad controversam partem quod attinet. 

Relatio dein Curiae exhibita concludebat favens potius intentioni pa¬ 
rochi ad S. Nicolai. Nihilominus res mansit insoluta usque ad annum 1896, 
die 30 augusti, quo commissio electa pro corrigendis finibus parochialibus 
innixa praecipue mappis catastalibus, anno 1821 confectis, edixit con¬ 
troversum latifundum adscribendium esse parochiae S. Donati. 

ACTA, vol. V, n. 14. — 30-&-913. 


29 



402 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Hanc relationem impetiit parochus ad S. Nicolai, expetens ut causa 
formiter et iudicialiter definiretur in prima instantia coram Curia Floren¬ 
tina, fundans in primis suam intentionem in novo reperto documento, 
nempe in mappis confectis anno 1582-1586. Curia Florentina sententiam 
protulit definitivam die 9 ianuarii 1909, favorabilem parocho S. Nicolai, 
affirmans vim revera decisivam haberi in novo exhibito documento. , 

Parochus ad S. Donati ad H. S. O. appellavit, et iam pro defini¬ 
tione res proposita est in turno diei 6 augusti 1912, et RR. Domini iusse- 
runt « ut attestationes acceptae circa solutionem decimarum transmit- 
« tantur integre et in forma authentica. - A Curia expetierunt ut inquireret 
« de natura et mensura decimarum et referret ». Curia, iussa faciens, et 
documenta expetita remisit et re perpensa in iure et in facto conclusit, 
agi « de decimis sacramentalibus praedialibus » solutis parocho ad 
S. Nicolai. 

Hoc in statu versatur hodierna actio quae praestolatur definitivum 
iudicium Dominorum, hac sub rogandi formula : Quinam competat super 
controversum territorium de quo in sententia Curiae Florentinae die 9 
iunii 1909, iurisdictio parochialis in casu ? 

Ad factum quod attinet, haec animadverterunt praeterea Domini: 

1) Iam ab exorta lite uterque parochus in propriam partem invocat 
traditionem popularem, contendens ab immemorabili aetate fines esse 
controversos. Quando incoeperint hae discordiae et an revera agitatae 
sint magno aestu animorum, nullo certo documento affirmari potest, 
quia si discordiae et aemulationes habitae sunt inter diversos populos 
agrum Cadenzano incolentes (et hoc historia indubie docet), tamen inferre 
non licet, has excitatas, ortas fuisse ob fines parochiales: eo magis quod 
controversum territorium pene usque ad nostras dies mansit absque habi¬ 
tatoribus. Quocirca aliis aemulationum causis, forsan recentiore aetate, 
addita est quoque controversia de finibus. Haec facile oriri poterat, post¬ 
quam parochia S. Nicolai plebanatus iura adepta est sub anno 1799, et 
maiorem veluti auctoritatem prae sua matrice ecclesia obtinuit, quum 
parochia esset pagi et municipii Calenzano. 

2) Animos hodie penitus esse discordes evincitur ex attestationibus 
exceptis a parocho Biagiotti, inquirente de solutione decimarum: incolae 
enim parochiae S. Donati favent omnes intentioni sui parochi : alii omnes 
e S. Nicolao eidem contradicunt. Ast numero multo plures sunt testes e 
parochia S. Nicolai. Quia vero testes non sunt numerandi, sed ponde¬ 
randi, suo loco eosdem expendemus. Interim in facto, solidiorem esse 
traditionem seu popularem opinionem faventem parochiae S. Nicolai 
scatet ex attestatione reddita a Rev. Dominico Paci, priore loci Travalle, 



S. Romana Rota. 


403 


neque uni neque alteri parochiae adscripto, aiente: « Ho sempre sentito 
« dire e creduto che la strada di divisione sia quella che direttamente 
« va alia marina (via Travalle) ed e anche la piu conveniente, perche 
« altrimenti il parroco di Calenzano per andare alie sue case, che sono 
« al di la della marina, o bisognerebbe che passasse sempre dal ponte 
«della Valle o di mezzo al popolo di S. Donato; - che il farmacista 
« Piattoli mi disse un giorno che prima ch'egli facesse la sua casa sui 
« terreno ora controverso, quei di S. Donato lo pregavano a farla piut- 
« tosto dall' altra parte per essere di S. Donato e non di Calenzano, - 
« che anche il Municipio di Calenzano, sebbene vi fosse il sottosegretario 
« e quattro o cinque consiglieri di S. Donato, pure appena fatta la prima 
« casa, la segnarono a Calenzano », nemine tunc contradicente. 

3) Ex aemulatione'autem iampridem exsistente inter duas parochias, 
magnopere extenuatur valor historicus (de valore iuridico infra sermo 
erit) mappae exaratae sub anno 1821, quia revera fieri potuit ut instinctu 
et suasionibus cuiusdam potentioris incolae S. Donati controversum 
territorium inclusum sit finibus S. Donati. Haec facti adiuncta deberi 
in hac re perpendi, docet decis. 286, n. 4, part. VIII, et decis, 101, n. 10, 
part. VIII inter Recent, ubi ponitur regula, relevare mappam seu pian- 
tami impressam ante motam litem tempore non suspecto. 

Sane hae mappae geometricis meusuris descriptae eo tendunt ut 
praedia, debita servata proportione, submittantur vectigalibus aerario 
publico solvendis ; quamobrem significare, describere fines parochiales ad 
easdem nullimode pertinet. Proinde, mirum non est, hunc errorem 
irrepere potuisse cum damno alterius populi, qui tamen, quamvis sibi 
vigilaret, facile falli potuit, quia hae tabulae censoriae ad alium finem 
dirigebantur. Ceterum hoc documentum, quod ad rem nostram parum 
vel nil probat, ex alia valde est adnotatione dignum, quia nihilosecius 
decimae pro controverso territorio solutae sunt postea, non secus ac 
antea, parocho ad S. Nicolai, etiam interveniente ministerio iudicis, sub 
anno 1815, uti refert ipse parochus S. Nicolai. Decimarum autem solu¬ 
tionem esse factum satis probatum et valore concludens infra dicetur... 
De erroribus circa fines parochiales insertis in praefatis tabulis, late A 
disserit Biagiotti in sua relatione exarata an. 1892, et inter alia notat:, 
« Per la pura verita e per la giustizia, io debbo aggiungere che oltre il 
« detto sbaglio catastale che si verifica in una casa posta lungo la via 
« che da Pizzo di Monte va a Travalle, vi sono anche i seguenti. Lungo 
« la via Pratesi il catasto assegna alia parrocchia di Pizzo di Monte una 
« ben lunga ed estesa zona di terra coperta dalle abitazioni di 19 pigio- 
« nali, di quattro contadini e di due villette, mentre ecclesiasticamente 



404 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« quella zona di terra e sempre appartenuta, come si rileva dagli stati 
« di anime dei secolo passato, alia parrocchia di Gonfranco. AlPopposto 
« e sempre stato ed e tuttora sotto la parrocchia di Pizzo di Monte un 
« tratto di suolo, coperto in passato dall' abitazione di un colono, attri- 
« buito dal catasto civile alia parrocchia di Capelle, ecc. ». 

• 4 ) Ex adverso, tabulae topographicae descriptae an. 1582-1586 refe¬ 
runtur ad eam aetatem, quando aemulationes circa fines haberi non pote¬ 
rant, quia adhuc S. Nicolai ecclesia erat filialis et prae illa S. Donati nulla 
pollebat dignitate et auctoritate, quam postea et sensim acquisivit, uti 
narratum est in factispecie, et docte probat professor Carrocci. Quocirca 
ab earum descriptione excludendum est studium partium. Praeterea istae 
tabulae omnino fundabantur in divisione populorum, seu parochiarum : 
descriptio autem eo tendebat ut directe imponere! singulis populis seu 
parochiis onus curandi vias in finibus sui territorii positas. Nihilominus 
has tabulas valde exiguum valorem historicum habere probat egregius 
professor Carrocci, et hoc ultro admiserunt Domini, quippe descriptio 
locorum est omnimode rudis et indeterminata, facta ad prospectum: 
attamen in casu nostro quia viae sunt ibi descriptae signatis praediis, 
intersecatis vel confinibus, additisque adnotationibus quae bene distin¬ 
guere sinunt viam dictam Travalle, a via nuncupata dei Berti (et hoc 
admittit et recognoscit hodie procurator parochiae S. Donati), hinc hae 
figurae apte inservire possunt ad nostram quaestionem, quum contro¬ 
versum territorium iaceat inter duas praefatas vias. Cuinam parochiae 
autem adscribatur, infra expendemus. 

5) Quoad hoc ipsum territorium augetur difficultas in dirimenda 
quaestione, ob diversa nomina quae in antiquis documentis attributa 
sunt controverso territorio, quia uti advertit sententia Fiorentina « dai 
« vari contratti e dal modo volgare di pariare .... il nome di Massa o 
« di Pozzo alia Massa .... s'intende attribuito a tutta la testata dei suolo 
« controverso lungo la via Barbarinese ». Locum hodie controversum, 
nuncupatum dei Donnini antiquitus vocari Pozzo alia Massa admittit et 
probat peritus architectus florentinus deputatus a parocho ad S. Donati. 
Ita, inter testes asserentes, decimas parocho ad S. Nicolai solutas esse, 
Petrus Papi refert, decimas ipsum recepisse « per la parte detta il Pozzo 
alia Massa », seu in controverso territorio. Idem asserit Ioseph Berti. 
Quare dum parochus ad S. Donati producit relationem cuiusdem popu¬ 
laris comitii habiti anno 1847 quod asseritur locum habuisse al Pozzo 
alia Massa seu, uti ipse contendit, in territorio S. Donati, documentum 
rem non evincit, quia subest aequivocatio in designatione loci. Sed alias 
patitur exceptiones hoc documentum, quia producitur neque in exemplari. 



S. Romana Rota. 


405 


neque in copia authentica; quocirca in censu iuridicae probationis haberi 
non potest. 

Ad ius autem quod attinet, seu ad valorem probationum hinc inde 
deductarum, in primis animadverterunt Domini, determinandum esse 
quinam ex contendentibus sit actor, quinam reus, seu possessor cum 
commoda possessoris conditione in iudicio, qui onus probationis in alte¬ 
rum transfert adeo ut « actore non probante, reus, etsi nihil praestiterit, 
« obtinebit »: argum. cap. 3, in fine tit. de caus. poss., Decret. Greg. IX. 
Quod principium melius determinatur per Regulam 63, iur. in VI, seu: 
« in pari causa, melior est conditio possidentis ». Unde, prout cum com¬ 
muni commentatur Reiff, tit. de caus. post., n. 44, si contendentes pares 
vel quasi pares producant hinc inde probationes non sufficientes ad 
evincendam intentionem unius vel alterius partis, res est dubia et in 
pari causa, tunc qui possidet, obtinebit; quia habet titulum, posses¬ 
sionem, quo adversarius destituitur. Neque mutatur conditio possessoris 
in diversis instantiis, ut contendit procurator parochi ad S. Donati, 
nam et appellans retinet eamdem rei personam quam in prima instantia 
gerebat, ut docet De Luca, de indic, disc. 3, n. 54. Sane status posses¬ 
sionis in diversis instantiis non mutatur, quia, lite pendente, nihil debet 
immutari: quare parochus ad S. Nicolai qui recurrit adversus Decretum 
anni 1896, perseverat esse reus in iudicio, seu possessor. 

In re nostra titulus possessionis videtur nullimode posse negari 
parocho ad S. Nicolai, quippe qui iam pene novem annos exercuit in contro¬ 
versas domus curam animarum pacifice et absque ulla controversia, adeo 
ut Curia, cum prodierit anno 1896 decretum quo dictae domus adscri- 
bebantur parocho ad S. Donati, tamen parochum adversarium retinuit 
in sui iuris possessione seu quasi possessione, donec definiretur con¬ 
troversia iudicialis promota ab eodem parocho. 

Praeterea quamvis admittamus argumentum deductum ex decima¬ 
rum exactione pati aliquas exceptiones, utpote non undequaque proba¬ 
tum, nihilosecius est satis solide fundatum, adeo ut cum aliis coniunctum 
indiciis enimpentibus ex reliquis probationibus, possit dici abunde suf¬ 
ficiens ad constabiliendum statum possessionis in exercitio iurium paro- 
chialium, favore parochi ad S. Nicolai. 

Quantum autem iuvet eiusmodi status ad extricandas quaestiones, 
ut plurimum intricatissimas, de finibus parochialibus, docetur a magi¬ 
stratibus decisionibus coram Goccino, relatis inter Recent, part. V, tom. II. 
In decis. 433, n. 1, statuitur parochum manutenendum esse in quasi- 
possessione iurium parochialium quousque adversarius invicte non probet 
suam intentionem. Hanc quasi possessionem acquiri etiam per exerci- 



406 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


tium unius aut alterius actus pacifice positi (n. 2, decis, cit.) et in 
decis. 446 in eadem causa Caven. Limitum parochialium, n. 1, confir¬ 
matur, pondere multarum auctoritatum et iurisprudentiae, favore pos¬ 
sessoris, cum agitur de probandis finibus parochialibus, sufficere leviores 
etiam probationes : quare concluditur: « tandem fuit dictum quod sufficit... 
« quod materia sit dubia, ut pronunciandum sit favore possessoris: quia 
« actor tenetur plene et concludenter probare intentionem suam ». 

Probationes a parocho ad S. Donati allatae sunt: 1) mappae catastales 
geometricae anno 1821 ; 2) nonnulla instrumenta emptionis et venditionis 
ubi controversum territorium comprehendi videtur et attribui parochiae 
S. Donati; 3) relatio periti Grassi exarata anno 1809. Relatio parochi Bar- 
tolini non posse recenseri inter probationes iuridicas iam advertimus. 

De mappis catastalibus haec invaluerunt principia in foro et in nostro 
Ordine. Mappam factam post motam litem, seu controversiis iam eKci- 
tatis, esse suspectam et exigui valoris, Decis. 185, n. 10 ssq., part. VIII; 
eamdem vero plene frui auctoritate quando sit facta iudicialiter, citata 
parte et servatis servandis: ita decis. 69, n. 18, part. XVIII, tit. I inter 
Recent. Ibi res est de mappa privata; agitur vero de publica in decis, 
cit. 185, part. VIII et firmatur: « Si haec sit impressa longe ante litem 
« motam, et multo magis si sit approbata per testes formiter exami- 
« natos, eundem deservire pro adminiculo in confinium probatione ». 
De Luca, De iudic, in disc. 25 magis distincte de mappis sive publicis, 
sive privatis, enunciat easdem regulas in foro et in scholis receptas. 
Ponit auctoritatem iudicialem tribui tantum mappis confectis, partibus 
et testibus citatis et auditis. De mappis publicis haec habet: « Ubi vero 
« agatur de altera specie mapparum geographiearum quae non pro actibus 
« particularibus sed generalibus ad publicam utilitatem vel commodi- 
« tatem a geometriae professoribus confectae sunt atque in voluminibus 
« vel in chartis impressas habemus, et tunc licet regula videatur ut eis 
« deferendum sit, adhuc tamen huic regulae non ita simpliciter deferen- 
« dum venit, sed circumspecte et mature procedendum est cum in dies 
« fallacia in eis detegatur, ubi praesertim controversia sit de aliquo loco 
« qui in extremitatibus seu confinibus plurium regnorum aut provincia- 
rum etc.». De mappis geometricis haec habet idem De Luca, 1. c: 
« Sed si desumi praetendatur probatio comprehensionis ex mensura quae 
« resultet ex eadem mappa, continente scalam geometricam cum qua 
« geometriae professores praetendunt scire distantias, sive quod ipsi 
« geometrae in eorum tabulis (ut facere solent) adiiciant lineas deno- 
« tantes ut id quod intra lineam est, dicatur intra districtum vel pro- 
« vinciam, secus autem quod extra, et tunc eis non defertur, quando de 



S. Bomcma Bota. 


407 


« hoc principaliter agatur, quoniam hoc non pendet ab eorum arte vel 
«peritia etc.». Equidem in casu nostro agitur de mappis geometricis 
censuariis, publica auctoritate confectis, quibus bona ibi descripta sub¬ 
mittuntur vectigalibus, et de his notitia habetur accurate ab iis quorum 
interest; sed geometrae quia munus publicum habuerunt mensuran di 
territoria geometrice, et non delineandi fines parochiarum, in eis deno¬ 
tandis censentur studio privato procedere, et hinc vel nullam vel parvam, 
pro diversis rerum adiunctis, fidem merentur. 

Secundo loco, de probatione deducta ex quibusdam contractibus 
ubi controversum territorium adscribitur parochiae S. Donati, et hanc 
probationem diligenter explicavit in suis animadversionibus sac. Ioseph 
Salvadori, adverti debet, eiusmodi deductiones pati quamdam exceptio¬ 
nem, penitus enervantem, elidentem vim earumdem probativam. Nam in 
more est ut praedium dicatur esse in loco ubi domus sita est unde 
nomen derivat, etiamsi aliqua pars fundi forte se protendat intra fines 
alterius parochiae. Praeterea quia sitae denominationes et descriptiones 
nimis summariae, vulgares et arbitrariae recidebant in damnum aerarii, 
ipse sacerdos memorat correctiones factas eiusmodi descriptionibus per 
decretum, Arroto, syndaci Scala (Gonfaloniere) anno 1535. Et res ita nar¬ 
ratur: « L'altra obbiezione che potrebbe fare si e il contrapporre ai pas- 
« saggi dei poderi di S. Donato 1'arroto di n. 69 dei 1739: - Quartiere 
« di S. Spirito, Gonfaloniere Scala, il quale pretende correggere tutti i 
« passaggi che questo podere ha fatto dal 1641 in poi, e dice che quando 
« si compose doveva comporsi cosi: Due pezzi di terra di staia 23 circa 
« alia misura pratese nel popolo di S. Niccold a Ccilenzano luogo detto 
« - il Pozzo alie Masse - (seu revera controversa territorii pars) confi- 
« nate ecc. ». Quod nomen admodum opportune recidit ad firmandam 
animadversionem antea factam, nempe locum nuncupatum Pozzo alie 
Masse saepe recurrens in documentis et in attestationibus revera com¬ 
prehendere portionem territorii controversam. Correctiones factas a 
publico magistratu omnimode evertere adnititur sacerdos Salvadori; 
sed quin definiatur quaestio sub aspectu historico remittenda ad eru¬ 
ditos viros, sub ratione iuridica sane hae exceptiones vim habent ener¬ 
vandi productam probationem. 

Denique examinanda est relatio periti Grassi, exarata occasione quae¬ 
stionis exortae anno 1809 circa domum Carretti, tunc recens aedificatam, 
et quaerebatur an pertineret parochiae S. Donati, aut potius alii S. Nicolai. 

Peritus domum Carretti attribuit parochiae S. Nicolai, ita argumen¬ 
tati: « La casa costruita dal Carretti e collocata a contatto della strada 
« Bolognese (Barbarinese) dove appunto si riunisce a quella che va a 



408 


Acta, Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


« Prato, le quali due strade hanno servito e servono di limite ai terreni 
« dei due popoli in questione, cosicche tutta quella parte di terreno al 
« di la di queste due strade, riguarda S. Donato, appartiene a quella 
« cura, ed alPopposto i terreni posti al di qua delle medesime verso il 
« Castello di Caienzano, dove e stata eretta la nuova casa, spettano al 
« popolo di S. Nicola ». Peritus suas facit animadversiones, territorium 
prospiciens a domo Carretti, et ponit duas vias, Bononiensem et Pra¬ 
tensem, uti limites parochiales; hinc concludit procurator parochiae 
S. Donati, territorium controversum a perito adiudicari parochiae 
S. Donati, quum revera hoc territorium sit citra (al di la) viam Bono¬ 
niensem. - Sed probatio non est necessario concludens, quia via Bono¬ 
niensis producitur ultra domum Carretti et facit cum via Pratensi, ubi 
hae intersecantur, duos angulos pene rectos; alterum angulum compre¬ 
hendentem qua spectet ad septentrionem (al di la) territorium quod 
« riguarda A S. Donato, appartiene a " quella Cura „ » : qua vero spectat 
ad meridiem, alter angulus duarum viarum continet domum Carretti,, 
seu « ed alPopposto, i terreni posti al di qua » pertinent ad parochiam 
S. Nicolai. 

Quae interpretatio optime concordat cum iis quae sequuntur et ab 
adversario invocantur in suam partem, nempe: « I proprietari di beni 
« posti sotto la nuova fabbrica pagano tutti le decime alia chiesa di 
« S. Nicola, il che pure accade per i terreni situati sulla parte di sotto 
« che riguarda il Carretti ecc. ». Porro, nonnisi improprie et falso dici 
posset - animadverterunt Domini - controversa praedia - riguardare - 
prospicere ad Ecclesiam S. Donati, seu ad septentrionem, nam ista sunt 
in decliviis citra viam Travalle et spectant ad ecclesiam S. Nicolai, seu 
ad meridiem. Quocirca illa praedia revera esse quae in questione sunt, 
valde probabiliter asserere licet. Quamobrem, haec probatio, ut minus 
dicamus, est aequivoca et non satis favet intentioni parochi ad S. Donati. 

Inde concludere licet hunc parochum nullam dedisse probationem 
evincentem suam petitionem. 

Modo Domini expenderunt adversa argumenta quae reduxerunt: 

1) ad decimarum exactionem, et 2) ad plantas topographicas 
anni 1582-86. 

De decimis, mandato Curiae parochus Biagiotti fecit inquisitionem 
anno 1892, ad acta exhibitam ad petitionem Turni, uti relatum est. Inqui¬ 
sitio versatur etiam circa opinionem incolarum controversi territorii, ad 
fines parochiales quod spectat. 

An decimae solverentur et quinam essent fines parochiales, quae¬ 
situm est a colonis incolis utriusque parochiae: hi quasi testes inducti 



S. Romana Rota. 


40 $ 


sunt coram inquirente parocho, eosque testatos esse sub iuramento, 
visum est Dominis non posse in dubium vocari, quia hos testes fuisse 
legitime iuratos asserit idem parochus in relatione Curiae exhibita sub 
mense aprilis eiusdem anni, et idem admittit parochus ad S. Donati, in 
suis litteris die 26 martii 1892 et de attestationibus ita loquitur ut 
easdem legisse non dubitare liceat. 

Quae notitia statim habita a dicto parocho de exceptis attestatio¬ 
nibus eisdem maiorem auctoritatem et fidem confert et exceptionem 
quam ipse non movit, at hodie movit procurator paroeciae, videlicet, 
decimas non potuisse exigi a colono Alexandro Papi, quia per ordina¬ 
tionem Leopoldi magni ducis anno 1783 decimae exigendae erant non 
a parocho, sed ab officialibus (Camerlenghi) Municipii; eiusmodi exce¬ 
ptionem in facto nullum habere fundamentum patet, quippe ipse Becat- 
tini admittit in citatis litteris: « Egli (il Papi) ritirava le decime dei 
« popolani tutti di Calenzano quando era colono ecc. » et tantum dubitet 
exegisse a colonis Ciampi pro parte praedii controversa. 

De valore harum attestationum in primis adverterunt Domini, has 
certe non esse iudiciales, quia non exceptae sunt citatis et auditis par¬ 
tibus, aliisque servatis de iure servandis. At non exinde eis omne pondus 
denegandum est. Sane De Luca, De indic, disc. 32, n. 1 seq. disserens 
de eiusmodi probatione, notat adesse hanc speciem attestationum : « quae 
« dicitur per testes ad futuram rei memoriam, sive pro informatione, 
« coram notario publico, vel apud acta alicuius iudicis, etiam cum iura- 
« mento examinates, nemine tamen citato atque in forma voluntariae 
« potius quam contentiosae iurisdictionis », et infert regulam esse « quod 
« perfectam et concludentem probationem non faciunt, cum attestationes 
« potius quam testes dicantur ». Sed advertere non praetermittit, ibi n. 6: 
« Super his autem impossibile est certam regulam statuere generalem, 
« cum revera totum pendeat ex singulorum casuum particularibus cir- 
« cumstantiis, prudenti iudicis arbitrio ponderandis etc. ». Decis. 204, 
n. 11, part. 9, Recent. 

Iamvero, parochus inquirens, a Curia deputatus, suffraganeus paro¬ 
chiae plebanalis S. Donati, visus est Dominis plane eiusmodi man¬ 
dati dignus, in quem nullam exceptionem movit parochus ad S. Donati, 
quamvis hunc sciret suae intentioni non favorabilem. Personae autem 
interrogatae sunt simplices et rudes, et, ut plurimum, religiosis moribus 
instructae, quae in suis assertionibus, praesertim iuratis, fidem merentur. 

Nihilominus parochiani S. Nicolai contradicunt omnes attestatio¬ 
nibus parochianorum alterius ecclesiae. Quare viderentur omnes attesta¬ 
tiones nihili faciendae esse. 



410 


Acta Apostolicae Sedis, - Commentarium Officiale. 


Verum si uti par est ponderentur, videntur multo magis valere et 
potiores esse attestationes quae favent parocho ad S. Nicolai. In hoc 
examine prae oculis habenda est regula trita in foro, nempe « magis 
« creditur duobus testibus affirmantibus, quam mille negantibus » : quia 
affirmans aliquid scire vel cognoscere asserit, dum negans, dumtaxat se 
nescire ait. Reiff. De fid. instrument., n. 298 et in decis. Recent. 272, n 2, 
part. 2; 141, n. 7; 54, n. 13, part. 4, tom. 2; 294, n. 11, part. 5, tom. 1, ecc. 

Atqui testes Ciampi Augustinus eiusque pater a procuratore paro¬ 
chiae S. Donati producti, referunt: « Io non so nulla. Non ho ricordanza 
« che sieno state pagate ». Et Iulius Fabi : « Di questa questione non 
« posso dir nulla ». Positivam, seu non pure negantem reddidit attesta¬ 
tionem iuratus coram notario Carolus Ciampi, filius aut nepos fratrum 
Ciampi de quibus antea: « Non sono mai state pagate dalla sua fami- 
« glia ne da lui le decime ad alcuna chiesa ». Verum ex adverso, multo 
antea, coram parocho Biagiotti, eius sorores, uti videntur, vel certe arcte 
coniunctae, Annuntiata et Carola Ciampi, testatae sunt: « Si, (i Ciampi) 
« ne hanno sempre pagati due quarti e veniva a prenderli il contadino 
« dei pievano ». Hic est Alexander Papi, qui testatus est: « Si, per la 
« presa detta Rozzo alie Masse, ei sono andato sempre io a riscuoterle ». 
Praeterea narratur a Petro dei Ciabatti, nepote, ex sorore fratrum Ciampi : 
« La mamma (Annuntiata Ciampi) anche prima che cominciasse questa 
« questione diceva sempre: " A casa mia si pagava la decima a Calen- 
« zano ecc. „. Di piu la zia (Carola Ciampi) disse a casa mia che essendo 
« andata dai suoi fratelli, cioe dai Ciampi, volevano che tornasse a Pizzo- 
« dimonte per dire diversamente da quello che aveva deposto e che vole- 
« vano far passare la mamma da demente, ecc. ». Quare dubitare non licet 
attestationes redditas esse cum studio partium, sed multo magis affirma¬ 
tivae et concludentes sunt attestationes parocho ad S. Nicolai faventes. 

Nam, praeter recensitos, Petrus Ciampi, nepos adversantium, et ipse, 
fatetur: « Mio padre diceva sempre che le decime della terra sotto la 
« strada . le avevano sempre pagate a Calenzano ». Rosa Bettarini, 
fassa est: « Le ho vedute pagare io (dai Ciampi) quando era ragazza 
« ed ho veduto che il Ciampi pago il grano delle decime a Francesco 
« Papi ecc. ». Item, Ronconi Ioannes, et de facto proprio idem testatur 
Carolus Zacchini. 

Huiusmodi attestationes favore parochi ad S. Nicolai, quantumvis 
per se non efficiant probationem' omni exceptione maiorem, tamen mul¬ 
tum superexcedunt efficaciam exceptionum et vim habent probativam 
seu faciunt semiplenam probationem praecipue ob externa adminicula 
quibus sustentantur. 



S. Montana Mofa. 


411 


Siquidem ad acta deductus fuit liber quo ab anno 1565 ad an¬ 
num 1692 excriptae sunt decimae et de his haec habet Curia Florentina 
in relatione diei 9 ianuarii 1913 a RR. PP. Dominis exquisita : « In questo 
« decimario si trova dal 1565 al 1692 addecimato due volte sotto il num. 61, 
« e una volta sotto il num. 60 un podere, luogo detto " al Pozzo alie 
« Masse „ dei Sommai, la casa oggi nel popolo di S. Donato era con decima 
« di mezzo staio e una mina di grano, la quale apparisce pagata puntual- 
« mente fino a tutto il 1692. Inoltre due volte sotto il n. 62, e una volta 
« sotto il n. 61 e addecimato anche il podere, luogo detto sui monte di 
« S. Donato ... per le terre che ha in Calenzano ... ora essendo il nome di 
« " Pozzo alie Masse „ quello dei terreno controverso, e due terzi di 
« questo terreno appartenendo al podere di S. Donato che ha casa colo- 
« nica nel popolo omonimo fino ad oggi, e chiaro che la decima pagata 
« a S. Nicolo per quei terreni nel 1561 fino al 1691 e identica a quella 
« che negli ultimi tempi venne abolita ». 

Praeterea quia ipse parochus Biagiotti fassus est, colonos Liei et 
Pelagatto, excolentes terras in controverso territorio positas, nunquam 
decimas solvisse, inde parochus Becattini et hodie procurator paro¬ 
chiae S. Donati exceptionem faciunt, advertentes, hoc factum destruere 
assertiones adversas testium, quia si hi coloni non solverunt, coniicere 
licet nec alios solvisse. 

Sed, contra, animadvertit parochus Biagiotti adesse rationem non 
solutae decimae, quippe haec praedia olim pertinebant seu ante dire¬ 
ptionem bonorum a Napoleone decretam, ecclesiae S. Donati; ecclesias 
autem non fuisse solitas ecclesiis decimare. Quam rationem undequaque 
solidam, confirmationem habet magnopere opportunam ad rem nostram 
a relatione iam citata periti Grassi, anni 1809, qui argumentum dedu¬ 
cens a solutione decimarum, notat: « Il che pure accade per i terreni 
« situati dalla parte di sotto che riguarda il Castello, se si eccettuino 
« alcuni effetti della Pieve di S. Donato, che non soffrono, come beni eccle- 
« siastici, questo aggravio ». Proinde confirmatur etiam conclusio, iam 
posita, nempe controversum territorium etiam a perito Grassi fuisse 
attributum parochiae S. Nicolai. 

Perpenderunt Domini attestationes recollectas a parocho Biagiotti, 
faventes parocho ad S. Nicolai, famam seu opinionem publicam penes 
illos populos referentes. Hi testes fatentur, hoc semper ab aliis audivisse, 
a maioribus recepisse : unde recolunt opinionem publicam et exstantem, 
asserentes: « Io ho sempre sentito dire e tutti i sottoscritti depongono 
« che hanno sempre sentito dire: " I miei vecchi dicevano sempre che 
« il Pozzo alie Masse era il confine „ ». Haec et similia testes deponunt. 



m 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


Ad rem facit Mascard., De probat, conclus., 394, n. 1 et ssq. « Con- 
« fines probantur per istrumenta ... primo ampliabis, conclusionem pro- 
« cedere, licet talia instrumenta, dummodo antiqua sint, non directe, sed 
« enunciative et assertive, mentionem de finibus faciant... In probatione 
« confinium non requiritur directa probatio, sed sufficit probatio admi- 
« niculativa per verisimilia adminicula ». 

Curia Fiorentina, quia argumentum decisivum censuit obtineri ex 
plantis topographicis quas modo expendemus, penitus examinare non 
curavit argumentum decimarum, et hinc sententia fassa est huic proba¬ 
tioni posse inesse vim « quando venisse bene accertata la loro natura 
« ed il titolo vero della loro prestazione, mentre alio stato degli atti, 
« l'una e 1'altra cause rimangono affatto indeterminate ». Hodie vero has 
decimas fuisse praediales-sacramentales, ex his quae Curia deduxit, non 
potest in quaestionem revocari, et pars adversa ne exceptionem quidem 
movit. Ceterum praesumptio est, decimas praediales sacramentales exi¬ 
gendas esse a parocho in cuius territorio sunt praedia, etsi agricolae 
alterius ecclesiae parochiani sint. De Luca, de decimis, disc. 32, num. 2 ; 
Reiff., de decimis, n. 94. Hoc ut axioma habendum esse dixerunt Domini: 
ex quo scatent necessaria corollaria, nempe: 

1) quod si quaestio oriatur cuinam paroeciae dominus fundi per¬ 
tineat, nullum potest ex harum decimarum solutione documentum abso¬ 
lute probatorium haberi, et questio altero ex capite solvenda erit. E con¬ 
trario, 

2) si quaestio sit cuinam paroeciae pertineat fundus e quo colli¬ 
guntur decimae, tunc a solutione decimarum semper argumentum pro¬ 
batorium haberi potest, utpote quia fundus, ex quo colliguntur decimae, 
semper pertinet ad paroeciam cuius in finibus fundus ipse situs est. 

Ante Bonifacium VIII res diversimode se habebat, quia fideles adstrin- 
gebantur ad decimas solvendas, etiamsi fundos haberent in paroecia 
aliena (Cf. cc. 18, 20, 32, tit. XXX, lib. III, decret. Greg. IX). Attamen 
progressu temporis, cum litigatores magis magisque instarent in regula 
finium custodiendorum, Bonifacius VIII in cap. II, tit. V, lib. II, et in 
c. 2, tit. XIII, 1. III, in VI statuit, decimas reales solvendas esse parocho 
intra cuius ecclesiae fines reperiuntur fundi, ex quibus decimae praeci¬ 
piuntur. 

Fit exceptio, quando scilicet erigitur nova paroecia intra limites 
alterius: quo casu quandoque constituitur ut decimae, non novae paroe¬ 
ciae seu paroeciae filiali, sed matrici ecclesiae solvantur in recognitio¬ 
nem matricitatis, seu antiqui dominii, quod fit iure privilegiato et hoc 
aliis quoque in casibus concedi potest. 



S. Bomana Bota. 


413 


Attamen ut decimatio constituat argumentum probatorium ac litis 
decisorium, requiritur ut agatur de decimis sacramentalibus et realibus, 
minime vero de decimis personalibus aut dominicalibus, etiamsi decimae 
istae dominicales sint reales. Insuper attendi debet, utrum ius deci¬ 
mandi spectet parocho intra cuius fines paroeciae fundus situs est, 
ratione praescriptionis aut particularis privilegii; et in dubio semper 
praesumendum est pro ordinaria et consueta disciplina quae tenet deci¬ 
mas reales solvi semper titulo sacramentali, ut ita dicam, et non domi- 
nicali, et praescriptio aut privilegium opportunis et concludentibus pro¬ 
bationibus semper erit demonstrandum. Iamvero in casu nostro. Domini 
dixerunt agi de decimis praedialibus, quae demonstrantur solutae parocho 
S. Nicolai. 

Probationem deductam ex plantis topographicis an. 1582-1586 iudex 
florentinus opinatus est esse decisivam. Ad rem autem censuerunt 
Domini antea esse investigandum an ex hisce plantis eruatur contro¬ 
versum territorium uni potiusquam alii paroeciae pertinere; dein fiet 
quaestio an eisdem sit fides adhibenda. - Peritus qui mandato parochi 
Becattini primo examinavit has plantas, opinatus est hoc esse documen¬ 
tum vere « preziosissimo ed eloquente » quia inibi describebatur paro¬ 
chiae cum suis finibus, seu viis aut praediis confinibus, prouti patet 
inspicienti has figuras. Populus S. Donati describitur habens ad meri¬ 
diem suos fines ad viam A, ita descriptam in notationibus : « La strada 
« segnata A che si parte di su a confini di Santo Niccolo fra beni dei 
« Sommai, larga b. 7 ... e finisce in un fiume della Marina fra beni dei 
« Beccuti e dei Ginori larga b. 6 e lunga b. 5,50 ». 

Populus S. Nicolai ad septentrionem fines habet ad eamdem viam, 
qua ad meridiem terminat parochia S. Donati, sed haec via tantum 
signatur in suo principio et termino, quia uti iam adnotavimus, scopus 
erat Moderatorum Reipublicae, has vias assignare curandas populis ad 
quos pertinebant. Quare fines S. Nicolai ad meridiem non est via 
signata A, sed quaedam territorii pars signata in planta S. Donati, lit¬ 
tera Z distincta, nullam domum continens. Dein delineatur via sub lit¬ 
tera A 1 ita excripta in notis: « La strada segnata A 1 che si parte dalla 
« strada segnata Z, fra beni dei Sommai, larga b. 4 e mezzo... et finisce 
« su el fiume della Marina larga Ba 5 et lunga Ba 1515 ». Peritus flo¬ 
rentinus perspiciens quod si admittatur viam signatam A in planta 
S. Donati esse viam Travalle iam finita erat eausa S. Donati quia in 
hac suos fines habuisset, uti contendit parochus adversarius, demon¬ 
strare nisus est viam signatam A. in pianta S. Donati esse viam dei 
Berii, eamdemque, in planta S. Nicolai, signatam esse littera A 1. Sed 



414 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


eiusmodi conclusio contraria est evidentiae facti et notis plantae adne¬ 
xis, quippe duarum viarum diversa est latitudo et longitudo; atque earum 
percursus, habita ratione fundorum confinium, respondet, respective, 
hodiernis viis di Travalle seu de Ile Bertoline et Via dei Berti. Quam- 
obrem hodie procurator paroeciae S. Donati reiicit uti assurdam conclu¬ 
sionem periti fiorentini, et admittit descriptionem topographicam paroe-r 
ciae S. Donati desinere in Viam Travalle, sed fecit suam conclusionem 
domini Del Badia, nempe quod huiusmodi plantae « non dimostrano 
« la misura, i confini dei territorio appartenente a ciascuna parrocchia, 
« essendo state fatte unicamente per constatare la misura delle strade, 
« affinche si potesse in seguito verificare se fossero ristrette, occu- 
« pate, ecc. ». 

Verum critica historica non destruit hoc factum, nempe territorium 
controversum contineri in territorio assignato « in pianta topografica » 
paroeciae S. Nicolai; ast haec critica vellet ut fides denegaretur huius¬ 
modi descriptioni. Iamvero animadversiones factae a peritis historicis 
sunt nimis generales, et quamvis admittamus has plantas non esse ab 
erroribus immunes, tamen nemo non videt quantam lucem hae descri¬ 
ptiones, factae uti diximus tempore non suspecto, afferant in nostra 
controversia. 

Nihilominus, quia iurisprudentia est « divinarum et humanarum 
« rerum notitia, iusti atque iniusti scientia » (Ulp. 1. X de iust. et iur. 
Big.), ita rationem habere volumus de critica historica, et admittere 
exinde extenuan valorem huius argumenti. 

Si vero hoc argumentum iungatur alteri deducto ex decimarum ex¬ 
actione, ea conflatur probatio quae moralem certitudinem omnimode 
gignit. 

Neque praetermittendae sunt regulae quae moderantur eiusmodi 
quaestiones per iurisprudentiam N. S. O.: siquidem uti asseritur in 
decis. 286, n. 1, part. VIII. Recent, ubi agitur de probandis confinibus 
in antiquis, admittuntur leviores probationes et coniecturae quae simul 
iunctae iudici moralem persuasionem pariunt. Quod si perseveret dubium, 
tunc suppetit certa regula, meliorem esse conditionem possidentis. 

Ast in casu nostro possessio certa assistit parocho ad S. Nicolai, et 
hinc, quamvis labiles velint dici probationes ab eo productae, multum 
superexcedunt vim adversarum deductionum, quamobrem, nedum in 
pari causa, sed in longe meliore causa respondendum est pro reo, seu 
possessore. 

Nullimode vere heic invocari posset praesumptio, seu assistentia iuris 
favore S. Donati, quia haec est ecclesia matrix a qua divisa est ecclesia 



S. Romana Rota. 


415 


S. Nicolai; nam praesumptio, seu assistentia iuris, nullimode praevalere 
potest possessioni; uti firmatur in decis. 456, part. 18, tom. % recent. 

Hisce igitur omnibus perpensis, Christi nomine invocato. Nos Audi¬ 
tores de turno, pro tribunali sedentes et solum Deum prae oculis haben¬ 
tes, dicimus, declaramus et definitive sententiamus, proposito dubio 
respondentes: Iurisdictionem parochialem competere parocho S. Nicolai 
in controverso territorio, in casu. Expensas vero iudiciales volumus inter 
partes haberi compensatas. 

Ita declaramus, mandantes Ordinariis locorum et ministris tribu¬ 
nalium ad quos spectat, ut exsequutioni mandent hanc nostram defini¬ 
tivam sententiam, et adversus reluctantes procedant ad normam sacro¬ 
rum canonum et praesertim can. 3, sess. XXV, Cone. Trid., iis adhibitis 
exsecutivis et coercitivis mediis quae magis opportuna et efficacia pro 
rerum adiunctis exstitura sint. 

Roma© in sede tribunalis sacrae Romanae Rotae, die 5 maii 1913. 

M. Lega, Decanus Ponens. 

Guilelmus Sebastianeiii. 

Iosephus Alberti. 

Ex Cancellaria 4 iunii 1913. 

Sac. T. Tani, Notarius. 


DIARIUM ROMANAE CURIAE 


S. C O N G R E G A Z 1 O N E DEI RITI. 

CONGREGAZIONE ANTIPREP ARATORI A. 

II giorno 26 agosto 1913, presso 1'Emo e Rmo signor cardinale Fran- 
cesco di Paola Cassetta, Ponente della Causa di beatificazione e canonizazione 
dei Ven. servo di Dio Giovanni Battista da Borgondia, sacerdote professo del- 
1'Ordine dei Frati Minori, fu tenuta la Congregazione dei sacri Riti Antipre- 
paratoria, nella quale dai Rmi Prelati Officiali e dai Consultori teologi della 
medesima fu discusso 1'eroismo delle virtu, esercitate dallo stesso Ven. servo 
di Dio. 



416 


Acta, Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


SEGRETERIA DI STATO. 

La Direzione deWAnnuario Pontificio prega vivamente gli Illmi e Revmi 
Monsignori, Arcivescovi, Vescovi, Abati, Superiori degli Ordini Religiosi, Ret- 
tori dei Collegi Urbani e quanti possano avervi interesse, di voler inviare a 
questo ufficio (presso la Segreteria di Stato - Vaticano) le notizie e rettifiche 
riguardanti le rispettive Diocesi ed Instituti da inserirsi nelVAnnuario Ponti¬ 
ficio pel prossimo anno; in conformita delle Lettere ed istruzioni date da 
Sua Eminenza Revma il Sig. cardinale Merry dei Val, Segretario di Stato di 
sua santita, in data dei 15 giugno 1911 e 1912. 


NOMINE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di nominare: 
Protonotario Apostolico ad instar participantium: 

2 agosto 1913. — Mons. Giuseppe Holder, vicario generale della diocesi di 
Dunkeld e preposito dei capitolo di quella cattedrale. 

Prelato Domestico di S. S.: 

30 luglio 1913. — Mons. Augusto Maria Taggiasco, di Roma. 

ONORIFICENZE. 

Con Brevi apostolici il Santo Padre si e degnato di conferire le seguenti 
onorificenze: 

La Commenda delPOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

3 agosto 1913. — AI sig. Marcello de la Bigne de Villeneuve, delParchi- 
diocesi di Rennes. 

Il Cavalierato delPOrdine di S. Gregorio Magno, classe civile: 

3 agosto 1913. — AI sig. Pietro Darey, residente in Pietroburgo. 

— AI sig. Paolo Lagier, direttore della Banca di Francia in Pietroburgo. 
14 agosto. — AI sig. Giovanni Sutton, della diocesi di Lincoln. 

17 agosto. — AI sig. Angelo Petit le Brun, della diocesi di Versailles. 

Il Cavalierato delPOrdine di S. Gregorio Magno, classe militare: 

12 agosto 1913. — AI sig. Lorenzo Sympa, tenente sanitario dei Corpo 
della Guardia Palatina d'onore. 

Il Cavalierato delPOrdine di S. Silvestro Papa: 

30 luglio 1913. — AI sig. Giuseppe Pierre, della diocesi di Bourges. 

13 agosto. — AI sig. Carlo Kambo, di Roma. 



Annus V. - Vol. V. 


Die 27 Septembris 1913. 


Num. 15. 


/OA/SRHODSESB 

COMMENTARIUM OFFICIALE 


ACTA PII PP. X 

LITTERAE APOSTOLICAE. 

I. 

SOCIETAS « AB ORATIONE ASSIDUA PRO PONTIFICE », BARCINONE INSTITUTA, 
ERIGITUR IN ARCHISODALITATEM CUM FACUUTATE AGGREGANDI UBIQUE 
TERRARUM. 

PIUS PP. X. 

Ad perpetuam rei memoriam. — Nostra plurimum interest, ut po¬ 
pulus oret pro Nobis; in tot enim tantique momenti negotiis sustinendis, 
atque in Apostolico munere. Nobis divinitus commisso, fideliter obeundo, 
communione precum potissimum adiuvamur, atque ob pia fidelium ad 
Altissimum vota, novas divinitus vires acquirimus. Quare non sine spi¬ 
rituali laetitia comperimus Barcinone piam Sodalitatem vulgo appellatam 
« ab Oratione assidua pro Pontifice » canonice erectam exstare, frugi¬ 
ferum ad finem orandi sine intermissione pro conservatione ac triumpho 
Pontificis Romani. Barcinonensium autem Episcopus significat Nobis 
Sodalitatem eandem sociorum numero ac pietate florere; plures, socie¬ 
tatis ipsius cura, sacras functiones maximo cum spirituali emolumento 
peragi; sodales ad eucharisticas dapes frequentia in exemplum addu¬ 
cenda accedere ; plurimos etiam e religiosis familiis viros societati eidem 
nomen suum tradere; atque ita in dies huius sodalitii ope devotionem 
et amorem erga hanc divi Petri Sedem passim in populo percrebrescere. 
Cum vero et in aliis dioecesibus similia sodalitia erigi velint, addit super 
enunciatus Barcinonensium antistes in votis sibi admodum esse, ut 
Sodalitatem ipsam ad Archisodalitii dignitatem evehere dignemur, addita 
facultate cognomines societates sibi aggregandi. Nos autem votis his 


ACTA, vol. V, n. 15. — 27-9-913. 


30 



418 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale 


piis benigne annuentes, auditis VV. FF. NN. S. R. E. Cardinalibus Con¬ 
gregationi praepositis pro Concilii Tridentini decretis interpretandis, 
Apostolica Nostra auctoritate, praesentium vi. Societatem « ab oratione 
assidua pro Pontifice » Barcinone, uti supra diximus, conditam, in 
Archiconfraternitatem cum consuetis privilegiis perpetuum in modum 
erigimus atque instituimus. Archisodalitatis autem sic per Nos erectae 
moderatori atque officialibus praesentibus et futuris, Apostolica pariter 
Nostra auctoritate, potestatem largimur, ex qua ipsi, servatis tum- Cle¬ 
mentis Pp. VIII praedecessoris Nostri rec. me. tum reliquis Apostolicis 
constitutionibus et ordinationibus desuper editis, alias eiusdem nominis 
atque instituti societates, ubique terrarum canonice erectas, sibi aggre¬ 
gare, et cum illis indulgentias omnes eidem Archisodalitati a Sede 
Apostolica concessas, quae cum aliis communicari queant, communi¬ 
care licite possint ac valeant. Decernentes praesentes Litteras firmas, 
validas atque efficaces semper exstare et permanere, suosque plenos 
atque integros effectus sortiri atque obtinere, ipsique Archisodalitati 
nunc et in posterum plene suffragari; sicque rite iudicandum esse ac 
definiendum, irritumque et inane fieri si secus super his, a quovis, aucto¬ 
ritate qualibet, scienter sive ignoranter attentari contigerit. Non obstan¬ 
tibus contrariis quibuscumque. 

Datum Romae apud sanctum Petrum sub annulo Piscatoris, die 
XXIV iulii MCMxrii, Pontificatus Nostri anno decimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. I$i S. , ce Secretis Status. 


IL 

ARCHICONFRATERNITAS SANCTI CRISTOPHORr IN OPPIDO «SAINT-CHRISTOPHE 
LE JAJOLET » DIOECESIS SAGIENSIS ERECTA, INDULGENTIIS DITATUR. 

PIUS PP. X, 

Ad perpetuam rei memoriam. — Exstat in loco vulgo St-Ghristophe 
le Jajolet appellato dioecesis Sagiensis intra fines, pium Sodalitium in 
honorem sancti Christophori periclitantium patroni, iam inde ab anno 
MDcccLXXxxix canonice institutum, ac brevi, favente Domino, adeo dif¬ 
fusum, ut illud anno superiore dignum Nos Ipsi duxerimus, quod per 
similes Litteras Nostras die vm februarii mensis piscatoris annulo obsi¬ 
gnatas ad Archisodalitii gradum eveheremus, cum facultate cognomines 
societates in universo terrarum orbe sibi aggregandi. Nunc autem cum 



Acta PU PP. X. 


419 


Archisodalitii ipsius moderator Nos enixis precibus flagitet, ut tum enun- 
ciatae Archiconfraternitatis tum eidem aggregatarum rite confraterni- 
tatum sodalibus praesentibus et futuris peculiares nonnullas indulgentias 
largiri de Apostolica Nostra benignitate dignemur. Nos precibus his, 
quae in tam frugiferae consociationis bonum atque emolumentum cedunt, 
quantum in Domino possumus, annuendum ultro libenterque censemus. 
Quae cum ita sint, auditis VV. FF. NN. S. R. E. Cardd. Inquisitoribus 
generalibus, de omnipotentis Dei misericordia ac BB. Petri et Pauli 
Apostolorum eius auctoritate confisi, omnibus et singulis fidelibus qui 
vel in Archisodalitatem memoratam, vel in unam e Societatibus ipsi 
archisodalitio rite aggregatis, nunc et in posterum ingredientur, die 
primo eorum inscriptionis, si vere poenitentes et confessi SS. Euchari¬ 
stiam sumpserint, plenariam; ac tam inscriptis quam in posterum inscri¬ 
bendis vel in dicta Archisodalitate, vel in qualibet e Societatibus ipsi 
aggregatis Sociis, in cuiuslibet eorum mortis articulo, si admissorum 
confessione expiati ac viatico muniti, vel quatenus id agere nequiverint, 
nomen Iesu, ore si potuerint, sin minus corde devote invocaverint, 
mortemque tamquam peccati stipendium de manu Domini patienter 
susceperint, etiam plenariam ; denique iisdem pariter in Archisodalitatem 
primariam, vel in eidem aggregatas Societates nunc et in posterum 
relatis sodalibus, qui singulis annis die festo S. Christophori Mart., aut 
uno e septem diebus continuis immediate respective sequentibus, ad 
cuiusque eorum lubitum eligendo, sacramentali admissorum exomolo- 
gesi expiati, atque eucharisticis dapibus recreati, propria Archisodalitatis 
vel respectivi Sodalitii ecclesiam aut oratorium, si exstet in locis ubi 
hi degunt, secus cuiusque curialem aedem visitent, ibique pro Christia¬ 
norum principum concordia, haeresum exstirpatione, peccatorum con¬ 
versione ac S. matris Ecclesiae exaltatione pias ad Deum preces effun¬ 
dant, similiter plenariam omnium peccatorum suorum indulgentiam et 
remissionem misericorditer in Domino concedimus. Praeterea eisdem 
sodalibus nunc et in posterum pariter supradicta in Archisodalitate, aut 
in aggregatis Societatibus rite inscriptis, qui quatuor per annum diebus, 
a respectivorum locorum Ordinariis semel tantum statuendis, contrito 
saltem corde, aut propria Sodalitii ecclesiam sive sacellum, aut in locis 
ubi ipsa non reperiantur, propriam cuiusque curialem aedem, preces, 
uti superius diximus, fundentes celebrent, de numero poenalium, in 
forma Ecclesiae solita, septem annos totidemque quadragenas; quoties 
autem iuxta Archisodalitii tabulas, aliquod pietatis, sive caritatis opus 
exercuerint, similiter de poenalium numero, centum illis dies, in forma 
Ecclesiae consueta, expungimus. Tandem largimur fidelibus iisdem, si 



420 


Acta Apostolicae Sedis. - Commentarium Officiale. 


malint, liceat, excepta plenaria in mortis articulo lucranda indulgentia, 
reliquis omnibus sive plenariis sive partialibus indulgentiis ac peccato¬ 
rum remissionibus, functorum vita labes poenasque piare. Contrariis 
non obstantibus quibuscumque. Praesentibus perpetuis futuris tempo¬ 
ribus valituris. Volumus autem, ut praesentium litterarum transumptis, 
seu exemplis, etiam impressis, manu alicuius notarii publici subcriptis 
et sigillo personae in ecclesiastica dignitate constitutae munitis eadem 
prorsus fides adhibeatur, quae ipsis praesentibus adhiberetur, si forent 
exhibitae vel ostensae. 

Datum Romae apud S. Petrum sub annulo Piscatoris, die xvn augu¬ 
sti MCMxfji, Pontificatus Nostri anno undecimo. 

R. CARD. MERRY DEL VAL, 

L. £g S. ' a Secretis Status. 


EPISTOLAE. 

I. 

AD R. I>. D. ANTONIUM MENDES BELLO, PATRIARCHAM LISBONENSEM, RECENTIORA 
REIPUBLICAE LUSITANAE IN ECCLESIAM ACTA CONQUERITUR. 

Venerabilis Frater, salutem et apostolicam benedictionen. — Ubi 
Reipublicae Lusitanae decretum exstitit de societate discindenda Civi¬ 
tatis et Ecclesiae, equidem non cunctati sumus id facere quod apostolici 
Officii Nos voce admonebamur; litterasque encyclicas « Iamdudum » ad 
universos catholici orbis Episcopos dedimus, quibus in litteris cum alia 
conquesti sumus detrimenta quae religioni populi Nobis carissimi iam 
importata essent, tum praecipue illam damnavimus nefariam legem 
quae inchoato in Ecclesiae perniciem promotoque operi tamquam fasti¬ 
dium imponeret. Qua in re Nobis non ea sane affulgebat spes, eos qui 
tum Rempublicam gubernarent, brevi mutaturos esse consilium, con- 
versoque sapienter itinere, sese ex contemptu atque odio ad avitam 
reverentiam custodiamque revocaturos Religionis catholicae, quae vete¬ 
rem Lusitaniae et potentiam genuit et gloriam. Sed tamen opinabamur 
posse fieri, ut, cum improba lex deducenda esset in usum, primo ani¬ 
morum tumore paulatim defervescente, humanitatis aequitatisque ratio 
aliquid valeret ad immodicam ipsius legis molliendam severitatem. Iam 
vero hanc opinionem res fefellit vehementer: in bello enim contra Eccle¬ 
siam administrosque Ecclesiae suscepto tanta tamque acri contentione 



Acta PU PP. X. 


421 


perseveratimi est, ut Nos, venerabilis Frater, ducamus Nostrarum par¬ 
tium esse per hanc epistolam recentiora quaedam istorum Reipublicae 
gubernatorum acta expostulare graviter et conqueri. 

Illud, primum omnium, dolendum Nobis fuit vos, qui Lusitanis 
praeestis Ecclesiis, teque ante alios - Episcoporum ex Lusitania, quorum 
his temporibus ubique est nobilitata virtus, merito principem - quamvis 
sedulos in obtemperatione publicis potestatibus debita et praecipienda 
et praestanda, in ius vocari violenterque e vestris exturbari sedibus, 
huius nimirum unius criminis reos, quod nullo pacto potueritis adduci 
ut, sacrosancta officia violantes, legum statuta probaretis, quae Nos, 
utpote Religioni perniciosa, improbassemus. Hanc eamdem ob causam 
complures e sacerdotum ordine gravissimus viros vel similiter expelli 
vel etiam coniici in vincula : utrisque ver